Μωυσής – Μανασσής. (Κριτική μελέτη του εδαφίου Κριτές 18:30)

ΜΩΥΣΗΣ – ΜΑΝΑΣΣΗΣ

Κριτική μελέτη του εδαφίου Κριτές 18:30

Χρήστος Σαλταούρας

            Στην παρούσα σύντομη κριτική μελέτη θα ασχοληθούμε με το περιεχόμενο του εδαφίου Κριτές 18:30 από την Παλαιά Διαθήκη. Το εδάφιο αυτό παρουσιάζει έντονη διαφοροποίηση στα αρχαία χειρόγραφα και στις σύγχρονες μεταφράσεις του και μάλιστα υπάρχει και μία παράδοξη διατύπωση στο Μασοριτικό Εβραϊκό κείμενο ! Ας δούμε το θέμα αναλυτικά:

Μετάφραση Εβδομήκοντα (Επίσημο κείμενο Αποστολικής Διακονίας / Κώδικας Β, δηλαδή Βατικανός Κώδικας– 4^ος αιώνας  μ.Χ) :

« καὶ ἔστησαν ἑαυτοῖς οἱ υἱοὶ Δὰν τὸ γλυπτόν· καὶ ᾿Ιωνάθαν υἱὸς Γηρσὼν υἱὸς Μανασσῆ, αὐτὸς καὶ οἱ υἱοὶ αὐτοῦ ἦσαν ἱερεῖς τῇ φυλῇ Δὰν ἕως ἡμέρας τῆς ἀποικίας τῆς γῆς».

Μετάφραση Εβδομήκοντα (Κώδικας Α, δηλαδή Αλεξανδρινός  Κώδικας – 5^ος αιώνας  μ.Χ) :

«καὶ ἔστησαν ἑαυτοῖς οἱ υἱοὶ Δὰν τὸ γλυπτόν· καὶ Ἰωνάθαν υἱὸς Γηρσὼμ υἱοῦ Μωυσῆ, αὐτὸς καὶ οἱ υἱοὶ αὐτοῦ ἦσαν ἱερεῖς τῇ φυλῇ Δὰν ἕως ἡμέρας τῆς ἀποικίας τῆς γῆς».

Λατινική Βουλγάτα (Ιερώνυμος – 4^ος  αιώνας  μ.Χ):

«Posueruntque sibi sculptile, et Jonathan filium Gersam filii Moysi (= Μωυσῆ) ac filios ejus sacerdotes in tribu Dan, usque ad diem captivitatis suæ».

Συριακή Πεσίτα -2^ος  αιώνας  μ.Χ (Νεοελληνική Μετάφραση από τα Συριακά):

«Και οι γιοι του Δάν έστησαν για τους εαυτούς τους το είδωλο· και ο Ιωνάθαν, ο γιος του Γερσών, του γιου του Μανασσή, αυτός και οι γιοι του ήταν ιερείς για τη φυλή των Δανιτών, μέχρι την ημέρα της αιχμαλωσίας (εξορίας) της χώρας.»

Σύμφωνα με το έργο  Εξαπλά  του Ωριγένη (3^ος αιώνας μ.Χ), οι αρχαίοι μεταφραστές Ακύλας, Σύμμαχος και Θεοδοτίων μεταφράζουν  «Μανασσῆ».

Ο Σιναϊτικός Κώδικας  και τα Χειρόγραφα της Νεκράς θάλασσας δεν διασώζουν το εδάφιο  Κριτές 18:30.

Οι σύγχρονες μεταφράσεις (Ελληνικές και ξενόγλωσσες), του Μασοριτικού Εβραϊκού κειμένου διίστανται, άλλες μεταφράζουν «Μωυσῆ» και άλλες «Μανασσῆ» !  Κυρίως οι ακαδημαϊκές – κριτικές μεταφράσεις περιέχουν την λέξη «Μωυσῆ». Από την άλλη πλευρά, όλες οι μεταφράσεις του Μασοριτικού Εβραϊκού κειμένου που έχουν γίνει από Εβραίους, μεταφράζουν «Μανασσῆ». Γιατί υπάρχει αυτή η διαφοροποίηση ; Και τέλος πάντων τι ακριβώς γράφει το Μασοριτικό Εβραϊκό κείμενο ; ΜΩΥΣΗΣ ή ΜΑΝΑΣΣΗΣ ; Πως γίνεται να διαφωνούν μεταξύ τους οι μεταφραστές σύγχρονοι και αρχαίοι για το ποίο ακριβώς όνομα περιέχεται στο εν λόγω εδάφιο ;

Πριν δούμε τι ακριβώς γράφει το Μασοριτικό κείμενο πρέπει να σημειώσουμε μερικά πράγματα συνοψίζοντας :

Δεν έχει διασωθεί κανένα εβραϊκό χειρόγραφο που να περιέχει το εδάφιο Κριτές 18:30 και να είναι παλαιότερο από τα επίσημα Μασοριτικά Εβραϊκά χειρόγραφα (τα οποία χρονολογούνται από τον 9^ο  έως τον 11^ο  αιώνα μ.Χ).

Οι αρχαιότεροι των Μασοριτών μεταφραστές διίστανται ως προς την μετάφραση του εδαφίου. Η Λατινική Βουλγάτα (Ιερώνυμος) για παράδειγμα, που αποτελεί Λατινική μετάφραση του Εβραϊκού κειμένου, αναφέρει «Μωυσῆ», ενώ οι επίσης μεταφραστές του Εβραϊκού κειμένου Ακύλας, Σύμμαχος και Θεοδοτίων αναφέρουν «Μανασσῆ» !!!

Το δε κείμενο – μετάφραση των Εβδομήκοντα, αναφέρει στον Κώδικα Β «Μανασσῆ» και στον Κώδικα Α «Μωυσῆ» !!!

Άξιο προσοχής ότι στην Έξοδο αναφέρεται : « ἐν γαστρὶ δὲ λαβοῦσα ἡ γυνὴ ἔτεκεν υἱόν, καὶ ἐπωνόμασε Μωυσῆς τὸ ὄνομα αὐτοῦ Γηρσὰμ λέγων· ὅτι πάροικός εἰμι ἐν γῇ ἀλλοτρίᾳ» Έξοδος 2:22.  Δηλαδή ο Μωυσής είχε υιό με το ίδιο όνομα (גֵּרְשֹׁם) που περιέχεται (σύμφωνα με το Εβραϊκό κείμενο) και στο εδάφιο Κριτές 18:30 ! Ο υιός του αναφερόμενου ως «Μανασσῆ»/ «Μωυσῆ» στο Κριτές 18:30 έχει το ίδιο όνομα με τον υιό του Μωυσῆ στο Έξοδος 2:22 ! Αυτό αποτελεί ένδειξη υπέρ της ορθότητος της εκδοχής του ονόματος «Μωυσῆ» στο Κριτές 18:30.  Πάμε να δούμε τώρα τι ακριβώς γράφει το Μασοριτικό Εβραϊκό κείμενο.

Στο εδάφιο Κριτές 18:30 το Μασοριτικό Εβραϊκό κείμενο περιέχει μία πολύ παράδοξη καταγραφή ονόματος η οποία δεν μπορεί να γίνει αντιληπτή από των αναγνώστη των διιστάμενων μεταφράσεων ! Μόνο αν δει κανείς το Μασοριτικό κείμενο μπορεί να δει την παράδοξη γραφή ! Επίσης αυτή ακριβώς η παράδοξη καταγραφή ονόματος, είναι ο λόγος που διίστανται σύγχρονοι και παλαιοί μεταφραστές !

Το «υπερυψωμένο» Νουν :

Το κείμενο περιέχει το εξής όνομα στα Εβραϊκά : מְנַשֶּׁה (Μανασσής), ΑΛΛΑ είναι γραμμένο με ιδιαίτερο τρόπο ! Το δεύτερο γράμμα του ονόματος, (τα Εβραϊκά διαβάζονται από τα δεξιά προς τα αριστερά), το γράμμα Νουν (נ) δηλαδή, δεν είναι στην ίδια ευθεία με τα υπόλοιπα αλλά είναι υπερυψωμένο μέσα στην λέξη !!! Με τον τρόπο αυτό οι Μασορίτες που επεξεργάστηκαν το Εβραϊκό Κείμενο θέλησαν να δείξουν ότι το γράμμα Νουν είναι ΕΜΒΟΛΙΜΟ στο όνομα ! Και γιατί το έκαναν αυτό οι Μασορίτες ; Αυτό το έκαναν οι Μασορίτες διότι διατήρησαν μία παλαιά Ραββινική αλλοίωση του κειμένου στο εδάφιο Κριτές 18:30 παρουσιάζοντας ταυτόχρονα την αρχική μορφή του ονόματος  !!! Το κείμενο είχε αρχικώς το όνομα ΜΩΥΣΗΣ και οι Ραββίνοι πρόσθεσαν το υπερυψωμένο γράμμα Νουν για να μετατρέψουν το όνομα σε ΜΑΝΑΣΣΗΣ !!!

• Μωυσής: משה (από δεξιά προς αριστερά: Μέμ-Σιν-Χέι / προφέρεται Μοσέ)

• Μανασσής: מנשה (από δεξιά προς αριστερά: Μέμ-Νουν-Σιν-Χέι / προφέρεται Μενασέ).

Στο κεφάλαιο 18 των Κριτών αναφέρεται ένας Εβραίος Ιερέας των Ειδώλων ο Ιωνάθαν ο οποίος ήταν υιός του Γηρσώμ του υιού του Θεόπτη Μωυσή. Δηλαδή ο εγγονός του μεγάλου Νομοθέτη Μωυσή ήταν ένας Ειδωλολάτρης !!! Οι Ραββίνοι θεώρησαν ότι έπρεπε να «προστατεύσουν» την φήμη του Μωυσή και αποφάσισαν να αλλάξουν το Ιερό κείμενο προσθέτοντας ένα «υπερυψωμένο Νουν» και μετατρέποντας το όνομα του Μωυσή σε Μανασσής  !!! Δεν ήθελαν να εμφανίζεται ο εγγονός του Μωυσή ως Ιερέας των Ειδώλων ! Ο Μανασσής ήταν ένας κατοπινός ασεβής ειδωλολάτρης Εβραίος βασιλιάς, διαβόητος για την λατρεία ψεύτικών θεών ! Δεν είναι η μόνη φορά που οι Ραββίνοι πείραξαν το Εβραϊκό κείμενο της Παλαιάς Διαθήκης…

Το Ταλμούδ στο Bava Batra («Η Τελευταία Πύλη» στα Αραμαϊκά) 109 b:  8-10 αναφέρει την Ραββινική αυτή διδασκαλία σύμφωνα με την οποία ο Ιωνάθαν συνδέθηκε με τον Μανασσή εξαιτίας της ειδωλολατρίας του παρόλο που ήταν εγγονός του Μωυσή και όχι του Μανασσή !

Στο εδάφιο λοιπόν Κριτές 18:30 η ορθή γραφή είναι ΜΩΥΣΗΣ.

ΣΑΛΤΑΟΥΡΑΣ  ΧΡΗΣΤΟΣ