π. Αθανάσιος Μυτιληναίος, «Τῇ τιμῇ ἀλλήλους προηγούμενοι» (Κυριακή ΣΤ΄ Ματθαίου)

 

ΚΥΡΙΑΚΗ ΣΤ’ ΜΑΤΘΑΙΟΥ[:Ρωμ.12,6-14]

 Απομαγνητοφωνημένη ομιλία μακαριστού γέροντος Αθανασίου Μυτιληναίου με θέμα:

«Τῇ τιμῇ ἀλλήλους προηγούμενοι»

[εκφωνήθηκε στην Ιερά Μονή Κομνηνείου Λαρίσης στις 23-7-1995] (Β320)                                                   

     Ο Απόστολος Παύλος, αγαπητοί μου, στη σημερινή αποστολική του περικοπή προς τους Ρωμαίους, κάνει αναφορά των ποικίλων χαρισμάτων, με τα οποία πρέπει να κοσμούνται οι βαπτισμένοι Χριστιανοί.

    Το Πνεύμα το Άγιον, ευθύς μετά την βάπτισή μας, έρχεται, υπό το μυστήριον του Χρίσματος, να μας μοιράσει χαρίσματα. Είναι η προίκα που παίρνομε μετά την υιοθεσία μας στο βάπτισμα. Αν κάποιος ισχυριστεί ότι δεν έχει κανένα χάρισμα, θα του εδίδετο η απάντησις ότι ή δεν το ανεγνώρισε ή δεν το ενεργοποίησε. Διότι στα χαρίσματα, πρέπει να λάβει μέρος και ο άνθρωπος, στην αποδοχή. Όταν απλώνει κάποιος το χέρι του να δώσει κάτι, πρέπει και ο άλλος να απλώσει το χέρι του να το πάρει. Δεν είναι αρκετό να δώσεις το χέρι σου να προσφέρεις. Γιατί αλλιώτικα, πώς θα το πάρει ο άλλος, εάν δεν απλώσει το χέρι του να το πάρει; Θέλω να πω ότι στα θεία χαρίσματα, πρέπει να υπάρχει και η αποδοχή του ανθρώπου. Και η ενεργοποίησις, ακόμη, αυτών των διδομένων χαρισμάτων.

    Και με την ευκαιρία αναφοράς των χαρισμάτων αυτών, επιλέγει ο Απόστολος Παύλος, όπως ακούσαμε στη σημερινήν αποστολική του περικοπή, κάποιες θαυμάσιες προτροπές. Σημειώνει: «Ἡ ἀγάπη ἀνυπόκριτος, ἀποστυγοῦντες -δηλαδή αποστρεφόμενοι-  τὸ πονηρόν, κολλώμενοι τῷ ἀγαθῷ -δηλαδή προσκολλώμενοι στο αγαθόν- τῇ φιλαδελφίᾳ εἰς ἀλλήλους φιλόστοργοι, τῇ τιμῇ ἀλλήλους προηγούμενοι, τῇ σπουδῇ μὴ ὀκνηροί - δηλαδή στην προθυμία και στον ζήλο να μην τεμπελιάζουμε-, τῷ πνεύματι ζέοντες, τῷ Κυρίῳ δουλεύοντες, τῇ ἐλπίδι χαίροντες, τῇ θλίψει ὑπομένοντες, τῇ προσευχῇ προσκαρτεροῦντες, ταῖς χρείαις (:στις ανάγκες) τῶν ἁγίων κοινωνοῦντες, τὴν φιλοξενίαν διώκοντες».

         Αγαπητοί μου, ένα ωραίο μπουκέτο από λουλούδια αρετών, προτροπών. Υπέροχα πράγματα, υπέροχα. Προϊόντα του Αγίου Πνεύματος, πάντοτε.

      Ανάμεσα, όμως, απ’ αυτές τις προτροπές, μία απ’ αυτές θα σταθεί και ένα σημείο που θα προσπαθούσαμε, με τη βοήθεια του Θεού, στην αγάπη σας να αναλύσομε. Είναι το: «Τῇ τιμῇ ἀλλήλους προηγούμενοι». Είναι μία προτροπή που είναι ένα γέννημα της αγάπης και της ευγενείας. Δηλαδή «να προηγείσθε στην απόδοση της τιμής, χωρίς να περιμένετε να ξεκινήσει ο άλλος». Αυτή είναι η προτροπή.

     Τι σημαίνει απόδοση της τιμής; Απόδοση σεβασμού και τιμής στο πρόσωπο του άλλου ανθρώπου. Οποιουδήποτε ανθρώπου. Αλλά γιατί; Διότι ο άλλος άνθρωπος, είτε είναι πλούσιος, είτε είναι πτωχός, είτε είναι μορφωμένος ή απαίδευτος, ή πολιτισμένος ή απολίτιστος, είτε είναι μικρός στην ηλικία, είτε είναι πρεσβύτης εις την ηλικίαν, κάθε άνθρωπος είναι ζώσα εικόνα του Θεού. Κάθε άνθρωπος, λοιπόν, σαν εικόνα του Θεού, χρήζει τιμής. Έστω και αν αυτός ο άνθρωπος, σαν εικόνα του Θεού, βρίσκεται, τολμηρόν ειπείν, και εις την κόλασιν. Διότι άνθρωποι δεν θα πάνε στην κόλαση; Ως εικόνες Θεού δεν θα πάνε στην κόλαση; Και αφού είναι εικόνα του Θεού ο κάθε άνθρωπος, η εικόνα του Θεού είναι σεβαστή και συνεπώς ο κάθε άνθρωπος είναι σεβαστός, προς τον οποίον οφείλομε να αποδώσομε τιμή.

   Ο Ιακώβ, όταν επέστρεφε από την Μεσοποταμία από την αυτοεξορία του, λίγο πριν περάσει έναν παραπόταμο του Ιορδάνου, ελέγετο Ιαβώκ αυτός ο παραπόταμος, εκεί επάλαιε, όλη την νύχτα με κάποιον και του ζητούσε οπωσδήποτε να τον ευλογήσει. Αυτός ο κάποιος, για να μην πολυπραγμονώ, ήταν ο Θεός Λόγος, ο μετέπειτα Ενανθρωπήσας. Ήτο ο Άγιος του Ισραήλ. Ο μετέπειτα Ενανθρωπήσας.

-      Δος μου την ευλογία σου.

-      Όχι. Άφησέ με να φύγω.

-      Δεν θα σε αφήσω να φύγεις εάν δεν με ευλογήσεις.

-      Άσε με να φύγω.

-      Δεν θα σ’ αφήσω!

-      Ε, καλά. Να είσαι ευλογημένος. Το όνομά σου από δω κι εμπρός, δεν θα λέγεται Ιακώβ, που θα πει πτερνιστής - αυτός που βάζει τρικλοποδιά- , αλλά θα λέγεσαι Ισραήλ. Δηλαδή ευλογημένος.

     Τον ευλόγησε. Κουβαλώντας ο Ιακώβ, ο Ισραήλ, την ευλογία του Θεού, περνάει τον παραπόταμο και τώρα έχει να αντιμετωπίσει μία φοβερή δυσκολία. Τον αδελφό του τον Ησαύ· τον οποίον είχε εξαπατήσει. Είχε… καλά είπε ο Ησαύ: «Καλά σε λένε Ιακώβ. Δηλαδή ότι είσαι πτερνιστής». Τον υπεσκέλισε και πήρε τα πρωτότοκια. Ενθυμείσθε την ιστορία. Τώρα πώς θα υπερνικήσει αυτήν την δυσκολία; Αλλά έχει την ευλογία του Θεού. Αυτό τον κάνει να είναι αισιόδοξος. Φοβάται παρά ταύτα. Και μεθοδεύει την υπόθεση της συναντήσεως του αδελφού του. Πάντως, ανάμεσα σε εκείνα που ο Ιακώβ είπε στον αδελφό του όταν τον συνήντησε… είναι μία ολόκληρη διαδικασία αυτή η συνάντησις. Και ολόκληρη μεθόδευσις, πραγματικά. Αν θέλετε, στο βιβλίο της «Γενέσεως», στο 33^ον κεφάλαιον μπορείτε να τα βρείτε να τα διαβάσετε.  

    Λέγει έναν κορυφαίο λόγο ο Ιακώβ στον αδελφό του. «Ἕνεκεν τούτου εἶδον τὸ πρόσωπόν σου, ὡς ἄν τις ἴδοι πρόσωπον Θεοῦ, καὶ εὐδόκησές με». Λέγει - προσέξτε: «Είδα το πρόσωπό σου, σαν να είδα το πρόσωπον του Θεού. Αυτό για μένα λέει πολλά. Διότι αν είναι το πρόσωπόν σου σαν το πρόσωπο του Θεού, τότε βεβαίως θα ευδοκήσεις σε μένα. Τότε βεβαίως θα ευδοκήσεις σε μένα. Τότε βεβαίως θα με δεις ευμενώς». Είδατε αυτό το σημείον; «Είδα το πρόσωπόν σου σαν να είδα το πρόσωπο του Θεού».

   Οι Πατέρες αναφέρουν ότι οφείλομε να σπεύδομε -μάλιστα από την γραμματεία της ερήμου είναι αυτό κυρίως- να σπεύδομε να αποδώσομε τιμή εις τον άλλον λέγοντες, δικαιολογώντας το πράγμα ότι βλέπομε στον αδελφό το πρόσωπο του Θεού. Γι'αυτό στη λειτουργική πράξη, αγαπητοί μου, θυμιάζομε την εικόνα του Χριστού, όσες φορές θυμιάσει ο διάκονος ή ο ιερεύς την εικόνα του Χριστού, μετά την εικόνα της Θεοτόκου, μετά τις εικόνες των αγίων και μετά τους πιστούς. Γιατί τους πιστούς; Γιατί ο κάθε πιστός είναι εικόνα του Χριστού. Κάποιος θα έλεγε για μια στιγμή ότι είναι βεβήλωσις. «Θυμιάζοντας την εικόνα του Χριστού, μετά να θυμιάσω τους πιστούς;». Δεν είναι. Γιατί ο κάθε πιστός, σε όποια ηθική κατάσταση και αν ευρίσκεται, είναι εικόνα του Χριστού. Είπα «του Χριστού». Διότι ακριβεστέρα έκφρασις δογματικώς, δεν είναι εικόνα του Θεού, αλλά εικόνα του Χριστού.

     Μάλιστα ο άγιος Ειρηναίος λέγει ότι… τότε, όταν είπε ο Θεός: «Ποιήσωμεν τὸν ἄνθρωπον κατ᾽ εἰκόνα ἡμετέραν καὶ καθ᾽ ὁμοίωσιν», ακόμη δεν είχε αποκαλυφθεί ο Υιός και μάλιστα με την Ενανθρώπησή Του, για να δοθεί μία τελεία έκφρασις «εικόνα του Χριστού». Αυτό θα το πει μετά ο Απόστολος Παύλος, ότι είμαστε εικόνα του Χριστού εμείς οι άνθρωποι. Διότι εικόνα του Χριστού, αν το θέλετε, αν το θέλετε, δεν ξέρω ποιος θεολόγος θα διαρρήξει αυτή την στιγμή τα ιμάτιά του, η εικόνα του Χριστού στον άνθρωπο δεν είναι στην ψυχή μόνον, αλλά είναι και εις το σώμα. Να σας το δείξω αμέσως. Δεν έγινε βάσει του Αδάμ ο Χριστός, έστω κι αν προηγείται χρονικά ο Αδάμ. Αλλά έγινε βάσει του Χριστού ο Αδάμ. Εκείνο που ήθελε να γίνει ο Θεός Λόγος, όταν θα ενηνθρώπιζε. Είμεθα, λοιπόν, εικόνα του Χριστού.

       Ακόμη ο άνθρωπος κι αν είναι νεκρός επί φερέτρου, πάλι δεν παύει από του να είναι εικόνα του Θεού. Γι'αυτό ανάβομε κεριά προς τιμήν της εικόνος του Χριστού. Γι'αυτό και κάθε παράβασις εντολής προς τον πλησίον, διαβαίνει σαν προσβολή στον Θεό. Και το αντίθετο. Εάν δείξω ευμενή στάση έναντι του άλλου, τότε αυτό διαβαίνει εις τον Θεόν. Όπως είναι και ο ορισμός της εικόνος, της ζωγραφιάς επί του ξύλου. Ότι η προσκύνησις διαβαίνει επί του πρωτότυπον. Έτσι λοιπόν… ποιο είναι το πρωτότυπον; Ο Χριστός. Ποιο είναι το αντίτυπον; Ο άνθρωπος.

    Θέλετε να το δείτε; Το λέει ο Χριστός: «Ἐφ᾽ ὅσον ἐποιήσατε ἑνὶ τούτων τῶν ἀδελφῶν μου τῶν ἐλαχίστων, ἐμοὶ ἐποιήσατε». Ή και το αντίστροφο. «Οὐκ ἐποιήσατε». «Ό,τι στάση θα δείξετε απέναντι στον άλλον άνθρωπο, αυτή είναι η στάσις που δείχνετε απέναντί μου», λέει ο Χριστός. Σαφώς, σαφέστατα. Κι αυτό αποτελεί βεβαίως θεμελιώδη και βασική αλήθεια. Διότι βάσει αυτής της αληθείας, αγαπητοί μου, στηρίζονται πάρα πολλά πράγματα.

      Και η τιμή, αρνητικώς μεν είναι η μη βλάβη, η μη προσβολή, η μη περιφρόνηση. Ακόμη και το «μωρέ» που θα πούμε και το «ρακά». Ίσως να έχομε την απορία μας διαβάζοντας την επί του Όρους ομιλία του Κυρίου: «Όποιος πει τον αδελφό του ’’μωρέ"… - από το «μωρός». Δηλαδή «ανόητε» -αλλά να καταλαβαίνει τι λέει ότι «δεν έχεις νουν, ότι δεν είσαι εικόνα του Χριστού» -είναι ένοχος», είπε ο Χριστός. Και θα δώσει λόγον εις τον Θεόν γι’ αυτήν του την έκφραση· τώρα το «μωρέ» το έχομε εμείς… Βέβαια, η αλήθεια είναι ότι έχει φύγει η σημασία της λέξεως, όταν λέμε στον άλλον «Έλα μωρέ…» του λέμε. Και μάλιστα το λέμε πολλές φορές φιλικά. Καλόν είναι να μην το λέμε. Αλλά εάν το πούμε δεν είναι της διαστάσεως που ο Κύριος απειλεί να τιμωρήσει. Ότι δηλαδή ο άλλος άνθρωπος δεν έχει νόηση, άρα δεν είναι άνθρωπος. Και συνεπώς δεν είναι εικόνα του Θεού.

    Θετικώς δε, όταν τιμούμε τον άλλον άνθρωπο, τότε σημαίνει ότι δίνομε προσοχή στο πρόσωπό του, ότι το ευλαβούμεθα το πρόσωπό του. Και πώς θα εκφραστεί αυτή η τιμή; Όταν θα προηγηθούμε στην τιμή χρονικώς από τον άλλον. Όταν προηγηθεί η δική μας η τιμή προς εκείνον. Δηλαδή προηγηθούμε χρονικώς έναντι της τιμής που ενδεχομένως ο άλλος θα δώσει σε μας. Λέγει ο Θεοφύλακτος: «Προλαμβάνειν ἀλλήλους ἐν τῷ ἀλλήλους τιμᾶν». Να προλαμβάνομε ο ένας τον άλλον, να τιμήσει ο ένας τον άλλον. Μην πούμε: «Ο άλλος είναι μικρότερος στην ηλικία, εγώ θα πάω πρώτος που έχω ηλικίαν, που έχω αξίωμα, εγώ θα πάω πρώτος να αποδώσω τιμή εις αυτόν;».

     Θυμούμαι έναν… μακαρίτη, ήταν πολύ σπουδαίος και μεγάλος άνδρας. Δεν θα πω το όνομά του. Μάλιστα υπάρχει και οδός στην Αθήνα στο όνομά του. Πολύ σπουδαίος. Έμενε εκεί που κατοικούσαμε κι εμείς. Ο άνθρωπος αυτός, ηλικιωμένος, φορούσε ρεπούμπλικο πάντοτε. Πήγαινε στην Εκκλησία κάθε Κυριακή. Κι όταν έβλεπε μικρά παιδιά στον δρόμο, δεν θα το ξεχάσω, και σε μένα, παιδιά του Δημοτικού είμαστε, του λέγαμε: «Καλησπέρα σας, κύριε τάδε». Έβγαζε το ρεπούμπλικο κι έλεγε «Καλησπέρα σας» προς πάντα άνθρωπον και εις τα μικρά παιδιά! Αυτό μας είχε καταπλήξει, κυριολεκτικώς μας είχε καταπλήξει. Δεν ξέρω αν ο άνθρωπος αυτός ήξερε ότι ο άλλος άνθρωπος είναι εικόνα του Χριστού. Δεν ξέρω. Σας λέω τι έκανε μόνο.

     Όπως έχω και πολλές φορές την πληροφορία από πεθερές που έχουν χαλάσει οι σχέσεις με την νύφη και σου λέει: «Εγώ θα πάω να προσκυνήσω; Εγώ θα πάω να της μιλήσω;». Κυρία μου, το θέμα δεν είναι θέμα ηλικίας. Δεν είναι θέμα ότι εσύ είσαι η πεθερά, η μητέρα και η άλλη είναι η νύφη σου, η κόρη σου. Σημασία έχει ότι είναι ο άλλος άνθρωπος. Ναι, γιατί; Θα πέσει… να το πω έτσι, θα πέσει η μύτη σου δηλαδή να πας να τα φτιάξεις με την νύφη σου; Χάλασε ο κόσμος; Γι'αυτό λέγει ο Θεοδώρητος: «Παραχωρείτω ἕκαστος τῶν πρωτείων τῷ πέλας». «Ο καθένας», λέγει, «να παραχωρεί ‘’τῶν πρωτείων’’ , δηλαδή τα πρωτεία- εις τον πλαϊνό του». Δεν έχει σημασία ποιος είναι ο πλαϊνός. Δεν έχει σημασία ποιος είναι ο πλαϊνός.

    Και βέβαια αυτό πρέπει να ισχύει προς όλους τους άνθρωπος, φυσικά, όταν έχομε σχέσεις μεταξύ μας. Είδατε όταν καμιά φορά τιμούμε ένα πρόσωπο, φτάσομε μπροστά σε μία πόρτα, είτε να βγούμε από το σπίτι μας, είτε να μπούμε στο σπίτι μας, και λέμε στον άλλον: «Περάστε παρακαλώ», ξέρετε τι σημαίνει αυτό; Αυτό το σχήμα, το «περάστε, παρακαλώ» δεν είναι τίποτε άλλο παρά απόδοση τιμής. Ένα σχήμα είναι. Γιατί η τιμή μπορεί να αποδοθεί και με σχήματα και με λόγια και με κινήσεις και με συμπεριφορά, ποικιλοτρόπως, ποικιλοτρόπως. Και ακόμα όταν έχομε αυτό το σχήμα, να τρέχομε να τιμήσομε τον άλλον άνθρωπο, αυτό είναι κι ένα στοιχείον δημιουργίας φιλίας. Λέγει ο Ιερός Χρυσόστομος: «Οὐδὲν οὕτω φίλους ποιεῖ ὡς τὸ σπουδάζειν τῇ τιμῇ νικᾶν τὸν πλησίον». «Δεν κάνει», λέει, «τίποτε άλλο τόσο το να κάνεις φίλο, όσο το να φροντίσεις να τιμάς τον άλλον άνθρωπο». Είναι μεγάλο πράγμα αυτό.

     Πρέπει να πούμε ότι όταν προηγούμεθα, αγαπητοί μου, στην τιμή προς τον άλλον άνθρωπον, αυτό φανερώνει δύο σπουδαίες αρετές, που είναι δικές μας. Και είναι κτήμα μας. Και δύνανται να θεωρηθούν καύχημά μας και παράσημό μας. Η αγάπη και η ταπεινοφροσύνη. Αν δεν έχεις αγάπη, αυτό δεν το κάνεις, να τιμήσεις τον άλλον. Εάν δεν έχεις ταπεινοφροσύνη, αυτό δεν το κάνεις, για να τιμήσεις τον άλλον. Και φυσικά αυτό φανερώνεται, όπως σας είπα, με κάθε κίνησή μας. Με τα λόγια μας, με τη συμπεριφορά μας, με τα πάντα.

     Αναφέρει μία ωραία περίπτωση ο άγιος Ισαάκ ο Σύρος. Είναι λίγο μακρά. Θα σας τη διαβάσω στο κείμενο. Κάπου κάπου θα εξηγώ: «Ἀνάγκασον σεαυτόν -γιατί λέγει «ἀνάγκασον»; Γιατί, πώς να το πούμε, αδελφοί μου, είμαστε εγωισταί και υπερήφανοι. Δεν μας πάει να τιμήσομε τον κάθε άνθρωπο! Δεν μας πάει! Γι'αυτό λέγει ο ιερός πατήρ το «ἀνάγκασον». Ε, πώς να το κάνομε; Αλήθεια, είναι αυτό. Να αναγκάσεις τον εαυτόν σου- ὅταν ὑπαντήσῃς τῷ πλησίον σου, ἵνα τιμήσῃς αὐτὸν ὑπὲρ τὸ μέτρον αὐτοῦ (:κάτι παραπάνω απ΄ό,τι αξίζει. Προσέξτε: «Κάτι παραπάνω απ’ ό,τι αξίζει». Μη μου το πείτε ότι αυτό είναι κολακεία. Λέει παρακάτω:- «Φίλησον δὲ τὰς χεῖρας αὐτοῦ καὶ τοὺς πόδας -τώρα πάρτε τη μία εικόνα. Είναι πολύ παλιά. Αιώνες πίσω είναι. Σήμερα δεν φιλάμε τα πόδια του αλλουνού. Ε, ούτε και τα χέρια βεβαίως. Εκτός αν είναι σεβαστό πρόσωπο - καὶ ἐπίθες αὐτὰς ἐπὶ τοὺς ὀφθαλμούς σου (:πάρε τα χέρια του αλλουνού και βάλτα στα μάτια σου -όπως έχουν και έναν ιδιαίτερο χαιρετισμό οι Κινέζοι, έναν παρεμφερή) καὶ κράτησον αὐτὰς πολλάκις μετὰ πολλῆς τιμῆς (:να του κρατάς τα χέρια) καὶ ἐπαίνεσον αὐτὸν καὶ εἰς ἅπερ οὐκ ἔχει (:δείξε λιγάκι έπαινο και σε πράγματα που δεν έχει).

    Ὅταν δὲ χωρισθῇς ἀπ᾽ αὐτοῦ -Δεν είναι κολακεία, προσέξατέ το- λάλησον περὶ αὐτοῦ πᾶν ἀγαθὸν καὶ εἴ τι τίμιον (:όταν έφυγε, μην αρχίζεις το κουτσομπολιό, αν είναι και άλλοι άνθρωποι. Πες ό,τι καλύτερο μπορείς να πεις γι’ αυτόν)· ἐν γὰρ τούτοις καὶ ἐν τοῖς τοιούτοις ἕλκεις αὐτὸν εἰς τὸ ἀγαθόν (:Θα το μάθει τι είπες εσύ γι’ αυτόν. Θα το μάθει! Και τότε θα φιλοτιμηθεί. Πώς να το κάνομε, αγαπητοί μου; Ένα μεγάλο μέρος του να ελκύσομε τον άλλον στην αρετή είναι να τον φιλοτιμήσομε. Δεν είναι κολακεία. Να τον φιλοτιμήσομε. Να πούμε μια καλή κουβέντα).

    Ἐκ δὲ τῆς τοιαύτης συνηθείας -τώρα αυτό που αφορά σε εκείνον που έδωσε την τιμήν-, ᾗ σεαυτὸν ἐθίζεις, τυποῦται ἐν σοὶ τύπος ἀγαθός (:από μία τέτοια, λέει, συνήθεια, εσύ συνηθίζεις τον εαυτόν σου, και στο τέλος ξέρεις τι θα γίνεις; Ένας αγαθός τύπος. Φυσιογνωμία, κινήσεις, τα πάντα, πια θα έρχονται αυθόρμητα. Γιατί θα έχεις δημιουργήσει τύπον, χαρακτήρα. Και είναι πολύ σπουδαίο).  Οὗτος ὁ τρόπος -συνεχίζει ο ιερός πατήρ- ἔστω σοι ἀεί (:αυτός ο τρόπος να είναι για σένα παντοτινός), τὸ εὐπροσήγορον (:να είσαι ευπροσήγορος, δηλαδή ευγενής) καὶ τιμητικὸν εἶναι πρὸς πάντας (:σε όλους). Καὶ μὴ παροξύνῃς τινὰ ἢ ζηλώσῃς (:μην παροξύνεις κάποιον, μην τον κάνεις να ζηλέψει) μήτε διὰ πίστιν μήτε διὰ τὰ ἔργα αὐτοῦ τὰ κακά -Να του πεις: «Έλα εδώ παλιάνθρωπε…». Όχι, όχι, πρόσεξέ το. Ούτε δια την πίστιν του, αν έχει διαφορά πίστεως, είναι αιρετικός, ούτε ακόμη αν είναι… βρωμιάρης, να το πω έτσι, τα έργα του δεν είναι καλά.

    Και ακόμη προσθέτει:. Ἐπίμενον ἀεὶ εὐλογῶν τῷ στόματι (:Να επιμένεις, λέγει ο άγιος Ισαάκ. Πάντοτε να ευλογείς με το στόμα σου. «Εὐλογῶ» θα πει «εὖ + λέγω». «Λέω καλές κουβέντες, καλά λόγια»), καὶ οὐ μὴ λοιδορηθῇς (:κι εσύ δεν θα κατηγορηθείς ,αν λες καλά λόγια)· ἡ γὰρ λοιδορία λοιδορίαν γεννᾷ (:διότι η κατηγορία, κατηγορία γεννάει), καὶ ἡ εὐλογία εὐλογίαν» Αυτά είναι γραμμένα στον 5^ον του λόγο και εις τον 23^ον του λόγο.

     Για να μπορέσομε να πραγματοποιήσομε, αγαπητοί μου, την απόδοση της τιμής εις τον άλλον άνθρωπο, πρέπει να έχομε μια βαθιά πνευματική καλλιέργεια. Γι'αυτό ο Παύλος γράφει: «Ἡ ἀγάπη ἀνυπόκριτος -δηλαδή όχι μία υποκριτική αγάπη, που κάπου ξεσκεπάζεται και αποκαλύπτεται- τῷ πνεύματι ζέοντες -που σημαίνει να έχομε μία θερμότητα, έναν ζήλο ψυχής για ό,τι πνευματικόν- τῇ προσευχῇ προσκαρτεροῦντες -ο πνευματικός άνθρωπος έχει πάντοτε έντονη την προσευχή του. Και για τους άλλους- ταῖς χρείαις τῶν ἁγίων κοινωνοῦντες». Εδώ είναι κάτι πολύ σπουδαίο. Αν αρχίσει ο πιστός να έχει αντίληψη των αναγκών του πλησίον -αυτό θα πει «κοινωνοῦντες ταῖς χρείαις τῶν ἁγίων»-,  τότε… τότε εύκολα θα τιμήσει τον άλλον. Θα τον τιμήσει. Βεβαίως.

    Αγαπητοί, ο Παύλος μάς υπέδειξε μία θαυμασία κοινωνική αρετή: Να σπεύδομε πρώτοι να αποδίδομε τιμή στους άλλους. Μπορούμε, αλήθεια, να φανταστούμε μία κοινωνία ανθρώπων που έτσι κινούνται; Που όλοι λέμε στους άλλους την «καλημέρα» μας εγκαρδίως. Ξέρετε, πολλές φορές, όταν με κάποιον τα χαλάσαμε, δεν του λέμε «καλημέρα». Όχι γιατί διατηρείται η κακία μέσα μας, αλλά γιατί ντρεπόμαστε να του πούμε «καλημέρα» και επειδή δεν πέφτει η μύτη μας. Θέλομε να του πούμε. Για φανταστείτε, λοιπόν, τι μεγάλη υπηρεσία προσφέρει εκείνος που λέει πρώτος την «καλημέρα». Τον άλλον τον νικάει, τον κερδίζει, του ανοίγει πραγματικά τον δρόμο.

      Αν έτσι κινούμεθα, τότε θα έχουμε μεταφέρει την Βασιλεία του Θεού επάνω εις την γη. Ωστόσο δεν είναι εύκολη, θα επαναλάβω, η αρετή αυτή της αποδόσεως τιμής στον άλλον. Θα επαναλάβω. Χρειάζεται αγώνα να δαμασθεί ο εγωισμός μας, ο κακός εαυτός μας· ο δύστροπος και ιδιοτελής εαυτός μας. Είναι, όμως, ανάγκη να γίνει. Αν θέλομε να έχομε και εμείς ειρήνη. Είναι ανάγκη να γίνει. Έτσι ας ξανακούσομε άλλη μία φορά την προτροπή του Παύλου: «Τῇ τιμῇ ἀλλήλους προηγούμενοι».

      Είναι ο δρόμος, όπως λέγουν οι κοσμικοί άνθρωποι, για μια πολιτισμένη κοινωνία. Και όπως λέγει ο λόγος του Θεού, είναι ο δρόμος που οδηγεί στην Βασιλεία των αγίων, στην Βασιλεία του Θεού.

             ΠΡΟΣ ΔΟΞΑΝ ΤΟΥ ΑΓΙΟΥ ΤΡΙΑΔΙΚΟΥ ΘΕΟΥ

 και με απροσμέτρητη ευγνωμοσύνη στον πνευματικό μας καθοδηγητή μακαριστό γέροντα Αθανάσιο Μυτιληναίο,

ψηφιοποίηση και επιμέλεια της απομαγνητοφωνημένης ομιλίας: Ελένη Λιναρδάκη, φιλόλογος

ΠΗΓΕΣ:

·       Απομαγνητοφώνηση ομιλίας δια χειρός του αξιοτίμου κ. Αθανασίου Κ.

·       https://www.arnion.gr/mp3/omilies/p_athanasios/omiliai_kyriakvn/omiliai_kyriakvn_646.mp3