Όταν η «ανυπακοή» γίνεται Ορθοδοξία. Τα όρια της εξουσίας του Αρχιεπισκόπου και η ευθύνη του Μητροπολίτη απέναντι στους Ιερούς Κανόνες – Με αφορμή την υπόθεση Τυχικού.

Όταν η «ανυπακοή» γίνεται Ορθοδοξία.

Τα όρια της εξουσίας του Αρχιεπισκόπου και η ευθύνη του Μητροπολίτη απέναντι στους Ιερούς Κανόνες – Με αφορμή την υπόθεση Τυχικού.

………………………………….

Εισαγωγή

Οι δημόσιες τοποθετήσεις του Αρχιεπισκόπου Κύπρου Γεωργίου περί «ανυπακοής» του Μητροπολίτου Πάφου Τυχικού επαναφέρουν με ένταση ένα κρίσιμο εκκλησιολογικό ερώτημα:

είναι η υπακοή στον Αρχιεπίσκοπο απόλυτη υποχρέωση ενός Μητροπολίτη ή έχει σαφή κανονικά και δογματικά όρια;

Η Ορθόδοξη Παράδοση απαντά χωρίς αμφισημία:

η υπακοή δεν είναι ποτέ ανεξάρτητη από την αλήθεια της πίστεως.

………………………………………..


Ο Μητροπολίτης δεν είναι «υφιστάμενος»


Η αντίληψη ότι ένας Μητροπολίτης οφείλει προσωπική υπακοή στον Αρχιεπίσκοπο, όπως ένας διάκονος, πρεσβύτερος ή βοηθός επίσκοπος (βοηθός αρχιερέας), αποτελεί εκκλησιολογική σύγχυση.

Στην Ορθόδοξη Εκκλησία, ο Μητροπολίτης:

• είναι κεφαλή της τοπικής Εκκλησίας του

• δεν είναι εκτελεστικό όργανο άλλου Μητροπολίτη ή Αρχιεπισκόπου

• δεν υπάγεται σε προσωπική εξάρτηση

Η διδασκαλία του Αγίου Ιγνατίου του Θεοφόρου καθιστά σαφές ότι η Εκκλησία συγκροτείται γύρω από τον Μητροπολίτη κάθε τόπου.

Ο 34ος Αποστολικός Κανόνας θεμελιώνει την ισορροπία:

• ο Αρχιεπίσκοπος (ως πρώτος) δεν ενεργεί χωρίς τους Μητροπολίτες

• οι Μητροπολίτες δεν ενεργούν χωρίς τον Αρχιεπίσκοπο

Πρόκειται για σχέση συνοδικότητας, όχι ιεραρχικής υποταγής.

……………………………………………

2. Η επικίνδυνη μετάλλαξη της υπακοής

Η χρήση της «υπακοής» ως κριτηρίου για την παραμονή ή μη ενός Μητροπολίτη στον θρόνο του αποτελεί σοβαρή θεολογική εκτροπή, όταν αποσυνδέεται από τους Ιερούς Κανόνες.

Εάν, όπως έχει δημοσίως αναφερθεί, ζητήθηκαν από τον Πάφου Τυχικό ενέργειες όπως:

• συμπροσευχές με ετεροδόξους

• πρακτικές σχετικές με μεικτούς γάμους πέραν της κανονικής παραδόσεως

τότε δεν πρόκειται για διοικητική διαφωνία, αλλά για σύγκρουση εκκλησιαστικής συνείδησης.

……………………………………………..

3. Όταν η «ανυπακοή» γίνεται κανονική υποχρέωση

Ο 15ος Κανόνας της Πρωτοδευτέρας Συνόδου (861) είναι αποκαλυπτικός:

όταν ανώτερος εκκλησιαστικός άρχοντας παρεκκλίνει από την ορθόδοξη πίστη, η απομάκρυνση από αυτόν όχι μόνο επιτρέπεται αλλά και επαινείται.

Συνεπώς:

• η υπακοή δεν είναι απόλυτη

• η αντίσταση δεν είναι ανταρσία

• η πίστη προηγείται της διοικητικής τάξης

…………………………………….

4. Η εκκλησιαστική ιστορία ως κριτήριο

Η ιστορία της Εκκλησίας αποδεικνύει ότι η αλήθεια δεν ταυτίζεται με την εξουσία.

Ο άγιος Μάξιμος ο Ομολογητής αρνήθηκε να συμμορφωθεί με πατριαρχικές και αυτοκρατορικές πιέσεις. Παρά τις διώξεις, η Εκκλησία τον δικαίωσε.

 Με κριτήριο την «υπακοή», θα ήταν ένοχος.

 Με κριτήριο την Ορθοδοξία, είναι Άγιος.

………………………………………….

5. Η παρερμηνεία της «υπακοής πριν και μετά»

Το επιχείρημα ότι κάποιος ήταν υπάκουος ως διάκονος και αρχιμανδρίτης, αλλά όχι ως Μητροπολίτης, δεν αποτελεί κατηγορία — αποτελεί θεολογική επιβεβαίωση της διαφοράς των βαθμών.

• Ο διάκονος και ο πρεσβύτερος οφείλουν προσωπική υπακοή

• Ο βοηθός επίσκοπος υπάγεται στον προϊστάμενό του

• Ο Μητροπολίτης όμως έχει πλήρη ευθύνη και δεν ενεργεί ως υφιστάμενος

Η αλλαγή στάσης δεν είναι πτώση, αλλά ανάληψη ευθύνης.

…………………………………………..

6. Η κανονική τάξη περί εκπτώσεως Μητροπολίτη

Η έκπτωση Μητροπολίτη:

• δεν θεμελιώνεται σε προσωπική ανυπακοή

• απαιτεί σαφή κανονικά ή δογματικά παραπτώματα

• και επιβάλλεται μόνο συνοδικά

Εάν η άρνηση αφορά αντικανονικές εντολές, τότε:

➡ δεν συνιστά παράβαση

➡ αλλά πιστότητα στην Εκκλησία

……………………………………………

7. Το ουσιώδες ερώτημα

Το πραγματικό ζήτημα δεν είναι αν ο Μητροπολίτης υπάκουσε.

Το ερώτημα είναι:

Του ζητήθηκε να παραβεί τους Ιερούς Κανόνες και την ορθόδοξη συνείδησή του;

Εάν αυτό ισχύει, τότε η λεγόμενη «ανυπακοή» δεν είναι πρόβλημα — είναι ομολογία.

……………………………………..

Συμπέρασμα

Η Ορθόδοξη Εκκλησία δεν λειτουργεί με όρους διοικητικής πειθαρχίας τύπου κοσμικής εξουσίας.

Ο Μητροπολίτης:

• δεν είναι υφιστάμενος του Αρχιεπισκόπου

• δεν δεσμεύεται από εντολές αντίθετες στους Ιερούς Κανόνες

• κρίνεται με βάση την πίστη και όχι την προσωπική υπακοή

Σε αυτό το πλαίσιο, η «ανυπακοή» μπορεί να αποδειχθεί όχι παράπτωμα, αλλά μαρτυρία Ορθοδοξίας.

Λαός της Πάφου