Ομολογία ή αίρεση; Η στάση του Μητροπολίτη Πάφου Τυχικού υπό το φως της Ορθόδοξης Παράδοσης

Ομολογία ή αίρεση;

Η στάση του Μητροπολίτη Πάφου Τυχικού υπό το φως της Ορθόδοξης Παράδοσης

Σε περιόδους εκκλησιαστικής σύγχυσης, η Ιστορία της Ορθόδοξης Εκκλησίας διδάσκει ότι η αλήθεια δεν αποκαλύπτεται πάντοτε μέσα από θορυβώδεις δηλώσεις, αλλά συχνά μέσα από τη σιωπηλή ομολογία, την υπομονή και τη σταθερότητα στην Παράδοση. Σήμερα, η περίπτωση του Μητροπολίτη Πάφου Τυχικού φέρνει εκ νέου στο προσκήνιο ένα παλαιό, αλλά πάντοτε επίκαιρο ερώτημα:

είναι αιρετικός εκείνος που αντιστέκεται στον οικουμενισμό και αρνείται τις συμπροσευχές με αιρετικούς ή μήπως αιρετική είναι η αλλοίωση της εκκλησιολογικής συνείδησης;

…………………………………..


Η εύκολη χρήση του όρου «αίρεση»

Στον σύγχρονο εκκλησιαστικό λόγο παρατηρείται ένα επικίνδυνο φαινόμενο: ο όρος «αίρεση» να χρησιμοποιείται όχι ως δογματικός χαρακτηρισμός, αλλά ως μέσο εκφοβισμού ή φίμωσης. Όμως η Ορθόδοξη Εκκλησία είναι απολύτως σαφής:

αίρεση δεν είναι η διαφωνία, ούτε η πιστότητα στην Παράδοση, αλλά η απόκλιση από την αλήθεια της πίστεως.

Κανένας επίσκοπος, όσο υψηλή θέση κι αν κατέχει, δεν έχει το δικαίωμα να χαρακτηρίζει άλλον επίσκοπο αιρετικό εκτός συνοδικής κρίσεως. Αυτή η αρχή δεν είναι τυπική· είναι θεμέλιο της εκκλησιολογίας μας. Όταν παραβιάζεται, τότε η Εκκλησία κινδυνεύει όχι από «ακραίους», αλλά από αυθαίρετη εξουσία.

………………………………..

2. Η αντίθεση στον οικουμενισμό ως πατερική στάση

Ο Μητροπολίτης Τυχικός κατηγορείται ουσιαστικά επειδή:

• απορρίπτει τον οικουμενισμό,

• δεν αποδέχεται τις συμπροσευχές με ετεροδόξους,

• και ασκεί κριτική στη Σύνοδο της Κρήτης.

Όμως ας αναρωτηθούμε με ειλικρίνεια:

πότε στην ιστορία της Εκκλησίας η τήρηση των Ιερών Κανόνων θεωρήθηκε αίρεση;

Οι Αποστολικοί Κανόνες, οι Οικουμενικές Σύνοδοι και το σύνολο της πατερικής παράδοσης απαγορεύουν ρητά τη συμπροσευχή με αιρετικούς, όχι από έλλειψη αγάπης, αλλά από σεβασμό στην αλήθεια. Η Εκκλησία δεν μισεί τον αιρετικό άνθρωπο· απορρίπτει όμως την αιρετική διδασκαλία.

Ο Άγιος Ιουστίνος Πόποβιτς χαρακτήρισε τον οικουμενισμό «παναίρεση» όχι επειδή μισούσε τους ετεροδόξους, αλλά επειδή έβλεπε ότι πίσω από τον ψευδοδιάλογο κρύβεται η εξίσωση της αλήθειας με την πλάνη. Αυτή η θέση δεν είναι περιθωριακή· είναι βαθύτατα πατερική.

Συνεπώς, η στάση του Μητροπολίτη Τυχικού δεν είναι νεωτεριστική. Είναι επιστροφή στο αυτονόητο.

………………………………………

3. Η Σύνοδος της Κρήτης και το δικαίωμα της κριτικής

Η Σύνοδος της Κρήτης (2016) παρουσιάστηκε από ορισμένους ως δήθεν αδιαμφισβήτητο γεγονός. Ωστόσο:

• δεν συμμετείχαν όλες οι Ορθόδοξες Εκκλησίες,

• δεν ανακηρύχθηκε Οικουμενική,

• και έχει δεχθεί σοβαρή θεολογική κριτική.

Στην Ορθόδοξη Εκκλησία, καμία Σύνοδος δεν κρίνεται από τα δελτία Τύπου, αλλά από τη συνείδηση του πληρώματος της Εκκλησίας. Αυτό σημαίνει ότι επίσκοποι, κληρικοί και θεολόγοι έχουν όχι μόνο δικαίωμα, αλλά και καθήκον να επισημαίνουν θεολογικές ασάφειες.

Ο Μητροπολίτης Τυχικός δεν απορρίπτει την Εκκλησία, δεν δημιουργεί σχίσμα, δεν ιδρύει παρασυναγωγές. Παραμένει εντός της Εκκλησίας, ασκώντας κριτική εκ των έσω, όπως έπραξαν στο παρελθόν άγιοι και ομολογητές.

……………………………………….

4. Η σιωπή ως ομολογία

Ιδιαίτερη σημασία έχει η προσωπική στάση του Μητροπολίτη Τυχικού. Αντί να απαντήσει με επιθέσεις, επιλέγει τη σιωπή και την προσευχή. Σε έναν κόσμο όπου η εκκλησιαστική διαμάχη συχνά διολισθαίνει σε προσωπικές αντιπαραθέσεις, αυτή η στάση αποτελεί έμπρακτη ομολογία πίστεως.

Οι Πατέρες διδάσκουν ότι:

«Η αλήθεια δεν χρειάζεται κραυγές για να επιβιώσει».

Η σιωπή του Τυχικού θυμίζει ομολογητές άλλων εποχών, οι οποίοι κατηγορήθηκαν, διώχθηκαν, αλλά τελικά δικαιώθηκαν από την Εκκλησία. Δεν είναι τυχαίο ότι στην Ιστορία, όσοι έμειναν πιστοί στην Παράδοση συχνά παρουσιάστηκαν ως “προβληματικοί” στην εποχή τους.

……………………………………

5. Ποιος είναι τελικά αιρετικός;

 

Με βάση τα ορθόδοξα κριτήρια, η απάντηση είναι ξεκάθαρη:

κανείς δεν είναι αιρετικός χωρίς συνοδική καταδίκη.

Όμως μπορούμε να πούμε με βεβαιότητα τι δεν είναι αίρεση:

• δεν είναι αίρεση η υπεράσπιση των Ιερών Κανόνων,

• δεν είναι αίρεση η απόρριψη των συμπροσευχών,

• δεν είναι αίρεση η κριτική σε μη Οικουμενική Σύνοδο,

• δεν είναι αίρεση η σιωπηλή ομολογία.

Αντιθέτως, επικίνδυνη γίνεται η τάση να παρουσιάζεται ως «πρόοδος» η χαλάρωση της πίστεως και ως «ακραίος» όποιος παραμένει πιστός σε αυτήν.

………………………………….

6. Ένας επίσκοπος της Παράδοσης

Ο Μητροπολίτης Πάφου Τυχικός, ανεξαρτήτως προσωπικών συμπαθειών ή αντιπαθειών, εμφανίζεται ως επίσκοπος που επιλέγει να σταθεί με τη συνείδησή του απέναντι στον Θεό και την Εκκλησία. Δεν διεκδικεί ρόλο ηγέτη, δεν ζητά δικαίωση από τα μέσα, δεν εργαλειοποιεί τον λαό.

Αυτό από μόνο του αποτελεί ισχυρό επιχείρημα υπέρ της γνησιότητάς του.

………………………………..

Επίλογος

Η Εκκλησία δεν σώζεται με εκκλησιαστική διπλωματία, ούτε με χαρακτηρισμούς. Σώζεται όταν οι επίσκοποί της τολμούν να μείνουν πιστοί στην Παράδοση, ακόμη κι αν αυτό έχει κόστος.

Η υπόθεση του Μητροπολίτη Τυχικού δεν είναι απλώς μια προσωπική διαμάχη. Είναι καθρέφτης της εποχής μας:

μιας εποχής όπου η ομολογία συχνά βαφτίζεται «ακρότητα» και η υποχώρηση παρουσιάζεται ως «ενότητα».

Η τελική κρίση ανήκει στην Εκκλησία και στην Ιστορία. Μέχρι τότε, η στάση του Μητροπολίτη Τυχικού θυμίζει ότι η Ορθοδοξία δεν προχωρά με εκπτώσεις, αλλά με πίστη, υπομονή και σταυρό.

Α.Χ

Θεολόγος