Ψηφιακή αναγνώριση προσώπου παντού. Ιδιωτικότητα πουθενά.

Ψηφιακή αναγνώριση προσώπου παντού. Ιδιωτικότητα πουθενά.

Γράφει ο Νικόδημος Καλλιντέρης, Νομικός

Το Ινστιτούτο του πρώην Πρωθυπουργού του Ηνωμένου Βασιλείου Tony Blair (“Τony Blair Institute for Global Change”) δημοσίευσε στις 23 Ιανουαρίου 2026 ένα εκτενές άρθρο με τίτλο «Η αστυνόμευση που θα κάνει ασφαλέστερη τη Βρετανία - όχι απλά καλύτερη στην καταμέτρηση του εγκλήματος» (“Policing That Makes Britain Safer - Not Just Better at Counting Crime”), το οποίο θεωρούμε ότι χρήζει σχολιασμού.

Για όποιον παρακολουθεί τα τελευταία χρόνια τη δράση του είναι γνωστό ότι ο Tony Blair δεν είναι απλά εμμονικός και ζηλωτής των σύγχρονων ψηφιακών τεχνολογιών αλλά λειτουργεί ως ένας παγκόσμιος τεχνο-προφήτης που προωθεί άοκνα την επανάσταση της ψηφιακής διακυβέρνησης.

Σε παλαιότερη παρέμβασή μας (βλ. εδώ) είχαμε παρουσιάσει τη δημόσια συζήτηση του Tony Blair με τον συνιδρυτή του ψηφιακού κολοσσού Oracle Larry Ellison (εμπορεύεται κυρίως λογισμικά και τεχνολογίες βάσεων δεδομένων) κατά την οποία υποστηρίζανε, ούτε λίγο ούτε πολύ, ότι τα κράτη οφείλουν να συγκεντρώσουν το σύνολο των δεδομένων των πολιτών τους σε μία και μοναδική βάση δεδομένων καθώς με τη χρήση της τεχνητής νοημοσύνης αυτό θα συντελούσε στην παροχή καλύτερων και αποδοτικότερων υπηρεσιών. Αλλά και λίγο παλαιότερα, τον Σεπτέμβριο του 2024, ο Larry Ellison είχε μιλήσει ανοιχτά υπέρ της επιβολής της επιτήρησης των κοινωνιών σε πραγματικό χρόνο μέσω της τεχνολογίας μηχανικής μάθησης (machine learning) της Oracle.

Υπενθυμίζουμε ακόμα ότι ο Tony Blair σε συνέντευξή του στους Times του Λονδίνου στις 31 Ιανουαρίου 2025 (βλ. εδώ) προειδοποιούσε ότι «πλησιάζει η μεγάλη συζήτηση» που καταλήγει στο εξής απλό και σκληρό συνάμα ερώτημα: «Πόση ιδιωτικότητα είστε διατεθειμένοι να ανταλλάξετε με την αποτελεσματικότητα;»  Ο Tony Blair, όπως προκύπτει από τα λεγόμενά του, οραματίζεται τις νέες ψηφιακές ταυτότητες ως εργαλεία πολλαπλών χρήσεων για τον έλεγχο της μετανάστευσης, τη διασφάλιση της πρόσβασης στις δημόσιες υπηρεσίες μόνον όσων τη δικαιούνται πραγματικά ή την αποτροπή των παράνομων μεταναστών από το να εξαπατούν τη δημόσια διοίκηση. Ισχυρίζεται μάλιστα ότι οι νέες ταυτότητες θα συμβάλλουν στην καταπολέμηση του λαϊκισμού (sic).

Στη μόλις προ ημερών παρέμβαση του Ινστιτούτου του Blair κύριο θέμα είναι η χρήση της τεχνολογίας για την αντιμετώπιση της εγκληματικότητας στη Μεγάλη Βρετανία. Την υπογράφει ο Ryan Wain, Ανώτερος Διευθυντής του Ινστιτούτου, ο οποίος σύμφωνα με το βιογραφικό του, διαδραμάτισε ηγετικό ρόλο στην ανάπτυξη, την υλοποίηση και την επικοινωνία του έργου του Ινστιτούτου σχετικά με την πανδημία του κορωνοϊού. Αυτές οι προσπάθειες άλλαξαν, κατά το Ινστιτούτο, την κυβερνητική πολιτική για τα εμβόλια σε μια στρατηγική «πρώτη δόση για πολλούς».

Ανάμεσα στα άλλα μέτρα για την πάταξη του φαινομένου της εγκληματικότητας προτείνει την επέκταση της χρήσης της ψηφιακής αναγνώρισης προσώπου (live facial recognition) από τις αστυνομικές αρχές σε όλη την επικράτεια καθώς θεωρείται ότι φέρνει άμεσα αποτελέσματα. Συγκεκριμένα γράφει στο άρθρο: «Η καταπολέμηση του εγκλήματος απαιτεί τη συντονισμένη προσπάθεια ολόκληρης της χώρας. Η τεχνολογία αναγνώρισης προσώπου πρέπει να εφαρμοστεί επειγόντως σε ολόκληρο το Ηνωμένο Βασίλειο, ενώ πρέπει να αξιοποιηθούν και άλλες καινοτόμες τεχνολογίες για να σταματήσουν οι εγκληματίες πριν προλάβουν να εμφανιστούν».

Προς επίρρωση της πρότασης για επέκταση της ψηφιακής αναγνώρισης προσώπου σε όλη τη χώρα (αυτή τη στιγμή χρησιμοποιείται μόνο από 13 αστυνομικές αρχές) παραθέτει μερικά στατιστικά δεδομένα. Για παράδειγμα αναφέρεται ότι η μητροπολιτική αστυνομία του Λονδίνου προέβη σε 1300 συλλήψεις τα τελευταία δύο χρόνια χάρη στη χρήση των καμερών ψηφιακής αναγνώρισης προσώπου.

Από την άλλη δεν υπάρχει καμία αναφορά στο άρθρο σε περιστατικά κατάχρησης της συγκεκριμένης τεχνολογίας, στις ανησυχίες για την ιδιωτικότητα ή έστω στην άποψη της βρετανικής κοινής γνώμης πάνω στο ζήτημα. Αντιθέτως, χαρακτηρίζεται ως «κοινωνική αδικία» (“social injustice”) η άρνηση της χρήσης μιας τεχνολογίας που επιτηρεί τα πάντα στους δημόσιους χώρους ανά την επικράτεια.

Πέρυσι, το Ινστιτούτο του Tony Blair είχε δημοσιεύσει την έκθεση με τίτλο «Διακυβέρνηση στην εποχή της τεχνητής νοημοσύνης: Δημιουργία της Εθνικής Βιβλιοθήκης Δεδομένων της Βρετανίας» (“Governing in the Age of AI: Building Britain’s National Data Library”), στην οποία ζητούσε τη δημιουργία μιας Εθνικής Βιβλιοθήκης Δεδομένων συνδεδεμένης με τις ψηφιακές ταυτότητες για ολόκληρο το Ηνωμένο Βασίλειο, προκειμένου να τροφοδοτηθούν τα συστήματα τεχνητής νοημοσύνης για τις κυβερνητικές υπηρεσίες.

Φαίνεται, λοιπόν, ότι η κατά Blair μεγάλη συζήτηση με το αμείλικτο ερώτημα έρχεται μέρα με τη μέρα προ των πυλών: Πόση ιδιωτικότητα είμαστε διατεθειμένοι να ανταλλάξουμε με την αποτελεσματικότητα;…