Εάν ο Άγιος Μάρκος ο Ευγενικός δεν υπέγραψε επειδή δεν μπορούσε να θυσιάσει ούτε μία λέξη της Ορθοδόξου Πίστεως, ποια ακριβώς Ομολογία Πίστεως ζητούμε σήμερα από τον Τυχικό — και ποια ακριβώς Ομολογία Πίστεως δίνει σήμερα η Εκκλησία της Κύπρου;

Εάν ο Άγιος Μάρκος ο Ευγενικός δεν υπέγραψε επειδή δεν μπορούσε να θυσιάσει ούτε μία λέξη της Ορθοδόξου Πίστεως, ποια ακριβώς Ομολογία Πίστεως ζητούμε σήμερα από τον Τυχικό — και ποια ακριβώς Ομολογία Πίστεως δίνει σήμερα η Εκκλησία της Κύπρου;

ΑΠΟΦΘΕΓΜΑΤΑ ΑΓΙΩΝ ΚΑΙ ΓΕΡΟΝΤΩΝ ΓΙΑ ΤΟΝ ΠΑΠΙΣΜΟ ΚΑΙ ΤΙΣ ΔΟΓΜΑΤΙΚΕΣ ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΕΣ

Ἅγιος Μάρκος ὁ Εὐγενικός

«Οὐ μόνον σχισματικοί εἰσιν οἱ Λατίνοι, ἀλλὰ καὶ αἱρετικοί.»

Ο Άγιος Μάρκος ο Ευγενικός, ο μεγάλος ομολογητής της Συνόδου Φερράρας–Φλωρεντίας, θεωρεί ότι η διαφορά με τους Λατίνους δεν ήταν απλώς διοικητικό σχίσμα, αλλά αφορούσε δογματικές καινοτομίες.

«Φευκτέον αὐτούς, ὡς φεύγει τις ἀπὸ ὄφεως καὶ ἀπὸ προσώπου πυρός.»

Με αυτή τη σκληρή εικόνα υπογραμμίζει την ανάγκη να αποφεύγεται η αποδοχή της πλάνης και η ψευδής ένωση χωρίς προηγούμενη αποκατάσταση της πίστεως.

«Ἡμεῖς δι’ οὐδὲν ἕτερον ἀπεσχίσθημεν τῶν Λατίνων, ἀλλ’ ἢ ὅτι εἰσὶν οὐ μόνον σχισματικοί, ἀλλὰ καὶ αἱρετικοί.»

«Μάρκος οὐχ ὑπέγραψεν· οὐδὲν ἐποιήσαμεν.»

Η περίφημη αυτή φράση αποδίδεται στον Πάπα Ευγένιο Δ΄, όταν πληροφορήθηκε ότι ο Μάρκος δεν υπέγραψε τον όρο της ενώσεως. Έμεινε ως χαρακτηριστική μαρτυρία της αποφασιστικότητας του Αγίου.

…………………………………………

Ἅγιος Γρηγόριος ὁ Παλαμᾶς

Ο Άγιος Γρηγόριος ο Παλαμάς αντιτάχθηκε στις λατινικές δογματικές καινοτομίες, ιδιαίτερα στο Filioque, υπερασπιζόμενος την πατερική διδασκαλία περί της εκπορεύσεως του Αγίου Πνεύματος.

«Τὸ Πνεῦμα τὸ Ἅγιον ἐκ τοῦ Πατρὸς ἐκπορεύεται.»

Η παλαμική θεολογία επιμένει στην ακρίβεια του λόγου του Κυρίου και στο ότι η προσθήκη «καὶ ἐκ τοῦ Υἱοῦ» δεν μπορεί να εισαχθεί αυθαίρετα στο Σύμβολο της Πίστεως.

Ο Παλαμάς δεν αντιμετώπισε τη διαφορά ως απλή λεκτική διαφωνία, αλλά ως ζήτημα που αφορά το ίδιο το μυστήριο της Αγίας Τριάδος.

……………………………………………

Ἅγιος Φώτιος ὁ Μέγας

«Οὐκ ἔστιν ἡ Ἐκκλησία τοῦ Χριστοῦ ἐμπόριον δογμάτων.»

Ο Άγιος Φώτιος υπήρξε ένας από τους μεγάλους υπερασπιστές της ορθόδοξης τριαδολογίας και αντιτάχθηκε στην προσθήκη του Filioque στο Σύμβολο της Πίστεως.

Στη «Μυσταγωγία τοῦ Ἁγίου Πνεύματος» ελέγχει με μεγάλη αυστηρότητα τη δυτική καινοτομία και την αυθαίρετη επέμβαση στο Σύμβολο.

……………………………………………..

Ἅγιος Ἰωσὴφ ὁ Βρυέννιος

«Κἂν ὁλόκληρος ὁ κόσμος ἔλθῃ πρὸς ἡμᾶς, ἵνα ἑνωθῶμεν, ἡμεῖς ἀκολουθήσομεν τῇ Ἀληθείᾳ.»

Ο Άγιος Ιωσήφ Βρυέννιος αντιτάχθηκε στην ένωση με τους Λατίνους όταν αυτή δεν στηριζόταν στην αποκατάσταση της ορθόδοξης πίστεως.

«Καλὸν τὸ ἑνωθῆναι, ἀλλὰ μετὰ τῆς ἀληθείας.»

Η λογική του είναι σαφής: η ενότητα της Εκκλησίας είναι αγαθό, αλλά δεν μπορεί να αγοράζεται με παραχώρηση της πίστεως.

…………………………………………….

ΟΙ ΚΟΛΛΥΒΑΔΕΣ

Ἅγιος Νικόδημος ὁ Ἁγιορείτης

«Οἱ Λατῖνοι εἰσὶν αἱρετικοί.»

Ο Άγιος Νικόδημος, στο «Πηδάλιον», αντιμετωπίζει τους Λατίνους μέσα στο πλαίσιο της κανονικής παραδόσεως που εφαρμόζει στους αιρετικούς.

«Τὸ τῶν Λατίνων βάπτισμα εἶναι ψευδώνυμον βάπτισμα.»

Η διατύπωση βρίσκεται στην αυστηρή κανονική του τοποθέτηση σχετικά με το λατινικό βάπτισμα και την αντιμετώπιση των Λατίνων ως αιρετικών.

…………………………………………………

Ἅγιος Ἀθανάσιος ὁ Πάριος

Ο Άγιος Αθανάσιος ο Πάριος, ένας από τους σημαντικότερους Κολλυβάδες, υπερασπίστηκε με ιδιαίτερη σφοδρότητα την Ορθόδοξη πίστη απέναντι στις λατινικές δογματικές καινοτομίες.

«Πρῶτος καὶ ἀλάθητος.»

Με τη χαρακτηριστική αυτή διατύπωση αναφέρεται στην παπική αξίωση περί πρωτείου και αλαθήτου, την οποία αντιπαραθέτει στην ορθόδοξη συνοδική παράδοση.

Στα κείμενά του για τον Άγιο Μάρκο τον Ευγενικό χρησιμοποιεί ιδιαίτερα αυστηρή γλώσσα εναντίον της παπικής αξιώσεως και υπερασπίζεται την ανυποχώρητη στάση του Αγίου Μάρκου στη Φλωρεντία.

………………………………………………...

Ἅγιος Κοσμᾶς ὁ Αἰτωλός

«Τὸν Πάπα νὰ καταρᾶσθε, διότι αὐτὸς θὰ εἶναι θα ἡ αἰτία του χαλασμού του κόσμου.»

Η περίφημη αυτή φράση αποδίδεται στον Άγιο Κοσμά. Υπάρχει σοβαρή φιλολογική συζήτηση για την αυθεντικότητα και την ακριβή μορφή της, ενώ έχει υποστηριχθεί από πανεπιστημιακούς μελετητές η γνησιότητα της παράδοσης. Επομένως καλό είναι να αναφέρεται ως φράση που «αποδίδεται» στον Άγιο Κοσμά.

«Ὁ ἕνας Ἀντίχριστος εἶναι ὁ Πάπας.»

Η φράση αποδίδεται στις Διδαχές του Αγίου Κοσμά και είναι από τις σκληρότερες αναφορές της λαϊκής και αγιολογικής παραδόσεως του Αγίου εναντίον του Παπισμού.

…………………………………………………………

Ἅγιος Νεκτάριος Πενταπόλεως

«Λέγων ὁ Πάπας πὼς εἶναι ἡ κεφαλὴ τῆς Ἐκκλησίας, ἐξόρισε ἀπὸ τὴ Δυτικὴ Ἐκκλησία τὸν Χριστόν.»

Ο Άγιος Νεκτάριος συνδέει το παπικό πρωτείο με την απομάκρυνση από την εκκλησιολογία της αρχαίας Εκκλησίας, όπου κεφαλή της Εκκλησίας είναι ο ίδιος ο Χριστός.

«Αὐτὸς ὁ ὑπερβολικὸς τύφος τοῦ Πάπα, αὐτὴ ἡ μοναρχομανία του, ἐγέννησε τόσας αἱρέσεις.»

Με ιδιαίτερα οξεία γλώσσα κατακρίνει την αντίληψη της απόλυτης μοναρχικής εξουσίας του Πάπα.

……………………………………………….

Ἅγιος Ἰουστίνος Πόποβιτς

Οἱ τρεῖς πτώσεις

«Εἰς τὴν ἱστορίαν τοῦ ἀνθρωπίνου γένους ὑπάρχουν τρεῖς κυρίως πτώσεις: τοῦ Ἀδάμ, τοῦ Ἰούδα, τοῦ Πάπα.»

Από τα πιο συγκλονιστικά αποφθέγματα του Αγίου Ιουστίνου. Ο Άγιος βλέπει στον Παπισμό την κορύφωση της ανθρώπινης υπερηφανείας: την προσπάθεια του ανθρώπου να πάρει τη θέση που ανήκει στον Θεάνθρωπο Χριστό.

«Ἡ πτῶσις τοῦ Πάπα ἔγκειται εἰς τὸ ὅτι θέλει νὰ ἀντικαταστήσῃ τὸν Θεάνθρωπον μὲ ἄνθρωπον.»

Αυτό αποτελεί τον πυρήνα της κριτικής του Αγίου Ιουστίνου: ο άνθρωπος τοποθετείται στη θέση του Θεανθρώπου και η ανθρώπινη εξουσία παίρνει τη θέση της Εκκλησίας.

«Τὸ δόγμα τοῦ ἀλαθήτου τοῦ πάπα-ἀνθρώπου εἶναι ἡ αἵρεσις τῶν αἱρέσεων.»

Μία από τις πλέον χαρακτηριστικές φράσεις του Αγίου Ιουστίνου για το παπικό αλάθητο.

«Οὐδεμία αἵρεσις ἔχει ἐξεγερθῆ τόσο ριζικῶς καὶ τόσο ὁλοκληρωτικῶς ἐναντίον τοῦ Θεανθρώπου Χριστοῦ καὶ τῆς Ἐκκλησίας Του, ὅσο ὁ Παπισμός.»

Για τον Ιουστίνο, το πρόβλημα του Παπισμού δεν περιορίζεται σε μία επιμέρους δογματική διαφωνία, αλλά αφορά ολόκληρη την εκκλησιολογία.

«Νέα προδοσία, νέα σταύρωσις τοῦ Κυρίου, μόνον οὐχὶ ἐπὶ τοῦ ξυλίνου, ἀλλ’ ἐπὶ τοῦ χρυσοῦ σταυροῦ τοῦ παπικοῦ οὐμανισμοῦ.»

Με αυτή τη συγκλονιστική εικόνα ο Άγιος καταγγέλλει την αντικατάσταση της θεανθρωπίνης ζωής της Εκκλησίας από έναν ανθρωποκεντρικό Παπισμό.

«Ὁ Παπισμὸς ἀποτελεῖ τὸν πρῶτον Προτεσταντισμόν.»

Ο Ιουστίνος θεωρεί ότι ο Προτεσταντισμός, παρά την αντίδρασή του στον Παπισμό, αποτελεί κατά μία έννοια συνέχιση της ίδιας ανθρωποκεντρικής λογικής.

«Ὁ Προτεσταντισμὸς εἶναι λοιπόν ἕνας Παπισμὸς ἐφαρμοσμένος καὶ ταυτοχρόνως ἐκλαϊκευμένος.»

………………………………..

Ὅσιος Φιλόθεος Ζερβάκος

«Ὁ Παπισμὸς εἶναι πρόδρομος τοῦ Ἀντιχρίστου.»

Ο Όσιος Φιλόθεος Ζερβάκος μιλούσε με μεγάλη αυστηρότητα για τον Παπισμό, το Filioque και την προσπάθεια ενώσεως χωρίς προηγούμενη συμφωνία στην πίστη.

«Οἱ Παπολάτραι ὑπέπεσαν εἰς μυρίους κακοδοξίας καὶ αἱρέσεις.»

Η φράση συμπυκνώνει την αντίληψή του ότι η απομάκρυνση από την πατερική παράδοση οδήγησε σε πολλαπλές δογματικές καινοτομίες.

«Οἱ Λατίνοι … προσέθεσαν, σκοτισθέντες ὑπὸ τοῦ πονηροῦ, καὶ τὸ “ἐκ τοῦ Υἱοῦ”.»

Ο Όσιος αναφέρεται στην προσθήκη του Filioque στο Σύμβολο της Πίστεως και τη θεωρεί σοβαρή δογματική καινοτομία.

«Ἐὰν δὲν ἀποβάλουν τὴν ὑπερηφάνειαν καὶ ὁ Πατριάρχης καὶ ὁ Πάπας καὶ ἐὰν δὲν ταπεινωθοῦν… δὲν θὰ ἐπιτύχουν ἕνωσιν, ἀλλὰ θὰ αὐξήσουν τὴν διαίρεσιν.»

Για τον Όσιο Φιλόθεο, η αληθινή ένωση δεν μπορεί να στηριχθεί σε διπλωματικές συμφωνίες, αλλά απαιτεί ταπείνωση και επιστροφή στην αλήθεια της πίστεως.

«Εἰς περιστάσεις κατὰ τὰς ὁποίας περιφρονεῖται καὶ ὑβρίζεται ἡ Ἁγία Ὀρθόδοξος Πίστις ἡμῶν ἐπιτρέπεται ἔλεγχος… ἀπαγορεύεται δὲ ἡ σιωπή.»

Και συμπληρώνει ότι ο έλεγχος πρέπει να γίνεται «μετὰ διακρίσεως καὶ συνέσεως». Αυτό είναι σημαντικό: η ομολογία της πίστεως, κατά τον Όσιο, δεν πρέπει να μετατρέπεται σε προσωπικό μίσος.

………………………………………………………

Ἅγιος Παΐσιος ὁ Ἁγιορείτης

«Ο μεγαλύτερος εχθρός της Ορθοδοξίας είναι ο εαυτός μας.»

Ο Άγιος Παΐσιος, μολονότι μιλούσε με μεγάλη αυστηρότητα για τον Παπισμό και τον οικουμενισμό, προειδοποιούσε ότι δεν πρέπει να μεταθέτουμε όλη την ευθύνη στους άλλους και να ξεχνούμε τη δική μας πνευματική κατάσταση.

«Όταν ο άνθρωπος θέλει να γίνει Θεός χωρίς τον Θεό, τότε γίνεται διάβολος.»

Η σκέψη αυτή βρίσκεται στον πυρήνα της πατερικής διδασκαλίας που ο Άγιος Παΐσιος επαναλάμβανε συχνά και συνδέεται άμεσα με την κριτική του στον ανθρωποκεντρισμό.

…………………………………………………………

Ἅγιος Ἰουστίνος Πόποβιτς — ἡ συμπύκνωση

«Ὁ Παπισμὸς ἐξέβαλε τὸν Θεάνθρωπον καὶ ἔβαλε εἰς τὴν θέσιν Του τὸν ἄνθρωπον.»

 

Αυτή είναι ουσιαστικά η κεντρική ιδέα ολόκληρης της αντιπαπικής θεολογίας του Αγίου Ιουστίνου: όχι απλώς ένας διαφορετικός διοικητικός τρόπος οργανώσεως της Εκκλησίας, αλλά μετατόπιση από τον Θεάνθρωπο Χριστό στον άνθρωπο.

………………………………………………………..

ΣΥΝΟΠΤΙΚΑ — ΤΑ ΠΙΟ ΔΥΝΑΤΑ

«Τὸν Πάπα νὰ καταρᾶσθε…»

— Ἅγιος Κοσμᾶς ὁ Αἰτωλός

 

«Ὁ ἕνας Ἀντίχριστος εἶναι ὁ Πάπας.»

— Ἅγιος Κοσμᾶς ὁ Αἰτωλός

 

«Οὐ μόνον σχισματικοί εἰσιν οἱ Λατίνοι, ἀλλὰ καὶ αἱρετικοί.»

— Ἅγιος Μάρκος ὁ Εὐγενικός

 

«Φευκτέον αὐτούς, ὡς φεύγει τις ἀπὸ ὄφεως καὶ ἀπὸ προσώπου πυρός.»

— Ἅγιος Μάρκος ὁ Εὐγενικός

 

«Τὸ τῶν Λατίνων βάπτισμα εἶναι ψευδώνυμον βάπτισμα.»

— Ἅγιος Νικόδημος ὁ Ἁγιορείτης

 

«Λέγων ὁ Πάπας πὼς εἶναι ἡ κεφαλὴ τῆς Ἐκκλησίας, ἐξόρισε ἀπὸ τὴ Δυτικὴ Ἐκκλησία τὸν Χριστόν.»

— Ἅγιος Νεκτάριος Πενταπόλεως

 

«Τὸ δόγμα τοῦ ἀλαθήτου τοῦ πάπα-ἀνθρώπου εἶναι ἡ αἵρεσις τῶν αἱρέσεων.»

— Ἅγιος Ἰουστίνος Πόποβιτς

 

«Εἰς τὴν ἱστορίαν τοῦ ἀνθρωπίνου γένους ὑπάρχουν τρεῖς κυρίως πτώσεις: τοῦ Ἀδάμ, τοῦ Ἰούδα, τοῦ Πάπα.»

— Ἅγιος Ἰουστίνος Πόποβιτς

 

«Ἡ πτῶσις τοῦ Πάπα ἔγκειται εἰς τὸ ὅτι θέλει νὰ ἀντικαταστήσῃ τὸν Θεάνθρωπον μὲ ἄνθρωπον.»

— Ἅγιος Ἰουστίνος Πόποβιτς

 

«Ὁ Παπισμὸς εἶναι πρόδρομος τοῦ Ἀντιχρίστου.»

— Ὅσιος Φιλόθεος Ζερβάκος

 

«Οἱ Παπολάτραι ὑπέπεσαν εἰς μυρίους κακοδοξίας καὶ αἱρέσεις.»

— Ὅσιος Φιλόθεος Ζερβάκος

 

«Ἐὰν … δὲν ταπεινωθοῦν… δὲν θὰ ἐπιτύχουν ἕνωσιν, ἀλλὰ θὰ αὐξήσουν τὴν διαίρεσιν.»

— Ὅσιος Φιλόθεος Ζερβάκος

Πανόρθοδοξο Κίνημα Στήριξης Μητροπολίτη Πάφου κ.κ.Τυχικού