Νεκρὴ κατάθεσις περὶ τοῦ νεκροῦ στρατηγοῦ Μλάντιτς.

(AP Photo /Marko Drobnjakovic)

Νεκρὴ κατάθεσις περὶ τοῦ νεκροῦ στρατηγοῦ Μλάντιτς.

Γεώργιος Κ. Τζανάκης. Ἀκρωτήρι Χανίων. 21 Σεπτεμβρίου 2026.

Μετὰ τὸν θάνατο καὶ τὴν κηδεία τοῦ στρατηγοῦ Ράτκο Μλάντιτς καὶ τὰ ὅσα εἰπώθηκαν, ὀφείλω νὰ καταθέσω μιὰ δική μου σχετικὴ ἐμπειρία περὶ τοῦ ἐκλειπόντος. Κατάθεσις αὐτῶν ποὺ ἔζησα, ποὺ εἴδαν τὰ μάτια μου καὶ ἄκουσαν τὰ αὐτιά μου.

Μέσα στὴν Μεγάλη Τεσσαρακοστὴ τοῦ 1993, λίγο πρὶν τὸ Πάσχα, ξεκίνησε ἀπὸ τὰ Χανιὰ τῆς Κρήτης μιὰ ἀποστολὴ βοηθείας πρὸς τοὺς ὀρθοδόξους τῆς Βοσνίας. Ἧταν δύο μεγάλα ψυγεία φορτηγά γεμάτα μὲ τὴν βοήθεια ποὺ συγκεντρώθηκε ἀπὸ τοὺς Χανιῶτες, ὑπὸ τὴν αἰγίδα τῆς Μητροπόλεως Κυδωνίας καὶ Ἀποκορώνου.

Ἐξασφαλίσαμε ἄδεια τοῦ ΟΗΕ, διασχίσαμε ὅλη τὴν τότε Γιουγκοσλαβία καὶ καταλήξαμε στὸ Πόποβο Πόλιε, ὅπου ἡ βοήθεια παρεδόθη στὸν ἐπίσκοπο Ζαχουμίου καὶ Ἐρζεγοβίνης Ἀθανάσιο Γιέφτιτς καὶ διενεμήθη στὸν λαό. Ἦταν ἡ πρώτη βοήθεια ποὺ ἔφτανε στοὺς Σέρβους, ἄν δὲν κάνω λάθος, μέσα στὴν γενικευμένη δαιμονοποίησί τους ἀπὸ τὴν «Δύση», ὅπως τώρα μὲ τὴν Ρωσία.

(Θὰ χρειαζόταν πολλὰ γιὰ νὰ περιγραφοῦν ὅσα ζήσαμε ἐκείνη τὴν ἐβδομάδα ποὺ μείναμε στὴν περιοχή, ἀλλὰ τὸ θέμα εἶναι ἄλλο τώρα).

Σὲ ἐκείνη τὴν ἐπίσκεψι συναντήσαμε τὸν Στρατηγὸ Μλάντιτς ὁ ὁποῖος ἦρθε νὰ μᾶς εὐχαριστήσῃ.  Ἦταν ἕνας ἄνθρωπος, ἕνας στρατιωτικός, ποὺ ἀγωνιζόταν γιὰ τὴν ἐλευθερία τοῦ τόπου του.

Αὐτὸ ποὺ μοῦ ἔμεινε ἀπὸ τὴν συνάντησι αὐτὴν, εἶναι τὰ ὅσα ἀνέφερε γιὰ ξένους, Εὐρωπαίους, παράγοντες καὶ τὶς ἀπειλές τους. (Δυστυχῶς δὲν θυμάμαι ἄν κατονόμασε πρόσωπα καὶ ποιά, καὶ εἶναι πρακτικῶς σχεδὸν ἀδύνατο νὰ βρῶ τὶς σχετικὲς κασσέτες ἤχου..)

Ἔμειναν, ὅμως, ἀνεξίτηλα στὴν, ἀσθενὴ πλέον, μνήμη μου μερικὰ ἀπὸ ὅσα ἐλέχθησαν. Τοῦ εἶπαν:

«Γιατί συνεχίζεις νὰ πολεμᾶς; Μέχρι πότε θὰ πολεμᾶς; Στὸ τέλος θὰ χάσῃς. Εἶναι ἀναπόφευκτο. Δὲν μπορεῖς νὰ τὰ βάλῃς μὲ ὅλη τὴν Εὐρώπη. Ἄστα καὶ φῦγε».

Ἡ ἀπάντησις του ἦταν: «Δὲν μπορῶ νὰ μὴν ὑπερασπιστῶ τὴν γῆ τῶν προγόνων μου, τὰ σπίτια καὶ τοὺς τάφους τους. Ἀφοῦ εἶστε τόσο σίγουροι ὅτι θὰ νικήσετε, ἐλᾶτε νὰ τὰ πάρετε. Ἰδού ἡ Ρόδος, ἰδού καὶ τὸ πήδημα».

Στὴν ἐπιμονή του ἀνταπάντησαν: «Καὶ τὸν τόπο θὰ πάρουμε, καὶ ἐσὺ θὰ καταλήξῃς στὸ Δικαστήριο ὡς ἐγκληματίας πολέμου καὶ θὰ καταδικαστῇς».

Προφητεία ἤ ἀπειλή;

Προφήτευαν ὅτι θὰ τελέσῃ ἐγκλήματα πολέμου καὶ προδίκαζαν τὴν ἀπόφασι τοῦ Δικαστηρίου; Ἤ ἀπλῶς ἀπειλοῦσαν ἕναν ἄνθρωπο ὁ ὁποῖος ὑπερασπιζόταν τὰ δίκαια τοῦ τόπου καὶ τῆς πίστεώς του, ὥστε νὰ σταματήσῃ τὸν ἀγῶνα του;

Προφανῶς ἀπειλοῦσαν, διότι ἡ καταδίκη ἀπὸ τὸ Δικαστήριο δὲν προαπαιτοῦσε πραγματικά «ἐγκλήματα», ἀρκοῦσαν οἱ κατηγορίες, ὅπως γίνεται πάντοτε κατὰ τὶς ἐπιθυμίες αὐτῶν ποὺ χρησιμοποιοῦν αὐτὰ τὰ δικαστήρια.... Σερμπρένιτσες καὶ Σερἀγιεβα στήνονται ὅσα θέλουν. Ἄρα ἡ καταδικαστικὴ ἀπόφασι τοῦ Δικαστηρίου ἦταν κάτι τὸ ὁποῖο ἤλεγχαν καὶ τὸ χρησιμοποιοῦσαν ὡς φόβητρο καὶ ἀπειλή.

Αὐτὸ, φυσικά, τὸ γνώριζε καὶ ὁ στρατηγὸς Ράτκο Μλάντιτς, ὅπως καὶ οἱ ὑπόλοιποι ποὺ ἀντιστάθηκαν (ὁ Πρόεδρος Κάρατζιτς καὶ ἄλλοι) Δὲν μιλᾶμε γιὰ τὸν λαό. Αὐτὸς δὲν δικάζεται στὰ δικαστήρια. Τιμωρεῖται καὶ ἐξοντώνεται ἀλλοιῶς. Ὁ Στρατηγὸς δὲν φοβήθηκε καὶ δὲν ὑπέστειλε τὸν ἀγῶνα του, ὅπως καὶ οἱ ὑπόλοιποι ἡγέτες. Καὶ βεβαίως ὑπέστη τὶς συνέπειες, διότι προτίμησε τὴν προσωπική του θυσία προαγωνιζόμενος γιὰ τὰ δίκαια τοῦ λαοῦ του.

Ὁπότε πολὺ καλὰ κάνουν ὅσοι Σέρβοι διατηροῦν ἀγάπη γιὰ τὴν πίστη καὶ τὴν πατρίδα καὶ ἐκδηλώνουν τὸν σεβασμό τους καὶ τὴν τιμή τους στὸν νεκρό ἀγωνιστή καὶ ἄς σκυλιάζουν τὰ Δυτικὰ μέσα καὶ οἱ προσκυνημένοι καὶ εὐρωμανεῖς τοῦ τόπου τους.

Ὁ Θεὸς νὰ ἀναπαύσῃ τὴν ψυχή του, ὅπως καὶ ὅλων τῶν ἀγωνιστῶν καὶ νὰ συγχωρήσῃ καὶ ὅλες τὶς ἁμαρτίες τους καὶ τὶς προσωπικὲς καὶ ὅσες ἀναποφεύκτως διαπράτονται  κατὰ τὴν διάρκεια ἑνὸς πολέμου.