Αἰδώς, ἠθικὸς φόβος, συστολή, σεβασμός, αἰσχύνη

Αἰδώς, ἠθικὸς φόβος, συστολή, σεβασμός, αἰσχύνη

Τοῦ Ἀρχιμανδρίτου Νεκταρίου Ζιόμπολα

Ἡ Αἰδώς, «ἡ πρώτη τῶν χαρίτων»

«Εἰς τοὺς νέους δέον πρὸ πάσης παιδεύσεως νὰ ἐμφυτευθῆ εἰς τὰς ψυχάς των, ἡ σωφροσύνη». (Σωκράτης)

«Τὸ θῆλυ εἶναι προωρισμένο καὶ διὰ τὴν καθαρὴ παρθενικότητα».

«Ἡ αἰδὼς ὄντως πάντων γεννήτρια, ἡ δὲ ἀπώλεια τῆς αἰδοῦς εἶναι ἡ πηγὴ πάσης κακοηθείας». Ὄντως ἡ αἰδὼς συγκροτεῖ τὸ κεφάλαιον τῆς ἠθικῆς.

«Πᾶς ὅ τ’ ἐπὶ γῆς καὶ ὑπὸ τὴν γῆν χρυσός, ἀρετῆς οὐκ ἀντάξιος». (Πλάτων)

Ἡ ἀνδροποίηση τῆς γυναίκας δὲν εἶναι ἔπαινος, κατόρθωμα, ἀλλὰ ξεπεσμὸς καὶ προσβολὴ τοῦ ἀνθρωπίνου προσώπου.

«Ἅδης καὶ ἔρως γυναικὸς καὶ γῆ οὐκ ἐμπλασμένη ὕδατος, πῦρ καὶ ὕδωρ οὐ μὴ εἴπωσιν ἀρκεῖ».

Ἡ Μήδεια τονίζει ὁ Γκαῖτε γιὰ τὴν Ἀντιγόνη, τοῦ Εὐριπίδη, ὅτι πρὶν προβεῖ στὸ διπλὸ ἔγκλημα «εἶχε φονεύσει τὸν ἑαυτόν της μέσα στὸν ἑαυτόν της».

«πᾶς ὁ βλέπων γυναῖκα πρὸς τὸ ἐπιθυμῆσαι αὐτὴν ἤδη ἐμοίχευσεν αὐτὴν ἐν τῇ καρδίᾳ αὐτοῦ» (Ματθ. Ε΄ 28).

Ὁ δὲ ὑπεύθυνος ἄνθρωπος ἵστατο ὄχι μόνο μὲ τὸν λόγον του, ἀλλὰ καὶ τὴν ὑπεύθυνη ἐμφάνισή του.

«Μοιχεία γὰρ ἔστι οὐ συμπλοκὴ μόνον σωμάτων, ἀλλὰ καὶ ὄψις- ματιὰ ἀκόλαστος» (Χρυσόστομος).

Πόθεν λοιπὸν τὰ κακά: Ἐκ τοῦ θέλειν καὶ μὴ θέλειν. Αὐτὸ δὲ τὸ θέλειν καὶ μὴ θέλειν πόθεν; Παρ’ ἡμῶν αὐτῶν…».

«Ἐκ τοῦ ὁρᾶν τίκτεται τὸ ἐρᾶν». Νάρκισσος ὄνομα μυθικοῦ ὡραίου μόνο στὴν ἐμφάνιση, περιφρονοῦσε καὶ τὰ βασικὰ τῆς ζωῆς. Ὅταν εἶδε τὸ πρόσωπό του στὸ νερὸ αὐτοθαυμάστηκε ἀπὸ τὸ βλέπειν τὸ πάθος του, καὶ αὐτοκτόνησε.

Ὁ ὅρος ναρκισσισμὸς ληφθεὶς ἐκ τῆς ἑλληνικῆς μυθολογίας, ἀφοροῦσε χαρακτήρα παθολογικοῦ «ἐγὼ» σὲ σχέση μὲ Libido – ἡδονή, εὑρίσκετο σὲ ἀπογοητεύσεις προσώπων καὶ πραγμάτων.

Ὁ ρομαντισμὸς καὶ ὁ ναρκισσισμὸς εἶναι μορφὴ ὑποδουλώσεως σὲ ἀρρωστημένη κατάσταση σὲ βίο, ἀβίωτο.

«Οὐαὶ οἱ μεθύοντες ἄνευ οἴνου». Ἡ λέξη «οὐαί», γνωστὴ καὶ στὴν Κ. Διαθήκη προέρχεται ἀπὸ τὸν Ἡσαΐα κη΄ 1. Ὁ Χριστὸς εἶπε τὴ λέξη ἐναντίον νομικῶν καὶ πόλεων. Ἀναφέρεται γενικὰ σὲ ἀνθρώπινα πάθη καὶ ἀδυναμίες. Πρόκειται διὰ διαφορετικὴ ἀνθρώπινη μέθη «ἄνευ οἴνου». Τὰ «οὐαὶ» ταλανίζουν γιὰ πάθη ποικίλες ἔνοχες ἀδυναμίες, γιὰ ἁμαρτωλὲς ἐνέργειες. Μεθύσι κακίας, ὑπερηφανείας, αἱμοβορίας, σαρκολατρίας, ἀπρεπῶν ἐνεργειῶν, ἀφοῦ ὁ ἐγκέφαλος δὲν λειτουργεῖ ὑπεύθυνα.

Γύρω ἀπὸ τὴν κατάχρηση τῆς οἰνοποσίας, πολλὰ δεινά, ἀφοῦ τὰ ἔνστικτα εἶναι ἐλεύθερα καὶ ἀφηνιάζουν, καὶ εἶναι ἀκόρεστα. Κυριαρχεῖ ὁ τρόπος ἀσυδοσίας καὶ εἶναι στὸ μεγαλεῖο τους.

Οἱ μεθύοντες ἄνευ οἴνου, ἔχουν πιοτὸ ὑπερηφανείας, ὁ ἐγωισμὸς στὸ ὄντως εἶναι του. Τὸ μεθύσι τοῦ κρασιοῦ σὲ ὧρες ἐξάψεως δὲν ἔχει ὅρια, ἀκράτητες οἱ ποικίλες ὁρμές. Στὶς περασμένες δὲ ὧρες χάνεται ὁ ἐλεγχός.

«Τοὺς γὰρ ἀκρατεῖς καὶ εἰς ἀκολασίαν δαπανηρούς, ἀσώτους καλοῦμεν» (Ἀριστοτέλης)

orthodoxostypos