Ἡ θρησκευτικότητα τῶν νέων καὶ τὰ κοινωνικὰ δίκτυα

 

Ἡ θρησκευτικότητα τῶν νέων καὶ τὰ κοινωνικὰ δίκτυα

Κ. Γ. Παπαδημητρακόπουλος

Μοιάζει ἀπίστευτο, καλοί μου φίλοι. Τελευταῖα παρατηρήθηκε σημαντικὴ αὔξηση τῆς θρησκευτικῆς πίστης τῶν νέων, ποὺ ἀφήνει τοὺς πάντες κατάπληκτους. Καὶ ποῦ ὀφείλεται αὐτό; Στὰ κοινωνικὰ δίκτυα! Βλέπετε ὑπάρχει καὶ ἡ καλὴ πλευρὰ αὐτῶν. Ὡς ἐργαλεῖο ποὺ εἶναι, ναί, ἂν χρησιμοποιηθεῖ σωστά, φέρνει ἄλλα ἀποτελέσματα. Ἂς δοῦμε τί ἀκριβῶς συμβαίνει …

*   *   *

Στὴ Βρετανία, σύμφωνα μὲ μελέτες ποὺ ἔγιναν ἀπὸ τοὺς Ὀργανισμοὺς YouGov καὶ Bible, παρατηρήθηκε σχεδὸν τριπλάσιο ποσοστὸ τῶν νέων ἡλικίας 18-25 ἐτῶν ποὺ πιστεύει στὸν Θεὸ καὶ συμμετέχει στὴν ἐκκλησιαστικὴ ζωή, σὲ σχέση μὲ ἄλλη ἔρευνα ποὺ εἶχε γίνει τὸ 2021. Ἐπιπλέον αὐτὸ ἀνατρέπει τὴν μακροχρόνια τάση ἀπομάκρυνσης τῶν νέων ἀπὸ τὴν θρησκεία.

Συγκεκριμένα τὸ 45% αὐτῶν δηλώνει ὅτι πιστεύει στὸν Θεό, ἔναντι τοῦ 16% ποὺ ἦταν τὸ 2021. Ἡ δὲ συμμετοχή τους στὶς ἐκκλησιαστικὲς ἀκολουθίες αὐξήθηκε ἀπὸ 4% τὸ 2018, σὲ 16% τὸ 2025. Μάλιστα ἡ αὔξηση αὐτὴ εἶναι μεγαλύτερη καὶ ἀπ’ ὅλες τὶς ἄλλες ἡλικιακὲς ὁμάδες. Πρωτοφανὲς κι αὐτό!!

Ἀλλὰ καὶ στὴ Χώρα μας οἱ ἔρευνες δείχνουν ὅτι ἡ πλειονότητα τῶν νέων διατηρεῖ ἰσχυροὺς δεσμοὺς μὲ τὴ θρησκευτικὴ ταυτότητα. Ἔρευνα τῆς Pew Research σὲ 100 χῶρες τοῦ κόσμου ἔδειξε ὅτι τὸ 32% τῶν Ἑλλήνων δηλώνει ὅτι ἡ Πίστη εἶναι πολὺ σημαντικὴ γιὰ τὴν ζωή του.

Τὰ μέσα ἐνημέρωσης κάνουν λόγο γιὰ μία «σιωπηλὴ ἀναβίωση τῆς θρησκευτικότητας τῶν νέων, ἡ ὁποία φαίνεται νὰ αἰφνιδιάζει τόσο τοὺς κοινωνικοὺς ἀναλυτές, ὅσο καὶ τοὺς ἴδιους τοὺς θρησκευτικοὺς ὀργανισμούς»! Καὶ οἱ εἰδικοὶ ὁμιλοῦν γιὰ μία «πιὸ πνευματικὰ ἀνοικτὴ γενιά»!!

Κι εἶναι νὰ ἀπορεῖ κανεὶς γιὰ τὸ πρωτάκουστο αὐτὸ φαινόμενο τῆς ἐποχῆς μας. Βλέπετε ὅλοι περίμεναν ὅτι ὅσο ἡ κοινωνία «ἐκσυγχρονίζεται», ὅσο ἡ ἐπιστήμη προχωρεῖ, ὅσο ἡ οἰκονομία ἀναπτύσσεται, ὅσο ἡ τεχνολογία ἀνοίγει νέους δρόμους, τόσο ἡ πίστη στὸν Θεὸ θὰ ὑποχωρεῖ καὶ κάθε νέα γενιὰ θὰ εἶναι λιγότερο θρησκευόμενη ἀπὸ τὴν προηγούμενη. Πόσο μᾶλλον ὅταν ἡ Πίστη διώκεται καὶ λοιδορεῖται ποικιλοτρόπως.

*   *   *

 Καὶ ποῦ ἀποδίδεται τὸ φαινόμενο; Στὰ κοινωνικὰ δίκτυα! Ἀπίστευτο δὲν εἶναι; Πλατφόρμες ὅπως τὸ TikTok καὶ τὸ Instagram ἔφθασαν νὰ λειτουργοῦν τελικὰ ὡς πρῶτο σημεῖο ἐπαφῆς τῶν νέων μὲ θρησκευτικὰ μηνύματα μέσα ἀπὸ ἔξυπνα κείμενα, σύντομα βίντεο (ἀκόμη καὶ μὲ ὕμνους καὶ ἀποσπάσματα ἀπὸ ἀκολουθίες), προσωπικὲς μαρτυρίες, διαδικτυακὲς συζητήσεις, χιοῦμορ κ.λπ.

Οἱ ἐν λόγῳ πλατφόρμες, ἔχουν κατακλυστεῖ ἀπὸ κοινότητες ὅπως τὸ Christian TikTok μὲ δισεκατομμύρια προβολές. Ὅπως χαρακτηριστικὰ ἀναφέρεται «οἱ προσωποποιημένοι ἀλγόριθμοι λειτουργοῦν ὡς “ψηφιακοὶ ἱεροκήρυκες” καὶ τροφοδοτοῦν τοὺς νέους μὲ περιεχόμενο ποὺ ἀπαντᾶ στὶς ὑπαρξιακές τους ἀνησυχίες… Οἱ ἀλγόριθμοι αὐτοί, φυσικὰ δὲν προωθοῦν τὸ θρησκευτικὸ περιεχόμενο, ἐπειδὴ εἶναι θρησκευτικό, ἀλλὰ ἐπειδὴ ἀνταμείβουν ὅ,τι προκαλεῖ ἔντονη συναισθηματικὴ ἐμπλοκὴ καὶ ὑψηλὴ ἀλληλεπίδραση».

Ἀξίζει νὰ σημειωθεῖ ὅτι, στὸ Christian TikTok ὑπάρχει μία πολὺ δυναμικὴ καὶ ἀναπτυσσόμενη Ἑλληνικὴ κοινότητα, ἡ ὁποία προβάλλει τὴν Ὀρθόδοξη Παράδοση καὶ Πίστη. Ἐκεῖ προβάλλονται λόγοι Ἁγίων καὶ Γερόντων, Βυζαντινὴ μουσικὴ κ.λπ. Ἱερεῖς καὶ μοναχοὶ χρησιμοποιοῦν τὴν πλατφόρμα, γιὰ νὰ ἀπαντήσουν στὶς ἀπορίες τῶν νέων σχετικὰ μὲ τὴν θρησκεία, τὴν νηστεία, τὴν ἐξομολόγηση καὶ τὴν καθημερινὴ πνευματικὴ ζωή. Ὑπάρχουν ἀκόμη καὶ βίντεο ποὺ ἐξηγοῦν τὴ σημασία τῶν ἑορτῶν (π.χ. Χριστούγεννα, Πάσχα), τὴν ἱστορία τῶν μοναστηριῶν, τὴν ἑρμηνεία τῆς Ἁγίας Γραφῆς κ.λπ.

Μάλιστα στὴν ἑλληνικὴ κοινότητα τοῦ Christian/Orthodox TikTok, οἱ δημοφιλεῖς δημιουργοὶ χωρίζονται σὲ τρεῖς βασικὲς κατηγορίες: Στοὺς ἱερεῖς ποὺ μιλοῦν τὴ γλώσσα τῶν νέων, στοὺς νεαροὺς ἱεροψάλτες καὶ σὲ influencers (= ἐπιδραστὲς τῆς κοινῆς γνώμης) ποὺ ἔκαναν στροφὴ στὴν πνευματικὴ ζωή.

Καὶ δὲν εἶναι μόνο αὐτὲς οἱ πλατφόρμες. Ὁ ψηφιακὸς ἀγρός, ὅπως θὰ τὸν λέγαμε, αὐξάνεται καὶ μὲ τὶς ἱστοσελίδες, τὰ blogs, τὶς ὁμάδες στὸ Viber κ.λπ. Εὐλογημένοι ὅσοι ἐργάζονται σὲ τέτοιους Ὀρθόδοξους Χριστιανικοὺς ἀγροὺς καὶ σπέρνουν ψηφιακὰ τὸν Λόγο τοῦ Θεοῦ. Νὰ ποὺ ὁ κόπος τους δὲν πάει χαμένος …

Καὶ ποιὸ εἶναι τὸ πιὸ σημαντικό; Ὅτι, ὅπως χαρακτηριστικὰ ἀναφέρουν οἱ ἐρευνητές, «ἡ ἀρχικὴ ψηφιακὴ ἐπαφὴ ὁδηγεῖ τελικὰ σὲ φυσικὴ παρουσία στὶς τοπικὲς ἐκκλησίες»!!

*   *   *

Ὅμως τὰ αἴτια αὐτῆς τῆς μεταστροφῆς εἶναι βαθύτερα. Κατὰ τοὺς  ἐρευνητές, οἱ νέοι σήμερα ψάχνουν γιὰ νόημα ζωῆς, σταθερότητα καὶ ψυχολογικὴ ἀσφάλεια. Ἔτσι ἡ Θρησκευτικὴ Πίστη λειτουργεῖ ὡς πηγὴ ἠθικοῦ προσανατολισμοῦ καὶ ἐσωτερικῆς συνοχῆς, σ’ ἕνα κόσμο ποὺ μεταβάλλεται μὲ ταχεῖς ρυθμούς, ὅπως χαρακτηριστικὰ ἀναφέρουν.

Ἐπιπλέον οἱ νέοι, στὴν ἐποχὴ τῆς τόσης ἐπικοινωνίας, δὲν παύουν νὰ  ζοῦν μὲ ἔντονα συναισθήματα μοναξιᾶς καὶ κοινωνικῆς ἀπομόνωσης. Ἔτσι ἡ ἀναζήτηση τῆς Πίστης ἀποτελεῖ μία ἀπέλπιδα προσπάθειά τους, γιὰ νὰ βροῦν νόημα καὶ ψυχικὸ καταφύγιο.

Ἀκόμη οἱ σημερινοὶ νέοι, ἀπογοητευμένοι ἀπὸ τὴν σύγχρονη διαφθορά, ἡ ὁποία ἕρπει παντοῦ, κι ὅλα τὰ σύγχρονα σκουπίδια (ἀκόμη κι αὐτῶν τῶν κοινωνικῶν δικτύων), ζητᾶ τὶς ἠθικὲς ἀξίες, ὅπως κάποτε συνέβη στοὺς πρώτους αἰῶνες τοῦ Χριστιανισμοῦ. Τότε ποὺ οἱ νέοι τῆς ἐποχῆς ἐκείνης ἦταν τόσο πολὺ ἀπογοητευμένοι ἀπὸ τὴν μέγιστη διαφθορὰ καὶ τὴν κατάπτωση τῶν ἀξιῶν τῆς εἰδωλολατρικῆς ἐποχῆς της, ποὺ στράφηκαν ὁμαδικὰ καὶ ἀποφασιστικὰ στὸν Χριστό, μέχρι καὶ αὐτοῦ τοῦ μαρτυρίου ἀκόμη. Μακάρι νὰ γίνει καὶ αὐτὸ σήμερα!

Ὅπως καὶ νὰ τὸ κάνουμε ἡ Πίστη εἶναι ἀπάντηση στὴ μοναξιά, στὴν ἀπελπισία, στὶς ψευτοδιασκεδάσεις, στὶς ψευδοτέρψεις, στὶς ἡδονές, στὶς δοκιμασίες, στὶς θλίψεις κ.λπ. Ὅπως καὶ σὲ κάθε εἴδους θανάτου.

Πρόσφατη μελέτη στὸ Journal of Religion and Health (Sage) ἀποκάλυψε τοῦτο τὸ ὄντως ἐντυπωσιακό: Ἐνῶ κάθε ὥρα στὰ κοινωνικὰ δίκτυα μειώνει τὴν ψυχικὴ εὐεξία τῶν νέων, ἡ ἐνεργὴ θρησκευτικὴ πίστη καὶ ἡ αἴσθηση τῆς παρουσίας τοῦ Θεοῦ λειτουργοῦν ὡς «ρυθμιστές», προστατεύοντας μάλιστα τοὺς νέους ἀπὸ τὸ ψηφιακὸ στρές. Τίποτα δὲν εἶναι τυχαῖο λοιπόν!

*  *   *

Ὡστόσο – νὰ τὸ ποῦμε κι αὐτὸ – δὲν παρατηρεῖ­ται μόνο στροφὴ τῶν νέων στὴν Πίστη, ἀλλὰ καὶ στὸν ἀποκρυφισμό. Διεθνῶς καὶ στὴ  Ἑλλάδα. Δυσ­τυχῶς! Στροφὴ πρὸς πρακτικὲς ὅπως τῶν ταρώ, τῶν κρυστάλλων, τῆς ἀστρολογίας κ.λπ. Σύμφωνα μὲ τὶς ἔρευνες τὸ 27% τῶν Ἑλλήνων (γενικῶς) πιστεύουν σὲ ἐναλλακτικὲς μορφὲς μεταφυσικῆς ἢ μαγείας, ὅπως ἀναφέρεται.

Ἐπιπλέον ὅταν μιλᾶμε γιὰ Χριστιανικὴ Πίστη, δὲν εἶναι μόνο ἡ Ὀρθόδοξη. Εἶναι καὶ ὅλη ἐκείνη ἡ πανσπερμία τῶν αἱρέσεων.

Ἑπομένως τὰ κοινωνικὰ δίκτυα, ὅταν τὰ χρησιμοποιοῦμε, καὶ στὸν βαθμὸ ποὺ τὸ κάνουμε αὐτό, πρέπει νὰ τὰ χρησιμοποιοῦμε στὴν  ὀρθὴ κατεύθυνση. Δηλαδὴ στὴν Ἑλληνορθόδοξη Πίστη καὶ Παράδοσή μας.

Ὅπως στὸν πραγματικὸ ἀγρὸ σπέρνονται ἀπὸ τὸν πονηρὸ καὶ τὰ ζιζάνια κατὰ τὴν παραβολὴ τοῦ Χριστοῦ (βλ. Ματθ. 13, 24-30), τὸ ἴδιο ἀκριβῶς συμβαίνει, καὶ θὰ λέγαμε ἀκόμη περισσότερο, μὲ τὸν ψηφιακὸ ἀγρό. Ἀνάγκη ὅλοι ἔχουμε ἀπὸ τὴν ὑγιῆ πνευματικὴ τροφὴ καὶ ὄχι ἀπὸ τὶς σπορὲς τοῦ πονηροῦ.

*  *   *

Ἔρευνες σὲ φοιτητὲς (ὅπως στὸ ResearchGate) καταγράφουν θετικὴ συσχέτιση ἀνάμεσα στὴν παρακολούθηση θρησκευτικοῦ περιεχομένου καὶ τὴν ἐνδυνάμωση τῶν πνευματικῶν πρακτικῶν τους στὴν καθημερινὴ ζωή. Ἀκριβῶς αὐτὸ ἀξίζει νὰ γίνει. Ἀπὸ τὴν μία ἡ παρακολούθηση Ὀρθοδόξων ἱστοτόπων ποὺ ἐνδυναμώνουν τὴν Ὀρθόδοξη Πίστη μας καὶ ἀπὸ τὴν ἄλλη πρακτικὴ ἐφαρμογὴ τῶν ὅσων μελετᾶ κανεὶς ἐκεῖ. Βλέπετε μόνο στὴν Ὀρθοδοξία ὑπάρχει ἡ ὄντως ζωή.

orthodoxostypos