ΟΤΑΝ ΜΙΑ ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΑΡΧΙΖΕΙ ΝΑ ΘΕΩΡΕΙ ΤΗΝ ΠΙΣΤΗ «ΧΑΜΕΝΟ ΧΡΟΝΟ»

ΟΤΑΝ ΜΙΑ ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΑΡΧΙΖΕΙ ΝΑ ΘΕΩΡΕΙ ΤΗΝ ΠΙΣΤΗ «ΧΑΜΕΝΟ ΧΡΟΝΟ»

Γράφει ο Στυλιανός Καβάζης 

Τα τελευταία χρόνια παρακολουθώ με ολοένα μεγαλύτερο προβληματισμό κάτι που, κατά τη γνώμη μου, δεν είναι απλώς μια αλλαγή στο ωρολόγιο πρόγραμμα των σχολείων αλλά κάτι πολύ βαθύτερο. Νομίζω ότι είναι φανερό στους περισσότερους η σταδιακή απαξίωση της ίδιας της ιδέας ότι το παιδί χρειάζεται πνευματική παιδεία.

Τα Θρησκευτικά, ένα μάθημα που για δεκαετίες είχε τη δική του θέση στη σχολική εκπαίδευση και διδασκόταν από θεολόγους με την αντίστοιχη θεολογική κατάρτιση, αντιμετωπίζονται πλέον ολοένα περισσότερο ως κάτι δευτερεύον, ως μία ώρα που μπορεί να περικοπεί, να περιοριστεί ή ακόμη και να ανατεθεί σε ανθρώπους χωρίς ουσιαστική θεολογική ειδίκευση. Όλο αυτό είναι φυσικό αποτέλεσμα όταν το Υπουργείο δεν διορίζει αρκετούς θεολόγους για να καλυφθούν οι ανάγκες των σχολείων και αντί να αντιμετωπιστεί η αιτία, αναζητείται η εύκολη λύση. Να μικρύνει το μάθημα, είτε να γίνει το δίωρο μονόωρο για να «τακτοποιηθεί» το πρόγραμμα και να μην «χάνουν τα παιδιά μάθημα».

Μα ποιο μάθημα ακριβώς θεωρούμε ότι δεν πρέπει να χάσουν;; και κυρίως..

Ποιος αποφάσισε ότι το μάθημα που μιλά στον άνθρωπο για τον Θεό, την ψυχή, την ευθύνη, την ελευθερία, την αγάπη, τη συγχώρεση, τον θάνατο και την ελπίδα είναι αυτό που περισσεύει;

Εδώ βρίσκεται, κατά τη γνώμη μου, ο πυρήνας του προβλήματος. Δεν συζητούμε πλέον μόνο για τις ώρες των Θρησκευτικών αλλά για το τι άνθρωπο θέλουμε να δημιουργεί το σχολείο.

Γιατί το σχολείο μπορεί να διδάξει στο παιδί μαθηματικά, φυσικές επιστήμες, τεχνολογία, ξένες γλώσσες και δεκάδες χρήσιμες δεξιότητες.

Όλα αυτά σίγουρα είναι απαραίτητα.

Αλλά υπάρχει ένα υπαρξιακό ερώτημα που καμία τεχνολογία και κανένα σχολικό εγχειρίδιο δε μπορεί να αποφύγει.

Τι νόημα έχει η ζωή του ανθρώπου;

Τι ακριβώς κερδίζουν τα παιδιά όταν τους στερούμε τον χρόνο για να μιλήσουν για τον Θεό, τον άνθρωπο, την ελευθερία, την ευθύνη, την αγάπη, τη συνείδηση, τον θάνατο και την ελπίδα;

Τι ακριβώς κερδίζουν όταν τους μαθαίνουμε όλο και περισσότερα για το πώς, αλλά όλο και λιγότερα για το γιατί; Γιατί αυτό είναι το μεγαλύτερο παράδοξο της εποχής μας.

Έχουμε δημιουργήσει ένα σχολείο που θέλει να διδάξει στα παιδιά πώς να προσαρμοστούν σε έναν κόσμο που αλλάζει διαρκώς, αλλά κινδυνεύει να ξεχάσει να τους διδάξει πώς να σταθούν όρθια μέσα σε αυτόν. Την ίδια στιγμή βλέπουμε διαρκώς να αυξάνεται η συζήτηση για την ψυχική δυσφορία των νέων, τις εξαρτήσεις, τα ναρκωτικά, την αυτοκαταστροφική συμπεριφορά και τα συνεχώς αυξανόμενα περιστατικά αυτοκτονικότητας.

Προφανώς δεν ισχυρίζομαι ότι για όλα αυτά ευθύνεται η απουσία και η απαξιά των Θρησκευτικών από το σχολείο.

Ωστόσο αρνούμαι να δεχθώ ότι δεν αξίζει ούτε καν να θέσουμε το ερώτημα αν η κρίση νοήματος που βιώνει ένα μέρος της νεολαίας συνδέεται και με το γεγονός ότι τους προσφέρουμε άφθονη πληροφορία, αλλά ελάχιστες απαντήσεις στα βαθύτερα υπαρξιακά τους ερωτήματα.

Γιατί ένα παιδί μπορεί με χαρακτηριστική ευκολία να γνωρίζει τα πάντα για τον κόσμο και να μην ξέρει γιατί αξίζει να ζει μέσα σε αυτόν.

Ακριβώς εδώ πιστεύω ότι αρχίζει η μεγάλη παρεξήγηση γύρω από τα Θρησκευτικά γιατί δεν είναι ένα μάθημα που υπάρχει για να γεμίζει το ωρολόγιο πρόγραμμα ούτε μια περιττή ώρα που περιμένει κάποιος να αφαιρέσει.

Είναι η ώρα που ο άνθρωπος μπορεί να συναντήσει όλα τα μεγάλα ερωτήματα που τον απασχολούν..

Ποιος είμαι;

Από πού έρχομαι;

Πού πηγαίνω;

Τι είναι καλό;

Τι είναι κακό;

Τι σημαίνει ελευθερία;

Τι σημαίνει αγάπη;

Γιατί υπάρχει ο πόνος;

Τι είναι ο θάνατος;

Υπάρχει ελπίδα πέρα από αυτόν;

Αν όλα αυτά θεωρούνται «χαμένος χρόνος», τότε συγχωρέστε με, αλλά δεν έχουμε πρόβλημα με τα Θρησκευτικά αλλά με την ίδια την έννοια της Παιδείας. Σαν να μην φτάνουν όλα αυτά την ώρα που το μάθημα της θεολογίας συρρικνώνεται, βλέπουμε να εισέρχονται στο σχολείο ολοένα περισσότερες νέες κοινωνικές θεματικές.

Από φέτος ενημερώθηκα ότι από την ΣΤ΄ Δημοτικού παρακαλώ, στο πλαίσιο της Κοινωνικής και Πολιτικής Αγωγής, τα παιδιά θα γνωρίζουν και "διαφορετικά οικογενειακά σχήματα", μεταξύ άλλων οικογένειες στις οποίες δύο άνδρες ή δύο γυναίκες μεγαλώνουν παιδιά.

Η ενημέρωση για τη σύγχρονη κοινωνία ασφαλώς έχει θέση στο σχολείο ωστόσο υπάρχει μια λεπτή γραμμή ανάμεσα στην ενημέρωση και στην ιδεολογική κατεύθυνση και εδώ ακριβώς πρέπει να γίνει η συζήτηση. Γιατί όταν για κάθε νέα κοινωνική αντίληψη βρίσκουμε χρόνο, χώρο και διδακτική θέση, ενώ για τον Θεό, την Ορθοδοξία, την παράδοση και τα μεγάλα υπαρξιακά ερωτήματα ξαφνικά δεν περισσεύει χρόνος, τότε δεν έχουμε απλώς αλλαγή ύλης αλλά αλλαγή προτεραιοτήτων. Γι'αυτό ας μην κρυβόμαστε πίσω από τις λέξεις, δεν είναι πρόοδος να αδειάζεις το σχολείο από την πνευματική του διάσταση και μετά να πανηγυρίζεις ότι το έκανες «σύγχρονο» ούτε εκσυγχρονισμός να μαθαίνεις στο παιδί όλες τις νέες κοινωνικές κατηγορίες, αλλά να το αφήνεις να ανακαλύψει μόνο του τι σημαίνει ευθύνη, θυσία, μετάνοια, συγχώρεση και νόημα.

Ακόμη χειρότερα δεν είναι πρόοδος να αποδομείς κάθε σταθερό σημείο αναφοράς και ύστερα να απορείς γιατί τόσα παιδιά μεγαλώνουν μέσα στην ανασφάλεια, τη μοναξιά και την υπαρξιακή σύγχυση. Η ελευθερία χωρίς αλήθεια γίνεται περιπλάνηση και η στείρα γνώση χωρίς σοφία γίνεται πληροφοριακός θόρυβος. Η εκπαίδευση χωρίς χριστιανική ανθρωπολογία γίνεται τεχνική κατάρτιση και ο άνθρωπος χωρίς νόημα κινδυνεύει να γίνει απλώς καταναλωτής της ίδιας του της ζωής.Γι’ αυτό τα Θρησκευτικά δεν χρειάζονται μαχαίρι και περαιτέρω απαξίωση αλλά αναβάθμιση.

Χρειάζονται θεολόγους που γνωρίζουν το αντικείμενό τους, με σοβαρότητα και χρόνο.

Χρειάζονται εκπαιδευτικούς που δεν θα φοβούνται ούτε την πίστη ούτε τις ερωτήσεις των παιδιών και κυρίως χρειάζονται ένα σχολείο που θα θυμάται κάτι που φαίνεται πως ξεχνάμε.

Το παιδί δεν είναι μηχανή παραγωγής βαθμών ούτε ένας ακόμη μελλοντικός εργαζόμενος και καταναλωτής. Είναι πρόσωπο, με ψυχή, φόβους, αγωνίες το οποίο

έχει ανάγκη να αγαπήσει και να αγαπηθεί.

Έχει ανάγκη να καταλάβει τον κόσμο, αλλά ακόμη περισσότερο έχει ανάγκη να καταλάβει τον εαυτό του.

Καταλήγοντας λοιπόν θεωρώ βαθιά επικίνδυνη την αντίληψη ότι το μάθημα των Θρησκευτικών είναι χαμένος χρόνος. Γιατί στο τέλος ο πραγματικά χαμένος χρόνος είναι εκείνος που ξοδεύουμε γεμίζοντας το μυαλό του παιδιού με πληροφορίες, ενώ αφήνουμε την ψυχή του πεινασμένη. Όταν ένας λαός που ντρέπεται να διδάξει στα παιδιά του ποιος υπήρξε, τι πίστεψε και τι κληρονόμησε, δεν γίνεται αυτομάτως πιο προοδευτικός όπως κάποιοι θέλουν να πιστεύουν αλλά αποκόβεται από τις ρίζες του και οδηγείται στην ιστορική, πολιτιστική και πνευματική ορφάνια. Καταντήσαμε να έχουμε ένα σχολείο που έχει χρόνο για τα πάντα, αλλά όχι για τα μεγάλα ερωτήματα της υπάρξεως, μπορεί να παράγει άριστους μαθητές, εξαιρετικούς τεχνικούς και ικανότατους επαγγελματίες αλλά δυστυχώς δεν είναι καθόλου βέβαιο ότι θα παράγει ανθρώπους.

Γι’ αυτό, πριν ξαναπούμε ότι τα Θρησκευτικά «τρώνε πολύτιμο χρόνο» από τα παιδιά μας, ας κάνουμε πρώτα μια πιο δύσκολη ερώτηση.

ΜΗΠΩΣ ΔΕΝ ΦΟΒΟΜΑΣΤΕ ΠΛΕΟΝ ΜΗΠΩΣ ΤΑ ΠΑΙΔΙΑ ΧΑΣΟΥΝ ΜΙΑ ΩΡΑ ΑΠΟ ΤΟ ΣΧΟΛΕΙΟ, ΑΛΛΑ ΜΗΠΩΣ ΑΡΧΙΣΟΥΝ ΝΑ ΡΩΤΟΥΝ ΓΙΑΤΙ ΤΟΥΣ ΜΑΘΑΙΝΟΥΜΕ ΟΛΑ ΤΑ ΥΠΟΛΟΙΠΑ;

facebook