Η σιωπηλή- σταδιακή αλλοίωση του ήθους της Εκκλησίας

Η σιωπηλή- σταδιακή αλλοίωση του ήθους της Εκκλησίας

Του Σωτήρη Μ. Τζούμα 

Η Εκκλησία δεν είναι ένας ακόμη κοινωνικός οργανισμός ούτε ένας θεσμός που υπάρχει απλώς για να διατηρεί παραδόσεις και τελετουργίες για να δικαιολογούν κάποιοι τις θέσεις τους. 

Η Εκκλησία είναι  το Σώμα του Χριστού μέσα στην ιστορία, η κιβωτός της σωτηρίας και ο πνευματικός φάρος που καλείται να φωτίζει την πορεία των ανθρώπων. Όταν όμως αυτός ο φάρος αρχίζει να θαμπώνει, όταν η ποιμαντική ευθύνη υποχωρεί μπροστά σε συμβιβασμούς και σκοπιμότητες, τότε το πρόβλημα δεν είναι απλώς διοικητικό,είναι βαθιά πνευματικό και αφορά το ίδιο το κύρος της Εκκλησίας.

Οι Άγιοι Πατέρες της Εκκλησίας δίδαξαν ότι ο ποιμήν πρέπει πρώτα να είναι άνθρωπος προσευχής και μετανοίας. Να έχει καθαρή καρδιά, ταπεινό φρόνημα και φόβο Θεού. Διότι μόνο τότε μπορεί να οδηγήσει το ποίμνιο στον Χριστό.

Σήμερα όμως δεν είναι λίγοι εκείνοι που διαπιστώνουν ότι η ιερατική διακονία συχνά αντιμετωπίζεται ως κοινωνική θέση και όχι ως σταυρική αποστολή. Όταν η ιερωσύνη παύει να είναι θυσία και γίνεται «λύση», τότε η χάρη του λειτουργήματος σκιάζεται από την ανθρώπινη φιλοδοξία.

Είναι αλήθεια ότι τα τελευταία χρόνια γίνεται ολοένα και πιο αισθητή μια πραγματικότητα που προκαλεί ανησυχία σε πολλούς πιστούς. Στις τάξεις του ιερού κλήρου εισέρχονται όλο και ολιγότεροι άνθρωποι, αλλά και αυτοί που εισέρχονται το κάνουν όχι γιατί αισθάνονται θεία κλήση, αλλά γιατί αναζητούν μια ασφαλή επαγγελματική διέξοδο. Η ιερωσύνη όμως δεν είναι επάγγελμα, ούτε κοινωνική θέση. Είναι σταυρός, θυσία και διακονία. 

Όταν η ιερωσύνη αντιμετωπίζεται ως μέσο βιοπορισμού, τότε η αλλοίωση του εκκλησιαστικού ήθους είναι αναπόφευκτη.

Το πρόβλημα επιτείνεται από τη γνωστή λειψανδρία στον κλήρο. Στην προσπάθεια να καλυφθούν τα κενά, συχνά φαίνεται να χαλαρώνουν τα κριτήρια επιλογής.

Έτσι ανοίγει ο δρόμος για πρόσωπα που δεν διαθέτουν την πνευματική συγκρότηση και το ήθος που απαιτεί η ιερατική αποστολή. Όταν άνθρωποι με ελλείμματα χαρακτήρα εισέρχονται στον κλήρο, δημιουργείται ένας φαύλος κύκλος: η πνευματική φτώχεια αναπαράγει πνευματική φτώχεια, και η ηθική έκπτωση διαιωνίζεται μέσα στο ίδιο το εκκλησιαστικό σώμα.Και τότε το πρόβλημα δεν είναι ο ένας ή οι δύο προβληματικοί , αλλά όταν όλοι γίνονται μέρη του προβλήματος. Και οι καλοί και οι σωστοί αποτελούν την εξαίρεση. 

Ακόμη πιο ανησυχητικό είναι το γεγονός ότι οι εκπτώσεις αυτές δεν περιορίζονται στα χαμηλότερα επίπεδα της εκκλησιαστικής ζωής.Κάθε άλλο. 

 Φτάνουν μέχρι τις ανώτερες βαθμίδες της ιεραρχίας. Και μάλιστα αυτό στις μέρες μας ολοένα και χειροτερεύει. 

Όταν πρόσωπα που είναι γνωστό στους εκκλησιαστικούς κύκλους ότι στερούνται του απαιτούμενου ήθους προωθούνται σε Αρχιερατικούς θρόνους, τότε η κρίση βαίνει προς γονιμοποίηση  και γίνεται θεσμική.

 Ο Αρχιερεύς, κατά την πατερική παράδοση, οφείλει να είναι «τύπος και τόπος Χριστού». Όταν όμως η αρχιερωσύνη εκλαμβάνεται ως βαθμός εξουσίας ή ως αποτέλεσμα ισορροπιών και ρουσφετιών, τότε χάνει το πνευματικό της βάρος. 

Η ευθύνη σε τέτοιες περιπτώσεις βαραίνει αναπόφευκτα και τα ανώτατα εκκλησιαστικά κέντρα.

 Το Οικουμενικό Πατριαρχείο, το οποίο ιστορικά στάθηκε σημείο αναφοράς για ολόκληρη την Ορθοδοξία, καλείται να διατηρεί τον πήχυ του ήθους και της πνευματικής αυθεντίας στο υψηλότερο δυνατό επίπεδο. Καλείται να διαφυλάττει με αυστηρότητα την ποιότητα της εκκλησιαστικής ηγεσίας. Όταν όμως αντί για αυστηρότητα εμφανίζονται συμβιβασμοί και ανοχές, τότε ο πήχυς της πνευματικής ευθύνης χαμηλώνει επικίνδυνα. Όταν εμφανίζονται επιλογές που εκλαμβάνονται ως συμβιβασμοί ή ως παραγνώριση της ηθικής καταλληλότητας ορισμένων προσώπων τα οποία προωθούνται κατά τρόπο σκανδαλώδη, τότε δημιουργείται εύλογος προβληματισμός στο εκκλησιαστικό πλήρωμα. Και όταν στις τάξεις του ιερού κλήρου και της εκκλησιαστικής ιεραρχίας  εισέρχονται άνθρωποι που δεν έχουν αγωνιστεί πνευματικά, τότε η Εκκλησία τραυματίζεται εκ των έσω.

Και τότε γεννιέται το μεγάλο ερώτημα:

πώς μπορεί η Εκκλησία να κηρύσσει ήθος στην κοινωνία, όταν στο εσωτερικό της στερείται ήθους και εμφανίζονται τέτοιες εκπτώσεις;

Οι Πατέρες έλεγαν ότι ο Επίσκοπος πρέπει να είναι «φως επί την λυχνίαν». Να φωτίζει το ποίμνιο με το παράδειγμά του. Αν όμως το φως αυτό έχει σβήσει πριν καν ανάψει,τότε πώς θα φωτισθούν οι πιστοί;

Η Εκκλησία πάντοτε κήρυττε την αλήθεια, ακόμη και όταν αυτή ήταν δυσάρεστη. Οι Πατέρες της Εκκλησίας δεν δίσταζαν να υψώνουν φωνή και  να ελέγχουν ακόμη και αυτοκράτορες όταν η αλήθεια του Ευαγγελίου κινδύνευε. 

Δεν φοβήθηκαν εξουσίες, ούτε υπολόγισαν ισορροπίες. Ύψωναν  φωνή και έλεγαν  αλήθειες που συχνά πονούσαν και εξέθεταν τους υπευθύνους. Σήμερα, όμως, αυτό που λείπει είναι ακριβώς αυτή η παρρησία.

 Σήμερα, συχνά επικρατεί μια σιωπή που μοιάζει περισσότερο με ανοχή παρά με διάκριση. Και η σιωπή αυτή τραυματίζει το εκκλησιαστικό ήθος περισσότερο από οποιαδήποτε εξωτερική επίθεση.

Και αν η Εκκλησία δεν αποφασίσει  να κοιτάξει κατάματα τα προβλήματά της, τότε κινδυνεύει να οδηγηθεί σε μια κατάσταση πνευματικής απαξίωσης από την οποία η επιστροφή θα είναι εξαιρετικά δύσκολη.

Η Εκκλησία δεν μπορεί να ζήσει με εκπτώσεις στο ήθος.Διότι όταν χαθεί το ήθος, χάνεται και η μαρτυρία του Ευαγγελίου.

Το αποτέλεσμα είναι ότι η Εκκλησία κινδυνεύει να εμφανίζεται στα μάτια πολλών ανθρώπων όχι ως πνευματική μητέρα αλλά ως θεσμός που έχει εγκλωβιστεί σε εσωτερικές ισορροπίες και συμβιβασμούς. Έτσι, η ηθική της αυθεντία αποδυναμώνεται και το μήνυμα του Ευαγγελίου χάνει τη δύναμη της μαρτυρίας του.

Και όμως, η ιστορία της Εκκλησίας δείχνει ότι κάθε περίοδος κρίσης μπορεί να γίνει και αφετηρία αναγέννησης. Αρκεί να υπάρξει ειλικρινής αυτοκριτική, επιστροφή στο πνεύμα των Πατέρων και αποκατάσταση της ιερατικής ευθύνης στο αληθινό της ύψος.

Διότι η Εκκλησία δεν σώζεται με διοικητικές ισορροπίες ούτε με συμβιβασμούς.Δεν σώζεται με το χτίσιμο καριέρας στους κόλπους της και με το να κατακτάμε τους στόχους μας πατώντας επί πτωμάτων! 

Η Εκκλησία σώζεται όταν θυμάται ότι η αποστολή της δεν είναι να διαχειρίζεται την εξουσία, αλλά να οδηγεί τους ανθρώπους προς την αλήθεια του Χριστού.

Και αυτή η αποστολή απαιτεί ποιμένες με καθαρό ήθος, ταπεινό φρόνημα και αληθινή θεία κλήση. Διαφορετικά, ο κίνδυνος είναι μεγάλος: η Εκκλησία να παραμείνει θεσμός, αλλά να χάσει το πνεύμα που της δίνει ζωή

exapsalmos.gr