Κυριακή της Ορθοδοξίας

ΚΥΡΙΑΚΗ ΤΗΣ ΟΡΘΟΔΟΞΙΑΣ

ΠΡΕΣΒΥΤΕΡΟΥ ΑΘΑΝΑΣΙΟΥ ΜΗΝΑ

«Τήν ἄχραντον Εἰκόνα σου προσκυνοῦμεν Ἀγαθέ, αἰτούμενοι συγχώρησιν τῶν πταισμάτων ἡμῶν…».

Τό ἀνθρώπινο γένος ἐπί τῆς γῆς δέν εἶναι τίποτε ἄλλο ἀπό τό πλουσιότερο εἰκονοστάσι τοῦ Θεοῦ. Γιατί ὁ ἄνθρωπος εἶναι ξεχωριστή εἰκόνα τοῦ Θεοῦ, ὁμοίωση τοῦ Θεοῦ. Ἔγινε ὁ Θεός ἄνθρωπος, τέλειος χωρίς ἁμαρτία, γιά νά γίνει ὁ ἄνθρωπος, θεός.

Σέ τούτη τή θεοείδεια βρίσκεται τό μεγαλεῖο τοῦ ἀνθρώπου. Ἑπομένως ἡ σημερινή ἑορτή, Κυριακή τῆς Ὀρθοδοξίας, προσπαθεῖ νά διαπαιδαγωγήσει τόν ἄνθρωπο νά κατανοήσει τό μυστήριο τῆς θείας Ἐνανθρωπήσεως. Μέ ἄλλα λόγια, τοῦ θέτει μία πρόκληση.

Προσκυνῶντας τιμητικά τίς ἱερές εἰκόνες τοῦ Θεανδρικοῦ προσώπου τοῦ Χριστοῦ, τῆς Παναγίας μητέρας Του, τῶν Ἁγίων Του, τοῦ Τιμίου καί Ζωοποιοῦ Σταυροῦ, μπορεῖ ὁ πιστός νά ἐνταχθεῖ στήν Ὀρθόδοξη Ἐκκλησία, πού εἶναι ἡ μοναδική κιβωτός σωτηρίας.

Τί ἐμποδίζει τόν ἄνθρωπο νά ἐνταχθεῖ στό σῶμα τοῦ Μεσσίου; Οἱ Πατέρες ἀναφέρουν: ὅταν ὁ ἄνθρωπος γίνει εἰδωλολάτρης· ὅταν δηλαδή δέν ἀντιστέκεται στήν προσβολή τῶν ἐμπαθῶν λογισμῶν. Τότε ὁ ἴδιος κατασκευάζει εἴδωλα, καλλιεργεῖ λογισμούς θυμοῦ, ἡδονῆς καί ψευτολατρεία σέ ψεύτικους θεούς καί εἴδωλα πού εἶναι δαιμόνια πού κρύβονται πίσω ἤ μέσα σέ ὅλα αὐτά τά ἀνόητα.

Ἐν τούτοις, σεβαστή γερόντισσα, εἶναι προφανές: ὁ ἄνθρωπος δημιουργήθηκε ὡς δυνάμει θεάνθρωπος, ὥστε νά τελειοποιηθεῖ μεταμορφούμενος ἀπό ἄνθρωπος σέ χαρισματικό θεάνθρωπο.

Ἐν προκειμένῳ ἔτσι ἤ οὔτως θά ὁμιλήσουμε περί τῆς Ἐνανθρωπήσεως τοῦ Λόγου, τόν Ὁποῖον οἱ Ἰουδαῖοι διαβάλλουν καί οἱ εἰδωλολάτρες χλευάζουν.Ἐμεῖς ὅμως προσκυνοῦμεν τήν ἄχραντον εἰκόνα Του, αἰτούμενοι συγχώρησιν τῶν πταισμάτων ἡμῶν. Ὁ Χριστός μας, κατά τήν Αὐτοῦ φιλανθρωπία καί ἀγαθότητα καί διά τήν ἡμῶν σωτηρίαν, «ἐν ἀνθρωπίνῳ σώματι ἡμῖν πεφανέρωται».

Μόνος ὁ Λόγος ἦταν ἱκανός νά πρεσβεύσῃ τόν Πατέρα ὑπέρ τοῦ πεπτωκότος ἀνθρώπου· τοῦ Ἀδάμ παγγενῆ.

Ἔτσι ὅταν ἦλθε τό πλήρωμα τοῦ χρόνου, ἔλαβε σῶμα ὡς τό δικό μας, ἄνευ ἁμαρτίας, ἐκ Πνεύματος Ἁγίου καί Μαρίας τῆς Παρθένου· καί δι’ Αὐτοῦ ἐγνώκαμεν τόν Πατέρα καί ἐλάβομεν τό Πνεῦμα τό Ἅγιον, εἰς ἁγιασμόν ἡμῶν πού εἶναι καί ἡ ἐπιθυμία τοῦ Τριαδικοῦ Θεοῦ.

Ὁ Κύριος Ἰησοῦς Χριστός ἦλθε στόν κόσμο ἔγινε ἄνθρωπος ὥστε νά ἐπανατοποθετήσει καί νά ἀνακαινίσει τό πρόσωπο τοῦ Θεοῦ, τήν θεία εἰκόνα, τήν θεία μορφή, στόν ἄνθρωπο. Μέ τήν εὐλαβική τιμή, πρός τήν ἄχραντον Εἰκόνα τοῦ Χριστοῦ καί πρός τίς εἰκόνες τῶν Ἁγίων Του, ἡ σημερινή ἑορτή τῆς ἀναστηλώσεως τῶν ἁγίων εἰκόνων, λαμβάνει σωτηριώδη προσευχητική πανδαισία, ἐπειδή ἡ προσκύνησις διαβαίνει εἰς τό πρωτότυπον.

Εἰκονογραφῶντας τήν θείαν Μορφήν τοῦ Θεανδρικοῦ προσώπου καί τίς μορφές τῶν Ἁγίων Του, ὡς σκεῦος ἑνός ἑκάστου τῆς θείας Χάριτος, αὐτοῦ τοῦ ναοῦ τοῦ Ἁγίου Πνεύματος, οἱ ἱερές εἰκόνες προκαλοῦν τήν προσευχητική μας διάθεση καί δυναμώνουν τήν εὐλάβειά μας πρός τόν Μεσσίαν, πρός τούς Ἁγίους Του.

Αὐτή ἡ εὐλάβεια ἐκφράζεται μέ τήν κατανυκτική ἐνατένιση τῶν ἱερῶν εἰκονιζομένων προσώπων, μέ τήν τιμητική προσκύνησή τους, τό θυμίαμά τους, τό ἄναμμα τῶν κεριῶν ἔμπροσθέν τους.

Ἄπαγε τῆς βλασφημίας τῶν ἀνοήτων πού πλανεμένα νομίζουν τίς ἅγιες εἰκόνες, τά εἰκονιζόμενα πρόσωπα σ’ αὐτές, σάν εἴδωλα! Ὁ κάθε ἄνθρωπος ἀδελφοί μου, εἶναι εἰκονογράφος, γιατί τήν ψυχή του τήν εἰκονογραφεῖ, τήν θεογραφεῖ κατά μίμησιν τοῦ Ἐνανθρωπήσαντος Θεοῦ Λόγου, τοῦ καί Δημιουργοῦ του.

Γι’ αὐτό χριστιανοί μου, καί ὁ Θεός ἔγινε ἄνθρωπος, ὥστε ὡς Θεάνθρωπος, ὡς Ἐκκλησία, νά μᾶς παράσχει ὅλα τά μέσα γιά νά ἐπιτύχουμε ἐν αὐτῇ καί δι’ αὐτῆς, τοῦτον τόν θεόδοτο στόχο. Ἄν δέν ἐνηνθρώπιζε ὁ Σωτήρ, θά κατεστρέφετο τό γένος τῶν ἀνθρώπων.

Μέ τήν προσκύνηση τῶν ἱερῶν εἰκόνων, χριστιανοί μου, δέν θεοποιοῦμε τίς εἰκόνες ἀλλά τιμοῦμε τά εἰκονιζόμενα ἱερά πρόσωπα, ὡς ἀναφορά στό πρόσωπο ἑνός ἑκάστου. Μέ ἄλλα λόγια, μέ τήν εὐλάβεια πρός τίς ἱερές εἰκόνες, εὐλαβούμαστε τά ζῶντα πρόσωπα τῶν εἰκονιζομένων σέ αὐτές Ἁγίων, οἱ ὁποῖοι ζοῦν πραγματικά στούς οὐρανούς ὡς μεσῖτες τοῦ Τριαδικοῦ Θεοῦ.

Ὑπ’ αὐτήν τήν ἔννοιαν, τιμοῦμε καί τίς εἰκόνες τοῦ Κυρίου Ἰησοῦ Χριστοῦ καί τῶν ἁγίων Ἀσωμάτων οὐρανίων Δυνάμεων. Ἄν καί κατά τήν θείαν φύσιν Του ὁ Χριστός ἀπερίγραπτος καί ἀπερινόητος καί ὑπεράνω κάθε ἀνθρωπίνης ἀπεικόνισης, ὁ Κύριος Ἰησοῦς, μέ τήν σάρκωσή Του, μέ τήν Ἐνανθρώπησίν Του, εὐδόκησε νά περιγραφεῖ· νά καταστεῖ ὁρατή μορφή, ὁρατή Εἰκόνα, τοῦ Θεοῦ τοῦ ἀοράτου. 

«Φύσει ἀπερίγραπτος, τῇ θεϊκῇ σου ὑπάρχων, ἐπ’ ἐσχάτων Δέσποτα, σαρκωθείς ἠξίωσας περιγράφεσθαι· τῆς σαρκός προσλήψει γάρ, καί τά ἰδιώματα ἀνελάβου ταύτης ἄπαντα»[1]καί, «ὁ ἀπερίγραπτος Λόγος τοῦ Πατρός, ἐκ σοῦ Θεοτόκε περιεγράφῃ σαρκούμενος».[2]

Ἐξ ἄλλου, ἀδελφοί, ἡ προσευχητική εὐλάβεια πρός τίς ἱερές εἰκόνες, δέν συνάδει μόνον μέ τήν θεία Ἀποκάλυψη, ἀλλά καί ἐκπορεύεται ἐξ αὐτῆς, ὡς πρωταρχικῆς πηγῆς της. Στήν Π. Διαθήκη, ὁ Τριαδικός Θεός δίνει ἐντολή στόν Μωϋσῆ νά κατασκευάσει τήν κιβωτό τῆς Διαθήκης, νά τήν ἐπενδύσει μέ χρυσό καί νά τήν τοποθετήσει στό ἱερότερο σημεῖο, τοῦ παλαιοδιαθηκικοῦ ναοῦ, στά Ἅγια τῶν Ἁγίων, ὥστε νά ἀποτελεῖ ὁρατό σημάδι, τῆς ἀοράτου θείας παρουσίας.Ἐπίσης ἐντέλλεται νά κατασκευαστοῦν καί δύο χρυσά Χερουβείμ καί νά τοποθετηθοῦν στά δύο ἄκρα τοῦ καλύμματος τῆς κιβωτοῦ.

Ἐν τέλει θυμίζουμε τό ἅγιον Μανδήλιον, τό σταλέν πρός τόν Αὔγαρον(Ἅγιος Ἰωάννης ὁ Δαμασκηνός). Ὅπως ἐπίσης τήν ῥητή ἐντολή τοῦ Θεοῦ πρός τόν Ἀαρών: «…χρυσούν θυμιατήριον ἐνώπιον τῆς κιβωτοῦ καί κάθε πρωΐ νά θυμιατίζει τήν Κιβωτό, τά Χερουβείμ μαζί καί τήν ἐντολή γιά τό ἄναμμα τῶν κεριῶν μπροστά στίς ἱερές εἰκόνες»[3].

Ταύτη ἡ διδασκαλία τῆς Ἁγίας Γραφῆς περί τῶν ἱερῶν εἰκόνων καθίσταται προφανής καί μέ μία ἐπ’ αὐτοῦ πρόχειρη ἐπισκόπηση τῆς διδασκαλίας τῆς Ἱερᾶς Παραδόσεως.

Μέσῳ τῶν ἁγίων εἰκόνων ὁδηγούμαστε στήν Δόξα τοῦ Θεοῦ. Ὁ Θεός μόνον αὐτό ζητᾶ ἀπό ἐμᾶς τούς ἀνθρώπους· φύλαξη ἀπαράβατη τῆς θείας εἰκόνας πού ἔχουμε καί τοῦ θείου ἀξιώματος.

Στόν Θεάνθρωπον Ἰησοῦν Χριστόν, ἡ Προσκύνησις, ἡ Βασιλεία, τό Κράτος, στούς αἰῶνας. Ἀμήν.

---

[1](Τριώδιον, Α’ Κυριακή Νηστειῶν)

[2](Κοντάκιον)

[3](Ἔξοδος 30, 7-8· 27, 20·  31,8· 39,27)