Όταν η «υπακοή» απαιτεί σιωπή απέναντι στην αδικία. Η υπόθεση του Μητροπολίτη Τυχικού και το τραύμα της κακοδικίας στην Εκκλησία

Πανορθόδοξο Κίνημα Στήριξης Μητροπολίτη Πάφου Τυχικού

Όταν η «υπακοή» απαιτεί σιωπή απέναντι στην αδικία.

Η υπόθεση του Μητροπολίτη Τυχικού και το τραύμα της κακοδικίας στην Εκκλησία

Υπάρχουν στιγμές στην ιστορία της Εκκλησίας που δεν κρίνονται απλώς πρόσωπα, αλλά δοκιμάζεται η ίδια η συνείδησή της. Στιγμές όπου το ερώτημα δεν είναι ποιος κατέχει την εξουσία, αλλά αν η εξουσία ασκείται «ἐν ἀληθείᾳ καὶ δικαιοσύνῃ». Η υπόθεση του Μητροπολίτη Τυχικού δεν αποτελεί ένα απλό εσωτερικό εκκλησιαστικό γεγονός. Αποτελεί ένα βαθύ τραύμα κανονικό, νομικό, πνευματικό και ανθρώπινο.

Ο Μητροπολίτης Τυχικός δικάστηκε και καταδικάστηκε σε έκπτωση από τον μητροπολιτικό θρόνο και τέθηκε σε επ’ αόριστον αργία, χωρίς να του δοθεί ουσιαστικά το δικαίωμα της απολογίας. Χωρίς την παρουσία μαρτύρων. Χωρίς πραγματικούς κατηγόρους. Με μοναδικό κατήγορο τον Αρχιεπίσκοπο Κύπρου Γεώργιο, ο οποίος ταυτόχρονα λειτούργησε ως κατήγορος, μάρτυρας, δικαστής και τελικώς ως ο καθορίζων την ποινή. Και όλα αυτά με απλή πλειοψηφία, κατά παράβαση των Ιερών Κανόνων, του Καταστατικού Χάρτη της Εκκλησίας της Κύπρου, αλλά και των βασικών αρχών του κράτους δικαίου.

Η δε επ’ αόριστον αργία του δεν παρουσιάστηκε ως ποιμαντικό ή προσωρινό μέτρο, αλλά συνδέθηκε ρητά με την απαίτηση να αποσύρει την πρόθεσή του να προσφύγει στη δικαιοσύνη, ζητώντας το αυτονόητο δικαίωμα μιας δίκαιης δίκης, και να αναγνωρίσει και αποδεχθεί την απόφαση της Συνόδου δηλώνοντας υπακοή. Έτσι, η άρση της αργίας δεν τέθηκε ως αποτέλεσμα αποκατάστασης της αλήθειας, αλλά ως αντάλλαγμα σιωπής και παραίτησης από θεμελιώδη δικαιώματα.

Κανονική εκτροπή και κατάλυση της δικαιοσύνης

Οι Ιεροί Κανόνες της Εκκλησίας είναι σαφείς και αδιαπραγμάτευτοι. Ο 74ος Αποστολικός Κανόνας ορίζει ότι επίσκοπος κατηγορούμενος οφείλει να κληθεί να απολογηθεί ενώπιον πλειόνων επισκόπων και με την παρουσία κατηγόρων και μαρτύρων. Ο 75ος Αποστολικός Κανόνας απαγορεύει ρητά την καταδίκη χωρίς αποδείξεις. Οι Κανόνες της Συνόδου Καρθαγένης και η πατερική παράδοση συνολικά θεμελιώνουν την αρχή ότι «οὐδεὶς καταδικάζεται ἀκροάσεως μὴ γενομένης».

Ακόμη βαρύτερη είναι η παραβίαση της θεμελιώδους αρχής του δικαίου — εκκλησιαστικού και πολιτικού: κανείς δεν μπορεί να είναι ταυτόχρονα κατήγορος και δικαστής. Η αρχή αυτή δεν είναι απλώς νομική· είναι θεολογική, διότι πηγάζει από τη συνείδηση ότι η κρίση ανήκει στον Θεό και ότι κάθε ανθρώπινη κρίση οφείλει να ασκείται με φόβο Θεού, διάκριση και ταπείνωση.

Όταν ακόμη και εκκλησιαστικοί κύκλοι, αλλά και το ίδιο το Πατριαρχείο, αναγνωρίζουν ότι η διαδικασία δεν τηρήθηκε ορθά, τότε δεν μιλάμε για διαδικαστικές ατέλειες. Μιλάμε για κακοδικία.

Η σιωπή ως απαίτηση και η διαστρέβλωση της υπακοής

Παρά ταύτα, ο Αρχιεπίσκοπος και οι συνοδικοί καλούν τον Μητροπολίτη Τυχικό να αποδεχθεί την απόφαση χωρίς να μιλά, χωρίς να διαμαρτύρεται, «για το καλό της ειρήνης». Του ζητούν υπακοή. Του ζητούν να σηκώσει τον σταυρό του. Του ζητούν, στην ουσία, να νομιμοποιήσει με τη σιωπή του την αδικία και να αποδεχθεί την παρανομία ως δήθεν θέλημα Θεού.

Αλλά από πότε η υπακοή ταυτίζεται με την παραίτηση από τη συνείδηση; Από πότε η ειρήνη της Εκκλησίας οικοδομείται πάνω στην καταπάτηση των Ιερών Κανόνων και των στοιχειωδών δικαιωμάτων του ανθρώπου; Οι Πατέρες της Εκκλησίας είναι σαφείς: «Οὐκ ἔστιν εἰρήνη ἄνευ ἀληθείας». Η ψευδής ειρήνη δεν θεραπεύει· πληγώνει.

Η Δίκη του Χριστού και η ιστορική επανάληψη

Η ομοιότητα της υπόθεσης αυτής με τη Δίκη του Χριστού δεν αποτελεί ρητορική υπερβολή. Ο Χριστός δικάστηκε νύχτα, χωρίς νόμιμη διαδικασία, χωρίς αληθινούς μάρτυρες. Οι κατήγοροί Του ήταν ταυτόχρονα και οι δικαστές Του. Η απόφαση είχε ληφθεί πριν ακόμη αρχίσει η δίκη.

Και όμως, ο Χριστός δεν αποδέχθηκε την αδικία ως αλήθεια. «Εἰ κακῶς ἐλάλησα, μαρτύρησον περὶ τοῦ κακοῦ· εἰ δὲ καλῶς, τί με δέρεις;» (Ιω. 18,23). Η σιωπή Του δεν νομιμοποίησε την αδικία· την αποκάλυψε.

Το ίδιο συνέβη με πλήθος Αγίων: τον Άγιο Ιωάννη τον Χρυσόστομο, τον Άγιο Αθανάσιο τον Μέγα, τον Άγιο Μάξιμο τον Ομολογητή. Όλοι καταδικάστηκαν από εκκλησιαστικές εξουσίες. Κανείς δεν σώπασε για χάρη μιας ψευδούς ειρήνης.

Ο Τυχικός ως εικόνα του Χριστού

Και εδώ αναδύεται το βαθύτερο και πλέον συγκλονιστικό ερώτημα — όχι συναισθηματικό, αλλά καθαρά ευαγγελικό. Ο ίδιος ο Χριστός μας αποκάλυψε ότι ταυτίζεται μυστικά με κάθε αδελφό που αδικείται:

«Ἐφ’ ὅσον ἐποιήσατε ἑνὶ τούτων τῶν ἀδελφῶν μου τῶν ἐλαχίστων, ἐμοὶ ἐποιήσατε» (Ματθ. 25,40). Καλό ή κακό. Δικαιοσύνη ή αδικία.

Υπό αυτό το φως, ο Μητροπολίτης Τυχικός δεν είναι απλώς ένας επίσκοπος που υφίσταται αντικανονική καταδίκη. Είναι εικόνα του Χριστού, κατά τον ίδιο τον λόγο του Κυρίου. Και η μεταχείρισή του δεν είναι απλώς διοικητική πράξη· είναι πράξη που αφορά τον ίδιο τον Χριστό.

Τον Χριστό που οι αρχιερείς διακηρύσσουν ότι υπηρετούν. Τον Χριστό του οποίου γνωρίζουν τη δίκη, την κακοδικία, την παρανομία. Και όμως, τα λόγια Του δεν ακούγονται. Δεν συγκρατούν. Δεν αναχαιτίζουν τη σκληρότητα.

Πόση βαρβαρότητα μπορεί να επιδείξει κανείς απέναντι σε έναν αδελφό; Πόση αναλγησία μπορεί να χωρέσει σε μια εκκλησιαστική διαδικασία; Και όταν αυτή η βαρβαρότητα ασκείται πάνω στην εικόνα του Χριστού, τότε σε Ποιον στρέφεται πραγματικά;

Όταν οι ειδικοί μιλούν και οι ποιμένες σιωπούν

Σήμερα, κανονολόγοι, νομικοί και θεολόγοι σε παγκόσμιο επίπεδο μιλούν και γράφουν ξεκάθαρα ότι η υπόθεση αυτή αποτελεί κατάφωρη αδικία. Και όμως, μόνο οι αρχιερείς της Κύπρου φαίνεται να μην το αναγνωρίζουν — ή να επιλέγουν να μην το παραδεχθούν.

Η Εκκλησία δεν φοβήθηκε ποτέ την αλήθεια. Φοβήθηκε μόνο τη συγκάλυψη. Και κάθε φορά που σιώπησε μπροστά στην αδικία, τραυματίστηκε βαθιά.

Ένα κάλεσμα συνείδησης

Η υπόθεση του Μητροπολίτη Τυχικού δεν αφορά μόνο τον ίδιο. Αφορά κάθε πιστό που ποθεί μια Εκκλησία αλήθειας και δικαιοσύνης. Αφορά κάθε ιερέα που ορκίστηκε να τηρεί τους Ιερούς Κανόνες. Αφορά κάθε επίσκοπο που γνωρίζει ότι αύριο μπορεί να βρεθεί στην ίδια θέση.

Η Εκκλησία θεραπεύεται όχι με σιωπή, αλλά με μετάνοια. Όχι με επιβολή, αλλά με δικαιοσύνη. Όχι με φόβο, αλλά με αλήθεια.

Και αν σήμερα ζητείται από έναν επίσκοπο να σηκώσει τον σταυρό του σιωπώντας απέναντι στην αδικία, τότε το ερώτημα απευθύνεται σε όλους μας: θα σταθούμε κάτω από τον Σταυρό ως μαθητές της αλήθειας ή ως συνένοχοι μιας ακόμη κακοδικίας;

Γιατί η ιστορία της Εκκλησίας διδάσκει κάτι με βεβαιότητα: οι άδικες αποφάσεις ξεχνιούνται. Η αλήθεια, όμως, πάντοτε δικαιώνεται. Και πάντοτε, αργά ή γρήγορα, ανασταίνεται.

Πανορθόδοξο Κίνημα Στήριξης Μητροπολίτη Πάφου κ.κ. Τυχικού και όλων όσων διώκωνται για την Ορθόδοξη Πίστη τους (Κύπρος, Ελλάδα, Αγγλία, Αμερική, Καναδάς, Αυστραλία, Μεξικό, Ιρλανδία, Σκωτία, Ρουμανία, Βουλγαρία, Σερβία, Ρωσσία, Πολωνία, Ιερουσαλήμ, Αντιόχεια, Αλβανία)