Περὶ ὀνείρων

Περὶ ὀνείρων

Τοῦ Πρωτοπρεσβυτέρου π. Διονυσίου Τάτση

Οἱ περισσότεροι ἄνθρωποι καταπονοῦνται καὶ τὴ νύκτα ἀπὸ τὰ διάφορα ὄνειρα, ποὺ βλέπουν. Μερικὰ μάλιστα εἶναι ἐφιαλτικά. Ὑπάρχουν καὶ ἄλλα ποὺ προκαλοῦν μία στιγμιαία παρηγοριά. Εἶναι γνωστὸ ὅτι τὰ ὄνειρα δύσκολα μπορεῖ κανεὶς νὰ τὰ μελετήσει καὶ νὰ τὰ ὁρίσει. Ὡστόσο, μποροῦμε νὰ μιλήσουμε γιὰ τὸ περιεχόμενό τους καὶ γιὰ τὰ ἀποτελέσματα, ποὺ ἔχουν στὴ ζωὴ τῶν ἀνθρώπων.

  Ὁ ὅσιος Ἰωάννης τῆς Κλίμακος λέει ὅτι «τὸ ὄνειρο εἶναι μία κίνηση τοῦ νοῦ, ἐνῶ τὸ σῶμα βρίσκεται σὲ ἀκινησία». Οἱ ἄνθρωποι βλέπουν αὐτὰ ποὺ στεροῦνται. Μὲ τρόπο ἀπατηλὸ καὶ παράξενο «ἐκπληρώνονται» οἱ ἐπιθυμίες τους. Εἶναι διαφωτιστικὸ τὸ παράδειγμα, ποὺ ἀναφέρει ὁ ἱερὸς Χρυσόστομος: «Μερικοὶ σωματικὰ ἀνάπηροι, ποὺ στεροῦνται ἀκόμα καὶ τὴν ἀναγκαία τροφή, ἀφοῦ κοιμήθηκαν, εἶδαν τοὺς ἑαυτούς τους νὰ γίνονται ἀρτιμελεῖς καὶ ὡραῖοι καὶ ὅτι ἀπολάμβαναν βασιλικὸ τραπέζι. Ἀλλὰ αὐτὰ ποὺ ἔβλεπαν ἦταν φανταστικὰ καὶ ἀπατηλά, ὅπως εἶναι ὅλα τὰ ὄνειρα. Γιατί τέτοια εἶναι ἡ φύση τῶν ὀνείρων. Τὸ ὄνειρο μᾶς ἐξαπατάει εὔκολα, ἱκανοποιεῖ τὴν περιέργειά μας καὶ τὶς ἐπιθυμίες μας, κι ἐκεῖνος ποὺ ὀνειρεύεται βρίσκει ἀπόλαυση στὰ παράδοξα».

  Πολλὰ ὄνειρα εἶναι εἴδωλα καὶ παραστάσεις τῶν σφαλμάτων μας. Εἶναι προϊόντα τῆς ἐνοχῆς καὶ δημιουργοῦν δυσάρεστες καταστάσεις. Σὲ πολλὰ ὄνειρα παρουσιάζονται μορφὲς ἀν­θρώπων, ποὺ ἔχουν πεθάνει, συνομιλοῦν μαζί μας καὶ μᾶς διαβεβαιώνουν γιὰ τὸν τρόπο, μὲ τὸν ὁποῖο ζοῦν καὶ ἀπὸ αὐτὰ βγάζουμε συμπεράσματα, ποὺ μᾶς παραπλανοῦν.

  Συχνὰ γίνονται περιεχόμενο τῶν ὀνείρων οἱ καθημερινὲς ἀπασχολήσεις, τὰ σχέδια γιὰ τὸ μέλλον καὶ οἱ ἐπιτυχίες, ποὺ θὰ ἀκολουθήσουν. Ἡ φαντασία συν­εχῶς παράγει ἔργα.

Ἄλλοτε τὰ μεγαλώνει καὶ τὰ κάνει εὐχάριστα καὶ ἄλλοτε τὰ μικραίνει καὶ τὰ ἐμφανίζει ὡς ἐπικίνδυνα.

Τὰ ὄνειρα πολλὲς φορὲς εἶναι ἀποτέλεσμα διαφόρων συζητήσεων καὶ διηγήσεων τῆς ἡμέρας καὶ ἐπηρεάζουν ἀνάλογα. Οἱ καλοπροαίρετες συζητήσεις καὶ οἱ ψυχωφελεῖς διηγήσεις δημιουργοῦν εὐχάριστα ὄνειρα, ἐνῶ οἱ προκλητικὲς συνομιλίες καὶ οἱ χυδαιολογίες δημιουργοῦν ψυχοφθόρα ὄνιερα, ποὺ συχνὰ παρακινοῦν σὲ ἁμαρτωλὲς πράξεις. Ἰσχύει πάντα ὁ λόγος τοῦ ἱ. Χρυσοστόμου: «Ἡ ψυχὴ αὐτὰ ποὺ μελετάει τὴν ἡμέρα, τέτοια ὀνειρεύεται καὶ στὸν ὕπνο της».

Τὰ συναισθήματα, οἱ ἐπιθυμίες καὶ οἱ σκέψεις ἐπηρεάζουν τὸ περιεχόμενο τῶν ὀνείρων. Ὁ ἀπρόσεκτος ἄνθρωπος, ποὺ δὲν περιορίζει τὰ ἁμαρτωλὰ συναισθήματά του, δὲν ἀρνεῖται τὶς πονηρὲς ἐπιθυμίες καὶ οἱ σκέψεις του εἶναι μακριὰ ἀπὸ τὸ θέλημα τοῦ Θεοῦ ἔχει ἀπρεπῆ ὄνειρα. Ὁ Μέγας Βασίλειος λέει ὅτι ἄν ἡ ψυχὴ ἐκείνων, ποὺ βλέπουν ὄνειρα «εἶναι καθαρή, ἀσχολεῖται μὲ τὶς βουλὲς τοῦ Θεοῦ καὶ μελετᾶ συν­εχῶς τὰ καλὰ καὶ εὐάρεστα στὸ Θεό, τότε βλέπει καὶ ἀνάλογα ὄνειρα». Καὶ συνεχίζει ὁ ἅγιος: «Τὶς περισσότερες φορὲς οἱ φανταστικὲς εἰκόνες, ποὺ σχηματίζονται στὸν ὕπνο μας (τὰ ὄνειρα), εἶναι ἀπόδοση ἐντυπώσεων, ποὺ ἔχουμε ἀπὸ τὰ λόγια καὶ τὰ γεγονότα τῆς ἡμέρας». «Κάθε ἡμέρα ἔρχεται νὰ προσθέσει στὴν ψυχή, τὸ δικό της σκοτισμὸ καὶ οἱ νύχτες διαδέχονται τὶς μέριμνες τῆς ἡμέρας καὶ ἐξαπατοῦν τὸ νοῦ μὲ παρόμοιες φαντασίες».

Δὲν εἶναι σπάνιες οἱ περιπτώσεις, ὅπου τὰ ὄνειρα διακόπτουν τὸν ὕπνο καὶ ἀρχίζει ὁ ἄνθρωπος νὰ σκέπτεται καὶ νὰ προσπαθεῖ νὰ τὰ ἐξηγήσει, νὰ πάρει πληροφορίες γιὰ τὸ παρὸν καὶ νὰ μαντέψει τὸ μέλλον.

Στὴ δημιουργία τῶν ὀνείρων ἔχουν συχνὰ ρόλο καὶ οἱ δαίμονες, οἱ ὁποῖοι προσπαθοῦν νὰ μεταπείσουν τοὺς ἀνθρώπους ἀπὸ τὴν ἐπιλογὴ τοῦ ἐνάρετου βίου καὶ τὴν τήρηση τῶν θείων ἐντολῶν.

Ὁ ὅσιος Ἰωάννης τῆς Κλίμακος ἐπισημαίνει σχετικά: «Ἐὰν ἀρχίσουμε νὰ πιστεύουμε στοὺς δαίμονες κοιμώμενοι, ὕστερα θὰ ἐμπαιζόμαστε ἀπ’  αὐτοὺς καὶ ξύπνιοι. Ἐκεῖνος ποὺ πιστεύει στὰ ὄνειρα εἶναι ἐντελῶς ἄσοφος καὶ ἄπειρος, ἐνῶ αὐτὸς ποὺ δὲν πιστεύει τίποτε εἶναι πραγματικὰ συνετὸς καὶ σοφός». Καὶ καταλήγει: «Ἐκεῖνος, ποὺ πιστεύει στὰ ὄνειρα, ὁμοιάζει μὲ αὐτόν, ποὺ κυνηγάει τὴ σκιά του καὶ προσπαθεῖ νὰ τὴν πιάσει».

orthodoxostypos