1 Οκτ 2023

Διατί προβάλλεται η ανσέλμειος διδάσκαλία ‘’περί πληρώσεως της ενοχής’’

Διατί προβάλλεται η ανσέλμειος διδάσκαλία ‘’περί πληρώσεως της ενοχής’’

Του Β. Χαραλάμπους, θεολόγου

   Στο σύγγραμμά του ο καθηγητής κ. Δ. Τσελλεγίδης, «Η ικανοποίηση της θείας δικαιοσύνης κατά τον Άνσελμο Καντερβουρίας – Θεολογική προσέγγιση από Ορθόδοξη άποψη», αναφέρει μεταξύ άλλων ότι «με την προσφιλή μέθοδο του «sola ratione»* ο Άνσελμος Καντερβουρίας επιχειρεί να αποδείξει ότι, η ενανθρώπηση επιβαλλόταν να γίνει για τρεις θεολογικούς λόγους που είναι οι εξής: α) η αναγκαιότητα αποκαταστάσεως της ανθρωπίνης φύσεως, β) η αναγκαιότητα εξοφλήσεως της ενοχής για την αμαρτία του ανθρώπου, και γ) η ανικανότητα του ανθρώπου για την εξόφληση της ενοχής».  

 Δυστυχώς εδώ και αρκετά χρόνια η διδασκαλία της ανσέλμειας θέσης «περί πληρώσεως της ενοχής από τον Χριστό», ακούγεται σε ομιλίες του π. Ιωσήφ Βατοπαιδινού σε προβαλλόμενα βίντεο.

 Έχει καταντήσει πλέον συστηματική διδασκαλία από όσους αδιακρίτως προβάλλουν όλες τις ομιλίες του, με παρεπόμενο να εκλαμβάνεται ως Ορθόδοξη διδασκαλία, η «περί πληρώσεως της ενοχής από τον Χριστό» θέση. 

 Ενδεικτικά παραθέτομε κάποιες από τις πολλές  αναφορές του περί ‘’πληρώσεως της ενοχής’’, από τα προβαλλόμενα  βίντεο :  «…λέει εις την τελευταία  του προσευχή πριν ανεβεί στον Γολγοθά, στο παγκόσμιο λογιστήριο, να πληρώσει την πανανθρώπινο ενοχή…», «αυτήν την πεπτωκυίαν φύσιν την ανθρωπίνην, που την κατάστρεψε ο ίδιος ο άνθρωπος, έρχεται ο ίδιος ιδιοχείρως (ο Χριστός) γίνεται άνθρωπος και έτσι να πληρώσει το τίμημα της ενοχής και να διδάξει τον τρόπο της επιστροφής…μυστήρια μυστηρίων…»,  «…γιατί εκατέβηκε ο Θεός ίδιος εδώ και επλήρωσε με το αίμα του τη δική μας ενοχή και μας υπέδειξε τον τρόπο της επιστροφής…»,  «η αυτοαλήθεια και αυτοζωΐα που κατέβη εδώ και εσφάγη, εσταυρώθη και πλήρωσε με το αίμα του τη δική μας ενοχή…», «παρόλο που πλήρωσε με το αίμα του την ενοχή», «δια της αναπλάσεώς Του εκατέβη εδώ με μας και πλήρωσε με το αίμα του το τίμημα της ιδικής μας παραβάσεως ».

 Κανένα παγκόσμιο λογιστήριο, δια του οποίου πληρώνεται η  πανανθρώπινος ενοχή δεν υπάρχει.  Ξεκάθαρα τα λεγόμενα του π. Ιωσήφ Βατοπαιδινού, παραπέμπουν στην ανσέλμεια σωτηριολογική θεώρηση περί αναγκαιότητας εξόφλησης της ενοχής, όπου κυριαρχεί η δικαιϊκή έννοια της σωτηρίας.

 Πρέπει επίσης να αναφέρουμε και αυτό που ανέφερε ο γέροντας Ιωσήφ Βατοπαιδινός, ότι ‘’έφθασε σε τόση αγάπη η απόλυτος έννοια του Θεού, ούτως ώστε να θυσιάσει τον μονογενή του Υιό για την σωτηρία του ανθρώπου…’’.  Ποιος ο λόγος να μη γίνεται καμιά ανασκευή;

 Τα λόγια του καθηγητή κ. Δ. Τσελλεγίδη, καταρρίπτουν από μόνα τους, τη λανθασμένη και ατυχέστατη θέση του π. Ιωσήφ Βατοπαιδινού. Γιατί αδιακρίτως προβάλλεται τέτοια διδασκαλία; 

 «Η του Θεού περί το γένος εσχάτη φιλανθρωπία και αγαθότης ήτις εστίν η θεία αρετή και δικαιοσύνη»,  αναφέρει ο Άγιος Νικόλαος ο Καβάσιλας.  «Δικαιοσύνην λέγοντες την ενθεωρούμενην τοις μυστηρίοις σοφίαν Θεού και φιλανθρωπίαν» σημείωνει επίσης ο Άγιος (Αγίου Νικολάου Καβάσιλα «Περί της εν Χριστώ ζωής» Λόγος Α΄).

 Ο Άγιος  Ιωάννης ο Χρυσόστομος ερμηνεύοντας τον 142ο Ψαλμό τονίζει : «Δικαιοσύνην ενταύθα την φιλανθρωπίαν λέγει.  Παρά μεν γαρ τοις ανθρώποις το δίκαιον απεστέρηται του ελέους παρά δε τω Θεώ ουχ ούτως, αλλ’ αναμέμικται τω δικαίω και έλεος και τοσούτον ως και αυτήν την δικαιοσύνην φιλανθρωπίαν καλείσθαι».

 «Κατά την ορθόδοξη πατερική παράδοση η δικαιοσύνη και η ευσπλαχνία του Θεού βιώνονται και κατανοούνται ως άκτιστες ενέργειες του Τριαδικού Θεού· γι’ αυτό και η σωτηρία θεωρείται ως κατεξοχήν χαρισματικό γεγονός» αναφέρει καθηγητής Δ. Τσελλεγίδης («Η ικανοποίηση της θείας δικαιοσύνης κατά τον Άνσελμο Καντερβουρίας – Θεολογική προσέγγιση από Ορθόδοξη άποψη).

 Γιατί να προβάλλονται τέτοιες διδασκαλίες, οι οποίες γίνονται αφορμή να διαμφισβητείται η διδασκαλία της Εκκλησίας μας στο θέμα τούτο και οι οποίες παραπέμπουν στα ανσέλμεια δικαιϊκά πρότυπα;  

 *«sola ratione» - τη μέθοδο με «μόνη τη λογική» που χρησιμοποιεί  ως αποδεικτική μέθοδο ο Άνσελμος Καντερβουρίας.

9 σχόλια:

HOMO THEOLOGICUS είπε...

«δικαιούμενοι δωρεὰν τῇ αὐτοῦ χάριτι διὰ τῆς ἀπολυτρώσεως τῆς ἐν Χριστῷ Ἴησοῦ, ὃν προέθετο ὁ Θεὸς ἱλαστήριον διὰ τῆς πίστεως ἐν τῷ αὐτοῦ αίματι ἔνδειξιν τῆς δικαιοσύνης αὐτοῦ διὰ τὴν πάρεσιν τῶν προγεγονότων ἁμαρτημάτων» Ρωμ. 3:24-25
«Χριστὸς ἀπέθανεν ὑπὲρ τῶν ἁμαρτιῶν ἡμῶν κατὰ τὰς Γραφάς» Α ́ Κορ. 15:3
Ο Νοών Νοείτω.

Ανώνυμος είπε...

ΑΠΑΝΤΗΣΗ
Κατ’ αρχή δεν συνηθίζω να απαντώ σε ανώνυμους για ευνόητους λόγους. Γιατί δεν γράφετε επώνυμα; Απαντώ μόνο γιατί πιθανό να θεωρήσουν κάποιοι τη διδασκαλία της Εκκλησίας μας λανθασμένη και ότι έχει δίκαιο ο γέροντας Ιωσήφ Βατοπαιδινός. Είστε Έλληνας Ορθόδοξος ή Έλληνας Παπικός; Αν είστε παπικός θα ήθελα να σας απαντήσω διαφορετικά.
Αυτό που δίδαξε ο π. Ιωσήφ ότι ‘’έφθασε σε τόση αγάπη η απόλυτος έννοια του Θεού, ούτως ώστε να θυσιάσει τον μονογενή του Υιό για την σωτηρία του ανθρώπου…’’ δεν είναι σύμφωνο με τη διδασκαλία της Ορθόδοξης Εκκλησίας.
Αν είστε Έλληνας παπικός σας θυμίζω ότι ακόμα και ο Πάπας Βενέδικτος ΙΣΤ΄ (όταν ήταν καθηγητής Πανεπιστημίου στη Γερμανία), στο σύγγραμμά του «Εinführung in das Christentum», χαρακτήρισε την ανσέλμεια δικαιϊκή θεώρηση «ωμό μηχανισμό δικαίου’’, ίσως να μη χρειαστεί οποιαδήποτε επιχειρηματική μακρυλογία στο θέμα τούτο.
«Βλάσφημη και απαράδεκτη» χαρακτήρισε την περί θείας ικανοποιήσεως, δυτική θεωρία του Ανσέλμου Καντερβουρίας, ο πατήρ Ιωάννης Ρωμανίδης, στο σύγγραμμα του «Το προπατορικόν αμάρτημα».
Β. Χαραλάμπους

Ανώνυμος είπε...

ΣΥΝΕΧΕΙΑ ΑΠΑΝΤΗΣΗΣ
Αν είστε Ορθόδοξος Χριστιανός γιατί δεν δέχεστε τη διδασκαλία της Εκκλησίας μας; Υπογράφετε ως ‘’άνθρωπος θεολογικός’’ μάλιστα και δεν δέχεστε τη διδασκαλία της Εκκλησίας μας;
Η Εκκλησία μας δεν έχει αυτή τη δικαιική θεώρηση. Ο καθηγητής Δ. Τσελεγγίδης στο αναφερθέν στο κείμενό μου σύγγραμμά του σημειώνει ότι ‘’κατά την Ορθόδοξη Πατερική Παράδοση η δικαιοσύνη και η ευσπλαχνία του Θεού βιώνονται και κατανοούνται ως άκτιστες ενέργειές του Τριαδικού Θεού·γι’ αυτό και η σωτηρία θεωρείται ως κατεξοχήν χαρισματικό γεγονός’’.

‘’Ελυτρώσατο ημάς και ‘’εκ φθοράς ελυτρώθημεν’’, ψάλλουμε στην Εκκλησία. Δέστε την Ορθόδοξη ερμηνεία της Προς Ρωμαίους Επιστολής του Αποστόλου Παύλου που παραθέτετε και προσέξτε το ‘’διὰ τῆς ἀπολυτρώσεως τῆς ἐν Χριστῷ Ἴησοῦ’’.
Β. Χαραλάμπους

Ανώνυμος είπε...

Αν είστε Ορθόδοξος Χριστιανός για το «Χριστὸς ἀπέθανεν ὑπὲρ τῶν ἁμαρτιῶν ἡμῶν κατὰ τὰς Γραφάς» Α ́ Κορ. 15:3, που παραθέτετε να σας θυμίσω αυτό που λέει ο Απόστολος Παύλος στην Προς Ρωμαίους 5,3, ‘’συνίστησιν δε την εαυτού αγάπην εις ημάς ο Θεός ότι έτι αμαρτωλών όντων ημών Χριστός υπέρ ημών απέθανεν’’ καθώς και το του Αγίου Ισαάκ του Σύρου στο ερώτημα που εστίν η δικαιοσύνη του Θεού’’, ‘’ότι ήμεν αμαρτωλοί και ο Χριστός απέθανεν υπέρ ημών;’’, καταδεικνύοντας την ορθόδοξη ταύτιση της δικαιοσύνης με την Θεία αγάπη.
Β. Χαραλάμπους

Ανώνυμος είπε...

Αν πάλι το λέγετε για να υποστηρίξετε τον γέροντα Ιωσήφ Βατοπαιδινό, σας λέγω ότι έχει διδάξει εκτός από το μη εφάμαρτο της άμβλωσης πριν τον τρίτο μήνα της κύησης και το φοβερό ότι ο νους είναι υπεράνω της Θείας Χάριτος. Ως εκ τούτου τη διδασκαλία της Εκκλησίας μας ακολουθούμε.
Β. Χαραλάμπους

Λυκούργος Νάνης είπε...

προσβληθείσης δια τής δημι­ουργίας τής άμαρτίας ύπό του άμαρτήσαντος, εΐναι καί άπαίτησις του δικαίου πρός θεραπείαν καί ένδόμυχος διάθεσις του άμαρτήσαντος πρός έξιλέωσιν του Θεού.

Ή άπαίτηοις του δικαίου καί ή διάθεσις της καρδίας πηγάζουσιν έκ της αύτής πηγής, έκ τής άϊδιότητος του θείου νό­μου- τό δίκαιον άπαιτεΐ τήν ΐκανοποίησιν δια τήν άϊδιότητα του θείου νόμου, όν έπεβουλεύθη ή άμαρτία- έπίοης καί ή καρδία ζητεί έξ ένδιαθέτου όρμής να ΐκανοποιήοη τήν θείαν δικαιοσύνην, δι­ότι ένδομύχως έπιποθεΐ καί επιζητεί τήν έπικράτηοιν του θείου νόμου καί σπεύ­δει να ένεργήση ύπέρ τής άϊδιότητος αύτού- ό ένδόμυχος ούτος πόθος προ­έρχεται έκ τής συνταυτίσεως τού θελή­ματος τού έσω άνθρώπου μετά τού νό­μου τού Θεού».
ΑΓΙΟΥ ΝΕΚΤΑΡΙΟΥ «ΠΕΡΙ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑΣ ΨΥΧΗΣ»

Λυκούργος Νάνης είπε...

http://aktines.blogspot.com/2013/09/blog-post_6729.html?m=1
Δείτε και αυτό.
Νομίζω ότι συνεισφέρει αρκούντως στο διάλογο

Λυκούργος Νάνης είπε...

"Ή ίκανοποίησις τής θείας δικαιοσύ­νης, τής προσβληθείσης δια τής δημι­ουργίας τής άμαρτίας ύπό του άμαρτήσαντος, εΐναι καί άπαίτησις του δικαίου πρός θεραπείαν καί ένδόμυχος διάθεσις του άμαρτήσαντος πρός έξιλέωσιν του Θεού.

Ή άπαίτηοις του δικαίου καί ή διάθεσις της καρδίας πηγάζουσιν έκ της αύτής πηγής, έκ τής άϊδιότητος του θείου νό­μου- τό δίκαιον άπαιτεΐ τήν ΐκανοποίησιν δια τήν άϊδιότητα του θείου νόμου, όν έπεβουλεύθη ή άμαρτία- έπίοης καί ή καρδία ζητεί έξ ένδιαθέτου όρμής να ΐκανοποιήοη τήν θείαν δικαιοσύνην, δι­ότι ένδομύχως έπιποθεΐ καί επιζητεί τήν έπικράτηοιν του θείου νόμου καί σπεύ­δει να ένεργήση ύπέρ τής άϊδιότητος αύτού- ό ένδόμυχος ούτος πόθος προ­έρχεται έκ τής συνταυτίσεως τού θελή­ματος τού έσω άνθρώπου μετά τού νό­μου τού Θεού».
ΑΓΙΟΥ ΝΕΚΤΑΡΙΟΥ «ΠΕΡΙ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑΣ ΨΥΧΗΣ»
Δυστυχώς η αρχή του σχολίου ακρωτηριάσθηκε υπαιτιότητι του υποφαινομένου.

HOMO THEOLOGICUS είπε...

«Οὐ γὰρ δήπου ἀγγέλων ἐπιλαμβάνεται, ἀλλὰ σπέρματος ᾿Αβραὰμ, ἐπιλαμβάνεται. Ὅθεν ὥφειλε κατὰ πάντα τοῖς ἀδελφοῖς ὁμοιωθῆναι, ἵνα ἐλεήμων γένηται καὶ πιστὸς ἀρχιερεὺς τὰ πρὸς τὸν Θεὸν εἰς τὸ ἱλάσκεσθαι τὰς ἁμαρτίας τοῦ λαοὔ.» Εβρ. 2:16-17
«χωρίς αιματεκχυσίας ου γίνεται άφεσις» Εβρ.9:22
«Ει το αίμα ταύρων και τράγων και σποδός δαμάλεως ραντίζουσα τους κεκοινωμένους αγιάζει προς την της σαρκός καθαρότητα, πόσω μάλλον το αίμα του Χριστού, ος δια πνεύματος αιωνίου εαυτόν προσήνεγκεν άμωμον τω Θεώ, καθαριεί την συνείδησιν ημών από νεκρών έργων εις το λατρεύειν Θεώ ζώντι;» Εβρ. 9:13-14
«Καὶ αὐτὸς ἱλασμός ἐστι περὶ τῶν ἁμαρτιῶν ἡμῶν, οὐ περὶ τῶν ἡμετέρων δὲ μόνον, ἀλλὰ καὶ περὶ ὅλου τοῦ κόσμου.» Α´ Ιωάν. 2:2
«Ἔν τούτῳ ἐστὶν ἡ ἀγάπη, οὐχ ὅτι ἡμεῖς ἠγαπήσαμεν τὸν Θεόν, ἀλλ᾽ ὅτι αὐτὸς ἠγάπησεν ἡμᾶς καὶ ἀπέστειλε τὸν Υἱὸν αὐτοῦ ἱλασμὸν περὶ τῶν ἁμαρτιῶν ἡμῶν.» Α´ Ιωάν. 4:10
«Τμήμα Θεολογίας ΕΚΠΑ, ο πρώτος φοιτητής εισήχθη με 9.781 μόρια [...] Θεολογίας ΑΠΘ: ο πρώτος φοιτητής εισήχθη με 10.626 μόρια»

Oι απόψεις του ιστολογίου μπορεί να μη συμπίπτουν με τα περιεχόμενα του άρθρου

Η φωτογραφία μου
Για επικοινωνία : Ηλεκτρονικό ταχυδρομείο: aktinesblogspot@gmail.com