Τελικά κάνουν τα ράσα τον παπά;

Τελικά κάνουν τα ράσα τον παπά;

Γράφει ο Στυλ. Καβάζης 

«Όποτε τυχαίνει να συναπαντήσω κανέναν παπά, και προ πάντων αν τύχη να είναι ευμορφάνθρωπος, στέκουμαι και τον θαυμάζω για την μεγαλοπρέπεια του, για το επιβάλλον και μαζί για την σεμνότητα που έχει η όψη του, και για την εμπιστοσύνη που έχει το παρουσιαστικό και η αμφίεσή του. Ιερό πρόσωπο! Αλλά και τι γραφικότητα έχει όλο το παράστημά του. 

Είμαι ζωγράφος, το μάτι μου είναι ακονισμένο στο τι είναι γενικά το έμορφο κι' όχι μοναχά δεν βρίσκω κανένα ψεγάδι απάνω του, αλλά και τον θαυμάζω. Και να συλλογίζεσαι πως υπάρχουν κάποιοι Έλληνες, και θεολόγοι μάλιστα, που ξυνίζουνε τα μούτρα τους, που τον βρίσκουνε ''αντιαισθητικόν''! Αντιαισθητικόν βρίσκουνε τον Όμηρο, τον μάντη Τειρεσία, τον Μέντορα, τον Αχιλλέα με τα μαύρα στριφτά γένια, τον Θεμιστοκλή, τον άγιο Βασίλειο, τον άγιο Λουκιανό που τον είδε και τάχασε ο σκληρός Διοκλητιανός, τον άγιο Νικόλαο, τον Κωνσταντίνο τον Παλαιολόγο, τον Θανάση Διάκο, τον Παπαφλέσσα, τον Ησαΐα Σαλώνων, τέλος βρίσκουνε άσχημο τον πνευματικό λέοντα με την φυσική χαίτη του, και έχουνε για όμορφον εκείνον τον μαδημένον, που είναι σαν το κριάρι που το κουρέψανε και γίνηκε αγνώριστο, με τα στραβά ποδάρια του, με το λαιμό της γαλοπούλας και με το κωμικό μούσι! Μη χειρότερα! Πού μπορεί να φτάσει ο άνθρωπος από ξιπασιά για να φανή ευρωπαϊσμένος! Εμείς που κάτι λογάμε από τέχνη, νοιώθουμε αυτά τα αισθήματα, κ' οι απελέκητοι και κακόγουστοι ''αχαλούν για την άκομψον και βάρβαρον εμφάνισιν των κληρικών''! Ποιοί; εκείνοι που το μάτι τους θέλει να βλέπει τριμμένα κι' ανέκφραστα σχήματα.»

Έτσι μιλούσε ο αείμνηστος Κυρ Φώτης Κόντογλου, ο άνθρωπος που γνώριζε πως η ομορφιά δεν είναι μονάχα χρώματα και σχήματα, αλλά μνήμη, παράδοση, σύμβολο και αποκάλυψη. Γιατί ο παπάς δεν είναι απλώς ένας άνθρωπος που ασκεί ένα επάγγελμα. Είναι η ζωντανή εικόνα μιας αλυσίδας αιώνων. Στέκεται ανάμεσα στο χθες και στο αύριο, ανάμεσα στους πατέρες που κοιμήθηκαν και στα παιδιά που έρχονται. Στο πρόσωπό του συναντώνται οι ασκητές των ερήμων, οι μάρτυρες των διωγμών, οι λειτουργοί των κατακομβών, οι παπάδες των χωριών που κράτησαν όρθια την πίστη και την ψυχή του λαού.

Και όμως, στις μέρες μας βλέπουμε ένα παράξενο θέαμα. Εκεί όπου κάποτε περνούσε ένας ιερέας και ο κόσμος καταλάβαινε πως περνά ένας άνθρωπος αφιερωμένος στον Θεό, σήμερα πολλές φορές περνά ένας άγνωστος ανάμεσα στους αγνώστους. Το ράσο κρύβεται, η γενειάδα ξυρίζεται, η μορφή αλλοιώνεται, σαν να υπάρχει ντροπή για εκείνο που τους τελευταίους αιώνες υπήρξε σημείο τιμής.

Κάποιοι λένε: «Τι σημασία έχει η εμφάνιση; Ο Θεός κοιτάζει την καρδιά». Και βεβαίως ο Θεός κοιτάζει την καρδιά. Όμως ο άνθρωπος δεν είναι άυλη σκιά. Είναι ψυχή και σώμα μαζί. Η Εκκλησία πάντοτε μιλούσε με σημεία το θυμίαμα, η εικόνα, η λαμπάδα, το άμφιο, ο ναός, η γλώσσα της προσευχής. Όλα αυτά δεν σώζουν τον άνθρωπο από μόνα τους, αλλά μαρτυρούν κάτι ανώτερο.

Το ράσο λοιπόν δεν κάνει τον παπά. Όπως η στρατιωτική στολή δεν κάνει τον ήρωα, ούτε το στέμμα κάνει τον βασιλιά. Αλλά η στολή φανερώνει την αποστολή. Το σχήμα θυμίζει το χρέος. Η εξωτερική μορφή γίνεται κήρυγμα πριν ακόμη ανοίξει το στόμα.

Ο άγιος ιερέας χωρίς αγάπη, χωρίς ταπείνωση και χωρίς φόβο Θεού είναι ένα άδειο περίβλημα. Μα και η περιφρόνηση προς το ιερατικό σχήμα δεν είναι αθώα υπόθεση. Γιατί πίσω από την απαξίωση των συμβόλων συχνά κρύβεται η λήθη της ίδιας της σημασίας τους.Οι παλαιοί παπάδες δεν ντύνονταν έτσι από φιλαρέσκεια. Δεν άφηναν τη γενειάδα τους για να επιβληθούν στους ανθρώπους. Ήταν η συνέχεια μιας μορφής που είχε ποτίσει την ιστορία του Γένους. Ο παπάς στο χωριό ήταν εκείνος που βάφτιζε τα παιδιά, στεφάνωνε τους νέους, διάβαζε τις ευχές στους ασθενείς, στεκόταν δίπλα στον νεκρό, έκρυβε μέσα στην ψυχή του τους καημούς μιας ολόκληρης κοινότητας.

Ποιος μπορεί να ξεχάσει τον παπά που περπατούσε στα χιονισμένα μονοπάτια για να κοινωνήσει έναν ετοιμοθάνατο; Ποιος μπορεί να ξεχάσει τους ιερείς που κράτησαν την πίστη στα χρόνια της σκλαβιάς; Εκείνους που έγιναν πατέρες και δάσκαλοι ενός λαού χωρίς σχολεία και χωρίς ελευθερία;

Σήμερα, άραγε, τι κερδίζουμε όταν ο ιερέας προσπαθεί να μοιάσει περισσότερο με τον κόσμο παρά να θυμίζει στον κόσμο κάτι διαφορετικό; Η Εκκλησία δεν κλήθηκε να ακολουθεί κάθε μόδα της εποχής, αλλά να μαρτυρεί την αιωνιότητα μέσα στον χρόνο.Ο Χριστός δεν είπε στους μαθητές του να γίνουν αόρατοι. Τους είπε: «Υμεῖς ἐστε τὸ φῶς τοῦ κόσμου». Το φως δεν κρύβεται κάτω από το μόδι. Δεν φοβάται να φανεί.

Και αν κάποιος πει πως αυτά είναι εξωτερικά πράγματα, ας θυμηθεί πως ο άνθρωπος βλέπει πρώτα και μετά ακούει. Μια εικόνα, μια μορφή, μια παρουσία μπορεί να γίνει σιωπηλό κήρυγμα. Ένας ιερέας που περπατά με το ράσο του δεν διαφημίζει τον εαυτό του,θυμίζει πως υπάρχει κάτι πέρα από την καθημερινή βιοπάλη.

Δεν ζητάμε ανθρώπους που να φορούν απλώς ράσα χωρίς ψυχή. Αυτό θα ήταν υποκρισία. Ζητάμε ανθρώπους που να έχουν ψυχή ιερέως και να μη ντρέπονται για τη μορφή που παρέλαβαν από τους πατέρες τους.Γιατί τελικά δεν κάνουν τα ράσα τον παπά.Αλλά ο παπάς χωρίς τα ράσα, χωρίς το σχήμα, χωρίς τη μαρτυρία της παρουσίας του, κινδυνεύει να ξεχάσει ο ίδιος και να κάνει τους άλλους να ξεχάσουν ποιος είναι.

Το ράσο δεν είναι διακόσμηση.

Είναι μνήμη.

Είναι ευθύνη.

Είναι σταυρός.

Και εκείνος που το φορεί δεν πρέπει να το φορά μόνο πάνω στο σώμα του, αλλά πρώτα μέσα στην καρδιά του.

facebook.com