2 Ιαν 2010

Ο Αγιασμός των Υδάτων στον ποταμό Ίσαρ Γερμανίας, φέτος θα είναι διαφορετικός!


Από τον Μητροπολίτη Γερμανίας, Αυγουστίνο, θα τελεσθεί φέτος ο αγιασμός των υδάτων στον ποταμό Ίσαρ, στο Μόναχο.
Στην τελετή, που θα πραγματοποιηθεί την ημέρα των Θεοφανείων, στις 12.30 μμ., τοπική ώρα, μπροστά από το Γερμανικό Μουσείο (Deutsches Museum), θα παραβρεθούν και θα απευθύνουν σύντομο χαιρετισμό, ο Ρωμαιοκαθολικός Αρχιεπίσκοπος Μονάχου, Reinhard Marx, ο Ευαγγελικός Επίσκοπος Βαυαρίας, Johannes Friedrich, ο εκπρόσωπος της Βαυαρικής Κυβερνήσεως, νομάρχης της Άνω Βαυαρίας, κ. Hillenbrand, ο Γενικός Πρόξενος της Ελλάδας, Ανδρέας Ψυχάρης, και ο πρώτος δήμαρχος Μονάχου, Christian Ude.
Για πρώτη φορά φέτος, τον Τίμιο Σταυρό θα ανασύρουν από τα νερά του ποταμού Ίσαρ κολυμβητές με ειδική ενδυμασία, οι οποίοι έχουν εμπειρία σε εξαιρετικά κρύα και με δυνατή ροή νερά, όπως αυτά του συγκεκριμένου ποταμού.
Πηγή:"ΑΠΕ-ΜΠΑ"

Νεοκλής Σαρρής, Θ. Δραγώνα: Επικίνδυνοι ισχυρισμοί - Οικονομικά συμφέροντα

Με αφορμή άρθρο με θέμα «Συμπαράσταση στη Θάλεια Δραγώνα», που δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Αυγή στις 27.12.09.Τομές 29.12.2009 - LoMak62

Στέργιος Σάκκος, Καλή χρονιά. Επενδύστε σωστά


Καλή χρονιά! Καλή κι εὐλογημένη νά ᾿ναι ἡ κάθε νέα μέρα τοῦ 2010. Καί νά μᾶς χαρίζει ὁ Κύριος τό φωτισμό καί τή σοφία του, ὥστε ἀπ᾿ ὅλα καί μέ ὅλα, πού τήν κάθε ὥρα τοῦ νέου ἔτους θά ἀντιμετωπίσουμε, νά προαγόμαστε καί νά ἁγιαζόμαστε. Νά ᾿χουμε, δηλαδή, στή νέα χρονιά πολλά κέρδη πνευματικά.
῾Ο χρόνος εἶναι χρῆμα, λέει ἡ ἀγγλική παροιμία. ᾿Αλλά ἡ χριστιανική πίστη ἀποκαλύπτει κάτι πολύ μεγαλύτερο· πώς μέ τήν ἀξιοποίηση ἤ μή τοῦ περιορισμένου χρόνου τῆς ἐπίγειας ζωῆς μας κερδίζουμε ἤ χάνουμε τήν αἰωνιότητα, δηλαδή τήν ἀτέλειωτη χαρά καί καταξίωσή μας. «᾿Επιλαβοῦ τῆς αἰωνίου ζωῆς!», ἄδραξε τήν αἰώνια ζωή, συστήνει ὁ ἀπόστολος (Α´ Τι 6,12). Καί μᾶς θυμίζει ἔτσι τό μεγάλο κι ἀκριβό μυστικό τῆς χριστιανικῆς ζωῆς, πώς μέσα στήν ᾿Εκκλησία, στό καθεστώς τῆς χάριτος τοῦ Θεοῦ, ὁ χριστιανός ἔχει τή δυνατότητα νά κάνει τήν πιό ἀπίθανη καί σκανδαλιστικά κερδοφόρα ἐπένδυση· νά ἐπενδύει τόν πεζό γήινο χρόνο του στό αἰώνιο.
Σωστά γράφτηκε ὅτι «ὁ χρόνος ἀκολουθεῖ διαφορετικό βηματισμό, καθόσον ἀφορᾶ σ᾿ ἀλλιότικους ἀνθρώπους». ῾Ο χριστιανός ἀποτελεῖ ἕνα ἀλλιότικο εἶδος ἀνθρώπου μές στόν κόσμο. Μέ τό βάπτισμά του ἔχει ἀποταχθεῖ τήν πομπή τοῦ πονηροῦ -ἔφτυσε τό σατανᾶ μέ τό στόμα τοῦ ἀναδόχου του- κι ἔχει ἐνταχθεῖ στήν καλή στρατεία τῆς ᾿Εκκλησίας, τοῦ σώματος τοῦ Χριστοῦ, ὅπου μέ τήν πίστη κάνει τό μεγάλο ἅλμα δίνοντας στή γήινη ζωή του τήν πνευματική διάσταση. Πῶς; Μέ τή συνεχῆ ἀνανέωση τῆς ἀποταγῆς του ἀπό τόν πονηρό, μέ τήν ἀδιάκοπη ὑποταγή του στόν Χριστό καί τήν ἀναβάθμιση τῆς ζωῆς του ἐν Χριστῷ.
᾿Εδῶ βρίσκεται τό μυστικό τοῦ μυστικοῦ πού προανέφερα. Τό διατυπώνει ὁ ἀπόστολος Παῦλος μέ μιά πρόταση παράδοξη, μιλώντας γιά «τόν νέον (ἄνθρωπον), τόν ἀνακαινούμενον εἰς ἐπίγνωσιν κατ᾿ εἰκόνα τοῦ κτίσαντος αὐτόν» (Κλ 3,10). ῾Η ἀποταγή τοῦ ἀνθρώπου ἀπό τό κακό καί ἡ συμπόρευσή του μέ τόν Χριστό δέν γίνεται ἅπαξ διά παντός. Δηλαδή, ὁ χριστιανός -πού μέ τό βάπτισμά του ἔγινε νέος, καινούργιος ἄνθρωπος- ὀφείλει νά ξανακαινουργιώνεται καθημερινά. Νά κατοχυρώνει καί ἐπαναβεβαιώνει τόν ἀνακαινισμό τῆς χάριτος, συσφίγγοντας τή συνεργασία του μαζί της. «Οὐ... τετελείωμαι, διώκω δέ εἰ καί καταλάβω ἐφ᾿ ᾧ καί κατελήφθην ὑπό τοῦ Χριστοῦ» (Φι 3,12), ἐξομολογεῖται ὁ μεγάλος Παῦλος πού κατέκτησε τίς ἀκρώρειες τῆς ἀνθρώπινης τελειότητας κι ἔφθασε μέχρι τρίτου οὐρανοῦ. Μᾶς διαβεβαιώνει δέ ὅτι ἡ τελειότητα βρίσκεται στόν ἀγώνα γιά τήν τελείωση καί ἡ ἁγιότητα προσψαύεται στήν προσπάθεια γιά τόν ἁγιασμό.
Αὐτή ἡ προσπάθεια, πού δέν εἶναι τίποτε ἄλλο παρά ἡ συνειδητή χριστιανική ζωή, μέ νόμο κι ὁδηγό τό εὐαγγέλιο, μέ μόνιμο χορηγό καί τροφοδότη τά ἄχραντα μυστήρια, πού ταμιεύονται στήν ἁγία μας ᾿Εκκλησία, συνιστᾶ τή συμφερότερη ἐπένδυση. ᾿Αλλά καί νοηματίζει μέ μιά ἐντελῶς ἰδιαίτερη σημασία τό κάθε λεπτό τῆς ζωῆς μας, ἀφοῦ τοῦ δίνει ἕνα μοναδικό καί καίριο ρόλο στή σωτηρία μας.
(Στέργιος Σάκκος, ομότιμος καθηγητής του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης)

Η Περιτομή του Κυρίου

Η περιτομή ήταν αρχαία συνήθεια πολλών λαών και συνδεόταν με την ένταξη των ενηλίκων στην κοινότητα ή στο γάμο. Για τον Εβραϊκό λαό ήταν μια τελετουργική διάταξη. Δόθηκε στον Αβραάμ, πριν από το νόμο της Παλαιάς Διαθήκης, ως σημάδι, που θα ξεχώριζε αυτόν και τους απογόνους του από τα έθνη.
Η Ορθόδοξη Εκκλησία γιορτάζει την 1η Ιανουαρίου, εκτός από τη μνήμη του Αγίου Βασιλείου και την Περιτομή τού Χριστού μας. Οκτώ μέρες μετά τη γέννηση του Κυρίου μας, η Παναγία μας τον πήρε στην αγκαλιά της και μαζί με τον προστάτη της Ιωσήφ, τον έφερε στο ναό, σύμφωνα με την προσταγή του παλαιού νόμου, του περιτεμείν το παιδίον, και εκλήθη το όνομα αυτού Ιησούς, το κληθέν υπό του αγγέλου προ του συλληφθήναι αυτόν εν τη κοιλία. Μετά δε την περιτομή, ο γλυκύτατός μας Ιησούς έζησε μαζί με τους γονείς Του, προκόπτων και αυξάνων, τόσον κατά την ηλικία του σώματος, όσον και « σοφία και χάριτι παρά Θεώ και ανθρώποις».
Οι θεοφώτιστοι Πατέρες της Εκκλησίας, διαπιστώνουν στην περιτομή του Χριστού μας ένα μήνυμα υπακοής. Ο Χριστός μας περιτέμνεται, για να δηλώσει υποταγή στο θέλημα του Θεού. Ο γιος του Θεού, λοιπόν, παράδειγμα προς μίμηση, για να μάθουμε και εμείς, ότι είμαστε υποχρεωμένοι να υπακούμε στο νόμο του Θεού, όχι σύμφωνα με τη λογική μας, αλλά κατά τη θεία εντολή. Έτσι θα μπορέσουμε να ελευθερωθούμε από την αμαρτία. Ουκ επησχύνθη ο πανάγαθος Θεός, της σαρκός περιτμηθήναι, αλλ’ έδωκεν εαυτόν τύπον και υπογραμμόν πάσι προς σωτηρίαν.
Γιατί γιορτάζεται η περιτομή; Εκείνος που έχει περιουσία, την σφραγίζει για να την ξεχωρίζει. Έτσι και ο Θεός σημάδεψε τον περιούσιο λαό Του, για να δείξει σε αυτόν ότι είναι ιδιοκτησία Του. Η περιτομή, λοιπόν, φανερώνει την παρουσία του Θεού και δηλώνει την υπακοή των ανθρώπων, ως σύνδεσμο απόλυτης εμπιστοσύνης μεταξύ του Κυρίου μας και του πιστού.
Για την Εκκλησία μας, η περιτομή έπαυσε να ισχύει ως σημάδι πάνω στη σάρκα μας. Μας χρειάζεται, όμως, η αχειροποίητος περιτομή,ως συνείδηση και βίωμα μέσα στην καρδιά μας. Μας χρειάζεται, για να διώχνει το θέλημα του κόσμου μακριά μας και για να κρατεί ζωντανό το θέλημα του Θεού στη ζωή μας. Ο Άγιος Ιωάννης ο Δαμασκηνός διαβλέπει στην περιτομή τον τύπο του βαπτίσματος. Αφού, όμως, φανερώθηκε η αλήθεια, είναι ανώφελος ο τύπος και η σκιά (Εβρ.: 10: 1). Επομένως, τώρα είναι άχρηστη, περιττή η περιτομή και αντίθετη προς το άγιο βάπτισμα. Εμείς, οι βαπτισμένοι πιστοί, μπορούμε να αναφωνούμε «ημείς γάρ εσμέν η περιτομή, οι Πνεύματι Θεού λατρεύοντες» (Φιλιπ.: Γ: 3). Αληθινή περιτομή είμαστε εμείς οι Χριστιανοί, οι οποίοι διά του φωτισμού, που μας δίνει το Πνεύμα του Θεού, προσφέρουμε στον Θεό αληθινή λατρεία.
Ζούμε, λοιπόν και σήμερα, μέσα στην Εκκλησία την περιτομή μας, γιορτάζοντας την περιτομή του Κυρίου μας. Ανανεώνουμε την απόφασή μας, ότι ανήκουμε σε Αυτόν και τηρούμε τους όρους της σχέσης μας με Αυτόν. Η συναίσθηση ότι είμαστε κτήμα Του και περιουσία Του, μας βοηθεί να κρατούμε καθαρό τον εαυτό μας. Η πεποίθηση ότι είμαστε εκούσια δούλοι Του, μας σπρώχνει να κάνουμε αβίαστα το θέλημά Του. Βιώνουμε, έτσι, την προστασία και παρηγοριά Του. Χωρίς να έχουμε πάνω μας την εβραϊκή περιτομή σημαδευόμαστε από την περιτομή των παθών, από την αποκοπή των κακών, από την εκκοπή του εγωιστικού μας θελήματος. Συμπερασματικά, θα πρέπει να είμαστε του Θεού, για να είναι και Αυτός δικός μας. Αποτελεί την ωραιότερη ευχή και την καταλληλότερη προσευχή για την καινούρια χρονιά.
Δρ Ελένη Ρωσσίδου-Κουτσού, Φιλόλογος-Βυζαντινολόγος
Πηγές: Ιωάννου Δαμασκηνού, Έκδοσις ακριβής της Ορθοδόξου Πίστεως (Θεσσαλονίκη, 1978)· Αγίου Νικοδήμου Αγιορείτου, Συναξαριστής της Ορθοδόξου Εκκλησίας (Αθήνα, 2005)· Φουντούλη, Ι.Μ., Λογική Λατρεία (Αθήνα, 1997).
Αρχιεπισκοπή Κύπρου

«Η Πρόκληση της Σύγχρονης Παιδείας για Διαχρονικές Αξίες και πρότυπα» Συνέδριο 4/1/2010

50o Synedrio 4 Ian 10

Πολύ ενδιαφέρον Συνέδριο στην Συμπρωτεύουσα μας στην ελληνικότατη Μακεδονία .
Θα συμμετέχουν προσωπικότητες από τον χώρο της γ΄θμιας, β΄θμιας και α΄θμιας εκπ/σης.
Σπουδαία εισήγηση του Σεβ. Μεσογαίας και Λαυρεωτικής κ. Νικόλαου Χατζηνικολάου
Πηγή: Τράπεζα Ιδεών
ΔΕΙΤΕ ΚΑΙ
50o ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ: Η Πρόκληση της Σύγχρονης Παιδείας για Διαχρονικές Αξίες και πρότυπα

Κυπριανός Χριστοδουλίδης,Το ιερό έθος της περιτομής και η περιτομή καρδίας


Πολλά είναι τα στοιχεία εκείνα που μας βεβαιώνουν ότι ο συγγραφέας της Πεντατεύχου (: Γένεσις, Έξοδος, Λευϊτικό, Αριθμοί και Δευτερονόμιο) είναι ο θεόπνευστος Μωϋσής. Ο Θεός καλεί τον Αβραάμ να περιτμηθεί αυτός και οι δούλοι του, συνάπτοντας με αυτό τον τρόπο διαθήκη μαζί τους. Τούτο θεωρείτε το ορατό, το αντικειμενικό και ανεξίτηλο σημάδι, πάνω στο ίδιο το σώμα των πιστών, για να τους θυμίζει διαρκώς τη συμφωνία με τον Κύριο.
Δεν υπάρχουν ιστορικές μαρτυρίες, που να συνδέουν το ιερό έθος των Εβραίων να περιτέμνονται με την μακρά παραμονή τους στην Αίγυπτο των Φαραώ. Ούτε μπορούμε να συμπεράνουμε από πουθενά ότι στην Ουρ, όπου κατοικούσε ο Αβραάμ, υπήρχε αυτή η συνήθεια. Η μεταγενέστερη καταγραφή και εξιστόρηση του θεόπνευστου συγγραφέα για την συμφωνία με το σημείο της περιτομής είναι αναμφισβήτητα εντολή εκ Θεού. Ωστόσο, είναι βέβαιο ότι ο Μωυσής γνώριζε τα ενδότερα του φαραωνικού ιερατείου. Το οποίο ενέπαιζε τον Θεό, δυνάστευε το λαό και τον κρατούσε στο σκοτάδι της άγνοιας. Η γνώση ήταν κτήμα της ανώτερης κάστας.
Στην ιατρική βιβλιογραφία, ως αντικειμενικά αδιάβλητος λόγος περιτομής, φέρονται οι λόγοι σωματικής υγιεινής. Αυτή είναι η επιστημονική άποψη με την οποία κανείς δεν θα διαφωνούσε. Είναι όμως η μοναδική ή μήπως υπάρχει κάποια άλλη, πέρα ακόμη και από αυτό το "ορατό σημάδι που θυμίζει διαρκώς τη συμφωνία με το Κύριο"; Φυσικά και με την επιλογή Του. Ας το δούμε και ας θυμηθούμε ότι η ενανθρώπηση του τριαδικού Θεού δεν αγνοεί αυτή την ιερή συνήθεια. Αλλά προσθέτει και μια νέα: Την περιτομή της καρδίας. Το θέμα απασχόλησε έντονα το Απόστολο των εθνών Παύλο για να φθάσει στο τέλος να πεί: " Εν γαρ Χριστώ Ιησού ούτε περιτομή τι ισχύει ούτε ακροβυστία, αλλά καινή κτίσις ... Του λοιπού κόπους μοι μηδείς παρεχέτω" (Γλ. ς΄ 15-17).
Αν πέρα από το ορατό σημάδι συμφωνίας με τον Θεό και την επιλογή Του, είναι και λόγοι υγιεινής που υποχρέωναν τους Εβραίους να περιτέμνωνται (: καθαριότητα), δεν θα πρέπει να παραβλέψουμε και έναν άλλο σημαντικότερο λόγο. Είναι ο λόγος της εσωτερικής καθαρότητας: Το όργανο που μεταδίδει τη ζωή, οφείλει και πρέπει να είναι φυσικά και ανατομικά καθαρό, συνάμα δε, οφείλει και πρέπει να είναι πνευματικά κεκαθαρμένο (: καθαρότητα). Έτσι, η ορατή καθαριότητα συνδέεται με την αόρατη καθαρότητα και η ζωή συνάπτεται με το θείο.
Όμως με τη θεία Ενανθρώπηση η εσωτερική καθαρότητα πνεύματος δεν θέτει προτεραιότητα στην περιτομή της ακροβυστίας. Αλλά και δεν την υποτιμά. Θέτει όμως ως προϋπόθεση την περιτομή του κυρίως οργάνου ζωής, το οποίο είναι η καρδία. Ο στίχος 12 του Ψαλμού Ν΄ αναφέρει : "καρδίαν καθαράν κτίσον εν εμοί, ο Θεός. και πνεύμα ευθές εγκαίνισον εν τοις εγκάτοις μου". Αυτό ευρίσκεται σε πλήρη συμφωνία με την "περιτομή καρδίας" που εγκαινιάζει ο Κύριος και διεξοδικά αναλύει ο Απ. Παύλος. Πρώτα η καρδία πρέπει να καθαρθεί και το πνεύμα να εγκατασταθεί κεκαθαρμένο "εν τοις εγκάτοις". Τότε δεν έχει σημασία, ούτε και δίνεται προτεραιότητα στην αντικειμενική ανατομική καθαριότητα του οργάνου, που μεταδίδει τη ζωή. Προτεραιότητα δίνετε στην εσωτερική, την πνευματική, καθαρότητα. Όλος ο Ν΄ Ψαλμός εκζητεί την καθαρότητα πνεύματος, διότι απλά δεν υπάρχει ζωή δίχως καρδιά.
Παραλείπω ότι σήμερα οι επιστήμονες μας προτρέπουν να περιτμηθούμε όλοι. Είναι, μας λένε, ο καλύτερος τρόπος προστασίας από το έητζ. Αλλά ας αφήσουμε τις προεκτάσεις αυτού του θέματος, που δεν είναι βέβαια η φροντίδα της υγείας μας. Το πράγμα πηγαίνει βαθύτερα και ας γράψουμε μόνο, ότι δεν αποκλείεται να υπάρχουν και άλλες νοηματοδοτήσεις σχετικά με το ιερό έθος της περιτομής. Νομίζω όμως ότι οι απόψεις που σήμερα κυριαρχούν, ενδιαφέρονται για καθαρή ζωή (οικολογία, πράσινη ανάπτυξη, προστασία από έητζ κλπ.) και σχεδόν καθόλου για καθαρότητα ζωής με πνεύμα κεκαθαρμένο - ευθές. Η προτροπή: "ετοιμάσατε την οδόν Κυρίου, ευθείας ποιείται τας τρίβους αυτού" εξακολουθεί να παραμένει "φωνή βοώντος" σε έρημο τοπίο.
Από: Κυπριανός Χριστοδουλίδης

1 Ιαν 2010

To Βελγικό Συμβούλιο Θρησκευτικών Ηγετών και το βάζο με τα λουλούδια

Βρυξέλλες - Στις 17 Δεκεμβρίου 2009, περίπου 120 άτομα παρακολούθησαν την επίσημη έναρξη του Bελγικού Συμβουλίου Θρησκευτικών Ηγετών (BCRL).
Παρούσα στην έναρξη των εργασιών και η Πριγκίπισσα Mathilde, μελλοντική βασίλισσα του Βελγίου. Το διαθρησκειακό συμβούλιο (BCRL) αποτελείται από τους ηγέτες των μεγάλων θρησκευτικών κοινοτήτων στο Βέλγιο και συγκεκριμένα, Χριστιανούς, Μουσουλμάνους, Εβραίους, Βουδιστές, Ινδουιστές, και Ζαϊνιστές.
Στο τέλος των εργασιών όλοι τοποθέτησαν ένα λουλούδι σε βάζο που υπήρχε στο κέντρο της αίθουσας.
Μέλη του Συμβουλίου είναι οι :
Godfried Danneels, Catholic Church.
Métropolite Panteleimon of Belgium, Orthodox Church
Robert Innes, Anglican Church
Guy Liagre, Protestant and Evangelical Community
Francis Renneboog, Protestant and Evangelical Community
Abdulaziz M. AlYahya, Muslim Community
Semsettin Ugurlu, Muslim Community
Ahmed Hany Mahfoud, Muslim Community
Albert Guigui, Jewish Community
Lama Karta, Buddhist Community
Phra Suddhinanavides, Buddhist Community
Frank De Waele, Buddhist Community
Hrdaya Caitanya Dasa (Herman Janssens), Hindu Community
Ramesh Mehta, Jain Community

Στέργιος Σάκκος, Περιτομή Κυρίου. Στοιχεία ταυτότητας


Γιορτή δεσποτική
Συνήθως τήν Πρωτοχρονιά ἀπορροφοῦν τήν προσοχή μας οἱ πανηγυρισμοί γιά τήν ἀλλαγή τοῦ χρόνου, ἕνα γεγονός χωρίς ἰδιαίτερο πνευματικό νόημα, ἀφοῦ ἐκκλησιαστικά ἡ ἀρχή τοῦ ἔτους γιορτάζεται τήν 1η Σεπτεμβρίου, ἤ -στήν καλύτερη περίπτωση- στρέφουμε τή σκέψη μας στήν ὄντως μεγάλη μορφή τοῦ οὐρανοφάντορα ἁγίου ἐπισκόπου Καισαρείας Βασιλείου τοῦ Μεγάλου. Λησμονοῦμε ὅμως οἱ περισσότεροι τή μεγαλύτερη γιορτή τῆς μέρας, πού εἶναι μάλιστα καί δεσποτική γιορτή, τήν περιτομή τοῦ Δεσπότου Κυρίου μας ᾿Ιησοῦ Χριστοῦ, τοῦ ἄναρχου καί ὑπέρχρονου Θεοῦ, ὁ ὁποῖος ἔπλασε, συντηρεῖ καί ἁγιάζει τά σύμπαντα.῾Η γιορτή τῆς περιτομῆς πιστοποιεῖ τήν ἀνθρώπινη φύση πού γιά τή σωτηρία μας προσέλαβε ὁ Θεός. «Συγκαταβαίνων ὁ Σωτήρ τῷ γένει τῶν ἀνθρώπων... οὐκ ἐβδελύξατο σαρκός τήν περιτομήν», διακηρύττει ὁ ἐκκλησιαστικός ὕμνος. ᾿Επίσης ὅμως, ἡ περιτομή στοιχειοθετεῖ ἕνα κύριο γνώρισμα τῆς ταυτότητας τῶν ἀνθρώπων τοῦ Θεοῦ, ὅπως ἡ συνέχεια θά δείξει.

Σημάδι διαθήκης τοῦ Θεοῦ
῾Η περιτομή, ὅπως καί ὅλα τά γεγονότα πού συνδέονται μέ τό πρόσωπο τοῦ Θεανθρώπου Κυρίου μας, ἔχει προϊστορία. Τή μελετοῦμε στήν Παλαιά Διαθήκη. Πολύ παλιά, πρίν ἀκόμη ἀνακαλύψει τά μέταλλα ὁ πολιτισμός, οἱ ἄνθρωποι ἔκαναν περιτομή μέ πέτρινα μαχαίρια (῎Εξ 4,25· ᾿Ιη 5,2-3). Γιά τόν ᾿Ισραήλ, τόν ἐκλεκτό κι ἀγαπημένο λαό τοῦ Θεοῦ, ἡ περιτομή εἶχε κοινωνική ἀλλά καί θρησκευτική σημασία. ῾Ο ἴδιος ὁ Θεός ἀπαιτώντας την ἀπό τόν πατριάρχη ᾿Αβραάμ τήν ὀνομάζει «σημεῖον διαθήκης ἀνά μέσον ἐμοῦ καί ὑμῶν» (Γε 17,11). Τήν προσδιορίζει, δηλαδή, ὡς γνώρισμα τῆς ἀδιάρρηκτης συμφωνίας, τοῦ πνευματικοῦ γάμου τόν ὁποῖο συνάπτει ὁ Γιαχβέ μέ τό λαό του.
Κανείς ἀπερίτμητος δέν μποροῦσε νά γιορτάσει τό Πάσχα, τή γιορτή πού ἀπαθανάτιζε τήν ἐκλογή καί σωτηρία πού χάρισε στόν ᾿Ισραήλ ὁ Γιαχβέ (῎Εξ 12,44-48). ῾Η περιτομή ἦταν δείκτης τῆς ἰδιοκτησίας τοῦ Γιαχβέ πάνω στόν περιτμημένο ἀλλά καί σημάδι τῆς ἑνότητας τῶν πιστῶν του σέ μία κοινωνία, σ᾿ ἕνα λαό, τόν δικό του. Δέν ἦταν μία ἐθιμοτυπική, ἔστω ἁπλή θρησκευτική πράξη.
῏Ηταν πρωτίστως ὑπόθεση καρδιᾶς, δήλωση τῆς πίστης καί ἐκδήλωση τῆς ὑπακοῆς τοῦ πιστοῦ. Γι᾿ αὐτό ὁ Θεός ζητᾶ τήν «περιτομή» τῆς καρδιᾶς (᾿Ιε 4,4), τήν ἀπαλλαγή της ἀπό τή σκληρότητα. Κι ἐπειδή γνωρίζει ὁ Παντογνώστης ὅτι αὐτό δέν εἶναι εὔκολο γιά τόν ἄνθρωπο, παρηγορεῖ ἤδη ἀπό τήν παλαιοδιαθηκική ἐποχή τό λαό του· ῾Ο ἴδιος ὁ Θεός θά καθαρίσει τίς καρδιές τῶν πιστῶν του καί τῶν ἀπογόνων τους, γιά νά μποροῦν ν᾿ ἀγαποῦν τόν Κύριο «ἐξ ὅλης τῆς καρδίας» (Δε 30, 6).

«᾿Αχειροποίητη περιτομή»
Μετά ἀπό ὅλη αὐτή τήν προϊστορία εἶναι πράγματι συγκλονιστικά καταπληκτικό τό γεγονός ὅτι καί αὐτός ὁ ᾿Ιησοῦς Χριστός, πού ὡς ἄνθρωπος προῆλθε ἀπό τή γενιά τοῦ ᾿Αβραάμ, ὑποτάσσεται στή διάταξη τῆς περιτομῆς. Βρέφος ὀκταήμερο δέχεται στό ἄχραντο σῶμα του τήν περιτομή (Λκ 2,21), γιά νά ἀπαλλάξει ἀπό τήν ταλαιπωρία της ὅλους ἐμᾶς, πού μέ τό ἅγιο Βάπτισμα πολιτογραφόμαστε στή βασιλεία του καί ἀποτελοῦμε τόν νέο ᾿Ισραήλ, τήν ᾿Εκκλησία του.
«᾿Οδύνη καί ἕλκος (=πληγή)» ἦταν τά γνωρίσματα τῆς παλιᾶς περιτομῆς, λέει ὁ Μ. Βασίλειος, ἐνῶ τοῦ Βαπτίσματος ἡ προσφορά εἶναι «δρόσος ψυχῆς καί ἴαμα (=θεραπεία)» τοῦ ἕλκους τῆς καρδιᾶς. Καί γίνεται ἡ περιτομή τοῦ Χριστοῦ στοιχεῖο τῆς ταυτότητας τοῦ χριστιανοῦ· Καθώς ἐντάσσεται στήν ᾿Εκκλησία ὁ πιστός μέ τό μυστήριο τοῦ ἁγίου Βαπτίσματος, πού εἶναι ἡ «ἀχειροποίητη περιτομή» (Κλ 2,11), πετᾶ ἀπό πάνω του «τό σῶμα τῶν ἁμαρτιῶν τῆς σαρκός», κάθε ἐπήρεια τοῦ πονηροῦ καί κάθε ἀπαίτηση τοῦ σαρκικοῦ φρονήματος. ᾿Ενστερνίζεται τό φρόνημα τοῦ σταυροῦ, γιά νά ζήσει στό ἑξῆς καί γιά πάντα μέ τόν Χριστό.

Τό δεύτερο σημάδι τοῦ Θεοῦ
Σ᾿ αὐτή τήν ἐν Χριστῷ ζωή ἔρχεται νά στηρίξει καί χειραγωγήσει τόν πιστό ἕνα δεύτερο θεόσδοτο «σημεῖον», πού εἶναι ἐπίσης στοιχεῖο τῆς χριστιανικῆς ταυτότητας, ἡ ἀργία τῆς ἕβδομης ἡμέρας. ῎Εχει κι αὐτή τήν προϊστορία της στήν Παλαιά Διαθήκη. Μόλις ὁλοκλήρωσε τή δημιουργία τοῦ κόσμου ὁ Θεός «κατέπαυσε... ἀπό πάντων τῶν ἔργων αὐτοῦ ὧν ἐποίησε» (Γε 2,2). Σταμάτησε τό δημιουργικό του ἔργο καί ἄρχισε τή σχέση κοινωνίας μέ τά πλάσματά του. Γι᾿ αὐτό τήν ἡμέρα ἐκείνη τήν εὐλόγησε καί τήν ἁγίασε, τήν ξεχώρισε ἀπό τίς ἄλλες ἡμέρες καί τήν καθιέρωσε ὡς ἡμέρα λατρείας του (᾿Εξ 20,8-10).
«῾Ορᾶτε, καί τά σάββατά μου φυλάξεσθε· σημεῖόν ἐστι παρ᾿ ἐμοί καί ἐν ἐμοί εἰς τάς γενεάς ὑμῶν, ἵνα γνῶτε ὅτι ἐγώ Κύριος ὁ ἁγιάζων ὑμᾶς» (᾿Εξ 31,13) παραγγέλλει ὁ Γιαχβέ. Τό Σάββατο, λέει, θά εἶναι τό σημάδι ὅτι ἐγώ εἶμαι ὁ Κύριος πού σᾶς ἁγιάζει, μπαίνει στή ζωή σας καί γίνεται δικός σας.

Στήν καινή κτίση
῾Η περιτομή καί ἡ τήρηση τοῦ Σαββάτου εἶναι δύο αἰσθητά στοιχεῖα. Τό πρῶτο δείχνει ὅτι ὁ περιτμημένος ἀνήκει στόν Θεό, εἶναι δικός του· τό δεύτερο ὅτι ὁ Θεός ἀνήκει στόν πιστό, εἶναι δικός του.
Στήν καινή κτίση, τήν ᾿Εκκλησία, μετά ἀπό τό ριζοσπαστικό κήρυγμα τοῦ ἀποστόλου Παύλου ἡ περιτομή γίνεται πνευματική. Εἶναι ἡ μυστική μετοχή τοῦ πιστοῦ στό σταυρό τοῦ Κυρίου μέ τήν ἀποκοπή τῶν παθῶν καί τήν ἀγάπη πρός τούς ἀδελφούς. Πρίν ἀπ᾿ αὐτό ὁ Κύριος ᾿Ιησοῦς Χριστός καταργεῖ τό ἑβραϊκό Σάββατο καί μεταφέρει τόν ἁγιασμό στή «μία τῶν σαββάτων», τήν πρώτη τῆς ἑβδομάδας, τήν Κυριακή. Τήν ἡμέρα πού ἀναστήθηκε ὁ Χριστός κι ἀνέστησε τήν ἀνθρώπινη φύση μας, τήν ἁγίασε καί τήν εὐλόγησε. Τήν ἀνέδειξε ἕνα καινούργιο σάββατο, πού ἀντικατέστησε τό παλιό καί πῆρε ὅλα τά γνωρίσματά του, ἐνῶ ἐπιπλέον ἀπέκτησε καινούργιες χάρες.

Τά δῶρα τῆς Κυριακῆς
Τό παλιό σάββατο ἀπαιτοῦσε θυσίες καί προσφορές στόν Θεό· τό καινούργιο μᾶς προσφέρει τή θυσία τοῦ Κυρίου καί μᾶς τρέφει μ᾿ αὐτήν. Πολύ πρίν καθιερώσει ἡ πολιτεία τήν ἀργία τῆς Κυριακῆς, καθιερώθηκε καί θεσπίσθηκε ἀπό τόν ἴδιο τόν Κύριο ὁ ἁγιασμός της. ῾Η ἐπίσκεψη τῆς Κυριακῆς κάθε ἑβδομάδα μέσα στόν ἡμερολογιακό μας χρόνο εἶναι ἐπίσκεψη τοῦ ἴδιου τοῦ Θεοῦ. Μᾶς πλησιάζει ὁ Κύριος τήν Κυριακή. Σπάει τούς γήινους φραγμούς κι ἀνοίγει γιά μᾶς τό δρόμο πρός τόν οὐρανό, τό δρόμο πού μᾶς φέρνει στή συντροφιά του.
Κι ἐνῶ φαίνεται ὅτι ζητᾶ ἀπό μᾶς ὁ Θεός νά τοῦ δώσουμε μία ἡμέρα ἀφιερωμένη στή λατρεία του, στήν πραγματικότητα μᾶς δίνει τήν ἡμέρα τή σημαδεμένη μέ τ᾿ ὄνομά του. Γιά ἐκείνους πού ἐπάξια τήν τιμοῦν καί πνευματικά τήν ἀξιοποιοῦν, ἡ ἡμέρα τῆς Κυριακῆς γίνεται τό σημάδι πού τούς «σημειώνει» ὡς «σημεῖον Χριστοῦ» μέσα στόν κόσμο, ὡς ζύμη ἅγια μέσα στήν ἄγρια κοινωνία μας.

Κοινωνοί θείας φύσεως
῾Αγιασμός τῆς Κυριακῆς καί καθημερινή προσπάθεια γιά τήν κατάργηση τῆς δυναστείας τῶν παθῶν μέσα μας εἶναι δύο ἀνεξίτηλα «σημεῖα» τοῦ Κυρίου πάνω στήν κάθε ψυχή πού ἐξαγόρασε μέ τή λυτρωτική θυσία του. Εἶναι δύο ἀλληλένδετα στοιχεῖα τῆς ταυτότητας τοῦ χριστιανοῦ, γνωρίσματα τῆς πνευματικῆς ζωῆς του, ἀλλά καί δύο ἀδιάψευστες ἀποδείξεις ὅτι ἡ πίστη τοῦ Χριστοῦ εἶναι ἡ μόνη δύναμη πού μπορεῖ νά ἀλλάξει τόν κόσμο μας καί νά μᾶς ἀπαλλάξει ἀπό τή φθορά.
῾Αγιασμένοι μέ τίς θεόσδοτες εὐλογίες τῆς Κυριακῆς καί μάλιστα μέ τήν ὑψηλότερη ἀπ᾿ αὐτές, τή μέθεξή μας στό σῶμα καί τό αἷμα τοῦ Κυρίου μέ τή θεία Μετάληψη, μπαίνουμε στόν ἀγώνα τῆς ἑβδομάδας. Καί πάλι, ἁγνισμένοι μέ τόν καθημερινό ἀγώνα γιά τήν περιτομή τῶν παθῶν μας, φτάνουμε στήν ἑπόμενη Κυριακή, ὅπου ἀνανεώνουμε τόν ἁγιασμό. ῎Ετσι ἁγιάζεται ὅλη ἡ ἑβδομάδα, γίνεται ἅγιος ὅλος ὁ χρόνος τῆς ζωῆς μας. Γινόμαστε ἅγιοι, δηλαδή τοῦ Θεοῦ, ἐμεῖς οἱ ἴδιοι.
(Στέργιος Σάκκος, ομότιμος καθηγητής του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης)

Στέργιος Σάκκος, Το μήνυμα της περιτομής (1 Ιανουαρίου)


Το περιεχόμενο της γιορτής
Οκτώ μέρες μετά την γέννηση του Χριστού, την πρώτη του πρώτου μηνός, η Εκκλησία μας γιορτάζει την περιτομή του Χριστού. Μια εβραϊκή τελετουργική διάταξη, την οποία εκπλήρωσε ο Ιησούς, όπως όλοι οι Ισραηλίτες, αλλά η οποία καταργήθηκε με το κήρυγμα του ευαγγελίου, τί νόημα έχει πράγματι να την γιορτάζει η ορθόδοξη καθολική Εκκλησία; Είναι ένα ερώτημα, που αυθόρμητα γεννιέται λίγο – πολύ σε όλους μας -όσοι δεν έχουμε τη βαθειά γνώση των ιερών πραγμάτων.
Βέβαια, υπάρχει η απλή απάντηση, που μπορούμε αμέσως να σκεφθούμε. Με τη γιορτή τιμούμε ένα γεγονός της ζωής του Χριστού, σημαντικό κατά το ότι ανήκει στη θρησκευτική του πολιτεία και κατά το ότι σημαίνει την ώρα της ονομασίας του, τότε πήρε το όνομα Ιησούς και επαληθεύθηκε η προφητεία του αγγέλου ότι ο γιός, που θα γεννήσει η Μαρία θα ονομασθεί έτσι. Όταν αγαπούμε ένα πρόσωπο -πολύ περισσότερο- όταν λατρεύουμε τον Θεό, η κάθε στιγμή της ιστορίας του εύλογα γίνεται αντικείμενο προσοχής και αφορμή ευφροσύνης. Στην Εκκλησία μας, όμως, το κάθε γεγονός του Θεού μεταποιείται σε γεγονός του ανθρώπου κι η κάθε γιορταστική πράξη μεταφέρει τον άνθρωπο στη θεϊκή πράξη. Στη γιορτή της Περιτομής πώς μπορεί να νοηθεί αυτό;

Μήνυμα υπακοής
Οι θεοφώτιστοι πατέρες μας διαπιστώνουν ένα σπουδαίο μήνυμα· το μήνυμα της υπακοής. Ο Χριστός περιτέμνεται, υφίσταται δηλαδή ένα ταπεινωτικό πάθημα, επώδυνο και αποκρουστικό, όπως είναι η περιτομή, για να υπακούσει στο νόμο, για να δηλώσει υποταγή στο θέλημα του Θεού, έστω κι αν αυτός ο Υιός του Θεού, δεν χρειάζεται ούτε το πάθημα να υποστεί ούτε την υποταγή να δηλώσει. Κι εμείς, οι Χριστιανοί του, μαθαίνουμε ότι έχουμε χρέος να υπακούμε στο νόμο του Θεού, όχι κατά τη λογική μας αλλά κατά την εντολή του, ακόμη κι αν φαίνεται παράδοξη στον κόσμο μας και στις συνήθειές μας.
Ο Κύριος μας υπακούοντας κατά πάντα ως άνθρωπος δικαιωματικά μπορούσε να καταργήσει τα του νόμου, και οι πιστοί του μιμούμενοι την υπακοή του χαρισματικά μπορούμε να ελευθερωθούμε από την αμαρτία. Έτσι ψάλλει ο υμνωδός·«Ουκ επησχύνθη ο πανάγαθος Θεός, της σαρκός την περιτομήν αποτμηθήναι· αλλ’ έδωκεν εαυτόν, τύπον και υπογραμμόν, πάσι προς σωτηρίαν» (ιδιόμελο του Εσπερινού).

Σφραγίδα του Θεού
Εν τούτοις, η ίδια η ιστορία του γεγονότος της περιτομής, όταν θεωρηθεί κατά το πνεύμα της, αποκαλύπτει μια υψηλή πνευματική απάντηση στο ερώτημά μας, γιατί γιορτάζουμε την Περιτομή. Με την τελετουργία αύτη όρισε ο Θεός στον Αβραάμ κατά τη διαθήκη και τη συμφωνία, που συνήψε μαζί του, έβαλε ένα ορατό και ανεξάλειπτο σημάδι πάνω στο ίδιο το σώμα των πιστών του, για να τους θυμίζει διαρκώς τη σχέση τους με τον Κύριό τους.
Όπως εκείνος, που θέλει να ασφαλίσει την περιουσία του βάζει την προσωπική του σφραγίδα, ένα δικό του σημάδι πάνω σε όσα του ανήκουν, έτσι ο Θεός σημάδεψε τον περιούσιο λαό του με την περιτομή, για να δείξει σ’ αυτόν και στους άλλους λαούς ότι είναι ιδιοκτησία του. Φανερώνει, λοιπόν, η περιτομή παρουσία Θεού, δηλώνει υπακοή του ανθρώπου και προϋποθέτει πίστη, σύνδεσμο απόλυτης εμπιστοσύνης μεταξύ Κυρίου και πιστού. Αυτές οι άγιες έννοιες δεν ήταν δυνατόν να καταργηθούν με την κατάργηση του τύπου.

Αχειροποίητος περιτομή
Η εβραϊκή περιτομή έπαυσε να ισχύει για την Εκκλησία του Χριστού. Από τη στιγμή, που περιετμήθη ο Χριστός, όλοι οι Χριστιανοί, που είμαστε μέλη Του είμαστε πλέον περιτμημένοι εν τω ονό­ματι Του και η περιτομή ως σημάδι πάνω στη σάρκα μας δεν μας χρειάζεται. Μας χρειάζεται, όμως, η αχειροποίητη περιτομή, ως συνείδηση και ως βίωμα μέσα στην κάρδια μας, ως γεγονός μέσα στο είναι μας. Μας χρειάζεται μια νοοτροπία, που θα κόβει και θα διώχνει μακριά μας το θέλημα του κόσμου και θα κρατά ζωντανό στη ζωή μας το θέλημα του Θεού. Αυτή την αχειροποίητη περιτομή την παίρνουμε με τα μυστήρια του βαπτίσματος και του χρίσματος και την ανανεώνουμε με το μυστήριο της μετανοίας και της εξομολογήσεως. Σ’ αυτά τα μυστήρια ο καθένας μας κάνει μια συμφωνία με τον Θεό, συνάπτει μια διαθήκη· δηλώνει δούλος του Κυρίου και ο Κύριος τον σφραγίζει με τη χάρη του, για να είναι δικός του, ομολογεί υποταγή και δέχεται υιοθεσία, αποτάσσεται τον σατανά και συντάσσεται με τον Χριστό.

Γνώρισμα του χριστιανού
Ζούμε, λοιπόν, και σήμερα μέσα στην Εκκλησία την περιτομή μας γιορτάζοντας την περιτομή του Χριστού. Ανανεώνουμε την απόφασή μας να ανήκουμε στον Κύριο και να τηρούμε τους όρους της σχέσεώς μας μαζί τού. Η συναίσθηση ότι είμαστε κτήμα Του και περιουσία Του μας βοηθά να κρατούμε καθαρό τον εαυτό μας από τα αντίθεα και αντίχριστα μιάσματα. Η πεποίθηση ότι είμαστε εκούσιοι δούλοι Του μας σπρώχνει να κάνουμε αβίαστα το θέλημά Του. Έτσι νιώθουμε ότι μας αναγνωρίζει και εκείνος για δικούς Του και βιώνουμε την προστασία και την παρηγοριά Του κάθε στιγμή. Αλλά έτσι μας γνωρίζει και ο κόσμος για δούλους Χριστού, για παιδιά του Θεού και της Εκκλησίας και μας ξεχωρίζει. Χωρίς να έχουμε πάνω μας το σημάδι της εβραϊκής περιτομής, σημαδευόμαστε από την περιτομή των παθών, από την αποκοπή των κακών, από την εκκοπή του φίλαυτου και εγωιστικού μας θελήματος. Κι αν δεν γίνεται αυτό ποτέ στην εντέλεια για την ανθρώπινη αδυναμία μας, ευλογείται, όμως, πάντοτε η διάθεση και η προσπάθειά μας από τη θεία χάρη.
Μια πολύ ωραία παράσταση του περιτμημένου Χριστιανού μπορούμε να διακρίνουμε σε ένα λόγο του αποστόλου Παύλου, που γράφει προς τον Τιμόθεο μιλώντας για εκείνους, που θέλουν να μείνουν του Κυρίου και δεν παρασύρονται από πλάνες διδασκαλίες. Ο πιστός παρομοιάζεται σαν ένα ασάλευτο αγκωνάρι, που έχει γραμμένο στη μια πλευρά του τον αφορισμό· «Γνωρίζει πολύ καλά ο Κύριος τους δικούς του» και στην άλλη πλευρά την προτροπή· «Μακριά από την αδικία όποιος αναγνωρίζει τον Κύριο!». Είναι ακριβώς οι δυο όψεις του γεγονότος της Περιτομής, που απηχούν και το νόημα της· να είμαστε του Θεού και να είναι ο Θεός δικός μας! Αποτελεί ίσως την καλλίτερη ευχή και την καταλληλότερη προσευχή για την καινούργια χρονιά, που έκανε και πάλι την αρχή της με τη γιορτή της Περιτομής.
(Στέργιος Σάκκος, ομότιμος καθηγητής του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης)

Πρωτοπρ. Θεόδωρος Ζήσης, Η Σύγκρουση Ελλήνων και Αρμενίων στα Ιεροσόλυμα. Ποιοι έχουν δίκαιο;


Πρωτοπρεσβύτερος Θεόδωρος Ζήσης
Ομ. Καθηγητής Α.Π.Θ

Η Σύγκρουση Ελλήνων και Αρμενίων στα Ιεροσόλυμα. Ποιοι έχουν δίκαιο;

1. Εξισώνονται θύτες και θύματα, επιτιθέμενοι και αμυνόμενοι, αιρετικοί και Ορθόδοξοι

Εξένισαν και εξέπληξαν πολλούς οι μεταδοθείσες από τις τηλεοράσεις και το Διαδίκτυο εικόνες της σύγκρουσης Ελλήνων και Αρμενίων κληρικών και μοναχών προ του Παναγίου τάφου. Πρόκειται ασφαλώς για λυπηρό γεγονός, εκ πρώτης όψεως καταδικαστέο και απορριπτέο, αφού οι μαθητές και οπαδοί του πράου και ειρηνικού Ιησού Χριστού, πολύ περισσότερο εξ αυτών κληρικοί και μοναχοί, πρέπει να είναι πράοι, επιεικείς και ειρηνικοί, μη ανθιστάμενοι, ακόμη και όταν τους επιτίθενται, στρέφουν και το αριστερό μάγουλο σ' αυτόν που τους ραπίζει το δεξιό, χωρίς να ανταποδίδουν το κτύπημα (βλ. σημ. 1).
Έτσι πρέπει όντως να συμπεριφέρονται οι χριστιανοί σε προσωπικό επίπεδο, όταν προσωπικά θίγονται και αδικούνται. Δεν πρέπει να ανθίστανται, ούτε πολύ περισσότερο να ανταποδίδουν κτυπήματα, ακόμη και όταν απειλείται η ζωή τους, διότι όπως επιγραμματικά το διετύπωσε ο άγιος Ιωάννης ο Χρυσόστομος και το ανέπτυξε θαυμάσια σε ομότιτλο έργο του: "Τον εαυτόν μη αδικούντα ουδείς παραβλάψαι δύνανται". Το πράγμα όμως αλλάζει, όταν προσβάλλονται τα όσια και τα ιερά, όταν βλασφημείται ο Θεός, "όταν Θεός η κινδυνευόμενον", κατά την σταθερή πατερική θέση. Τότε οι πράοι και ειρηνικοί Χριστιανοί γίνονται μαχητικοί και αγωνιστικοί, αποκρούουν και απομακρύνουν τους βλάσφημους, όπως έπραξε ο ίδιος ο Χριστός με οργή, όταν απεμάκρυνε τους εμπόρους από τον ναό του Σολομώντος. Όπως επί χίλια χρόνια έπραττε η Ρωμανία, το Βυζάντιο, αποκρούουσα τους εχθρούς του Σταυρού και ψάλλουσα το "Σώσον Κύριε τον λαόν σου και ευλόγησον την κληρονομίαν σου, νίκας τοις βασιλεύσει κατά βαρβάρων δωρούμενος και τον σον φυλάττων δια του Σταυρού σου πολίτευμα". Έτσι έπραξαν και πολλοί άγιοι αντιμετωπίζοντας αιρετικούς ή ασύστολα αμαρτάνοντες, όπως π.χ. ο άγιος Νικόλαος, που χαρακτηρίζεται ως "εικόνα πραότητος", ο οποίος κατά την διάρκεια της Α΄ Οικουμενικής Συνόδου (325), παρόντος του Μ. Κωνσταντίνου, ερράπισε τον Άρειο, που βλασφημούσε με την διδασκαλία του την θεότητα του Χριστού. Έτσι έπραξε και ο άγιος Αμβρόσιος Μεδιολάνων, ο οποίος εξεδίωξε από τον ναό τον πανίσχυρο αυτοκράτορα Θεοδόσιο Α΄ (379-395), μετά την φρικτή σφαγή επτά χιλιάδων Θεσσαλονικέων στον ιππόδρομο της Θεσσαλονίκης (390), για να τον οδηγήσει σε μετάνοια και για να μην μιανθεί ο χώρος του ναού από τον υπεύθυνο της σφαγής χιλιάδων αθώων ανθρώπων.
Ιστορικά και ηθικά το πράγμα είναι ολοφάνερο και ευδιάκριτο. Δεν εξισώνουμε τον θύτη και το θύμα, τον επιτιθέμενο και τον αμυνόμενο, τον ιδιοκτήτη αι τον κλέπτη, τον υβριστή και βλάσφημο με τον αγωνιζόμενο να σώσει και να προστατεύσει τα ιερά και τα όσια, τους βλασφήμους αιρετικούς και τους ευσεβείς Ορθοδόξους. Διαφορετικά όλοι οι δίκαιοι αγώνες μικρών και αδύναμων λαών εναντίον πανίσχυρων και αδίστακτων κατακτητών έπρεπε να καταδικασθούν, και να τεθούν στην ίδια μοίρα θύτες και θύματα. Να καταδικασθούν π.χ. όχι οι Τούρκοι που καταδυνάστευσαν επί αιώνες τους Έλληνες και τους ανάγκαζαν να εξισλαμισθούν, αλλά οι ήρωες του 1821 που απετίναξαν τον τουρκικό ζυγό. Όχι οι Αμερικανοί και οι Νατοϊκοί που ρήμαξαν στις ημέρες μας την Ορθόδοξη Σερβία, αλλά η Σερβία που αντιστάθηκε. Όχι ο Αττίλας στην Κύπρο που κατέλαβε, πανταχόθεν υποστηριζόμενος, και κατέχει αδίκως και παρανόμως το μισό νησί, αλλά οι αντισταθέντες και ανθιστάμενοι Κύπριοι. Όχι οι Σκοπιανοί, που στηριζόμενοι στην Αμερική και στον πάπα επιχειρούν να κατοχυρώσουν την ολοφάνερη κλοπή του ονόματος Μακεδονία, αλλά οι ανθιστάμενοι και διαμαρτυρόμενοι για τον ολοφάνερο σφετερισμό και την κακοποίηση της Ιστορίας Έλληνες. Να καταδικασθούν τέλος όχι οι αιρετικοί που ενόθευσαν και παραποίησαν την διδασκαλία του Χριστού, των Αποστόλων και των Πατέρων, αλλά οι άγιοι Πατέρες που αγωνίσθηκαν και έσωσαν την Ορθοδοξία, δια των αιώνων.

2. Τουλάχιστον αμαθείς, αν μη κακόβουλοι ή και εξαγορασμένοι

Η ηθική αξιολόγηση της σύγκρουσης Ελλήνων και Αρμενίων, μπροστά στον Πανάγιο τάφο, δυστυχώς δεν έλαβε υπ' όψιν, αγνόησε, τις ολοφάνερες και εύλογες αυτές αρχές του δικαίου και της Ηθικής. Οι περισσότεροι από τους δημοσιογράφους στα έντυπα και στα ηλεκτρονικά δημοσιογραφικά μέσα δεν γνωρίζουν την ιστορία των Αγίων Τόπων, το καθεστώς των Αγίων Προσκυνημάτων (status Quo), ποιοι είναι οι ιδρυτές και ιδιοκτήτες, οι νόμιμοι εκκλησιαστικά κάτοχοι της Αγίας Γής, και ποιοι οι κατακτητές και οι σφετεριστές αλλοτρίων πραγμάτων και δικαίων, ποιοι είναι οι Ορθόδοξοι και ποιοι οι αλλόδοξοι και αιρετικοί. Πολύ συχνά ακούγαμε αμαθείς δημοσιογράφους να χαρακτηρίζουν τους Αρμενίους ως Ορθοδόξους, και να παρουσιάζεται ψευδώς η σύγκρουση ως ενδοοικογενειακή υπόθεση της Ορθοδοξίας, ως σύγκρουση μεταξύ Ορθοδόξων Ελλήνων και Ορθοδόξων Αρμενίων, με συνέπεια να μειώνεται η αγανάκτηση και να αυξάνει η λύπη των Ορθοδόξων για την κακή εικόνα των ομοπίστων τους. Εις μάτην αγωνιζόταν αγιοταφίτης μοναχός, εμφανισθείς εις μερικά τηλεοπτικά κανάλια, να διορθώσει το λάθος και να πείσει τους δημοσιογράφους να μη χαρακτηρίζουν τους Αρμένιους ως Ορθοδόξους, γιατί είναι αιρετικοί μονοφυσίτες, που απέρριψαν την Δ΄ εν Χαλκηδόνι Οικουμενική Σύνοδο (451 μ.Χ.), γι' αυτό και ονομάζονται επίσης αντιχαλκηδόνιοι ή Προχαλκηδόνιοι, αλλά και τις μετά ταύτα Οικουμενικές Συνόδους. Είναι δυνατόν να είναι Ορθόδοξος που απορρίπτει από τις επτά Οικουμενικές Συνόδους τις τέσσερις (Δ΄, Ε΄, ΣΤ΄, και Ζ΄) και αναγνωρίζει μόνον τις τρεις (Α΄, Β΄, και Γ΄); Και προ παντός είναι δυνατόν να είναι Ορθόδοξος αυτός που δεν δέχεται ότι ο Χριστός είναι Θεάνθρωπος, ότι δηλαδή στο ένα πρόσωπο του Χριστού, ενώθηκαν η θεία και ανθρώπινη φύση, ασυγχύτως, ατρέπτως, και αδιαιρέτως, και ότι μετά την ένωση παραμένουν αυτές οι δύο φύσεις ακέραιες, τέλειες, ασύγχυτες, και μπορούμε μετά την ένωση να μιλάμε για δύο φύσεις, τέλειο Θεό και τέλειο άνθρωπο; Οι Αρμένιοι, όπως και οι άλλοι Αντιχαλκηδόνιοι (Κόπτες, Αιθίοπες, Συροϊακωβίτες), ούτε την Δ΄ εν Χαλκηδόνι Οικουμενική Σύνοδο και τις μετά ταύτα δέχονται, ούτε ανέχονται να γίνεται λόγος για δύο φύσεις μετά την ένωση, αλλά μόνο για μία, την θεία, που απορρόφησε την ανθρώπινη (Μονοφυσιτισμός) (βλ. σημ. 2). Εμάς που δεχόμαστε τις δύο φύσεις του Χριστού μας απορρίπτουν ως δυοφυσίτες και Νεστοριανούς.
Χαιρέκακα οι έξυπνοι Προτεστάντες, αφού μέσα στο Παγκόσμιο Συμβούλιο Εκκλησιών μας ομαδοποίησαν όλους ως Ορθοδόξους, και εμάς δηλαδή και τους Αντιχαλκηδονίους Μονοφυσίτες, και μείς δεχθήκαμε αυτό το ξεπούλημα τους Ονόματος "Ορθόδοξοι", όπως γίνεται και με το όνομα της Μακεδονίας, τώρα δικαιολογημένα βάζουν σε ιστοσελίδα του διαδικτύου δύο γάτες να μαλώνουν και τις ονομάζουν "Ορθόδοξοι Έλληνες και Ορθόδοξοι Αρμένιοι". Δεν θα αγανακτούσαμε, αν κάποιοι στην διένεξη μας με τα Σκόπια εξίσωναν τις δύο πλευρές και έγραφαν"Σκοπιανοί Μακεδόνες" ή "Σλάβοι Μακεδόνες" και "Έλληνες Μακεδόνες"; Οι Έλληνες είναι Μακεδόνες και οι Μακεδόνες Έλληνες, οι Σλάβοι και οι Σκοπιανοί δεν ήσαν ούτε είναι Μακεδόνες. Και οι Μονοφυσίτες Αρμένιοι δεν μπορεί να είναι Ορθόδοξοι.
Θα μπορούσε βέβαια να μην δώσει κανείς σημασία σε όλα αυτά και να μην ανοίξει ιστορικό και θεολογικό διάλογο με πρόσωπα που φαίνεται ότι αγνοούν, δεν μπορούν καν να συλλαβίσουν την ιστορική θεολογική γλώσσα. Επειδή όμως έστω και έτσι δίδεται η ευκαιρία να πληροφορηθούν οι πολλοί βασικά πράγματα, ακόμη και οι αγνοούντες και όχι εξωνημένοι δημοσιογράφοι, θεωρήσαμε καλό να παρουσιάσουμε σύντομα την ιστορία και την διαμόρφωση του καθεστώτος των Αγίων Προσκυνημάτων, για να φανούν οι αγώνες και οι θυσίες των Αγιοταφιτών εναντίον των αδίκων και παρανόμων διεκδικήσεων των Λατίνων εν πρώτοις και μαζί με αυτούς, πάντοτε επιθετικότερα και θρασύτερα, των Αρμενίων. Την απόφαση αυτή ενίσχυσε ένα αναπάντεχο σχόλιο της χαριτωμένης, αγωνιστικής και αιχμηρής κατά των κακώς εχόντων και κρατούντων επαρχιακής εφημερίδος "Αντιφωνητής", η οποία αποτελεί τιμή και καύχημα για την Ακριτική Θράκη, γιατί επιδεικνύει πολύ ευαισθησία και αντικειμενικότητα σε εθνικά θέματα. Τα Πανάγια Προσκυνήματα των Αγίων Τόπων είναι πρωτίστως εκκλησιαστικό, αλλά συγχρόνως είναι και μέγιστο εθνικό θέμα. Στεναχωρηθήκαμε λοιπόν, όταν στο φύλλο του "Αντιφωνητή" της 16.11.2008, στο οπισθόφυλλο και στην στήλη "Αντιφωνήματα" διαβάσαμε το εξής απρόσμενο σχόλιο: "Για τέταρτη χρονιά είχαμε συμπλοκές Ελλήνων και Αρμενίων κληρικών στα Ιεροσόλυμα. Αυτή η υπέρτατη άμφω ξεφτίλα πότε θα τελειώσει";
Υπάρχει στο σχόλιο μια υπέρτατη ιστορική και ηθική αδικία εις βάρος των Ελλήνων κληρικών, μία υπέρτατη άδικη εξίσωση ιδιοκτητών και κλεπτών, επιτιθεμένων και αμυνομένων, αιρετικών και Ορθοδόξων.
Ενισχυθήκαμε, ακόμη περισσότερο, όταν στην εκπομπή "Εμπόλεμη Ζώνη", που μεταδόθηκε από το κανάλι Mega στις 30 Δεκεμβρίου, ώρα 12 το βράδυ, με θέμα τα επεισόδια μεταξύ Ελλήνων και Αρμενίων, ενώ περιμέναμε από ένα Ελληνικό κανάλι και από Έλληνες δημοσιογράφους να αποδώσουν το δίκαιο στους Έλληνες Αγιοταφίτες, όχι μεροληπτικά, αλλά αντικειμενικά, όπως προκύπτει από την ιστορία και από την εκκλησιολογία, αυτοί έστησαν την εκπομπή κατά τέτοιο τρόπο, ώστε όχι απλώς να εξισώνονται Έλληνες και Αρμένιοι, αλλά η πλάστιγγα να γέρνει υπέρ των Αρμενίων. Λυπηθήκαμε μάλιστα πολύ, όταν ακούσαμε επώνυμο καθηγητή, τον Χρήστο Γιανναρά, να ισχυρίζεται, ότι όλος αυτό ο ανταγωνισμός για τα Πανάγια Προσκυνήματα οφείλεται σε μια αντικειμενοποίηση, ειδωλοποίηση των πραγμάτων και ότι ο ίδιος δεν ξέρει σε ποια πλευρά βρίσκεται το δίκαιο.
Ώστε λοιπόν ο νέος άγιος των Ορθοδόξων, μάρτυς Φιλούμενος ο Κύπριος, που κατεσφάγη από τους Εβραίους φυλάσσοντας το Φρέαρ του Ιακώβ, και που το σκήνωμα του με τη Χάρη του Θεού παραμένει άφθαρτο και θαυματουργεί, είχε ειδωλοποιήσει το προσκύνημα που εφύλαγε; Όσοι ασχολήθηκαν επιστημονικά και έζησαν εμπειρικά στους Άγιους τόπους, όπως ο μεγάλος Πατριάρχης Δοσίθεος Ιεροσολύμων, ο μεγάλος ιστορικός και αρχιεπίσκοπος Αθηνών Χρυσόστομος Παπαδόπουλος, και πολλοί άλλοι μέσα από τις πηγές και τα κείμενα, και όχι μέσα από φαντασίες και συλλογισμούς, ξέρουν ποιος έχει δίκαιο. Ας δούμε όμως σύντομα τα πράγματα ιστορικά και νομοκανονικά.

3. Η μόνη νόμιμη τυπικά Εκκλησία βάσει των ιερών κανόνων είναι το πατριαρχείο Ιεροσολύμων.

Το Ελληνορθόδοξο Πατριαρχείο Ιεροσολύμων με το ιδιόμορφο καθεστώς διοικήσεώς του από την Αγιοταφιτική Αδελφότητα, από τους αποστολικούς ακόμη χρόνους, αλλά ιδιαίτερα από την εποχή το Μ. Κωνσταντίνου και της μητέρας του της αγίας Ελένης, στους οποίους οφείλεται η οικοδόμηση και η ανάδειξη όλων σχεδόν των προσκυνημάτων, είχε και έχει την αποκλειστική δικαιοδοσία επί της Αγίας Γης της Παλαιστίνης, και κατ' ακολουθίαν αναγνωρισμένη πλήρη κυριότητα εφ' όλων σχεδόν των Προσκυνημάτων, ως ένα από τα πέντε Πατριαρχεία, την γνωστή "Πενταρχία" των Πατριαρχών (Ρώμης, Νέας Ρώμης- Κωνσταντινουπόλεως, Αλεξανδρείας, Αντιοχείας, Ιεροσολύμων), που αποτελούσαν τον κορυφαίο θεσμό διοικήσεως της Εκκλησίας. Το καθένα από τα πέντε Πατριαρχεία είχε τοπικά περιορισμένη δικαιοδοσία, όπως έχουν και όλες οι Μητροπόλεις και επισκοπές. Απαγορεύεται αυστηρά από τους ιερούς κανόνες, και μάλιστα από κανόνες Οικουμενικών Συνόδων που υπογράφτηκαν από όλους, η υπερόρια επέμβαση κάποιου πατριάρχου σε δικαιοδοσία άλλης τοπικής εκκλησίας. Μέχρι του σχίσματος και της αποκοπής της Ρώμης από τα άλλα Πατριαρχεία δεν θα διενοείτο ο πάπας να εγείρει αξιώσεις επί των Προσκυνημάτων της Παλαιστίνης, διότι ως παραβάτης ιερών κανόνων θα υφίστατο τις προβλεπόμενες κυρώσεις. Όσοι Λατίνοι κληρικοί και μοναχοί μετέβαιναν στα Ιεροσόλυμα για να προσκυνήσουν ή να εγκαταβιώσουν εκεί, έπρεπε να έχουν την ευλογία και έγκριση του Πατριάρχου Ιεροσολύμων.
Ακόμη μετά την Αραβική κατάκτηση της Παλαιστίνης και παρά τους σποραδικούς διωγμούς και τις ληστρικές επιδρομές εναντίον μοναστηρίων, επισήμως το καθεστώς της πλήρους κυριότητος και ευθύνης του Πατριαρχείου Ιεροσολύμων επί των Παναγίων Προσκυνημάτων όχι μόνον δεν διαταράχθηκε, αλλά αναγνωρίσθηκε, επικυρώθηκε και τηρήθηκε από τους Άραβες χαλίφες. Ο Χαλίφης Ομάρ που κατέλαβε τα Ιεροσόλυμα (638) παρέδωσε στον Πατριάρχη Σωφρόνιο τον περίφημο Αχτιναμέ, έγγραφη δηλαδή συνθήκη, με την οποία χορηγούσε στο "βασιλικό" έθνος των Ρωμαίων (=Ελλήνων) ασφάλεια ζωής, ελευθερία άσκησης των της θρησκείας και πλήρη κυριότητα επί των Προσκυνημάτων, όπως συνέβαινε μέχρι τότε, ως και υπαγωγή όλων των άλλων Χριστιανών υπό τον πατριάρχη Ιεροσολύμων: "Και εις το είναι τα λοιπά εκεί ευρισκόμενα χριστιανικά έθνη Νασαρίδων, ήτοι Ναζωραίων (οίον Ίβηρες και Χαμπέσιοι) και εκείνη οίτινες έρχονται χάριν προσκυνήσεως Φράγκοι, Κόπται, Συριανοί, Αρμένιοι, Νεστοριανοί, Ιακωβίται και Μαρωνίται υποκείμενη και ακόλουθοι εις τον ρηθέντα Πατριάρχην και αυτός πρωτεύει και να προηγείται αυτών" (βλ. σημ. 3).

4. Οι Λατίνοι κατακτητές και σφετεριστές

Τα πράγματα άλλαξαν μετά το σχίσμα και στις σταυροφορίες, τον 11ο και 12ο αιώνα. Ο πάπας μετέβαλε το πρωτείο τιμής σε πρωτείο εξουσίας και δικαιοδοσίας εφ' όλου του χριστιανικού κόσμου, ως μόνος και απόλυτος εκκλησιαστικός μονάρχης, το επέβαλαν δε δια της βίας για πρώτη φορά στην ανατολή οι επαίσχυντες σταυροφορίες των Φράγκων. Μετά την κατάληψη της Ιερουσαλήμ από τους Σταυροφόρους το 1009 εγκατέστησαν ως κατακτητές, όπως κάνουν σήμερα οι Αμερικανοί ανά τον κόσμο με τα διάφορα προτεκτοράτα τους, εναντίον των ιερών κανόνων παράνομο λατινικό πατριαρχείο. Εξεδίωξαν τους κανονικούς Έλληνες πατριάρχες, οι οποίοι έμεναν πλέον μακράν των Ιεροσολύμων, και κατέλαβαν δια της στρατιωτικής βίας όλα τα ιερά Προσκυνήματα και τα κτήματα των ναών και των μονών. Ανέχθηκαν βέβαια την παραμονή των Αγιοταφιτών μοναχών, οι οποίοι όμως ήσαν τώρα φιλοξενούμενοι μέσα στο ίδιο τους το σπίτι, υπαγόμενοι στη δικαιοδοσία του Λατίνου Πατριάρχου. Η θέση και το κύρος τους βελτιώθηκε όταν, όπως διηγείται αυτόπτης λατίνος μάρτυς, ο Πουλχέριος, κατά το Πάσχα του 1101, παρόντος του Λατίνου βασιλέως Βαλδουίνου, παρά τις επίμονες προσευχές του λατινικού κλήρου και του ιδίου του βασιλέως προ του Παναγίου Τάφου, οι οποίες παρετάθησαν και στην ημέρα του Πάσχα, το Άγιο Φώς δεν βγήκε, παρά μόνον όταν αποχώρησαν οι Λατίνοι απογοητευμένοι κι έμειναν προσευχόμενοι θερμά οι Έλληνες Αγιοταφίτες, από τους οποίους προσέτρεξαν οι Λατίνοι να πάρουν το Φως (βλ. σημ. 4), συναισθανόμενοι στο βάθος την από τον ίδιο τον Θεό απόρριψη της παράνομης και βίαιης κατοχής των Παναγίων Προσκυνημάτων. Από τότε η τελετή του Αγίου Φωτός ακόμη και επί της εποχής των Σταυροφόρων και μέχρι σήμερα παρέμεινε καθαρά ελληνική τελετή, εκτός από την γνωστή απόπειρα των Αρμενίων που επέτυχαν μεν να εξαγοράσουν την άδεια από τους Οθωμανούς, απέτυχαν όμως να λάβουν το Φως, όπως και θα εκθέσουμε στη συνέχεια.
Εκτός πάντως από το θαύμα αυτό του αγίου Φωτός φαίνεται και από άλλα γεγονότα ότι και οι ίδιοι οι Σταυροφόροι, παρά την παράνομη κατοχή των ιερών Προσκυνημάτων, θεωρούσαν τους Έλληνες ως κανονικούς κατόχους και ιδιοκτήτες, όπως φαίνεται και εκ του ότι επέτρεψαν με παρέμβαση και χρηματοδότηση του αυτοκράτορος της Ρωμανίας (=Βυζάντιο) Μανουήλ Κομνηνού να γίνουν εκτεταμένες επισκευές και διακοσμήσεις στα προσκυνήματα και στα Μοναστήρια (1169), όπως είχε γίνει ενωρίτερα και επί Αραβοκρατίας από τον Κωνσταντίνο Μονομάχο, τον προηγούμενο αιώνα (1041-1048) (βλ. σημ. 5). Οι "παρένθετοι" πάντως Λατίνοι πατριάρχες, όπως ορθά χαρακτηρίζονται από τον εκ Κρήτης Ιωάννη Φωκά, αξιωματούχο του Μανουήλ Κομνηνού, που επισκέφθηκε το 1187 την Παλαιστίνη, εφοβούντο τόσο πολύ την αποκατάσταση της εκκλησιαστικής νομιμότητος και την επάνοδο του κανονικού Πατριάρχου στα Ιεροσόλυμα, ώστε, όταν με ενέργειες του αυτοκρά- τορος Μανουήλ Κομνηνού αναγνωρίσθηκε ο εκλεγείς το 1170 πατριάρχης Λεόντιος Β΄ (1170-1190) ως νόμιμος πατριάρχης και από τους Λατίνους βασιλείς, οι Λατίνοι κληρικοί και μοναχοί δεν του επέτρεψαν ούτε να προσκυνήσει τον Πανάγιο Τάφο, ούτε να εισέλθει στον ναό της Αναστάσεως. Προπηλακιζόμενος από τους Λατίνους ο πατριάρχης Λεόντιος και φοβούμενος τις ταραχές μεταξύ Ορθοδόξων και Λατίνων αναγκάσθηκε να καταφύγει στην Κωνσταντινούπολη (βλ. σημ. 6).
Ο χαρακτηρισμός της λατινοκρατίας ως παρενθέσεως και των Λατίνων πατριαρχών ως "παρενθέτων" εκφράζει διαχρονικά την ιστορική και εκκλησιαστική πραγματικότητα. Η λατινοκρατία καταλύθηκε σε λίγο, οι δε διαδοχικά καταλαβόντες τα Ιεροσόλυμα σουλτάνοι, ο Αιγύπτιος Σαλαχεδδίν (1187) και οι μετά από αυτόν Μαμελούκοι σουλτάνοι της Αιγύπτου, εξεδίωξαν τους σταυροφόρους από την Παλαιστίνη και αποκατέστησαν τους Έλληνες ως νόμιμους κατόχους των ιερών προσκυνημάτων, χωρίς να λείψουν κατά περιόδους διωγμοί εναντίον των Ορθοδόξων και αρπαγές ναών και κτημάτων, ιδιαίτερα μετά την άλωση της Κωνσταντινουπόλεως (1453) από τους Τούρκους. Τότε έπαυσε η ευεργετική και ισχυρή προστασία των Ρωμαίων (=Ελλήνων) αυτοκρατόρων.
Οι δε Μαμελούκοι σουλτάνοι της Αιγύπτου κατά το διάστημα αυτό του δευτέρου μισού του 15ου αιώνος και των αρχών του 16ου αιώνος, μέχρι δηλαδή της καταλύσεως του κράτους των Μαμελούκων και της κατακτήσεως της Συρίας, της Παλαιστίνης και της Αιγύπτου από τους Οθωμανούς Τούρκους (1517), προκάλεσαν πολλά δεινά στην εκκλησία των Ιεροσολύμων και στα Ιερά Προσκυνήματα. "Επί πεντηκονταετίαν όλην, αφ' ου χρόνου εάλω η Βασιλεύουσα, ουδεμία σχεδόν υπήρχε των λοιπών Εκκλησιών προς την των Ιεροσολύμων επικοινωνία, ουδείς ήρχετο προσκυνητής εις τους αγίους Τόπους, ουδείς ουδαμόθεν εφαίνετο επίκουρος της Μητρός των Εκκλησιών. Οι Έλληνες μοναχοί κατεδιώκοντο υπό των αγριών της χώρας δεσποτών Μαμελούκων, τα Προσκυνήματα ήσαν εγκαταλελειμμένα, οι ναοί σεσαθρωμένοι, και ετοιμόρροποι, οι Πατριάρχαι αποχειροβίωτοι,αποκωλυόμενοι υπό των Μαμελούκων και απ' αυτής της ελευθέρας των θρησκευ- τικών καθηκόντων επιτελέσεως" (βλ. σημ. 7).

5. Επί Οθωμανών (1517-1910) βελτιώθηκε η κατάσταση. Το διαμορφωθέν καθεστώς (Status Quo) αδικεί τους Αγιοταφίτες.

Η κατάσταση βελτιώθηκε από της κυριαρχίας των Οθωμανών, οι οποίοι δια σουλτανικών φιρμανίων ανανέωσαν τον Αχτιναμέ του Ομάρ του 638. Ήδη αμέσως μετά την κατάκτηση της Παλαιστίνης ο σουλτάνος Σελήμ Α΄ (1512-1520) με νέο Αχτιναμέ ορίζει: Οι Ρωμαίοι "τας εντός και εκτός της Ιερουσαλήμ κειμένας εκκλησίας και μοναστήρια ίνα έχωσι πάλιν καθώς και απ' αρχής υπό την κυριότητα αυτών και χρήσιν κατά τον ιερόν Αχτιναμέ του Ομάρ και τους ορισμούς των προαπελθόντων βασιλέων... και ίνα ώσι ελεύθεροι διόλου από όλα τα βίαια δοσίματα και ίνα μη ενοχλώνται από κανένα άλλο έθνος, κατά τον παρόντα μου ιερόν ορισμόν, αλλ' από πασών των φυλών ο Πατριάρχης των Ρωμαίων πρωτεύη" (βλ. σημ. 8).
Δυστυχώς η επισήμως αναγνωριζόμενη και διαχρονικά ισχύουσα κυριότης των Ορθοδόξων Ελλήνων, επί των Παναγίων Προσκυνημάτων, παραβιάσθηκε πολλές φορές από τους αλλοεθνείς και αλλοδόξους, δια δύο αποτελεσματικών μέσων. Είτε δια της εξαγοράς αξιωματούχων Μουσουλ- μάνων με τεράστια χρηματικά ποσά, όπου διέπρεψαν κυρίως οι Αρμένιοι, είτε δια πολιτικών και διπλωματικών πιέσεων, κυρίως υπέρ των Λατίνων από μεγάλα και ισχυρά χριστιανικά κράτη της Ευρώπης (Γαλλία, Αγγλία, Ιταλία, Ολλανδία), σε περιόδους μάλιστα πολιτικής και στρατιωτικής εξασθένησης της Οθωμανικής αυτοκρατορίας.
Η απ' αρχής ιδιοκτησία και κατοχή των Προσκυνημάτων από την Αγιοταφιτική αδελφότητα έγινε στόχος ενοχλήσεων και διεκδικήσεων. Όλα όσα σήμερα κατέχονται από τους άλλους χριστιανικούς λαούς, τόποι και λειτουργικά δικαιώματα είναι υφαρπαγή και υπεξαίρεση ξένων πραγμάτων και δικαιωμάτων, που ανήκουν αποκλειστικά κατοχή και δικαιοδοσία της μόνης κανονικής και με αδιατάρακτη ιστορική συνέχεια ελληνορθόδοξης Εκκλησίας Ιεροσολύμων, και στο ιστορικά ελληνόφωνο ποίμνιο της, το οποίο ήταν πολυπληθές, αλλά εκλάπη και αυτό μέσα στις δύσκολες ιστορικές συνθήκες. Γλωσσικά εξαραβίσθηκε σχεδόν στο σύνολο του, μεγάλο μέρος παρά ταύτα εκράτησε την Ορθόδοξη πίστη και αυτοσυνειδησία, υφιστάμενο μέχρι σήμερα άγριο και ανηλεή προσηλυτισμό, μέσω της Ουνίας κυρίως των Παπικών. Έκαναν το παν οι Λατίνοι για να μεταστρέψουν από τον εντόπιο πληθυσμό Ορθοδόξους στον Λατινισμό και να δικαιολογούν τοπικά την παρουσία τους, ως έχοντες ποίμνιο. Μέχρι του 1550 δεν υπήρχε ούτε ένας Λατίνος στην Βηθλεέμ. Μέχρι που στεκόταν όρθια και ισχυρή η Ρωμανία του Βυζαντίου είχαν οι Αγιοταφίτες πολιτική κάλυψη και προστασία απέναντι στους Μουσουλμάνους και στα ισχυρά δυτικά κράτη. Επί αιώνες κράτησαν τα Πανάγια Προσκυνήματα μόνο με την δύναμη του Θεού, αληθινοί Φύλακες του Παναγίου Τάφου, διωκόμενοι και ταλαιπωρούμενοι, συκοφαντούμενοι και προπηλακιζόμενοι.
Εγνώριζαν ότι αγωνίζονται προς ωφέλειαν όχι μόνον του Γένους αλά κυρίως της Ορθοδοξίας, όπως άριστα επισημαίνει ο εμβριθής γνώστης και συγγραφεύς της Ιεροσολυμιτικής ιστορίας, αρχιεπίσκοπος Χρυσόστομος Παπαδόπουλος: "Η υπό των Αρμενίων και Λατίνων κατάληψις των Προσκυνημάτων θα ήτο μεγίστη ζημία δια το ημέτερον Γένος, όπερ επί μακρούς αιώνας και υπό περιστάσεις δυσχερεστέρας διέσωσεν αυτά, ως καθιδρύματα αυτού και ιερά σεβάσματα, αλλ' επί πλέον έμελλε να συνεπαγάγη μεγίστην ζημίαν και δια την καθόλου Ορθοδοξίαν, ήτις θα εξετοπίζετο εκ της κοιτίδος του Χριστιανισμού" (βλ. σημ. 9).
Το ισχύον σήμερα καθεστώς (Status Quo) δεν διασφαλίζει τα πλήρη δικαιώματα των Αγιοταφιτών. Είναι προϊόν υποχωρήσεων και συμβιβασμών και πιέσεων Μεγάλων Δυνάμεων, ιδιαίτερα τη Γαλλίας. Ακόμη και η μεγάλη ομόδοξη Ρωσία επιχειρήσασα να προστατεύσει τα Πανάγια Προσκυνήματα, δεν κατόρθωσε να διασφαλίσει ιστορικώς και νομοκανονικώς κατοχυρωμένα πλήρη δικαιώματα των Αγιοταφιτών επί των Παναγίων Προσκυνημάτων. Επειδή υπήρχε μεγάλη διαφοροποίηση των ενδιαφερομένων ισχυρών, και ο καθένας επεδίωκε να επιβάλει τις δικές του επιδιώξεις, συμφωνήθηκε να παραμείνουν τα πράγματα, όπως είχαν διαμορφωθή μέχρι τότε, (Status Quo), αναγνωριζομένων δηλαδή των αθεμίτων αρπαγών και κλοπών των Λατίνων και των Αρμενίων. Χαρακτηριστικό του πείσματος και της αδηφάγου πλεονεξίας των Λατίνων μοναχών είναι το σωζόμενο από τον μεγάλο Πατριάρχη Ιεροσολύμων Δοσίθεο ότι τον επιτευχθέντα σε κάποια περίοδο ειρηνικό διακανονισμό και γενόμενο αποδεκτό από τον εν Κωνσταντινουπόλει Λατίνο επίσκοπο και από τη Ρώμη απέρριψαν οι φανατικοί Φράροι (=μοναχοί, πατέρες) των Ιεροσολύμων, για τους οποίους ο ίδιος ο Λατίνος επίσκοπος είπε: " Οι Φράροι τότε ποιούσι μεθ' υμών αγάπην, ότε δώσετε αυτοίς πάντα τα προσκυνήματα και τας εκκλησίας", διαφορετικά "και τον άγιον τάφον, ει το γε νύν ήδη αυτοίς δώσετε, αυτοί ειρήνη τι εστίν ου γινώσκουσι" (βλ. σημ. 10). Η μικρή Ελλάδα κατά τα μέσα και το τέλος του 19ου αιώνος, οπότε εκυρώθη το προσκυνηματικό καθεστώς, αδυνατούσε να παίξει ουσιαστικό ρόλο. θα θελήσει άραγε τώρα που είναι ένα σύγχρονο ευρωπαϊκό κράτος, να αναλάβει τη συνέχιση της προστασίας των Ρωμαίων αυτοκρατόρων; Έχει συνείδηση της σημασίας και της παγκόσμιας ακτινοβολίας των Αγίων Τόπων;
Σε κάθε περίπτωση πάντως τα ευρωπαϊκά δικαστήρια που εδικαίωσαν ελληνικά μοναστήρια, την περιουσία των οποίων με νόμο του 1987 ήθελε να αρπάξει το ελληνικό κράτος, στηριχθέντα από βυζαντινά χρυσόβουλλα και στα Οθωμανικά Φιρμάνια, την ισχύ των οποίων αμαθώς και ανοήτως αμφισβητούν εκκλησιομάχοι πολιτικοί και δημοσιογράφοι, υποσκάπτοντες και τα Πανάγια Προσκυνήματα και χαροποιούντες τους ανά τους αιώνες διεκδικητάς, ελπίζουμε να δείξουν ευθυκρισία και την αμεροληψία τους, αν κάποιοι επιχειρήσουν με νέες συμφωνίες και συμμαχίες να αλλάξουν το καθεστώς εις βάρος της Αγιοταφιτικής Αδελφότητος. Το καθεστώς αυτό στηρίζεται στο σουλτανικό Χάττι-Σερίφ που επιδόθηκε στον Πατριάρχη Ιεροσολύμων Κύριλλο Β΄ το 1852 και επικυρώθηκε κατόπιν από την συνθήκη του Βερολίνου (1878), η οποία με το 63ο άρθρο της ορίζει "ότι ουδεμία αλλοίωσις δύναται να επενεχθή εις το Καθεστώς (STATUS QUO) εν τοις Αγίοις Τόποις" (βλ. σημ. 11). Κανονικά οι Αγιοταφίτες πρέπει να ζητήσουν επανάκτηση πλήρη των επί αιώνες νομίμων κεκτημένων και εκδίωξη των κλεπτών και καταπατητών από τα παρανόμως κατεχόμενας.

6. Δολοπλόκοι, κακότροποι και φιλάρπαγες οι Αρμένιοι

Προκλητικότεροι και θρασύτεροι μετά τους Λατίνους είναι οι Αρμένιοι, οι οποίοι, απέκτησαν κά- ποιους τόπους και κάποια λειτουργικά δικαιώματα με χρηματισμούς και δολοπλοκίες, εκμεταλ-λευόμενοι ιστορικές δυσχέρειες των Ελλήνων στις σχέσεις τους με τους Οθωμανούς.
Ευγενείς και συνεργάσιμοι, χωρίς να δημιουργούν προβλήματα, είναι οι Κόπτες και οι Αβυσ- σίνιοι, Μονοφυσίτες και αυτοί, οι οποίοι εκμεταλλεύθηκαν την υπό του Αιγυπτίου Σαλαχεδδίν (Σαλαδίν) εκδίωξη των Λατίνων και παρά την επιστροφή των Παναγίων Προσκυνημάτων στους Έλληνες εισέδυσαν σε τμήμα του ναού της Αναστάσεως, στον ναό της ευρέσεως του Τιμίου Σταυρού και στον ναό της Γεννήσεως στην Βηθλεέμ.
Οι Αρμένιοι πρός τους οποίους οι σύγχρονοι Έλληνες νιώθουμε κάποια συμπάθεια, λόγω της κοινής με εμάς μαρτυρικής τους μοίρας και πορείας κάτω από τους Τούρκους στις αρχές του 20ου αιώνος, πού συνέβησαν οι γενοκτονίες Αρμενίων και Ελλήνων, συμπεριφέρθηκαν και συμπεριφέ-ρονται δυστυχώς ανά τους αιώνες έναντι των Ελλήνων Αγοταφιτών με πολλή σκληρότητα και αγριότητα, επιχειρούντες να κρατήσουν τα παρανόμως αποκτηθέντα και να αποκτήσουν ακόμη περισσότερα, χωρίς να έχουν κανένα ιστορικό και νομοκανονικό δικαίωμα, ούτε ακόμη και το αποκρουστικό δίκαιο του ισχυροτέρου, όπως συνέβη με τους κατακτήσαντες στρατιωτικά την Παλαιστίνη Λατίνους μέσω των σταυροφοριών, αφού ουδέποτε ούτε ως γηγενείς ούτε ως κατακτητές απέκτησαν σχέση με την γη της Παλαιστίνης. Γεωγραφικά η Αρμενία κατέχει την γνωστή γεωγραφική θέση στην Ανατολική Μικρά Ασία. Επί αιώνες ήταν επαρχία της Ρωμανίας του Βυζαντίου, η δε Εκκλησία της είχε περιορισμένη τοπική δικαιοδοσία μέσα στα εθνικά γεωγραφικά όρια της επικρατείας των Αρμενίων. Όπως ο πάπας, ως πατριάρχης της Δύσεως, δεν δικαιούται να έχει οποιαδήποτε δικαιοδοσία στην γη της Παλαιστίνης, όπου αποκλειστικά ασκεί την εκκλησιαστική δικαιοδοσία ο πατριάρχης των Ιεροσολύμων επί κεφαλής της Αγιοταφιτικής Αδελφότητος, έτσι και ο Πατριάρχης των Αρμενίων έχει τοπική εκκλησιαστική δικαιοδοσία στα γεωγραφικά όρια της Αρμενίας.
Ο πατριάρχης Ιεροσολύμων Δοσίθεος, στο δωδέκατο βιβλίο της Δωδεκαβίβλου, αφιερώνει πολλά κεφάλαια στις εναντίον των Ελλήνων δολοπλοκίες και απάτες των Αρμενίων, με τις οποίες κατόρθωναν ιδιαίτερα με την προσφορά πολλών χρημάτων σε Τούρκους Βεζίρηδες και άλλους αξιωματούχους, να εξαγοράζουν ιερούς τόπους και λειτουργικά δικαιώματα. Τους ονομάζει "κακό-τροπον γένος και φονικόν", και περιγράφει αναλυτικά πολλές απάτες και δολοπλοκίες τους για την απόκτηση ιερών προσκυνημάτων. Παρουσιάζει μάλιστα την εκδίκαση του αιτήματος των "του ποιήσαι αυτούς την τάξιν του αγίου φωτός" από ανώτατο Τούρκο δικαστή, ο οποίος δεν άργησε να εκδώσει σωστή απόφαση και μόνο από μία απάντηση που έλαβε από ερωτηθέντα Αρμένιο: "Από τίνων δηλονότι έλαβεν ο Ώμερ (=Ομάρ) την Ιερουσαλήμ και ακούσας παρ' αυτού ότι από των Ρωμαίων είπε. Και τι κοινόν λοιπόν Αρμενίοις και τη Ιερουσαλήμ; Και λοιδορήσας τον Κατήν ήτοι τον Κριτήν δια την αναφοράν (την υπέρ των Αρμενίων) και τους γραμματείς δι' αυτό τούτο, διωρίσατο είναι τα πρωτεία των Ρωμαίων (= Ελλήνων) (βλ. σημ. 12).
Ουδέποτε βέβαια το Πατριαρχείο Ιεροσολύμων παρενέβαλε εμπόδια στους προσκυνητάς οποιουδήποτε έθνους και οποιασδήποτε χριστιανικής ομολογίας, όπως γίνεται μέχρι σήμερα, ώστε να έχουν ελεύθερη πρόσβαση στα Πανάγια Προσκυνήματα. Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι θα τους αναγνωρίσει και δικαιώματα κατοχής και ιδιοκτησίας, με καταπάτηση των ιστορικά και εκκλησιο-λογικά ιδικών του δικαίων. Αυτό θα εσήμαινε να ζητήσουμε οι Έλληνες και άλλοι χριστιανικοί λαοί από το Βατικανό, να μας αναγνωρίσει ιδιόκτητους χώρους στον ναό του Αγίου Πέτρου στην Ρώμη, στον ναό του Αγίου Παύλου επίσης ή στις κατακόμβες, επειδή πηγαίνουμε να προσκυνήσουμε εκεί τους τάφους των Αποστόλων και των Μαρτύρων. Να φθάσουμε μάλιστα μέχρι του σημείου να παρεμποδίζουμε με ποικίλους τρόπους τις ακολουθίες των Λατίνων, όπως συστηματικά κάνουν μέχρι σήμερα με μεγάφωνα και άμουσες κραυγές στον ναό της Αναστάσεως και στα πέριξ Λατίνοι και Αρμένιοι.
Κανένας δεν ημπορεί ιστορικά να αρνηθεί το γεγονός της παρουσίας Αρμενίων στους Αγίους Τόπους, όπως συνέβαινε και συμβαίνει με όλους τους χριστιανικούς λαούς, λόγω της ιδιαίτερης και μοναδικής γοητείας που ακούν τα Πανάγια Προσκυνήματα. Όσο καιρό μάλιστα οι Αρμένιοι ήσαν ενωμένοι με την Ορθόδοξη Καθολική Εκκλησία, πριν δηλαδή να παρασυρθούν από Σύρους στην αίρεση του Μονοφυσιτισμού και στραφούν επίσημα εναντίον της Δ΄ εν Χαλκηδόνι Οικουμενικής Συνόδου, εγίνοντο δεκτοί στις Ορθόδοξες Μοναστικές αδελφότητας ως μοναχοί, όπως συνέβαινε στην Ιερά Λαύρα του αγίου Σάββα, ο οποίος μαζί με τον άγιο Θεοδόσιο έσωσαν την Εκκλησία Ιεροσολύμων και όλη την Εκκλησία από τον Μονοφυσιτισμό, τον υποστηριχθέντα και από βυζαντινούς αυτοκράτορες.
Δεν μπορούμε βέβαια στα μικρά πλαίσια ενός άρθρου να παρουσιάσουμε αναλυτικά της παράνομες ενέργειες των Αρμενίων για αρπαγή ιερών προσκυνημάτων και δικαιωμάτων. Ίσως μελλοντικώς να συνθέσουμε σε ένα άρθρο και να παρουσιάσουμε όσα ο πατριάρχης Δοσίθεος και άλλοι τους καταμαρτυρούν. Θα περιορισθούμε μόνο στην εκ μέρους του Θεού θαυματουργική απόρριψη της μέχρι σήμερα επαναλαμβανόμενης επιθυμίας τους να διώξουν τον Έλληνα πατριάρχη και να βγάλουν αυτοί το Άγιο Φως από τον Πανάγιο Τάφο.
Ήδη μνημονεύσαμε κάποια προσπάθεια τους εξαγοράς Οθωμανών αξιοματούχων, ου έφθασε μέχρι των αρχιδικαστή, "του ποιήσαι αυτούς την τάξιν του αγίου φωτός". Σύμφωνα λοιπόν με την παράδοση το 1549 οι Αρμένιοι κατόρθωσαν να δωροδοκήσουν τον Τούρκο διοικητή ή κατ' άλλους τον ίδιο τον Σουλτάνο Μουράτ, ώστε να απαγορευθεί στον πατριάρχη Σωφρόνιο Δ΄ να βγάλει το Άγιο Φως, αντ' αυτού δε να εισέλθει στον Πανάγιο Τάφο ο Αρμένιος Πατριάρχης. Οι φρουροί έκλεισαν την Αγία Πόρτα και ο πατριάρχης Σωφρόνιος μαζί με τους άλλους Ορθοδόξους κληρικούς και μοναχούς έμειναν έξω από την Πύλη προσευχόμενοι και παρακαλούντες να δώσει ο Θεός το φως στους Αγιοταφίτες και όχι στους δολοπλόκους και σφετεριστάς Αρμενίους.
Πράγματι την ορισμένη ώρα που βγαίνει το Άγιο Φως σκίστηκε η γρανιτένια εξωτερική κολώνα αριστερά της Πύλης, που μένει μέχρι σήμερα σχισμένη, και από την σχισμή βγήκε το Άγιο Φως και άναψε τα κεριά που είχε στα χεριά του ο Ορθόδοξος Πατριάρχης, ενώ ο Αρμένιος δεν κατόρθωσε να βγάλει το Άγιο Φως και ντροπιασμένος έφυγε. Λέγεται μάλιστα ότι το αξιοθαύμαστο αυτό γεγονός είδε και το μαρτύρησε ο εμίρης Τούνομ, που ήταν φρουρός στην Αγία Πόρτα. Από το θαύμα αυτό πίστεψε και έγινε Χριστιανός, γι' αυτό και οι Τούρκοι τον σκότωσαν, ώστε να μη διαδοθεί το γεγονός. Σύμφωνα με άλλη εκδοχή ο εμίρης βρισκόταν πάνω στον μιναρέ του παρακείμενου τζαμιού και προσευχόταν. Όταν αντελήφθη το θαύμα φώναξε: "Αυτή είναι η αληθινή πίστη", και έπεσε κάτω στην γη χωρίς να πάθει τίποτε. Οι Τούρκοι για την αλλαξοπιστία του τον έκαψαν ζωντανό. Οι χριστιανό πήραν το σώμα του και το έθαψαν. Μέρος από τα οστά του φυλάσσεται στο Μοναστήρι της Μεγάλης Παναγίας (βλ. σημ. 13).

7. Το χρέος όλων μας

Αυτή είναι, πέραν πάσης αμφιβολίας, η αληθινή ιστορικά και εκκλησιολογικά εικόνα για τα Πανάγια Προσκυνήματα. Οι Αγιοταταφίτες νομικά και ηθικά, κατά διαχρονική αναγνώριση, είναι οι κληρονόμοι των κτητόρων, αλλά και οι έχοντες την τοπική εκκλησιαστική δικαιοδοσία, ως επίσκοποι, κληρικοί και μοναχοί της Εκκλησίας Ιεροσολύμων, της Μητρός των Εκκλησιών. Είναι μοναδικό προνόμιο που έδωσε ο Θεός από τους Αποστολικούς Χρόνους, το ενίσχυσε με το έργο των αγίων Θεοστέπτων βασιλέων Κωνσταντίνου και Ελένης και των άλλων ευσεβών βασιλέων της Ρωμανίας, αλλά και αρχόντων Ρωμιών επί Τουρκοκρατίας, ως και του ευσεβούς λαού των Ορθοδόξων, και το διατηρεί μέχρι σήμερα, παρά το ότι οι εσχάτως αλλοιωμένοι σε Φράγκους Ρωμιοί, κληρικοί και λαϊκοί, ακόμη και μοναχοί, δεν κατανοούν επαρκώς την σημασία και το βάρος αυτής της τιμής.
Όλοι οι χριστιανικοί λαοί κάνουν το παν, χρησιμοποιούν κάθε μέσο για να νομιμοποιήσουν ελάχιστη πρόσβαση και κατοχή στα Πανάγια Προσκυνήματα, να αποκτήσουν μια σπιθαμή εδάφους της Αγίας Γης. Αν άλλα έθνη είχαν αυτό το προνόμιο, θα διέθεταν από πλευράς προσώπων ό,τι εκλεκτότερο, ό,τι άριστο, για να εκπροσωπεί την Αγία Ρωμιοσύνη, τους Αγίους Αποστόλους, τους μεγάλους Αγίους Πατέρες και ασκητές της Παλαιστίνης. Αντί όμως να ενισχύουμε με ανθρώπινο δυναμικό και με άλλα μέσα τους Αγιοταφίτες, τους αφήνουμε λίγους, πτωχούς και καταφρονεμένους. Πως να επαρκέσουν και να αντέξουν το τεράστιο βάρος της φροντίδος και της διαφύλαξης των Προσκυνημάτων, αλλά και της διαποίμανσης του ορθοδόξου ποιμνίου οι ελάχιστοι και κουρασμένοι Αγιοταφίτες; Πρέπει να στείλουμε ανθρώπους ικανούς, υγιείς στην πίστη και στο ήθος, για να ξεκουράσουν τους παλιούς και να ανεβάσουν πνευματικά το επίπεδο της Αδελφότητος.
Όσοι τώρα πάντως βρίσκονται εκεί είναι άξιοι επαίνων για τις θυσίες και τους κόπους τους και όχι εξουθενωτικών και ισοπεδωτικών σχολίων για τους αγώνες τους. Παλαιός, μη επιζών Αγιοταφίτης, ο Μητροπολίτης Γάζης Στέφανος έλεγε σε Ελλαδίτες προσκυνητές: "Να είσθε επιει- κείς, πατέρες και αδελφοί, αν δήτε κάτι στραβό εδώ στους Αγίους Τόπους. Πρέπει νάχει κανείς υπομονή μάρτυρα για να ζήσει και να εργασθεί ως ορθόδοξος κληρικός εδώ. Και αυταπάρνηση. Προσεύχεσθε να μας δίνει φωτισμό και σύνεση ο Κύριος" (βλ. σημ. 14).
Ο αρχιεπίσκοπος Χρυσόστομος Παπαδόπουλος αναφερόμενος στους αγώνες που έκαναν λατίνοι και Αρμένιοι, ώστε να περιληφθούν στο επικυρούμενο τον 19ο αιώνα καθεστώς (Status Quo) ως συμμέτοχοι των Ελλήνων, λέγει μεταξύ άλλων τα εξής επαινετικά για τους Αγιοταφίτες, αλλά και για την σημασία που έδινε παλαιότερα το Γένος στα Πανάγια Προσκυνήματα: "Οι αγώνες ούτοι υπήρξαν, δυστυχώς, λυπηρόν θέαμα δεινής διαμάχης των χριστιανικών λαών περί τον άγιον του Κυρίου Τάφον, αλλ' οι Έλληνες, ανέκαθεν κατέχοντες τα ιερά Προσκυνήματα, ιδρυταί αυτών, κτήτορες και ανακαινισταί γενόμενοι, επί μακρούς χαλεπούς αιώνας φυλάξαντες αυτά, αγωνισθέντες υπέρ αυτών προ της σταυροφορικής κινήσεως των άλλων χριστιανικών λαών και μετ' αυτήν, καθήκον είχον ν' αμυνθώσι και να υποστηρίξωσι την "πατρικήν και προγονικήν αυτών κληρονομίαν", ως έλεγεν ο μέγας Πατριάρχης Δοσίθεος, εν κρισιμωτάτη περιστάσει του προσκυνηματικού αγώνος. Εν τη αμύνη αυτών ταύτη ευρέθησαν, κατ' αρχάς, ανίσχυροι ίν' αγωνισθώσι προς πολυδύναμους αντιπάλους, ου μόνον πλούτον αλλά και πολιτικά μέσα μεταχειριζομένους προς επικράτησιν εν τοις Προσκυνήμασιν. Ευτυχώς όμως διωργανωθή μεν εσωτερικώς η Αγιοταφιτική Αδελφότης, έτυχε δε της ολοπροθύμου συνδρομής του Ελληνικού Γένους, όπερ αντεπροσώπευεν εν τοις Προσκυνήμασιν. Άνευ των εκτάκτων και κολοσσιαίων ηθικών και υλικών θυσιών του Γένους αδύνατος ήτο η διεξαγωγή του αγώνος. Κατ' αυτόν πολύ ευλόγως εθεωρήθη το ζήτημα των Προσκυνημάτων, ως ζήτημα αυτής της υπάρξεως της ορθοδόξου Εκκλησίας εν τη Ανατολή, ζήτημα αυτής της υπάρξεως του Ελληνικού Γένους, ως ορθοδόξου χριστιανικού. Ο κίνδυνος του αγίου Τάφου εφαίνετο μείζων παντός άλλου εθνικού και θρησκευτικού κινδύνου, τούτου δ' ένεκα η απαίτησις αδιαπαύστων θυσιών εύρισκεν, επί αιώνας ολοκλήρους, πρόθυμον το Γένος. Τα ζητήματα του αγίου Τάφου, πάγκοινον προκαλούντα το ενδιαφέρον, ήσαν τα μόνο ζητήματα εν οις ελευθέρως εξεδηλούτο το φρόνημα αυτού, εν τη συνειδήσει δε αυτού ο άγιος Τάφος μετά των λοιπών αγίων Προσκυνημάτων προσέλαβεν όλως εκτάκτον σημασίαν. Η συχνή εμφάνισις των Αγιοταφιτών και των Πατριαρχών της Ιερουσαλήμ, ανά τας πόλεις και τα χωρία, το προσκύνημα των ετησίως μεταβαινόντων εις Παλαιστίνην και δια κωδωνοκρουσιών και λιτανειών γινομένων, κατά την επάνοδον, δεκτών, τ' ανηρτημένα εν εκάστω ναώ των πόλεων και των χωρίων "κυτία του αγίου Τάφου", αι Εγκύκλιοι των Πατριαρχών, αι αφηγήσεις περί των αγώνων των ελληνικών Μοναχών κατά των "Φράγκων" και των Αρμενίων, πάντα ταύτα υπέθαλπον την μεγάλην και ενθουσιώδη αγάπην του Γένους προς τα Προσκυνήματα, εντεταμένην και αδιάπτωτον συνεκράτουν την προσοχή αυτού, είδομεν δε οπόση υπήρξεν η αγάπη αυτή κατά την ανοικοδόμησιν του Ναού της Αναστάσεως, ήτις ευλόγως εθεωρήθη ως "θαύμα της πίστεως των Ελλήνων". Αυτή δε η αφοσίωσις προς τον άγιον Τάφον και η αγάπη ήσκησε σπουδαιοτάτην επιρροήν επί της Θρησκευτικής και ηθικής καταστάσεως του Ελληνικού Γένους, υπήρξε, κατά μέγα μέρος, εις των ζωτικωτέρων παραγόντων του ακαταβλήτου εκείνου φανατισμού, προς απόκρουσιν της σκανδαλώδους κατηχήσεως των προπαγανδών προς θρησκευτικήν αποπλάνησιν του λαού συντόνως εργαζομένων, και της αφοσιώσεως των Ελλήνων εις την θρησκείαν και τας παραδόσεις των πατέρων. Η ηθική αυτή σημασία του υπέρ των Προσκυνημάτων αγώνος ήτο καταληπτή και εξεδηλούτο εν πάση ευκαιρία. Πάντες κατενόουν ότι ο εκτοπισμός των Ελλήνων εκ των Προσκυνημάτων έμελλε να έχη σοβαρά επακολουθήματα δια την ορθοδοξίαν" (βλ. σημ. 15).
Χρειάζεται από όλους και από τους Αγιοταφίτες αλλά και από τους απανταχού της γης άρχοντες και λογίους του Γένους να ζωντανέψουμε αυτήν την ωραία εικόνα της σύντονης και ομόθυμης προσπαθείας υπέρ των Παναγίων Προσκυνημάτων. Η μεν Αγιοταφιτική Αδελφότης εσωτερικά να διοργανωθεί και να ενισχυθεί, όλοι δε να υποκινήσουμε την αγάπη των πιστών και ιδιαίτερα των νέων προς τον Πανάγιο Τάφο και τα άλλα Ιερά Προσκυνήματα της Αγίας Γης.
Μπορούμε με πολλές ενέργειες να αποθαρρύνουμε τους αλλοεθνείς και ετεροδόξους να εγείρουν διαρκώς διεκδικήσεις και προβλήματα. Οι Έλληνες πολιτικοί και διπλωμάτες, ως διάδοχοι των αξιωματούχων της Ρωμανίας του Βυζαντίου. αλλά και των αρχόντων και λογάδων του Γένους επί Τουρκοκρατίας, πρέπει να αντιληφθούν ότι η διατήρηση των Παναγίων Προσκυνημάτων είναι μείζον εθνικό και εκκλησιαστικό θέμα, πρώτης προτεραιότητος. Οι εκκλησιαστικοί ταγοί στις ανταλλαγές επισκέψεων και φιλοφρονήσεων προς τους Αρμενίους να θέσουν με αυστηρότητα το θέμα της συμπεριφοράς των ομοεθνών τους, ει δ' άλλως να διακόψουν κάθε σχέση και κάθε διάλογο, για να συνετισθούν και οι Λατίνοι, οι ουδέποτε εγκαταλείψαντες τα σχέδια τους και αναμένοντες την κατάλληλη ευκαιρία να ανατρέψουν προς περαιτέρω όφελος των το υφιστάμενο Καθεστώς (Status Quo), που ήδη αδικεί τους Αγιοταφίτες.
Οι τοπικοί άρχοντες, νομάρχες, δήμαρχοι κ.ά., καλούμενοι κάθε χρόνο στις τελετές των Αρμενίων για την γενοκτονία από τους Τούρκους, για την οποία όντως αξίζουν την συμπάθειά μας, να βρουν τρόπο να δείξουν την δυσαρέσκεια τους. Καλές είναι οι δημόσιες σχέσεις και οι ψηφοθηρίες προς τις μειονότητες, αλλά όχι να προσβάλλεται και η ιστορική ευαισθησία της πλειονότητος των Ορθοδόξων Ελλήνων. Οι επίσκοποι και οι ηγούμενοι να μη προφασίζονται την τωρινή κατάσταση ως λόγο αρνήσεως να στείλουν στα Ιεροσόλυμα κληρικούς και μοναχούς . Αν δεν μεταβούν νέα πρόσωπα, νέο δυναμικό, πως θα αλλάξει η κατάσταση;
Οι πνευματικοί και οι Γεροντάδες στον κόσμο, ας κατευθύνουν μερικά πνευματικά τους παιδιά προς τα Ιεροσόλυμα. Είναι εγωισμός να τα θέλουν όλα γύρω τους. Οι σύλλογοι πολυτέκνων, οι πολύτεκνοι αλλά και οι ολιγότεκνοι γονείς, ας φροντίσουν να ενισχύσουν την πολύ καλή Πατριαρχική σχολή της Σιών (Γυμνάσιο και Λύκειο) με την εγγραφή μαθητών. Η διαμονή και η σίτιση τους είναι εντελώς δωρεάν, ακόμη και οι προοπτικές περαιτέρω σπουδών σε ελληνικά πανεπιστήμια, αν δεν θελήσουν να γίνουν κληρικοί και μοναχοί, μέλη της Αγιοταφιτικής Αδελφότητος. Δυνατή Αγιοταφιτική Αδελφότητα, αριθμητικά και πνευματικά, λειτουργεί αποτρεπτικά προς άνομες διεκδικήσεις και εκδηλώσεις.
Και προ παντός να προσευχόμαστε όλοι μας να αποκτήσει το Γένος εσωτερική ενότητα και συμφωνία επί των τιμαλφών που παραλάβαμε, και που τώρα απρόσεκτα αφήνουμε να περιφρονούνται και να ατιμάζονται με την δική μας συνέργεια. Αν αδιαφορήσουμε για τις παραδόσεις, τις αξίες, τους πατρογονικούς θησαυρούς μας, την κληρονομιά μας, θα έλθουν άλλοι να τα κληρονομήσουν και μεις θα μείνουμε με άδεια χέρια. Δεν θα μπορούν ούτε τα παιδιά μας να ξαναποκτήσουν, διότι θα έχουμε σκοτώσει τη μνήμη τους, δεν θα έχουν τίποτε μέσα τους, και ως εκ τούτου "ουκ αν λάβοις παρά του μη έχοντος". Η θανάτωση της μνήμης των νέων είναι ο μεγαλύτερος και πιο ύπουλος κίνδυνος για το Γένος, η χειρότερη γενοκτονία, επειδή είναι κρυφή και αδιόρατη. Δεν γίνεται με όπλα, αλλά με την σχολική παιδεία και την αδίστακτη τηλεοπτική καταστροφή των αξιών, που μας συντήρησαν επί αιώνες.
1. Ματθ. 5,39: "Εγώ δε λέγω υμίν μη αντιστήναι τω πονηρώ αλλ' όστις σε ραπίσει επί την δεξιάν σιαγόνα, στρέψον αυτώ και την άλλην".
2. Σχετικά με τους Αρμένιους και περί του αν είναι Ορθόδοξοι βλ. Πρωτοπρεσβυτέρου Θεοδώρου Ζήση, "Είναι οι Αρμένιοι Ορθόδοξοι; Οι θέσεις του Μ. Φωτίου", εις Θεοδώρου Ζήση, Τα όρια της Εκκλησίας, Οικουμενισμός και Παπισμός, Θεσσαλονίκη 2004, σελ. 126-154. Του αυτού, "Η "Ορθοδοξία" των Αντιχαλκηδονίων Μονοφυσιτών", Αυτόθι σελ. 104-125.
3. Βλ. Χρυσοστόμου Παπαδοπούλου, Αρχιεπισκόπου Αθηνών και πάσης Ελλάδος, Ιστορία της Εκκλησίας Ιεροσολύμων, Έκδοσις δευτέρα επηυξημένη, Αθήναι 1970, σελ. 286-287.
4. Βλ. J. Mischaud, Histoire des Croisades, Paris 1856, τομ.1, σελ. 291. Το γεγονός διηγείται ως εξής ο αρχιεπίσκοπος καθηγητής Χρυσόστομος Παπαδόπουλος, ενθ' άνωτ., σελ. 426-427: "Διηγείται αυτόπτης Λατίνος μάρτυς, ο Πουλχέριος, ο μετά ταύτα γενόμενος Πατριάρχης, ότι κατά το έτος εκείνο ουδαμώς επεφαίνετο το άγιον Φως, παρά πάσας τας τελεσθείσας λιτανείας, καθ' ας εψάλλετο το "Κύριε Ελέησον" υπό πάντων των λιτανευόντων. "Κατελήφθημεν υπό μεγίστης λύπης και θλίψεως. Πόσαι ανακραυγαί προς τον Κύριον! πόσοι στεναγμοί, πόσοι οδυρμοί! Διότι εν οδυρμοίς πάντες εψάλλομεν "Κύριε Ελέησον" ίνα δια της ψαλμωδίας εκζητήσωμεν το έλεος του Κυρίου, αλλά και καθικετεύοντες αυτόν ουδαμώς ελαμβάνομεν το ζητούμενον, Εγένετο ήδη εσπέρα και η ημέρα έληξε και επειδή εσκέφθημεν, ότι ένεκα των αμαρτιών ημών συνέβη, ό,τι εν άλλοις χρόνοις δεν συνέβη, έκαστος ημών απεφάσισεν ενδομύχως να διορθωθή, εν οις εξήμαρτε προς τον Θεόν". Το άγιον Φως δεν εφάνη ούτε κατά την πρωίαν του Πάσχα, ο Βασιλεύς Βαλδουίνος άπελπις προσηύχετο προ του Αγίου Τάφου, ο λατινικός κλήρος ευρέθη εις λίαν δυσάρεστον θέσιν, αγνοών αν έπρεπε να τελέση η ου την εορτήν του Πάσχα, άνευ αγίου Φωτός. Εν τοιαύτη αγωνιώδει καταστάσει διατελούντες οι λατίνοι απεφάσισαν να εξελθώσι του Ναού της Αναστάσεως. Οι εναπολειφθέντες όμως εν αυτώ Έλληνες θερμότεροι εγένοντο περί τας ευχάς, ακολουθούμενοι δε υπό των Ιακωβιτών και Αρμενίων, ελιτάνευσαν, ικέτευσαν τον Θεόν και το άγιο Φως επεφάνη, πληρώσαν όλον τον Ναόν. Εν αλαλαγμώ προσέτρεξαν οι λατίνοι ίνα λάβωσι παρά των Ελλήνων το Φώς. Επαναλαμβάνομεν ότι το επεισόδιον τούτο διηγείται αυτόπτης λατίνος, όπως δε καν θελήση να εξηγήση τις αυτό, αναντίρρητον είνε, ότι οι ταπεινωθέντες και περιφρονηθέντες υπό των σταυροφόρων Έλληνες εξυψώθησαν δι' αυτού. Έκτοτε δε η τελετή του αγίου Φωτός και επί των σταυροφόρων έτι παρέμειναν ως καθαρώς ελληνική τελετή".
5.Χρυσοστόμου Παπαδοπούλου, Αυτόθι, σελ. 433, 435.
6. Αυτόθι, 438-439.
7.Αυτόθι 503.
8.Αυτόθι 504-505
9.Αυτόθι 507.
10. Δοσιθέου Ιεροσολύμων, Περί των εν Ιεροσολύμοις Πατριαρχευσάντων ή παράγραφος 9. Βλ. και Εισαγωγήν Αρχίμ. Ειρηναίου Δεληδήμου εις το πολύτομο έργο του Δοσιθέου Ιεροσολύμων, Ιστορία περί των εν Ιεροσολύμοις πατριαρχευσάντων, άλλως καλουμένη, Δωδεκάβιβλος, Θεσσαλονίκη 1982, τομ. Α΄, σελ. κη΄, εκδ. Βασ. Ρηγοπούλου.
11. Αρχιεπισκόπου Διοκαισαρείας Ιακώβου Καπενεκά, Οι Άγιοι Τόποι της Παλαιστίνης και το Τάγμα των Αγιοταφιτών, Ιεροσόλυμα 1989, σελ. 144 και 166.
12. Δοσιθέου Ιεροσολύμων, ενθ' ανώτ., τόμ. ιβ΄, σελ. 92 και 106. Βαρείς χαρακτηρισμούς όπως "φιλάρπαγες", "θρασείς", φθονεροί χρησιμοποιεί για τους Αρμενίους και ο Χρυσόστομος Παπαδόπουλος, ενθ' ανωτ., σελ. 715, 755, 757.
13. Βλ. Ζ. Ραπτοπούλου, Θεολόγου, Ταξιδεύοντας στην Αγία Γη, Λεμεσός 1999, σελ. 56-57. Θωμά Τσουλιά, Πρωτοπρεσβυτέρου- Θεολόγου, Τα Πανάγια Προσκυνήματα των Αγίων Τόπων και του θεοβαδίστου Όρους Σινά, Κατερίνη 1991, σελ,46-47.
14. Αρχιμανδρίτου Ιωαννικίου (Κοτσώνη), Εκεί περπάτησε ο Θεός, Οδοιπορικό στους Αγίους Τόπους, εκδ. Ι. Ησυχαστηρίου Άγιος Γρηγόριος Παλαμάς, Κουφάλια Θεσσαλονίκης 1990, σελ. 26-27.
15. Χρυσοστόμου Παπαδοπούλου, Αυτόθι, σελ. 860-862.
Ιερά Μονή Παντοκράτορος Μελισσοχωρίου

Αναμνηστικά Πατριαρχικά δώρα του 2009


(Σε προηγούμενη σχετική δημοσίευση δεν υπήρχε η σχετική φωτογραφία γι΄αυτό και επανερχόμαστε στο θέμα τώρα που βρέθηκε).
Κατά την επίσκεψη στο Φανάρι του Πρωθυπουργού του Βελγίου Yves Leterne ο Οικουμενικός Πατριάρχης δώρισε «μία φωτογραφία, στην οποία απεικονίζονται ο Πάπας Βενέδικτος ΙΣΤ΄ καί ο Πατριάρχης Βαρθολομαίος με υψωμένα τα χέρια στον εξώστη του Πατριαρχικού Οίκου, από την επίσκεψη του Πάπα στο Φανάρι το 2006».
ΔΕΙΤΕ ΚΑΙ
Το «αναμνηστικό δώρο» του Οικουμενικού Πατριάρχη

Κωνσταντίνου Κορναράκη, Το ορμητικό ποτάμι του χρόνου και οι αντιστάσεις του ανθρώπου!


του Κωνσταντίνου Κορναράκη
Επίκουρου Καθηγητή Θεολογικής Σχολής ΕΚΠΑ

Η θεολογική προσφορά του Μ. Βασιλείου στην Εκκλησία

Η σημερινή ημέρα έχει διπλό νόημα. Διπλό νόημα διότι τιμάται μια δεσποτική εορτή, η εορτή της Περιτομής του Χριστού, αλλά συγχρόνως την ημέρα αυτή τιμάται και η μνήμη του Μεγάλου Βασιλείου. Του θεολόγου εκείνου, ο οποίος μαζί με τους υπόλοιπους Καππαδόκες πατέρες, δηλαδή τον Γρηγόριο τον θεολόγο και τον κατά σάρκα αδελφό του Γρηγόριο Νύσσης, αλλά και άλλους αγίους της Εκκλησίας μας, μεγάλους ιεράρχες και θεολόγους, όπως ο Μ. Αθανάσιος, ο Κύριλλος Αλεξανδρείας, ο Μάξιμος ο ομολογητής, ο Ιωάννης ο Δαμασκηνός κ.α., θεμελίωσαν τη δογματική διδασκαλία της Εκκλησίας μας. Με την κατά Θεόν σοφία που τους διέκρινε, αλλά και τις κατά κόσμον γνώσεις τους, αναζήτησαν τις αφετηρίες της διδασκαλίας του δόγματος μέσα στην Αγία Γραφή, και κατόπιν ανέπτυξαν θεολογικά τις απαρχές αυτές. Επέτυχαν λοιπόν, οι δογματικές αλήθειες να καταστούν με ευχέρεια κτήμα του συγχρόνου τους ανθρώπου αλλά και του διαχρονικού ανθρώπου, ο οποίος επιθυμεί να εγκύψει στην πίστη του, διότι δεν ήταν – και δεν είναι - εύκολο για τον τυχόντα άνθρωπο να ερμηνεύσει θεολογικά το ευαγγέλιο και να κατανοήσει τις δογματικές αλήθειες που κρύβονται μέσα του.

Η Εκκλησία είναι παρούσα στην αρχή του κοσμικού έτους.

Η σημερινή μέρα βεβαίως έχει και κοσμικό νόημα. Αρχίζει το κοσμικό έτος. Από μόνη της, η ευκαιρία αυτή αποτελεί μία πρόκληση. Θα μπορούσαμε λοιπόν να συνδέσουμε τη διπλή πνευματική εορτή με το κοσμικό νόημα της μέρας, προβάλλοντας ένα σημαντικό συμπέρασμα. Το κοσμικό νόημα εντοπίζεται στην αρχή μιας νέας χρονιάς. Από την άλλη πλευρά όμως διαπιστώνουμε ότι η Εκκλησία βρίσκεται πάντοτε παρούσα σε γεγονότα που, αν και φαίνονται να περιορίζονται μόνο στις κοσμικές τους διαστάσεις, εντούτοις υποκρύπτουν θεολογική δυναμική!
Πώς μπορεί όμως να γίνει κατανοητό ότι μια ημέρα η οποία έχει σφραγιστεί με κοσμική σημασία υποκρύπτει θεολογική δυναμική; Κατά τον Γρηγόριο Νύσσης, ο χρόνος, ως κατηγορία της κτίσεως μέσα στην οποία ζούμε, δεν αλλοιώνεται αρνητικά ή θετικά από την αμαρτία ή την αρετή, αλλά αποτελεί μόνον το πλαίσιο που μετρά τον βίο του ανθρώπου και μέσα στον οποίο εκείνος εκφράζει την ελευθερία της βουλήσεώς του(1).

Ο Χριστός εντάχθηκε στον κοσμικό χρόνο.

Η δεσποτική εορτή της ημέρας μας βοηθά να αντιληφθούμε τη δυναμική του χρόνου. Κατά την υμνολογία της ημέρας, ο Χριστός «μορφήν αναλλοιώτως ανθρωπίνην προσέλαβε»(2). Με άλλα λόγια, λίγες μέρες μετά τη Γέννηση του Χριστού, η Εκκλησία μας υπενθυμίζει εκ νέου ότι ο Υιός του Θεού έγινε άνθρωπος. Και το γεγονός αυτό πιστοποιείται από το ότι ο Χριστός ενετάχθη στον χρόνο, αντιμετώπισε τη δυναμική του. Πέρασε από όλα τα εξελικτικά στάδια που θα μπορούσε να περάσει ένα παιδί εβραϊκής καταγωγής της εποχής του. Ακόμη και την περιτομή.
Χάρη ακριβώς σ’ αυτή την ένταξη του Χριστού στον χρόνο της κτίσεως ανακαινίζεται η δυναμική του χρόνου και αποκτά μοναδική σημασία για κάθε άνθρωπο χωριστά για την αξιοποίηση του αντικειμενικού χρόνου στην προσωπική του ζωή. Μέχρι πριν από τη Γέννηση του Χριστού ο χρόνος αποτελούσε τεκμήριο της φθοράς του ανθρώπου. Ο άνθρωπος αντιλαμβανόταν τη ζωή του ως ένα φωτεινό διάστημα μεταξύ γέννησης και θανάτου ή κατά μια άλλη υπαρξιακή αντίληψη προσπαθούσε να χωρέσει μια μίζερη ζωή μεταξύ μιας γέννησης και ενός θανάτου. Αλλά ο ερχομός του Χριστού άλλαξε τα πάντα. Ευλογεί και εξαγιάζει το χρόνο. Πλέον ο κάθε άνθρωπος μπορεί να ζει κατά τον τύπο που ο Κύριος μας παρέδωσε. Επομένως ο χρόνος έχει αποκτήσει εσχατολογική διάσταση. Ο χρόνος έχει πια μοναδική αξία για τον άνθρωπο, αφού τον φέρνει πιο κοντά στον Θεό.

Ο κοσμικός χρόνος ρέει ορμητικά σαν το ποτάμι!

Θα μπορούσαμε ίσως να εμβαθύνουμε σ’ αυτό το νόημα του εξαγιασμού της ζωής του ανθρώπου, αν λαμβάναμε υπ’ όψιν μας κάποιες σκέψεις του Μ. Βασιλείου για τις προϋποθέσεις αυτού του εξαγιασμού. Ο Καππαδόκης πατήρ της Εκκλησίας γνωρίζει ότι ο χρόνος περνά με βιασύνη χωρίς να περιμένει εκείνους οι οποίοι αργοπορούν. Μάλιστα, η κίνησή του μοιάζει πολύ με ένα ρεύμα ποταμού! Αν ο άνθρωπος μπει στο ποτάμι αυτό και θελήσει να σταματήσει προς όφελός του τη ροή, πρέπει προηγουμένως να χειριστεί με δεξιοτεχνία την κίνηση του νερού ώστε να πετύχει τον σκοπό του. Κατά τον Μ. Βασίλειο, ο άνθρωπος πρέπει να αντιμετωπίζει τον χρόνο όπως την κίνηση του ποταμού. Σα δυνατό ποτάμι κυλά ο χρόνος, αλλά ο άνθρωπος πρέπει να σταθεί με σθένος μέσα στο χρόνο, να ελέγξει τη ροή του και να τον αξιοποιήσει, δραττόμενος κάθε πνευματικής ευκαιρίας(3). Στην πραγματικότητα, αυτό που συνέχει τη διδασκαλία των Πατέρων της Εκκλησίας για τον χρόνο, είναι η έντονη πνευματική εγρήγορση του ανθρώπου, η διαρκής ετοιμότητά του να αξιολογεί τις προκλήσεις του βίου του εν χρόνω. Να ζει δηλαδή τον τρόπο ζωής που οι ασκητικοί θεολόγοι της Εκκλησίας περιέγραψαν ως νήψη.

Όταν ο άνθρωπος βυθίζεται στο ρεύμα του ποταμού!

Είναι βέβαιο, ότι η πνευματική αξιοποίηση του χρόνου συναρτάται προς την απάντηση του ανθρώπου στο διαχρονικό υπαρξιακό ερώτημα «ποιος είμαι». Ο άνθρωπος ο οποίος αγνοεί την απάντηση στο πιο πάνω ερώτημα, επιχειρεί να την υποκαταστήσει με τις ταυτότητες που αποκτά κατά την πολυδιάσπαση του βίου του.
Ο άνθρωπος μαθαίνει από την παιδική του ηλικία να απολυτοποιεί τον χωροχρόνο. Οι θετικές επιστήμες τον δίδαξαν ότι η ζωή του περιβάλλεται αποκλειστικά από φθορά. Επομένως πρέπει να καταδιώξει τον χρόνο και να τον δαμάσει για να ξεγελάσει τη φθορά. Συνηθίζει λοιπόν να ισχυρίζεται ότι είναι πολυάσχολος και προβάλλει ως άλλοθι δυσλειτουργίας της ζωής του την έλλειψη του χρόνου. Ο ίδιος όμως δεν θα διστάσει να «εφεύρει» υποχρεώσεις ώστε μονίμως να είναι απασχολημένος. Ο άνθρωπος κάθε εποχής αλλά κυρίως ο σύγχρονος άνθρωπος, επιζητά τη διάσπαση. Έτσι επιτυγχάνει να διασπάται ο νους του σε μέριμνες και φροντίδες, λειτουργώντας ως εάν να θέλει να απωθήσει τον χρόνο ώστε να βεβαιωθεί ότι δεν θα παγιδευτεί σε στιγμές αμηχανίας και μοναξιάς.
Η σημερινή όμως ημέρα διδάσκει ότι δεν είναι πρόβλημα η φθορά της φύσεως, αλλά η επίτευξη της πνευματικής τελειώσεως του ανθρώπου. Επομένως, όσο αληθινές και εάν φαίνονται οι κοσμικές ασχολίες είναι στην πραγματικότητα πλαστές ανάγκες. Πρέπει πράγματι να θεωρεί πολυάσχολο τον εαυτό του ο άνθρωπος. Όχι όμως επειδή έχει πολλές υποχρεώσεις και χάνεται σ’ αυτές. Πρέπει να θεωρεί τον εαυτό του πολυάσχολο διότι είναι τόσες οι απαιτήσεις της πνευματικής ζωής και τέτοια η αδυναμία της φύσεως ώστε μόλις που προλαβαίνει να αξιοποιήσει τον «καιρό» που του χάρισε η ενανθρώπηση του Υιού του Θεού, δηλαδή να εργασθεί πάνω στη σωτηρία του.

Η αξιοποίηση του χρόνου μέσα από τη βίωση του «καιρού» σωτηρίας.

Με αυτή λοιπόν την έννοια, τροποποιώντας εν μέρει τον Εκκλησιαστή, ο Μ. Βασίλειος διδάσκει ότι «υπάρχει καιρός για κάθε πράγμα»(4). Γι’ αυτό στη συνάφεια αυτή αποκτά ιδιαίτερο νόημα η βεβαιότητα του Εκκλησιαστή ότι υπάρχει «καιρός του αποθανείν και καιρός του γεννηθήναι»(5), που αποτελεί μάλλον μια παράδοξη διαβεβαίωση! Τι σημαίνει καιρός για γέννηση και τι σημαίνει καιρός θανάτου;
Όπως φαίνεται, η πατερική σκέψη κατανοεί την έννοια του καιρού μόνο εντός της εκκλησιαστικής ζωής και υπό το πρίσμα της πνευματικής ευκαιρίας. Έτσι υπάρχει καιρός που πεθαίνει κάποιος και καιρός που γεννιέται. Πεθαίνει όταν πεθαίνει ο παλαιός άνθρωπος, όταν πεθαίνει το φρόνημα που τον κρατά αγκυλωμένο πάνω στη γη (η θανάτωση των εμπαθών λογισμών) και γεννιέται και πάλι όταν γεννιέται ο νέος εν Χριστώ άνθρωπος (αυτό που ο άγιος Γρηγόριος Νύσσης ερμηνεύοντας επίσης τον Εκκλησιαστή χαρακτηρίζει «εύκαιρο τόκο»(6), ως μόρφωση Χριστού εντός του ανθρώπου), ο οποίος «γεννά» βιώματα θείων εμπειριών(7).
Συνεπώς, οι πατέρες και θεολόγοι της Εκκλησίας διδάσκουν ότι μπορεί ο χρόνος να κυλά, αλλά ο άνθρωπος μπορεί να σταθεί απέναντι στο ρεύμα του χρόνου και να αδράξει τις πνευματικές ευκαιρίες που έρχονται. Τότε ο χρόνος καταξιώνεται, αποκτά νόημα, γίνεται δημιουργικός, ανοίγει στον άνθρωπο ορίζοντες σωτηρίας γιατί εντάσσει τον προσωπικό του χρόνο στην κατανόηση των εσχάτων. Καταλαβαίνουμε λοιπόν ότι η αναφορά του Μ. Βασιλείου στον Εκκλησιαστή αποκτά την πρώτη του έτους ιδιαίτερο νόημα διότι υπενθυμίζει τη σημασία του χρόνου, ο οποίος όταν δεν αξιοποιείται, περνά και χάνεται.
Ας είναι λοιπόν αυτή η ευχή! Να γίνει η πρώτη ημέρα του έτους αφορμή πορείας αυτοσυνειδησίας, ώστε με αυτό τρόπο να αξιοποιηθούν οι ευκαιρίες που παρέχονται στην πνευματική ζωή, δίδοντάς μας τη δυνατότητα να αυξάνουμε και να προκόβουμε μέσα στο χρόνο, όπως ο δωδεκαετής Κύριος(8), διότι μέσα στον κτιστό χωροχρόνο η μόνη δυνατότητα αληθινής αυξήσεως είναι η αποδέσμευση του ανθρώπου από το σαρκικό φρόνημα και η χριστοκεντρικότητα της ζωής του(9).
Η ευχή της ημέρας δεν μπορεί να είναι άλλη από το να χαριτώσει ο Κύριος, με τις ευχές και τις μεσιτείες του Μ Βασιλείου, κάθε άνθρωπο ώστε να μπορεί να έχει τις αισθήσεις του πρόσφορες, ώστε να προλαμβάνει τις ευκαιρίες που του παρουσιάζονται και να τις αξιοποιεί πνευματικά. Καλή και ευλογημένη χρονιά!

ΥΠΟΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ
1.
«τις γαρ ουκ είδεν, ότι των γινομένων έκαστον τη ιδία κρίνεται φύσει, είτε κακόν είτε μη τοιούτον εστίν, ο δε χρόνος, καθ’ ον ενεργείται η πράξις, έξωθεν της του γινομένου φύσεως θεωρείται; τί γαρ κοινόν έχει το χρονικόν διάστημα προς το εκ προαιρέσεως ημετέρας αποτελούμενον;»( Γρηγορίου Νύσσης, Εις τον Εκκλησιαστήν, VII, P. Alexander, Gregorii Nysseni Opera, τ. 5, E.J. Brill, Leiden 1986, σελ.392,10 κ.εξ.).
2. Απολυτίκιον της εορτής της κατά σάρκα Περιτομής του Κυρίου, Μηναίον Ιανουαρίου, Έκδοσις της Αποστολικής Διακονίας της Εκκλησίας της Ελλάδος, Εν Αθήναις 1979, σ. 8.
3. Βασιλείου του Μεγάλου, Ομιλία H΄, Ρηθείσα εν λιμώ και αυχμώ, PG31, 324B.
4. Πρβλ. Καιρός του τεκείν και καιρός του αποθανείν (Εκκλ. 3, 2).
5. Μ. Βασιλείου, Ομιλία ΙΓ΄, Προτρεπτική εις το βάπτισμα, PG 31, 424
6. Γρηγορίου Νύσσης, Εις τον Εκκλησιαστήν, VI, P. Alexander, Gregorii Nysseni Opera, τ. 5, E.J. Brill, Leiden 1986, σελ. 381, 1-14. Βλ. Α' Κορ. 15, 31• Ρωμ. 8, 36.
7. Πρβλ. Αποκτείνωμεν το φρόνημα της σαρκός, το μη δυνάμενον υποταγήναι τω νόμω του Θεού, ίνα το φρόνημα του πνεύματος ισχυρόν ημίν εγγένηται, δι’ ου ζωή και ειρήνη περιγίνεσθαι πέφυκε (Μ. Βασιλείου, Ομιλία ΙΓ΄, Προτρεπτική εις το βάπτισμα, PG 31, 424).
8. Από δογματικής πλευράς πρέπει να υπογραμμίσουμε ότι η προκοπή του Κυρίου δεν συνδεόταν με ηθική τελειοποίηση, εφόσον ήταν εξ άκρας συλλήψεως ενωμένη η θεία με την ανθρώπινη φύση, αλλά με την ωρίμανση της ανθρωπίνης φύσεως χάρη στην οποία γινόταν φανερή η θεότητα του Ιησού Χριστού (Πρβλ. Αθανασίου του Μεγάλου, Κατά Αρειανών, Λόγος Γ΄, 52, PG26, 432C-433AB). Παρά ταύτα, οι πειρασμοί του Κυρίου φανερώνουν ότι δεν ήταν απρόσκοπτη η ωρίμανση της φύσεως, καταδεικνύοντας ότι η πνευματική προκοπή του ανθρώπου συνίσταται στη διαλεκτική μεταξύ συναντήσεως και αντιμετωπίσεως των πειρασμών και Χάριτος.
9. Η δε αύξησις ημών ουκ άλλη τις εστιν η το αφίστασθαι μεν των αισθητών, εις αυτόν δε τον Λόγον γενέσθαι (Αθανασίου του Μεγάλου, Κατά Αρειανών, Λόγος Γ΄, 52, PG26, 432C).
Πηγή: Ζωηφόρος

Τι συμβαίνει στην Ι. Μ . Πρεβέζης;


Την διέλυσε ο έξυπνος και πολιτικά ορθός Μπέης ή απλώς στάθηκε η αφορμή καθώς η αιτία βρίσκεται στον ίδιο τον Μητροπολίτη της(!); Δεν είναι περίεργο για έναν Μητροπολίτη, την ημέρα των Χριστουγέννων, μέσα από τις σελίδες του Ο.Τ. να υπερασπίζεται τον εαυτό του; Πώς μπορεί ένας επίσκοπος να ορθοτομεί τον λόγον της αληθείας και να υπερασπίζεται τον εαυτό του εις βάρος όλων; Υπερασπίζεται λοιπόν την χειροτονία από μέρους του του ιδιόρρυθμου Μπέη, αφήνοντας υποψίες συκοφαντίας εις βάρος του. Και όμως γνωρίζουμε με σιγουριά πως έχει πληροφορηθεί προσωπικά για το σκάνδαλο “Μπέης” από τον περασμένο Αύγουστο αλλά δυστυχώς ο ίδιος δεν ακούει εύκολα!
Τα κριτήριά του για την χειροτονία είναι εντελώς κοσμικά!: Οι ακαδημαϊκοί τίτλοι και οι βεβαιώσεις περί της πίστεώς του διαφόρων νομικών. Ανθρώπων με κύρος όμως! Δέχεται ακόμη και τις βεβαιώσεις της γυναίκας του κ. Μπέη: «Η ιερωσύνη είναι το μέγιστο αξίωμα στη ζωή του». Σε μια ζωή γεμάτη τιμές και δόξα. «Οδηγείται από την εσωτερική φωνή του – έκφραση θείας έμπνευσης». Ο κύριος αγαπητέ Επίσκοπε καλεί σε μετάνοια και ταπείνωση. Οι άνθρωποι που καλούνται από τον Κύριο εγκαταλείπουν αυτά που έχουν. Χάνονται από τον κόσμο! Αντιθέτως η εσωτερική μας φωνή μας οδηγεί από δόξης εις δόξαν, θέλει να σφραγίσει τον θρίαμβό μας, προσθέτει και αποκορυφώνει την αξία μας. Είναι ο μεγάλος εχθρός του Κυρίου. Ακριβώς, η συνείδησή μας και η αυτοσυνειδησία μας! Φαίνεται πως το αγνοείτε!
Μέχρι στιγμής δεν εμφανίζεται πίστη Χριστιανική στο κείμενο του Επισκόπου. Ας ελπίσουμε να την βρούμε στη συνέχεια!
Υπερασπιζόμενος λοιπόν σαν δικηγόρος το διαμάντι του, τον κ. Μπέη, δέχεται ξανά την υποκειμενικότητα, που είχε δεχθεί και με τα λόγια της γυναίκας του κ. Μπέη, λίγο πριν. «Την λειτουργία της εκκλησίας μας κάνει. Στην ουσιαστική της τάξη ολόκληρη. Στα νοήματα ολόκληρη. [Δεν υπάρχουν δρώμενα αλλά νοήματα. Δυστυχισμένε Δέσποτα θα φας το κεφάλι σου.] Στην φράση και στο τυπικό προσαρμοσμένη στο ήθος της προσευχής του, με μια κάποια τομή για περισσότερη προσέγγιση». [Αμεσότητα εννοεί!] Δεν είναι ξεκάθαρο πως ο Μητροπολίτης ανήκει σε άλλο δόγμα, διαφορετικό από το ορθόδοξο;
Αναγκάζεται να διαψεύσει όσους γνωρίζουν πως ο κ. Μπέης ιερουργεί(;) στην εκκλησία της Κοίμησης της Θεοτόκου, στην πλατεία Μαβίλη, μετόχι της Ι.Μ. Πετράκη. Στην εν λόγω εκκλησία δεν ξεκινά την Θ. Λειτουργία με το “Ευλογημένη η Βασιλεία του Πατρός” αλλά με τα Ειρηνικά. Ο Απόστολος και το Ευαγγέλιο είναι στη δημοτική, για να καταλαβαίνει ο λαός, όπως καταλαβαίνει και ο ίδιος. Πραγματικά μας γεννάται η απορία αν καταλαβαίνουν τι διαβάζουν όλοι όσοι επιδιώκουν την μετάφραση των Γραφών της Λατρείας. Δεν γνωρίζουν πως ο Λόγος Κυρίου δεν είναι “κατανοητός”; ... Στη Θ. Κοινωνία δεν εκφωνείται το “Μετά φόβου Θεού...” παρά καλούνται να κοινωνήσουν όσοι αισθάνονται την ανάγκη!
Κανείς δεν καταλαβαίνει πως σ' αυτήν την κοινωνία δεν υπάρχει αγιασμός; Κανείς από την Μητρόπολη Πρεβέζης δεν έχει διαβάσει την ερμηνεία της Θ. Λειτουργίας του Αγίου Νικολάου Καβάσιλα;
Δεν έχει διαβάσει την περιγραφή της Θ. Λειτουργίας από τον Άγιο Νήφωνα, Επίσκοπο Κωνσταντιανής; Εκεί βρίσκουμε το εξής: “Ο Άγιος παρατηρούσε τώρα όσους κοινωνούσαν. Άλλων τα πρόσωπα μαύριζαν μόλις έπαιρναν τα Θεία Μυστήρια, ενώ, άλλων έλαμπαν σαν τον ήλιο. Οι άγγελοι παρακολουθούσαν από κοντά την μετάληψη. Όταν κοινωνούσε κάποιος ευσεβής του έβαζαν στο κεφάλι ένα στεφάνι. Όταν πλησίαζε κάποιος αμαρτωλός, γύριζαν αλλού το πρόσωπό τους με φανερή αποστροφή. Τότε τα άχραντα Μυστήρια σαν να εξαφανίζονταν από την Αγία Λαβίδα, έτσι που ο αμαρτωλός φαινόταν να μην παίρνει μέσα του το Σώμα και το Αίμα του Χριστού. Κι έφευγε κατάμαυρος σαν αράπης, με την αποδοκιμασία του Κυρίου διάχυτη στην όψη του”.
Κοινωνούμε από ανάγκη Σεβασμιώτατε;
Ο πρ. Μπέης λέει στην προσευχή του “ελέαιρε άναξ” αντί για το “ιλάσθητί μοι ο θεός” και το βρίσκεται ίσο κι όμοιο, δικαίωμά του; Το ιλάσθητί μοι δεν έρχεται από το Ευαγγέλιο; Δεν γνωρίζετε πώς τα Ευαγγέλια γράφτηκαν στην Ελληνική γλώσσα αλλά δεν ανήκουν στον Ελληνικό πολιτισμό; Όπως δεν ανήκουν και σε κανέναν πολιτισμό;
«Ελέαιρε άναξ», [Απόλλων;]
, μέσα στην Εκκλησία μας Σεβασμιώτατε;
Έχετε σώας τας φρένας ;
Ο Θεός να μας φυλάει από τους έξυπνους, από τους προσαρμοσμένους, τους μοντέρνους, τους μορφωμένους, τους συνειδητούς!
Οι Χριστιανοί συνεχίζουν να είναι οι ψαράδες του Ευαγγελίου και τα απολωλότα του Κυρίου!
Αγαπητέ Επίσκοπε, η ΕΞΟΥΣΙΑ, βλάπτει σοβαρά την Πίστη!
Πηγή:Αμέθυστος

Oι απόψεις του ιστολογίου μπορεί να μη συμπίπτουν με τα περιεχόμενα του άρθρου

Η φωτογραφία μου
Για επικοινωνία : Ηλεκτρονικό ταχυδρομείο: aktinesblogspot@gmail.com