19 Νοε 2026

Θυγατέρες αἱ Ὀρθόδοξοι Ἐκκλησίαι, ἀδελφὴ ἡ παπικὴ!

 

Ἕνα ἐκκλησιολογικῶς προβληματικὸ τέχνασμα παρατηρεῖται στὴ ρητορικὴ τοῦ Πατριάρχου Κωνσταντινουπόλεως. Ὅταν ἐπισκέπτεται ἄλλες Ὀρθόδοξες Ἐκκλησίες χρησιμοποιεῖ τὸν χαρακτηρισμὸ «θυγατέρα Ἐκκλησία». Ἡ συγκεκριμένη ὁρολογία δὲν εἶναι ἀθώα, ἰδίως ὅταν ἐντάσσεται σὲ μία γενικότερη προσπάθεια ἀνάδειξης καὶ ἐνίσχυσης τῶν προνομίων τῆς Κωνσταντινουπόλεως.

Εἶναι πράγματι οἱ αὐτοκέφαλες Ὀρθόδοξες Ἐκκλησίες θυγατέρες τῆς Κωνσταντινουπόλεως; Καὶ, ἐὰν ναί, τί σημαίνει αὐτὸ γιὰ τὴν ἐκκλησιαστικὴ αὐτοτέλειά τους;

Ὁ χαρακτηρισμὸς «Μητέρα Ἐκκλησία» χρησιμοποιεῖται στὴν ἐκκλησιαστικὴ ὁρολογία γιὰ νὰ προσδιορίσει τὴν Ἐκκλησία, ἀπὸ τὴν ὁποία προῆλθε μία ἄλλη ἐκκλησιαστικὴ δικαιοδοσία ἢ ἀπὸ τὴν ὁποία χορηγήθηκε ἡ αὐτοκεφαλία της. Ἡ ἱστορικὴ αὐτὴ σχέση, ὅμως, δὲν συνιστᾷ διαρκῆ σχέση διοικητικῆς ἐξαρτήσεως. Ἡ χορήγηση τῆς αὐτοκεφαλίας σημαίνει ὅτι ἡ συγκεκριμένη Ἐκκλησία ἀποκτᾷ τὴ δική της συνοδικὴ διοίκηση καὶ δὲν ὑπάγεται διοικητικῶς στὴν Ἐκκλησία, ἀπὸ τὴν ὁποία προῆλθε.

Ἑπομένως, ἡ ἔννοια τῆς μητρικῆς Ἐκκλησίας δὲν μπορεῖ νὰ χρησιμοποιεῖται ὡς ἐπιχείρημα γιὰ τὴ θεμελίωση ἐξουσιαστικῶν δικαιωμάτων ἐπὶ μιᾶς αὐτοκέφαλης Ἐκκλησίας. Ἄλλο πρᾶγμα ἡ ἱστορικὴ καὶ κανονικὴ προέλευση καὶ ἄλλο ἡ διοικητικὴ ἐξάρτηση. Ἐὰν ἡ αὐτοκεφαλία δὲν συνεπάγεται πραγματικὴ αὐτοτέλεια, τότε τί ἀκριβῶς σημαίνει;

Ἀσφαλῶς, οἱ σχέσεις μεταξὺ τῶν Ὀρθοδόξων Ἐκκλησιῶν δὲν μποροῦν νὰ περιγράφονται μὲ ὅρους οἰκογενειακῆς ἱεραρχίας καὶ ἐξουσιαστικῆς ὑποταγῆς. Ὅλες μετέχουν στὴν αὐτὴ Μία, Ἁγία, Καθολικὴ καὶ Ἀποστολικὴ Ἐκκλησία καὶ ἀποτελοῦν ἀδελφὲς Ἐκκλησίες. Ἡ τιμητικὴ πρωτοκαθεδρία δὲν μετατρέπεται σὲ κυριαρχία.

Τὸ πλέον ἀντιφατικὸ στοιχεῖο, ὡστόσο, εἶναι ὅτι ὁ ἴδιος Πατριάρχης χρησιμοποιεῖ τὸν χαρακτηρισμὸ «ἀδελφὴ ἐκκλησία» γιὰ τὴν παπικὴ ἐκκλησία. Πῶς εἶναι δυνατόν ἡ παπικὴ κοινότητα, μὲ τὴν ὁποία ὑφίστανται σοβαρὲς δογματικὲς διαφορές, νὰ χαρακτηρίζεται ἀδελφὴ ἐκκλησία, ἐνῶ ἄλλα Ὀρθόδοξα Πατριαρχεῖα νὰ προσδιορίζονται μὲ ὅρους θυγατρικῆς σχέσεως;

Μάλιστα, ἡ συγκεκριμένη ρητορικὴ δημιουργεῖ τὴν ἐντύπωση ὅτι οἱ παπικοὶ ἀπολαμβάνουν μία ἰδιαίτερη συμβολικὴ θέση στὸν ἐκκλησιαστικὸ λόγο τοῦ Φαναρίου, ἐνῶ οἱ Ὀρθόδοξοι Σλάβοι καὶ οἱ ὑπόλοιποι Ὀρθόδοξοι λαοὶ καλοῦνται νὰ ἀποδεχθοῦν μία σχέση πνευματικῆς καὶ ἱστορικῆς «θυγατρικότητας».

Ἐπιπλέον, ἀξίζει νὰ ὑπενθυμίσουμε ὅτι ἡ πρωτοκαθεδρία τῆς Κωνσταντινουπόλεως διαμορφώθηκε ἐξαιτίας τῆς πολιτικῆς καὶ διοικητικῆς θέσεως τῆς Πόλεως ὡς πρωτευούσης τῆς Βυζαντινῆς Αὐτοκρατορίας. Ἡ ἐξέλιξη αὐτὴ ἀποτυπώθηκε καὶ στοὺς σχετικοὺς ἱεροὺς κανόνες, ἰδίως στὸν Γ΄ κανόνα τῆς Β΄ Οἰκουμενικῆς Συνόδου καὶ στὸν ΚΗ΄ κανόνα τῆς Δ΄ Οἰκουμενικῆς Συνόδου. Ἡ ἀνάδειξη τῆς Κωνσταντινουπόλεως στὴ δεύτερη θέση τῆς ἐκκλησιαστικῆς τάξεως συνδέθηκε μὲ τὴν πολιτικὴ σημασία τῆς Νέας Ῥώμης καὶ ὄχι μὲ κάποια ὑποτιθέμενη ἀνώτερη ἐκκλησιολογικὴ ἰδιότητά της. Συνεπῶς, ἡ πρωτοκαθεδρία αὐτὴ δὲν μπορεῖ νὰ μετατρέπεται σὲ ἀξίωση ἀπόλυτης ἐξουσίας ἢ διοικητικῆς κυριαρχίας ἐπὶ τῶν ἄλλων Ὀρθοδόξων Ἐκκλησιῶν.

 Ν.Ρ.

orthodoxostypos

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Oι απόψεις του ιστολογίου μπορεί να μη συμπίπτουν με τα περιεχόμενα του άρθρου

Η φωτογραφία μου
Για επικοινωνία : Ηλεκτρονικό ταχυδρομείο: aktinesblogspot@gmail.com