Μὴ παραφέρεσθε. Όταν τα κηρύγματα απομακρύνονται από το πατερικό φρόνημα — προβληματισμός για σύγχρονες οικουμενιστικές κατευθύνσεις του Γρηγορίου και των συν αυτώ υποστηρικτών «θεολόγων»

Μὴ παραφέρεσθε

Όταν τα κηρύγματα απομακρύνονται από το πατερικό φρόνημα — προβληματισμός για σύγχρονες οικουμενιστικές κατευθύνσεις του Γρηγορίου και των συν αυτώ υποστηρικτών «θεολόγων»

«Διδαχαῖς ποικίλαις καὶ ξέναις μὴ παραφέρεσθε» (Ἑβρ. 13,9)

Σε μία εποχή όπου η Ορθόδοξη Εκκλησία βρίσκεται αντιμέτωπη με πολλές και διαφορετικές θεολογικές προσεγγίσεις, ο λόγος του Αποστόλου παραμένει επίκαιρος: «μὴ παραφέρεσθε».

Ο χριστιανός δεν καλείται να ακολουθεί κάθε νέα θεολογική αντίληψη, αλλά να παραμένει στερεωμένος στον Χριστό και στην πίστη που παρέδωσαν οι Απόστολοι.

Και αμέσως προηγείται ο λόγος:

«Ἰησοῦς Χριστὸς χθὲς καὶ σήμερον ὁ αὐτός, καὶ εἰς τοὺς αἰῶνας» (Ἑβρ. 13,8).

Οι εποχές αλλάζουν· ο Χριστός δεν αλλάζει.

Η Αγία Γραφή είναι απλώς «άποψη της εποχής»;

Ακούγεται στις ημέρες μας η άποψη ότι ορισμένες διδασκαλίες της Αγίας Γραφής πρέπει να θεωρηθούν ως «αντιλήψεις της εποχής» στην οποία γράφτηκαν.

Ασφαλώς η Αγία Γραφή έχει ιστορικό πλαίσιο. Δεν σημαίνει όμως ότι το περιεχόμενό της αποτελεί απλώς ανθρώπινη σκέψη μιας περασμένης κοινωνίας.

Ο Απόστολος λέγει:

«Πᾶσα γραφὴ θεόπνευστος» (Β΄ Τιμ. 3,16),

ενώ ο Χριστός διακηρύσσει:

«οἱ λόγοι μου οὐ μὴ παρέλθωσιν» (Ματθ. 24,35).

Επομένως άλλο είναι η ερμηνεία του βιβλικού κειμένου μέσα στο ιστορικό του πλαίσιο και άλλο η απόρριψη της διδασκαλίας του ως απλής «άποψης της εποχής».

Εάν κάθε δύσκολο χωρίο που δεν ταιριάζει στη σύγχρονη σκέψη χαρακτηρίζεται «ξεπερασμένο», τότε ο άνθρωπος γίνεται κριτής του Ευαγγελίου.

Η Ορθόδοξη πίστη όμως κινείται αντίστροφα:

το Ευαγγέλιο είναι το μέτρο με το οποίο κρίνουμε την εποχή μας.

«Κρατεῖτε τὰς παραδόσεις»

Ο Απόστολος Παύλος προτρέπει:

«Στήκετε καὶ κρατεῖτε τὰς παραδόσεις ἃς ἐδιδάχθητε» (Β΄ Θεσ. 2,15).

Και ο Απόστολος Ιούδας καλεί τους χριστιανούς να αγωνίζονται:

«τῇ ἅπαξ παραδοθείσῃ τοῖς ἁγίοις πίστει» (Ιούδ. 3).

Αυτό είναι το θεμέλιο της Ορθόδοξης Παράδοσης: δεν ανακαλύπτουμε εκ νέου την πίστη σε κάθε εποχή. Παραλαμβάνουμε, διαφυλάσσουμε και παραδίδουμε.

Γι’ αυτό ο Άγιος Ιωάννης ο Χρυσόστομος, ερμηνεύοντας το «ποικίλαις καὶ ξέναις», επισημαίνει τον κίνδυνο των διδασκαλιών που απομακρύνονται από όσα παρέδωσαν οι Απόστολοι.

Ενότητα, αλλά ποια ενότητα;

Κανείς Ορθόδοξος δεν μπορεί να αμφισβητήσει την επιθυμία του Χριστού:

«ἵνα πάντες ἓν ὦσιν» (Ιω. 17,21).

Όμως η ενότητα δεν μπορεί να οικοδομηθεί με την εγκατάλειψη της αλήθειας.

Ο ίδιος ο Χριστός λέγει:

«ἁγίασον αὐτοὺς ἐν τῇ ἀληθείᾳ σου» (Ιω. 17,17).

Άλλο λοιπόν ο διάλογος με τους ετεροδόξους, ο οποίος μπορεί να αποτελεί μαρτυρία της Ορθόδοξης πίστεως, και άλλο η σχετικοποίηση των δογματικών διαφορών.

Η αγάπη δεν απαιτεί να ονομάσουμε την πλάνη αλήθεια.

Ένας προβληματισμός για σύγχρονα κηρύγματα

Μέσα σε αυτό το πλαίσιο δημιουργεί εύλογο προβληματισμό το γεγονός ότι ορισμένα σύγχρονα κηρύγματα του Γρηγορίου και των υποστηρικτών του «θεολόγων» φαίνεται να υιοθετούν κατευθύνσεις που μπορούν να εκληφθούν ως οικουμενιστικές, ιδιαίτερα όταν η βιβλική διδασκαλία παρουσιάζεται ως εξαρτώμενη από τις αντιλήψεις της εποχής ή όταν οι δογματικές διαφορές εμφανίζονται να υποβαθμίζονται χάριν μιας γενικότερης αντίληψης περί ενότητας.

Αυτό δεν σημαίνει ότι πρέπει να απορρίψουμε συλλήβδην έναν ή να καταδικάσουμε έναν χωρίς διάκριση. Οφείλουμε να εξετάζουμε συγκεκριμένα τα λεγόμενα.

Το κριτήριο δεν είναι:

«Ποιος το είπε;»

Αλλά:

«Είναι αυτό σύμφωνο με την Αγία Γραφή, τους Αγίους Πατέρες και την αποστολική Παράδοση;»

Και αυτό το κριτήριο πρέπει να εφαρμόζεται σε όλους — λαϊκούς, κληρικούς, επισκόπους και θεολόγους.

Ο γνήσιος παραδοσιακός Ορθόδοξος

Ο παραδοσιακός Ορθόδοξος δεν είναι άνθρωπος του φανατισμού ούτε εχθρός του διαλόγου.

Είναι ο άνθρωπος που θέλει να παραμείνει πιστός στον Χριστό, στο Ευαγγέλιο, στους Αποστόλους, στις Αγίες Συνόδους και στους Αγίους Πατέρες.

Δεν απορρίπτει κάτι απλώς επειδή είναι νέο. Αλλά ούτε το αποδέχεται επειδή παρουσιάζεται ως «σύγχρονο» ή «προοδευτικό».

Το εξετάζει.

Ο Απόστολος λέγει:

«Πάντα δοκιμάζετε· τὸ καλὸν κατέχετε» (Α΄ Θεσ. 5,21).

Αυτό είναι το ορθόδοξο φρόνημα: διάκριση, όχι άκριτη αποδοχή· ομολογία, όχι μίσος.

Επίλογος

Η Ορθοδοξία δεν χρειάζεται να αλλάξει το Ευαγγέλιο για να συμφιλιωθεί με το πνεύμα της εποχής.

Χρειάζεται να παραμείνει πιστή στον Χριστό.

Οι φιλοσοφίες αλλάζουν. Οι κοινωνικές αντιλήψεις αλλάζουν. Οι ιδεολογίες αλλάζουν.

«Ἰησοῦς Χριστὸς χθὲς καὶ σήμερον ὁ αὐτός, καὶ εἰς τοὺς αἰῶνας».

Γι’ αυτό, απέναντι σε κάθε νέα θεολογική κατεύθυνση, η Εκκλησία οφείλει να κρατά το αποστολικό μέτρο:

«Διδαχαῖς ποικίλαις καὶ ξέναις μὴ παραφέρεσθε».

Να εξετάζουμε τα πάντα.

Να αγαπούμε όλους.

Να μη φοβόμαστε τον διάλογο.

Αλλά και να μη θυσιάζουμε την αλήθεια για χάρη μιας επιφανειακής ενότητας.

Γιατί η Εκκλησία δεν καλείται να προσαρμόσει τον Χριστό στην εποχή· καλείται να φέρει την εποχή ενώπιον του Χριστού.

Ομάδα Ιερέων και Θεολόγων Κύπρου