ΑΚΤΙΝΕΣ: Αγίου Συμεών Θεσσαλονίκης, Κατά πασών των αιρέσεων: Ἐκ μόνου τοῦ Πατρὸς τὸ Πνεῦμα ἐκπορεύεται

ΑΓΙΟΥ ΣΥΜΕΩΝ, ΑΡΧΙΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ

ΚΑΤΑ ΠΑΣΩΝ ΤΩΝ ΑΙΡΕΣΕΩΝ, ΚΕΦΑΛΑΙΟΝ ΚΒ΄:

Ἐκ μόνου τοῦ Πατρὸς τὸ Πνεῦμα ἐκπορεύεται

Γι’ αυτό φανερό είναι ότι ένα είναι και το θείο Πνεύμα από τον ένα Πατέρα. Ένα το Πνεύμα, επειδή εκπορεύεται από Αυτόν, όπως ένας και ο Κύριος και Μονογενής Υιός είναι εκ Πατρός γεννητός. Γι’ αυτό δεν είναι δυνατό το ένα και το αυτό να έχει δύο αρχές, όπως ισχυρίζονται οι Λατίνοι· επειδή και ο Μονογενής ένας είναι εξ ενός Πατρός, και μόνος εκ μόνου γεννητός, όπως και το θείο Πνεύμα ένα είναι και μόνο, εκ μόνου του Πατρός εκπορεύεται. Και ένας από Αυτούς είναι ο αίτιος, επειδή προς Αυτόν τα εξ Αυτού αναφέρονται και γι’ αυτό μοναρχία είναι Αυτό που προσκυνείται από εμάς, επειδή προς τον Πατέρα ως ένα και μόνο αίτιο αναφέρεται το μόνο γεννητό και εντελώς αναλλοίωτο, ο Υιός, και το μόνο εκπορευτό Άγιο Πνεύμα, και αυτό όμοια μη αλλοιούμενο καθόλου.

Δεν δηλώνει φύση το γεννητό και εκπορευτό, όπως λέγουν οι Πατέρες, αλλά ιδιότητα μόνο· διότι μία φύσις είναι σε τρία πρόσωπα και φυλάγει κάθε ένα τα δικά Του γνωρίσματα, διότι και ένας ο αίτιος του μονογενούς Υιού και του εκπορευτού Πνεύματος, ο Πατήρ αυτού, ο Οποίος γεννά τον Υιό αφράστως και ασωμάτως και εκπορεύει το Πνεύμα. Γι’ αυτό και μία ενότητα εν Τριάδι και η Τριάς αδιαίρετη· διότι «ἒνωσις Υἱοῦ καὶ Πνεύματος ὁ Πατήρ», λέγει η θεολόγος φωνή· του δε Αγίου Πνεύματος διάφοροι είναι οι καρποί, που είναι ενέργειες και δυνάμεις.

Αυτό λέγει και ο Παύλος: «Ὁ καρπὸς τοῦ Πνεύματός ἐστιν ἀγάπη, χαρά, εἰρήνη, μακροθυμία, χρηστότης(:Ο καρπός που παράγει το Άγιο Πνεύμα με τον φωτισμό και τη χάρη που χορηγεί στις ψυχές μας, είναι η αγάπη, η χαρά που προέρχεται από την αγαθή συνείδηση, η ειρήνη που είναι αχώριστη απ’ αυτήν, η ανοχή και η πλατιά καρδιά στις αδικίες που μας κάνουν οι άλλοι, η αγαθή διάθεση και καλοσύνη)» [Γαλ. 5,22] και τα λοιπά, τα οποία συμμαρτυρούν και οι λοιποί Απόστολοι, ο Ιωάννης λέγοντας: «Ὁ Θεὸς ἀγάπη ἐστίν (: Ο Θεός είναι αγάπη)» [Α΄ επιστ. Ιω. 4,8] και ο Παύλος πάλι λέγοντας: «Χαίρετε ἐν Κυρίῳ (:Να χαίρεστε με τη χαρά που προέρχεται από την ένωση και την κοινωνία μας με τον Κύριο)»[Φιλιπ. 4,4] και «Χριστός ἐστιν ἡ εἰρήνη ἡμῶν (: Ο Χριστός είναι η ειρήνη μας»[Εφ.2,14].

Και ο Δαβίδ: «Σύ, Κύριε χρηστὸς πᾶσι τοῖς ἐπικαλουμένοις σε(: Εσύ, Κύριε, είσαι καλοκάγαθος και επιεικής και πολυέλεος προς όλους εκείνους που καταφεύγουν σε σένα και ζητούν την βοήθειά Σου))» [Ψαλμ. 85,5]· και: «Γεύσασθε καὶ ἴδετε ὅτι χρηστὸς ὁ Κύριος(: Δοκιμάστε με την πείρα σας και διαπιστώστε έμπρακτα ότι ο Κύριος είναι καλός και ευεργετικός και προστάτης όσων Τον επικαλούνται)» [Ψαλμ. 33,9] και «ἐξομολογεῖσθε τῷ Κυρίῳ, ὅτι ἀγαθός (:Δοξολογείτε με βαθιά ευγνωμοσύνη τον Κύριο, διότι είναι πανάγαθος)» [Ψαλμ. 135,1] για την αγαθοσύνη· και: «Πιστὸς ὁ Κύριος ἐν πᾶσι τοῖς ἔργοις αὐτοῦ (: Ο Κύριος είναι αξιόπιστος τηρητής όλων των υποσχέσεών Του σε όλα τα έργα Του)» [Ψαλμ. 144,13]· και ο Σωτήρ: «Μάθετε ἀπ’ ἐμοῦ, ὅτι πρᾷός εἰμι (: μάθετε από μένα ότι είμαι πράος)» [Ματθ. 11,29] και: «Καρπὸς τοῦ Πνεύματος ἡ πρᾳότης (:Ο καρπός που παράγει το Άγιο Πνεύμα με τον φωτισμό και τη χάρη που χορηγεί στις ψυχές μας είναι η πραότητα)»[Γαλ. 5,22-23]. Και ακόμη ο Δαβίδ πάλι λέγει «μακρόθυμος και πολυέλεος» [Ψαλμ. 85,13], και: «Ὃσοι πνεύματι Θεοῦ ἄγονται, οὗτοί εἰσιν υἱοὶ Θεοῦ(:Όσοι κυβερνώνται από το Πνεύμα του Θεού, αυτοί είναι υιοί του Θεού)» [Ρωμ. 8,14] για την εγκράτεια.

Ώστε και οι καρποί του Πνεύματος ἐν τῷ Πατρὶ θεωρούνται καὶ τῷ Υἱῷ και η υιοθεσία ἐν Πνεύματι γίνεται, επειδή τα χαρίσματα της Τριάδος είναι κοινά, όπως είναι κοινή και μία η δύναμίς της και η ενέργεια. Γι’ αυτό άθεοι είναι όσοι δεν δοξάζουν τις ενέργειες της Αγίας Τριάδος ή τις ομολογούν μεν, αλλά τις ονομάζουν κτίσματα. Εάν είναι για εμάς κτίσματα, τι περισσότερο έχουμε; Εάν, όμως, έχουμε φύσιν Θεού, όπως αυτοί φλυαρούν, λοιπόν και θεοϋπόστατοι άνθρωποι είμαστε και άλλοι θεάνθρωποι, όπως ο Χριστός, και δεν θα έχουμε χάρη, αλλά την υπόσταση ή του Υιού ή του Πατρός ή του Αγίου Πνεύματος. Ποια άλλη μεγαλύτερη βλασφημία από αυτήν μπορεί να δοθεί;

Εάν, όμως, έχουμε κτίσμα στον εαυτό μας, άρα δεν έχουμε τον Θεό. Και πώς, λοιπόν, είναι ο Θεός «μεθ’ ἡμῶν», πώς λάβαμε το Πνεύμα το οποίο προέρχεται από τον Θεό; Πώς Πνεύμα Χριστού έχουμε; Πώς λάβαμε την δωρεά του Αγίου Πνεύματος και ποια λοιπόν είναι για εμάς η επαγγελία του Αγίου Πνεύματος; Ποια η δύναμις που επήλθε στους Αποστόλους εξ ύψους; Τι είναι, λοιπόν, το Πνεύμα το Άγιο, το οποίο επήλθε στον Κορνήλιο και στους συντρόφους του; Ποιο είναι εκείνο, που λάμβαναν οι βαπτιζόμενοι από τον Φίλιππο· ποιο λάμβαναν με την επίθεση των χειρών του Πέτρου και του Ιωάννου; Ποιο είναι ακόμη εκείνο, το οποίο έλαβαν οι βαπτιζόμενοι από τον Παύλο, οι οποίοι ούτε γνώριζαν, ούτε άκουσαν προηγουμένως τι είναι ή γενικά, εάν υπάρχει Πνεύμα Άγιο; Τι είναι τα ενεργήματα των δυνάμεων; Τι τα χαρίσματα των ιαμάτων και τα χαρίσματα τα ανώτερα; Ποία είναι ακόμη η χάρις του Κυρίου ημών Ιησού Χριστού; Και το «χάρις ὑμῖν καὶ εἰρήνη ἀπὸ Θεοῦ Πατρὸς ἡμῶν καὶ Κυρίου Ἰησοῦ Χριστοῦ(:Σας εύχομαι να είναι μαζί σας η χάρις και η ειρήνη από τον Θεό Πατέρα μας και τον Κύριο Ιησού Χριστό)» [Α΄ Κορ. 1,3]; Και γιατί γίνεται η επίκλησις της θείας χάριτος στις χειροτονίες; Άραγε άδικα λέγονται;

Αλίμονο στην απάτη και βλασφημία εκείνων, οι οποίοι ως στερημένοι της χάριτος, κινούνται εναντίον της χάριτος του Θεού! Ποία είναι ακόμη η δωρεά του Αγίου Πνεύματος; Άραγε η τρισυπόστατος φύσις; Μη γένοιτο! Διότι δεν μπορεί κανείς να υποδεχθεί Θεού φύση. Τι λοιπόν; Κτίσμα είναι; Και πώς έχουμε, λοιπόν, τον Θεό στους εαυτούς μας; Πώς φορούμε τον Χριστό και πώς ελάβαμε όντως το Πνεύμα το Άγιο στις καρδιές μας, εάν είναι κτίσμα;

Λοιπόν η χάρις της Αγίας Τριάδος είναι σε εμάς, και μάς χαρίζεται «ἐκ τοῦ Πατρὸς διὰ τοῦ σαρκωθέντος Υἱοῦ ἐν Ἁγίῳ Πνεύματι». Γι'αυτό και διαφορετικά ενεργεί σε εμάς, και άλλον τον κάνει τέλειο και τον αναγεννά δια του βαπτίσματος· άλλον πάλι τον χρίει και σφραγίζει με το μύρο· άλλον χειροτονεί ιερέα, και αυτόν διαφόρως, επειδή άλλος είναι αναγνώστης στον ναό, άλλος υπουργός, άλλος ιερουργός, άλλος αρχιερέας, που είναι το τελειότατο· άλλος είναι Απόστολος, άλλος Προφήτης· άλλος διδάσκαλος, άλλος έχει δυνάμεις ή χαρίσματα ιαμάτων, και τα λοιπά. «ᾯ μὲν διὰ τοῦ Πνεύματος δίδοται λόγος σοφίας (:Σ’ άλλον δίνεται από το Άγιο Πνεύμα το χάρισμα του λόγου που εξηγεί βαθιά και με σοφία τις μυστηριώδεις βουλές και σωτηριώδεις αλήθειες του Θεού)», λέγει ο Παύλος, «ἄλλῳ δὲ λόγος γνώσεως κατὰ τὸ αὐτὸ Πνεῦμα (:ενώ σε άλλον δίνεται το χάρισμα του λόγου που εξηγεί στους πιστούς όσα ο λόγος της σοφίας αποκαλύπτει, και μεταδίδει σε αυτούς τη σωτηριώδη γνώση. Και δίνεται σύμφωνα με τη χορηγία του ίδιου Αγίου Πνεύματος)» [Α΄ Κορ. 12,8], κ.τ.λ.

Ώστε δεν είναι σε εμάς η υπόσταση του Αγίου Πνεύματος, αλλά στο Άγιο Πνεύμα η κοινή χάρις της Αγίας Τριάδος και τα διάφορα ενεργήματα. Γι’ αυτό και δεν είναι αμέσως ιερέας εκείνος, που αξιώνεται το βάπτισμα, ούτε εκείνος, που γίνεται διάκονος λαμβάνει και την δύναμη του πρεσβυτέρου, ούτε εκείνος που χειροτονήθηκε πρεσβύτερος, έχει την χάρη του επισκόπου· αλλά κάθε ένας, ό,τι έλαβε, έλαβε· και άλλος μεν έχει δύναμη κατώτερη, άλλος υψηλότερη. Ο διάκονος υπηρετεί· ο ιερέας ιερουργεί· ο αρχιερεύς χειροτονεί και μεταδίδει τα χαρίσματα του Θεού, και έχει την εξουσία του «λύειν καί δεσμεῖν» τα πταίσματα. Ποια είναι άραγε αυτή η εξουσία; Ποια η δύναμις της χειροτονίας; Τι είναι αυτή η χειροτονία; Άραγε κτίσμα είναι σε εμάς; Και αν είναι κτίσμα, ποια δύναμη έχει το κτίσμα; Πώς είμαστε θεοί; Πώς καθαίρει ο ιερέας από αμαρτίες; Πώς αποκαθιστά τελείους τους ανθρώπους; Τι είναι η επίκλησις της χάριτος του Θεού; Άρα δεν ισχύει τίποτε αυτή; Λοιπόν δεν είναι σε εμάς το Πνεύμα της χάριτος; Βαβαί της βλασφημίας!

Απομακρυσμένος είναι από την Χάρη του Θεού όποιος δεν κηρύττει την Χάρη του Θεού· είναι αλλότριος του Πνεύματος του Θεού αυτός και χωρίς χάρη και στερημένος από την κοινωνία του θείου Πνεύματος, και γεμάτος μάλιστα του εναντίου πνεύματος, της πονηρής δυνάμεως του δαίμονος, από την μιαρή και σκοτεινή ενέργεια του οποίου, αφού μωράνθηκε ο άθλιος ως ανόητος και μελετήσας κενά, αρνήθηκε την χάρη της Τριάδος και δεν γνώρισε το φως του Θεού, επειδή το αθέτησε, και μη θέλοντας αυτός τον Θεό, αποχώρησε και ο Θεός από αυτόν και ούτε έμαθε να ψάλλει με τον Δαβίδ: «Καὶ ἔστω ἡ λαμπρότης Κυρίου τοῦ Θεοῦ ἡμῶν ἐφ’ ἡμᾶς(:Ας είναι πάνω μας λαμπρή η δόξα της εύνοιας, της χάριτος και της καλοσύνης του Κυρίου και Θεού μας)» [Ψαλμ. 89,17]· και: «Φώτισον τοὺς ὀφθαλμούς μου μήποτε ὑπνώσω εἰς θάνατον (:Φώτισε τα μάτια μου, που είναι βυθισμένα στο σκοτάδι των θλίψεων και των συμφορών· απ΄το σκοτάδι αυτό κινδυνεύω να βυθισθώ στον θανατηφόρο ύπνο της απογνώσεως και της αμαρτίας)» [Ψαλμ. 12,4]· ούτε θέλησε να φανεί κληρονόμος της Βασιλείας του Θεού, μιμούμενος εκείνους, για τους οποίους λέχθηκε: «Οἵτινες οὐ μὴ γεύσωνται θανάτου, ἕως ἂν ἴδωσι τὴν βασιλείαν τοῦ Θεοῦ ἐληλυθυῖαν ἐν δυνάμει (:οι οποίοι δεν θα γευθούν θάνατο προτού να δουν μετά την κάθοδο του Αγίου Πνεύματος να καταλύεται η παλαιά θεία τάξη και διαθήκη με την καταστροφή της Ιερουσαλήμ και του ναού της και με τον διασκορπισμό του Ισραήλ˙ για να θεμελιωθεί με δύναμη ακαταγώνιστη και υπερφυσική η νέα θεία τάξη στον κόσμο, την οποία θα εκπροσωπεί η Εκκλησία ως άλλη Βασιλεία του Θεού πάνω στη γη)» [Μάρκ. 9,1].

Αυτήν είδαν και στο όρος, επειδή μπορούσαν, όπως είδαν και το φως το ανέσπερο, δια του οποίου και οι δίκαιοι τότε θα εκλάμψουν, όπως ο ήλιος, όπως δίδαξε Αυτός της δικαιοσύνης ο Ήλιος. Γι’ αυτήν την λαμπρότητα και ο «Υιός της Βροντής», ο ευαγγελιστής Ιωάννης, ο οποίος είδε το φως εκείνο, γράφει: «Οὕπω ἐφανερώθη τί ἐσόμεθα· οἴδαμεν ὅτι ἐάν φανερωθῇ, ὅμοιοι αὐτῷ ἐσόμεθα ὅτι ὀψόμεθα αὐτὸν καθώς ἐστι (:Δεν μας έχει φανερωθεί ακόμη τι πρόκειται να γίνουμε στο μέλλον. Γνωρίζουμε, όμως, ότι όταν φανερωθεί ο Χριστός στη δευτέρα Του Παρουσία, θα γίνουμε όμοιοι με Αυτόν στη δόξα, διότι θα Τον δούμε όπως είναι, στην κατάσταση της θείας Του δόξας, η οποία θα καθρεπτισθεί και θα λάμψει και σε μας σαν να είμαστε πνευματικοί καθρέπτες)» [Α΄ Ιω. 3,2].

Και ο Παύλος, ο οποίος δεν ήταν προηγουμένως καθαρός, αφού αξιώθηκε και είδε το φως εκείνο και έπεσε, καθάρθηκε και αναστήθηκε δείχνοντας με αυτό την έγερση από την πτώση του, και τον φωτισμό από το σκότος, και προσέτι μέσω αυτού τον φωτισμό όλης της οικουμένης· και ύστερα όταν αρπάχθηκε στον ουρανό ως καθαρμένος, τότε το είδε λαμπρότερα και φωνάζοντας έλεγε: «Ἐπεφάνη ἡ χάρις τοῦ Θεοῦ ἡ σωτήριος πᾶσιν ἀνθρώποις (:Διότι με την ενανθρώπηση του Υιού του Θεού φανερώθηκε η χάρις του Θεού, η οποία σώζει όλους τους ανθρώπους)» [Τίτ. 2,11]. Και: «Βλέπομεν γὰρ ἄρτι δι’ ἐσόπτρου ἐν αἰνίγματι, τότε δὲ πρόσωπον πρὸς πρόσωπον (:Διότι τώρα βλέπουμε σαν μέσα από μεταλλικό καθρέφτη θαμπά και με τόση ατέλεια, ώστε να μας μένουν πολλά αινίγματα που δεν μπορούμε να τα εξηγήσουμε. Τότε, όμως, θα δούμε φανερά και καθαρά, διότι θα δούμε κατευθείαν πρόσωπο με πρόσωπο. Τώρα γνωρίζω μόνο ένα μέρος της αλήθειας. Τότε, όμως, θα λάβω τόσο τέλεια γνώση, όσο τέλεια με γνώριζε ο παντογνώστης Κύριος, όταν ενεργούσε την επιστροφή μου και με καλούσε στο αποστολικό αξίωμα.)» [Α΄ Κορ. 13,12].

Αυτού του φωτός τους αρραβώνες έλαβε και ο Μωυσής στο όρος, γι’ αυτό και δεν μπορούσαν οι υιοί Ισραήλ να βλέπουν το πρόσωπό του. Και ο Στέφανος είδε λαμπρότερα τούτο το φως, και όταν φωτίσθηκε έλαμπε το πρόσωπό του ως πρόσωπο Αγγέλου, όπως αναφέρεται· επειδή με το κάλλος εκείνο παρομοίαζε και η λαμπρότητα που μεταδιδόταν από το σώμα του, και η θεϊκή και άυλη του Πνεύματος αστραπή που εκχύθηκε στην ψυχή · και χάρις άστραφτε και λάμπρυνε το σώμα του, όπως και του Μωυσέως. Το φως, όμως, αυτό δεν φαινόταν όπως είναι, σε όσους το είδαν, όπως και στους προφήτες δεν φαινόταν όπως είναι, αλλά σύμφωνα με την δύναμη εκείνων, που έβλεπαν και τους περιέστραπτε και τους λάμπρυνε.

Αλλά γιατί να πολυλογούμε για την θεία, εκείνη, λαμπρότητα, αφού ο Ίδιος ο Χριστός είπε ότι με αυτήν θα λάμψουν, όπως ο ήλιος, κατά την παρουσία του Πατρός, μετέχοντας αυτών των ακτίνων του αδύτου ηλίου. Ο δε Ιωάννης λέγει: «Ἦν τὸ φῶς τὸ ἀληθινόν, ὃ φωτίζει πάντα ἄνθρωπον ἐρχόμενον εἰς τὸν κόσμον (:Ως Λόγος και ως δεύτερο πρόσωπο της Θεότητος ήταν πάντοτε ο Χριστός το απολύτως τέλειο Φως, η μοναδική πηγή του Φωτός, που φωτίζει κάθε άνθρωπο που έρχεται στον κόσμο)» [Ιω. 1,9].

Και στην «Αποκάλυψη» γράφεται ότι «οὐκ ἔσται τοῖς δικαίοις ἡλίου ἔλλαμψις, ἀλλὰ τὸ ἀρνίον ἔσται φῶς αὐτοῖς μὴ δυόμενον (:στη μέλλουσα Βασιλεία δεν θα υπάρχει ανάγκη του αισθητού ηλίου, διότι το Ἀρνίον, δηλαδή ο Χριστός, θα είναι το ανέσπερο και άδυτο φως των δικαίων)» [πρβ. Αποκ. 7,16-17: «Οὐ πεινάσουσιν ἔτι οὐδὲ διψήσουσιν ἔτι, οὐδ᾿ οὐ μὴ πέσῃ ἐπ᾿ αὐτοὺς ὁ ἥλιος οὐδὲ πᾶν καῦμα, ὅτι τὸ ἀρνίον τὸ ἀνὰ μέσον τοῦ θρόνου ποιμανεῖ αὐτούς, καὶ ὁδηγήσει αὐτοὺς ἐπὶ ζωῆς πηγὰς ὑδάτων, καὶ ἐξαλείψει ὁ Θεὸς πᾶν δάκρυον ἐκ τῶν ὀφθαλμῶν αὐτῶν (:Δεν θα πεινάσουν πια, ούτε θα διψάσουν, ούτε θα πέσει επάνω τους καυστικός ο ήλιος, ούτε οποιοσδήποτε καύσωνας. Δεν θα δοκιμάσουν δηλαδή στο εξής καμία στέρηση ή στενοχώρια ή θλίψη. Διότι το Αρνίον που είναι στη μέση του θρόνου του Θεού θα τους ποιμάνει ως λογικά πρόβατα και θα τους οδηγήσει σε πηγές νερών που μεταγγίζουν ζωή. Και θα εξαλείψει από τα μάτια τους κάθε δάκρυ. Έτσι η ζωή τους θα είναι χωρίς λύπες και γεμάτη με πνευματικές αναπαύσεις και απολαύσεις)»]. «Ἀρνίον» είναι ο Αμνός του Θεού ο Ιησούς Χριστός, ο Οποίος είναι και Κύριος της δόξης· και ο Δαβίδ λέγει γι’ αυτό: «Ὁ Θεὸς τῆς δόξης ἐβρόντησεν(: Ο μεγάλος και ένδοξος Θεός εξαπέλυσε βροντές)» [Ψαλμ. 28,3]· και ο Παύλος: «Οὐκ ἂν τὸν Κύριον τῆς δόξης ἐσταύρωσαν (:την σοφία αυτή κανένας από τους άρχοντες του πρόσκαιρου αυτού κόσμου δεν την έχει γνωρίσει. Διότι εάν την είχαν γνωρίσει δεν θα κάρφωναν τον σταυρό της ατιμίας τον Κύριο, που είναι χορηγός της δόξας)» [Α΄ Κορ. 2,8]. Γι’ αυτό γράφεται στο Ευαγγέλιο: «Καὶ ἐθεασάμεθα τὴν δόξαν αὐτοῦ, δόξαν ὡς μονογενοῦς παρὰ Πατρός (:Κι εμείς χορτάσαμε να βλέπουμε με τα μάτια μας την υπέρλαμπρη και θεοπρεπή δόξα Του, η οποία φανερωνόταν με τα θαύματά Του και τη διδασκαλία Του και τη λαμπρότητα της αναμάρτητης και ολοκληρωτικά αγίας ζωής Του. Ήταν δόξα που δεν πήρε ως χάρισμα και δωρεά, όπως την παίρνουν τα λογικά δημιουργήματα, αλλά την είχε φυσική από τον Πατέρα Του, ως Υιός μονάκριβος που ήταν)» [Ιω. 1,14].

Αυτή την δόξα την είδαν όχι ως υπόσταση από τρεις υποστάσεις, αλλά ως χάρη, διότι λέγει: «Πλήρης χάριτος καὶ ἀληθείας(:Υιός γεμάτος Χάρη, με την οποία τότε θαυματουργούσε και τώρα μας αναγεννά, και γεμάτος Αλήθεια, με την οποία μας φωτίζει και μας διδάσκει)» [Ιω. 1,14]. Ο Απόστολος Πέτρος σαφέστατα το μαρτυρεί αυτό λέγοντας: «Οὐ γὰρ σεσοφισμένοις μύθοις ἐξακολουθήσαντες ἐγνωρίσαμεν ὑμῖν τὴν τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ δύναμιν καὶ παρουσίαν, ἀλλ’ ἐπόπται γενηθέντες τῆς ἐκείνου μεγαλειότητας(:Πρέπει να θυμάστε πάντοτε τις αλήθειες αυτές. Διότι εγώ και οι άλλοι Απόστολοι δεν βασιστήκαμε σε μύθους φτιαγμένους με φαινομενική σοφία, αλλά σας γνωστοποιήσαμε τη δύναμη και τη μελλοντική ένδοξη παρουσία του Κυρίου μας Ιησού Χριστού, επειδή είδαμε με τα μάτια μας τη μεγαλειότητα Εκείνου στη Μεταμόρφωσή Του)» [Β΄ Πέτρ. 1,16]· και δόξα και τιμή το ονομάζει στα επόμενα· λέγει: «Λαβὼν παρὰ Θεοῦ Πατρὸς τιμὴν καὶ δόξαν, φωνῆς ἐνεχθείσης αὐτῷ τοιάσδε ὑπὸ τῆς μεγαλοπρεποῦς αὐτῷ δόξης (:Διότι εκεί στη Μεταμόρφωση ο Κύριος πήρε από τον Θεό Πατέρα τιμή και δόξα, όταν ακούστηκε γι’ Αυτόν από την ένδοξη μεγαλοπρέπεια του Θεού Πατρός μια τέτοια φωνή: ‘’Αυτός είναι ο Υιός μου ο αγαπητός, στον Οποίο Εγώ ευαρεστήθηκα’’)» [Β΄ Πέτρ. 1,17].

Βλέπεις ότι και τον Πατέρα τον ονομάζει «δόξα» ως πηγή και αρχή της δόξης, και τον Υιό «Βασιλέα της δόξης», αλλά και ο Απόστολος Παύλος «απαύγασμα της δόξης» τον ονομάζει: «Ὃς ὢν ἀπαύγασμα τῆς δόξης(:Αυτός υπήρχε πριν από τη δημιουργία και ήταν λαμπρή ακτινοβολία της ένδοξης φύσεως του Πατρός. Ήταν φως εκ φωτός και συνάναρχος με τον Πατέρα, αφού ο Πατήρ πάντοτε ακτινοβολούσε και ποτέ δεν υπήρξε σβησμένος ήλιος)» [Εβρ. 1,3]. Και τούς ονομάζει με το ίδιο όνομα της Χάριτος και την υπόσταση, όπως και τα διάφορα ενεργήματα του Πνεύματος «Πνεύμα» τα ονομάζει, και πνεύμα και την υπόσταση αυτού του θείου Πνεύματος, από την οποία πηγάζουν τα χαρίσματα.

Κοινή, λοιπόν, είναι η δόξα της Τριάδος, επειδή και «Ἅγιος, Ἅγιος, Ἅγιος Κύριος Σαβαώθ, πλήρης πᾶσα ἡ γῆ τῆς δόξης αὐτοῦ (:Άγιος, Άγιος, Άγιος είναι ο Παντοκράτωρ Κύριος, γεμάτη είναι όλη η γη από την δόξα Του)» [Ησαΐας 6,3]· μία και η θεότης της Τριάδος, επειδή θεοί είναι όσοι από αυτήν θεούνται. Γι’ αυτό και λέγεται: «Ὁ Θεὸς ἔστη ἐν συναγωγῇ θεῶν (: Ο Θεός στάθηκε μέσα σε σύναξη κριτών και αρχόντων, τους οποίους εγκατέστησε ως αντιπροσώπους Του και τους περιέβαλε με το θείο κύρος στην απονομή της δικαιοσύνης)» [Ψαλμ. 81,1]· μία και η λαμπρότητα της Τριάδος, για την οποία εύχεται ο Δαβίδ: «Καὶ ἔστω ἡ λαμπρότης Κυρίου τοῦ Θεοῦ ἡμῶν ἐφ’ ἡμᾶς (: Ας είναι πάνω μας λαμπρή η δόξα της εύνοιας, της χάριτος και της καλοσύνης του Κυρίου και Θεού μας)» [Ψαλμ. 89,17]· και «ἐν ταῖς λαμπρότησι τῶν ἁγίων σου (:μέσα στη λαμπρότητα των αγίων Σου)» [Ψαλμ. 109,3].

Βλέπε, λοιπόν, ότι και στον Θεό υπάρχει λαμπρότητα και στους αγίους. «Ἐκάλεσε γὰρ ὑμᾶς πρὸς τὸ θαυμαστὸν αὐτοῦ φῶς (:Διότι σας κάλεσε από το σκοτάδι της πλάνης και της αμαρτίας στη νέα φωτεινή και θαυμαστή πνευματική ζωή Του)» [Α΄ Πέτρ. 2,9], λέγει ο Απόστολος Πέτρος. Και άλλος θεολόγος διδάσκει γι’ αυτήν λέγοντας: «Λαμπρότητα Θεοῦ καὶ ἰδὼν αὐτὸς καὶ παθών (:Αφού είδε ο ίδιος τη λαμπρότητα (:τη δόξα) του Θεού και αφού ο ίδιος την βίωσε εμπειρικά)». Και οι ποιμένες πριν από αυτόν τον είδαν· λέγει: «Δόξα Κυρίου περιέλαμψεν αὐτούς (:Και τους περικύκλωσε ένα φως λαμπρό, θείο και υπερφυσικό που άστραφτε και λαμποκοπούσε)» [Λουκ. 2,9]. Αυτή και τους Αγγέλους τους κάνει φωτεινούς. Λέγει: «Ὁ ποιῶν τοὺς Ἀγγέλους αὐτοῦ πνεύματα καὶ τοὺς λειτουργοὺς αὐτοῦ πυρὸς φλόγα (:Εσύ που έπλασες τους αγγέλους Σου τόσο ταχείς και αιθέριους σαν τους ανέμους· και τους άυλους λειτουργούς Σου, που σε υπηρετούν, δραστήριους και λαμπερούς σαν την πύρινη φλόγα)» [Ψαλμ. 103,4]. Και: «Ἦν δὲ ἡ ἰδέα αὐτοῦ ὡς ἀστραπή, καὶ τὸ ἔνδυμα αὐτοῦ λευκὸν ὡσεὶ χιών (:Το εξωτερικό Του σχήμα και το πρόσωπό Του ήταν λαμπερό σαν αστραπή, και το ένδυμά Του ολόλευκο σαν το χιόνι)» [Ματθ. 28,3].

Αυτός, όμως, πολύ περισσότερο εξέλαμψε, αφού έλαβε σάρκα και όσο ήταν δυνατό να Τον ιδούν οι μαθητές, έτσι εφάνηκε επάνω στο όρος. Λέγει: «Καὶ ἔλαμψε τὸ πρόσωπον αὐτοῦ ὡς ὁ ἥλιος, τὰ δὲ ἱμάτια αὐτοῦ ἐγένετο λευκὰ λίαν ὡς χιών (:Και έγινε το πρόσωπό Του λαμπρό σαν τον ήλιο, και τα ενδύματά Του λευκά σαν το φως)» [Ματθ. 17,2]. Άλλος πάλι Ευαγγελιστής λέγει: «τὰ δὲ ἱμάτια αὐτοῦ ἐγένετο λευκὰ ὡς τὸ φῶς»[Ματθ.17,2]· διότι είπαμε, όχι όπως ήταν, αλλά όπως μπορούσαν να Τον ιδούν, τους εμφανίσθηκε. Και τους Αγγέλους στο μνήμα πάλι φωτεινούς τους είδαν οι θείες γυναίκες, όμοια και ο Πέτρος στην φυλακή.

Αλλά στους μεν Αγγέλους κατά μετοχή είναι το φως, γι’ αυτό και «δεύτερα φώτα» λέγονται και «λειτουργοί της πρώτης λαμπρότητας», όπως είπε κάποιος από τους θεολόγους· ο Κύριος όμως, όντας φως αληθινό, είχε την λάμψη εκ φύσεως, για την οποία και ο Δαβίδ εύχεται λέγοντας: «Ἐξαπόστειλον τὸ φῶς σου καὶ τὴν ἀλήθειάν σου (:Στείλε μου το χαρμόσυνο φως Σου να με επισκεφθεί, να με βοηθήσει και να με βγάλει από το σκοτάδι της δυστυχίας μου. Δείξε μου πόσο αληθινά είναι τα λόγια Σου, τηρώντας αδιάψευστα όσα μου υποσχέθηκες)» [Ψαλμ. 42,3]· και αλλού το ονομάζει και «φωτισμό του προσώπου του Θεού». Για τον φωτισμό στους δικαίους λέγει: «Ἐξανέτειλεν ἐν σκότει φῶς τοῖς εὐθέσιν (: Στους ειλικρινείς και δίκαιους ανθρώπους, ακόμη κι αν ζουν μέσα στο σκοτάδι της άγνοιας ή των θλίψεων, φως θα ανατείλει και θα λάμψει στη ζωή τους, το φως της γνώσεως και της παρηγοριάς του Θεού)» [Ψαλμ. 111,4]. Γι’ αυτό το φως και γι’ αυτήν την θεία και αΐδια λαμπρότητα όλος ο χορός των αγίων αγωνίσθηκε και απόλαυσε και εδώ, όσο ήταν δυνατό, τους αρραβώνες αυτού του φωτισμού και της ελλαμψέως.

Γνώριζαν και αυτοί να εύχονται με τον Δαβίδ: «Σὺ φωτιεῖς λύχνον μου, Κύριε ὁ Θεός μου, φωτιεῖς τὸ σκότος μου (:Εσύ, Κύριε, θα φωτίζεις το λυχνάρι της υπάρξεώς μου με το λάδι των ευλογιών Σου, της ευημερίας και της χαράς. Εσύ θα φωτίζεις και θα διώχνεις από τον δρόμο της ζωής μου το σκοτάδι της συμφοράς, της πλάνης και του θανάτου)» [Ψαλμ. 17,29], ο οποίος, αφού φωτίσθηκε από αυτό και γέμισε από ευφροσύνη, έλεγε: «Φῶς ἀνέτειλε τῷ δικαίῳ, καὶ τοῖς εὐθέσι τῇ καρδίᾳ εὐφροσύνη (:Με την έλευση του Θεού φως ανέτειλε στη ζωή των δικαίων· φως χαριτωμένης και ευτυχισμένης ζωής. Και ευφροσύνη ήρθε σε αυτούς που έχουν ειλικρινή καρδιά)» [Ψαλμ. 96,11], από την οποία, όπως έλεγε, «χορτασθήσομαι ἐν τῷ ὀφθῆναί μοι τὴν δόξαν σου (:θα χορταίνω όταν ακατάπαυστα θα βλέπω και ακόρεστα θα απολαμβάνω την δόξα του θείου προσώπου Σου)» [Ψαλμ. 16,15]. Μάλιστα επειδή έλαβε ως θεοπάτορας τους αρραβώνες, προκήρυττε για την δόξα και λαμπρότητα του Χριστού, δια της οποίας και εμείς αξιωθήκαμε να γινόμαστε υιοί φωτός και τέκνα φωτός. Γι’ αυτό «υιούς φωτός» οι θεολόγοι μας αποκαλούν αυτό το φως και παράκληση και χάρη και βασιλεία και αρραβώνα και απαρχή του μέλλοντος αιώνος ονόμασαν αυτό το Φως.

Δεν απόλαυσαν, όμως, αισθητά αυτό το Φως, επειδή δεν είναι αίσθησις η θεία εκείνη λάμψις, αλλά επειδή εμείς είμαστε διπλοί και είναι αληθινή η λάμψη εκείνη, η οποία προέρχεται από τον Ήλιο της δικαιοσύνης και η αστραπή της θεότητος είναι νοητή, και νοητά εκλάμπει σε εμάς εκ Πνεύματος Αγίου, γι’ αυτό δεν λαμπρύνει μόνο την ψυχή, αλλά και το σώμα. Και αυτό το έδειξε αρχικά ο Μωυσής, όπως είπαμε, κατόπιν και αυτή η αλήθεια, η πηγή εκείνη της λάμψεως, ο Ιησούς Χριστός ο Θεός μας, έπειτα ο πρώτος, ο οποίος άθλησε γι’ αυτό, ο μέγιστος Στέφανος.

Μετά από αυτόν και ο θειότατος Παύλος, ο οποίος, όσο δεν ήταν ακόμη καθαρός, βλέποντας αυτό, τυφλώθηκε, έως ότου καθαρίσθηκε με το βάπτισμα· από τότε έχοντας αυτό το θείο φως στον εαυτό του, διαθερμαινόταν και έλεγε: «Τίς ἡμᾶς χωρίσει ἀπὸ τῆς ἀγάπης τοῦ Χριστοῦ; (:Ποιος, λοιπόν, θα μπορέσει να μας χωρίσει από την αγάπη αυτή που μας έχει ο Χριστός;)» [Ρωμ. 8,35] και «ἐξαπέστειλεν ὁ Θεὸς τὸ Πνεῦμα τοῦ Υἱοῦ αὐτοῦ εἰς τὰς καρδίας ἡμῶν (:επειδή είμαστε υιοί του επουρανίου Πατρός, γι’ αυτό απέστειλε ο Θεός στις καρδιές μας το Πνεύμα του Υιού Του)» [Γαλ. 4,6] και: «εἴ τις Πνεῦμα Χριστοῦ οὐκ ἔχει, οὗτος οὐκ ἔστιν αὐτοῦ (:Ο άνθρωπος που δεν έχει μέσα του Πνεύμα Χριστού, δεν ανήκει στον Χριστό)» [Ρωμ. 8,9], εννοώντας την χάρη του Αγίου Πνεύματος, η οποία είναι κοινή της Τριάδος.

Και ο Απόστολος Πέτρος βλέποντας αυτό το φως στην φυλακή ενισχύθηκε και έπεσαν οι αλυσίδες από αυτόν. Όμοια και πολλοί άλλοι από τους θείους μαθητές απόλαυσαν αυτόν τον φωτισμό· και ο Λουκάς και ο Κλεόπας έλαβαν την θέρμη του φωτός εκείνου και «ἡ καρδία αὐτῶν ἦν καιομένη ἐν αὐτοῖς»[βλ. Λουκά 24,32: «Καὶ εἶπον πρὸς ἀλλήλους· οὐχὶ ἡ καρδία ἡμῶν καιομένη ἦν ἐν ἡμῖν, ὡς ἐλάλει ἡμῖν ἐν τῇ ὁδῷ καὶ ὡς διήνοιγεν ἡμῖν τὰς γραφάς; (:Είπαν τότε ο ένας στον άλλο: ‘’Η καρδιά μας δεν αισθανόταν μέσα μας την πνευματική φλόγα του θείου ζήλου και της αγάπης προς τον Χριστό και δεν ζεσταινόταν από τη θερμότητα του φωτός της θείας αλήθειας, όταν μας μιλούσε στον δρόμο και μας εξηγούσε τις Γραφές; Πώς δεν μπορέσαμε, λοιπόν, να Τον αναγνωρίσουμε αμέσως;’’)»], επειδή το αληθινό Φως, αυτό το Ίδιο, πυρ ήλθε να βάλει στην γη, για το οποίο και έλεγε: «Πῦρ ἦλθον βαλεῖν ἐπὶ τὴν γῆν, καὶ τί θέλω εἰ ἤδη ἀνήφθη; (:Ο καιρός αυτός δεν είναι καιρός για ασύδοτη ζωή και για ύπνο, και για να περνούν οι δούλοι μου ξένοιαστα τις ημέρες τους. Ήλθα να βάλω φωτιά στη γη. Ήλθα, δηλαδή, να ανάψω την πυρκαγιά, που μέσα στις καλοπροαίρετες καρδιές θα δημιουργήσει φλογερή αγάπη και ζήλο για τον Θεό˙ στους κακοπροαίρετους, όμως, και δύστροπους ανθρώπους θα διεγείρει φανατικό μίσος. Κι έτσι θα χωριστούν οι πιστοί από τους απίστους. Τη φωτιά του πνευματικού, αυτού, πολέμου ήλθα να ρίξω απ’ τον ουρανό στη γη. Και τι άλλο περισσότερο θέλω, εάν τώρα άναψε κιόλας η φωτιά αυτή;)» [Λουκ. 12,49].

Και ο Δαβίδ από αυτό το φως θερμαινόμενος έλεγε: «Ἐθερμάνθη ἡ καρδία μου ἐντός μου, καὶ ἐν τῇ μελέτῃ μου ἐκκαυθήσεται πῦρ (:Πυρακτώθηκε μέσα μου η καρδιά και άναψε φωτιά στα σωθικά μου, καθώς σκεφτόμουν τη φαινομενική εγκατάλειψη των δικαίων και την ευημερία των ασεβών. Και οι φλόγες της φωτιάς αυτής θέριεψαν και οι απορίες που βασάνιζαν την καρδιά μου πολλαπλασιάστηκαν)» [Ψαλμ. 38,4].

Ο Μέγας Αντώνιος πάλι όταν είδε αυτό το φως, παρηγορήθηκε στο μνήμα και φώναζε προς τον Θεό: «Και πού ήσουν προηγουμένως;», όπως λέγει ο Μέγας Αθανάσιος στον βίο του. Και πολλοί άλλοι από τους αγίους, που ήσαν ασφαλισμένοι στο σκότος των φυλακών, αξιώθηκαν αυτής της χάριτος, ως υιοί φωτός, που ήσαν και ως θεούμενοι εκ Θεού, βλέποντας πάντοτε τον Θεό στις προσευχές και γινόμενοι θεοί κατά χάριν, επειδή όλοι τους μετέχουν από την θεία χάρη, επειδή τους υποσχέθηκε ο Χριστός να κατοικήσει μέσα τους· και το πνεύμα αυτού ενοικεί σε εμάς[πρβ Ρωμ.8,9: «Τὸ Πνεῦμα τοῦ Θεοῦ οἰκεῖ ἐν ὑμῖν»]. Λέγει και ο Απόστολος Παύλος: «Οὐκ ἐπιγινώσκετε ἑαυτοὺς ὅτι Ἰησοῦς Χριστὸς ἐν ὑμῖν ἐστιν; εἰ μὴ τι ἀδόκιμοί ἐστε (:Δεν γνωρίζετε καλά τους εαυτούς σας, ώστε να ξέρετε ότι, όταν βρίσκεστε στην πίστη, είναι ο Χριστός μέσα σας; Εκτός εάν δεν ζήσατε μέσα σας τον Χριστό κι είστε γι’ αυτό άξιοι αποδοκιμασίας)» [Β΄ Κορ. 13,5] και «Ἐξαπέστειλεν ὁ Θεὸς τὸ Πνεῦμα τοῦ Υἱοῦ αὐτοῦ εἰς τὰς καρδίας ἡμῶν, κρᾶζον Ἀββᾶ ὁ Πατήρ (:Απέστειλε ο Θεός στις καρδιές σας το Πνεύμα του Υιού του, το Οποίο σας δίνει την πληροφορία και την παρρησία να απευθύνεστε στον Θεό με την κραυγή και την επίκληση ‘’Αββά’’, δηλαδή, ‘’Πατέρα’’)» [Γαλ. 4,6].

Κατοικεί, όμως, ο Χριστός μαζί με τον Πατέρα και με το Άγιο Πνεύμα και μένει σε εμάς όχι καθ’ υπόστασιν, αλλά κατά χάριν και ο Απόστολος Παύλος φωνάζει: «Ἡ χάρις τοῦ Κυρίου Ἰησοῦ Χριστοῦ καὶ ἡ ἀγάπη τοῦ Θεοῦ καὶ ἡ κοινωνία τοῦ Ἁγίου Πνεύματος (:Η χάρις που δίνει ο Κύριος Ιησούς Χριστός και η αγάπη του Θεού και Πατρός και η συμμετοχή στις δωρεές του Αγίου Πνεύματος)» [Β΄ Κορ. 13,13]· και σχεδόν σε κάθε επιστολή λέγει: «Χάρις ὑμῖν καὶ εἰρήνη ἀπὸ Θεοῦ Πατρὸς ἡμῶν καὶ Κυρίου Ἰησοῦ Χριστοῦ (:Η χάρις και η ειρήνη που προέρχεται από αυτήν να σας δοθούν από τον Θεό Πατέρα και τον Κύριο Ιησού Χριστό)» [Β΄ Κορ. 1,2], και: «Ἡ χάρις τοῦ Κυρίου Ἰησοῦ Χριστοῦ μεθ’ ὑμῶν (:Σας εύχομαι η χάρις του Κυρίου μας Ιησού Χριστού να είναι μαζί σας)» [Α΄ Κορ. 16,23]. Και στις «Πράξεις» λέγει: «Καὶ λήψεσθε τὴν δωρεὰν τοῦ Ἁγίου Πνεύματος (: Και θα λάβετε τη δικαίωση και τον αγιασμό, τα οποία παρέχει το Άγιο Πνεύμα ως δωρεά σε αυτούς που βαπτίζονται)» [Πράξ. 2,38].

Λοιπόν δωρεά και χάρη της Αγίας Τριάδος λαμβάνουμε και όχι φύση, ούτε τις υποστάσεις, ούτε μία από τις τρεις υποστάσεις, αλλά μόνο το θείο πρόσλημμα, το σώμα δηλαδή το ανθρώπινο, το οποίο προσέλαβε ο Χριστός· μόνον αυτό, λέγω, ενώθηκε υποστατικά με τον Θεό Λόγο και αδιαιρέτως και ασυγχύτως και «ἐν αὐτῷ πᾶν τὸ πλήρωμα τῆς θεότητος σωματικῶς (:μέσα στον Χριστό κατοικεί ολόκληρη η θεότητα σωματικώς, δηλαδή μέσα στο σώμα και την ανθρώπινη φύση που προσέλαβε με τη σάρκωσή Του)»[Κολ.2,9]· και ημείς εκ του πληρώματος λαμβάνουμε χάρη ανάλογα με την αξία μας.

Από αυτό το θείο πλήρωμα, σαν από μία πηγή, ποτίζονται όλοι οι του Χριστού και μάλιστα από αυτήν την λαμπηδόνα παρηγορούνται εκείνοι, οι οποίοι αγωνίζονται γι’ Αυτόν και πάσχουν, και βρίσκονται σε φυλακές και σκότη· γι’ αυτό και ο Δαβίδ λέγει: «Κατὰ τὸ πλῆθος τῶν ὀδυνῶν μου ἐν τῇ καρδίᾳ μου αἱ παρακλήσεις σου εὔφραναν τὴν ψυχήν μου (: Κύριε, ανάλογες με τις θλίψεις μου ήταν και οι παρηγοριές που μου χάρισες. Ανάλογες με το πλήθος των πόνων που έσχιζαν την καρδιά μου ήταν και οι παρηγοριές Σου, που γέμισαν με ευφροσύνη την ψυχή μου)»[Ψαλμ.93,19]. Όλοι όσοι μιμούνται στην ζωή τον Χριστό ως καθαροί στην καρδία, βλέπουν τον Θεό, όχι όπως είναι στην φύση Του -διότι «Θεὸν οὐδεὶς ἑώρακε πώποτε (:τον Θεό δεν Τον έχει δει κανείς ποτέ)»[Ιω.1,18]- αλλά κατά χάριν.

Βλέπεις την κοινή χάρη της Αγίας Τριάδος; «Ἐξαπέστειλεν ὁ Θεὸς τὸ Πνεῦμα τοῦ Υἱοῦ αὐτοῦ (:Απέστειλε ο Θεός στις καρδιές σας το Πνεύμα του Υιού Του)» [Γαλ. 4,6], και «ἐκ τοῦ πληρώματος αὐτοῦ ἡμεῖς πάντες ἐλάβομεν (:από τον ανεξάντλητο πλούτο της τελειότητος και των δωρεών Του πήραμε όλοι εμείς)»[Ιω. 1,16]. Και τι ελάβαμε; «Χάριν ἀντὶ χάριτος(:Πήραμε τη μία χάρη πάνω στην άλλη. Μετά τη χάρη της αφέσεως των αμαρτιών μας, λάβαμε και τη χάρη της υιοθεσίας και της μακαρίας ζωής. Και ολοένα δεχόμαστε νέα υπεράφθονη χάρη πάνω σε εκείνη που προηγουμένως λάβαμε)» [Ιω. 1,16]. Λέγει: «Ἐπὶ τὰ ἔθνη ἡ δωρεὰ τοῦ Ἁγίου Πνεύματος ἐκκέχυται (:Στους εθνικούς πλούσια η δωρεά του Αγίου Πνεύματος έχει εκχυθεί)» [Πράξ. 10,45] και: «Ἐλάβετε Πνεῦμα υἱοθεσίας, ἐν ᾧ κράζομεν Ἀββᾶ ὁ Πατήρ (:Λάβατε από το Άγιο Πνεύμα φρόνημα και διάθεση κατά χάριν υιών του Θεού. Με το θάρρος μάλιστα που μας εμπνέει το φρόνημα αυτό φωνάζουμε στον Θεό με πόθο και παρρησία: ‘’Αββά, Πατέρα μου’’)» [Ρωμ. 8,15].

Αυτό, λοιπόν, το «Ἀββᾶ» σημαίνει «Πατέρα», επειδή γεννηθήκαμε εμείς υιοί κατά χάριν, υιοθετηθήκαμε από τον Πατέρα δια του μονογενούς Αυτού Λόγου, ο Οποίος έλαβε σάρκα «ἐν Ἁγίῳ Πνεύματι». Σε κάθε, λοιπόν, μέρος της Παλαιάς και της νέας Γραφής γίνεται λόγος έτσι για την χάρη του Θεού, η οποία αφού εκχύθηκε πλουσίως με την οικονομία του Λόγου, γέμισε όλο τον κόσμο· γι’ αυτό και η οικονομία του Λόγου Χάρις ονομάζεται.

Αλλά αυτοί που είναι στερημένοι της χάριτος, ως ανάξιοι αυτής, αθετούν την δωρεά και την ενέργεια του Πνεύματος, όντες σκοτεινοί και στερημένοι του φωτός, και άγευστοι της θείας γλυκύτητος του φωτισμού· γι’ αυτό και απιστούν μη γνωρίζοντας αυτό και βλασφημούν ως αντίθεοι. Και ποιος θα τους αναγγείλει την γλυκύτητα του θείου φωτός, αφού δεν την δοκίμασαν ή, για να το πούμε καλύτερα, είναι πλανεμένοι και βρίσκονται στο σκότος και συζούν με τους ζοφερούς και πονηρούς δαίμονες και είναι προσκολλημένοι όλους δι’ όλου σε αυτήν την αισθητή και μάταιη ζωή και ματαιοπονούν στην θεωρία των φαινομένων και αλλοιουμένων κτισμάτων, «καὶ ἐλάτρευσαν –όπως είπε ο Απόστολος Παύλος- τῇ κτίσει παρὰ τὸν κτίσαντα (:απέδωσαν τον σεβασμό της καρδιάς τους και την εξωτερική λατρεία τους στην κτίση, αντί να σέβονται και να λατρεύουν Εκείνον που την δημιούργησε)» [Ρωμ. 1,25].

Και θεωρώντας μεγάλο πράγμα την θεωρία των κτισμάτων, λέγουν ότι δεν έχει κάτι θείο η πίστις, αλλά βασίζονται μόνο στην γνώση της ματαιότητος και φρονούν ανόητα ότι δεν υπάρχει τίποτε άλλο ανώτερο και υψηλότερο από την αίσθηση και από τον ανθρώπινο νου, μιμούμενοι τους ανόητους δαίμονες, οι οποίοι είναι χωρισμένοι από την νοητή ακτίνα του Θεού και από την ανέκφραστη θεία λαμπρότητα και σκοτεινοί και περιφέρονται μόνο γύρω από τον αέρα και την γη ανόητα και υπερήφανα.

Γι’ αυτό κινούμενοι μόνο στα φαινόμενα αυτά και περιγραπτά και κινούμενα τοπικά ή φανταστικά με τα μαθήματα, δεν νομίζουν οι άθλιοι ότι υπάρχει κάτι άλλο υψηλότερο από αυτόν τον περιγραπτό νου μας και από την αίσθηση και δογματίζουν ως μία έντεχνη μαθηματική, την υπέρλογη και σύμφωνα με την πίστη ευσέβεια, που προέρχεται μόνο με την χάρη του Θεού· και όποιον δεν γνωρίζει κινήσεις αστέρων και λογικές μεθόδους και αριθμούς και θέσεις σχημάτων, λέγουν ότι δεν γνωρίζει Θεό, αθετώντας γενικά οι μάταιοι την απλότητα του κηρύγματος, με το οποίο μώρανε ο Θεός την σοφία αυτού του κόσμου.

Αλλά εμείς πιστεύουμε ότι όλο το σύστημα των αγίων με την πίστη τελειώθηκε και σώθηκε· ο Άβελ με την πίστη άθλησε· ο Ενώχ με την πίστη μετατέθηκε· ο Νώε με την πίστη έκανε την Κιβωτό και με αυτή σώθηκε· ο Αβραάμ πίστευσε στον Θεό και με την πίστη είδε τον Θεό· όμοια ο Ισαάκ και ο Ιακώβ, ο οποίος μάλιστα και καθαρότερα είδε τον Θεό, όταν είδε την κλίμακα στην οποία στηριζόταν ο Κύριος και πάλευε με τον Άγγελο, ο οποίος έλεγε ότι είναι Θεός των πατέρων του. Και Αυτός ήταν ο Λόγος, ο Άγγελος της Μεγάλης Βουλής, για την ιδική μας σωτηρία. Και ο Μωυσής είδε τον Θεό στο πυρ της Βάτου και στον γνόφο και με το φως στο Σιναίο όρος και κατελάμπετο. Και ο Ησαΐας επάνω στον θρόνο της δόξας είδε τον Θεό, όμοια και ο Ιεζεκιήλ και ο Δανιήλ και μαζί με αυτούς και οι υπόλοιποι με την πίστη είδαν τον Θεό.

Οι δε Απόστολοι είναι φανερό ότι με την πίστη υπηρέτησαν τον σαρκωθέντα Θεό, και αφού ονομάσθηκαν «φως του κόσμου» από το αληθινό φως, είδαν με πίστη το φως Αυτού αρχικά στο όρος το άγιο, ύστερα και σε γλώσσες πύρινες στο ανώγειο και το περιέφεραν μαζί τους σε κάθε μέρος. Όμοια και όλοι οι χοροί των αγίων το είδε καθένας, όσο ήταν δυνατό σε κάθε ένα από αυτούς. Αφήνω για να αναφέρω ξεχωριστά τους αγίους διδασκάλους και τους Πατέρες, για να μην προξενήσω κόπο και βάρος σε αυτόν τον λόγο. Είναι αρκετά τα των Προφητών και Αποστόλων ως θεμέλια της ευσεβείας, για να αποδείξουν φανερά την αλήθεια.

Γι’ αυτό και εμείς μπορούμε να πούμε, σύμφωνα με τον Παύλο, ότι «ἐν πίστει περιπατοῦμεν (:τη ζωή αυτήν την διανύουμε με πίστη, χωρίς να βλέπουμε κατά πρόσωπον τον Κύριο)» [Β΄Κορ. 5,7] και ότι «τὰ τῆς πίστεως ἐν ἀρραβῶνι λαμβάνομεν (:όσα απορρέουν από την πίστη τα λαμβάνουμε στην παρούσα ζωή ως προκαταβολή και εγγύηση)»· λέγει πάλι ο Παύλος: «Βλέπομεν γὰρ ἄρτι δι’ ἐσόπτρου ἐν αἰνίγματι, τότε δὲ πρόσωπον πρὸς πρόσωπον (:Διότι τώρα βλέπουμε σαν μέσα από μεταλλικό καθρέφτη θαμπά και με τόση ατέλεια, ώστε να μας μένουν πολλά αινίγματα που δεν μπορούμε να τα εξηγήσουμε. Τότε, όμως, θα δούμε φανερά και καθαρά, διότι θα δούμε κατευθείαν πρόσωπο με πρόσωπο)» [Α΄ Κορ. 13,12].

Λοιπόν, ας καταισχυνθούν και ας γεμίσουν από σκότος, όσοι δεν δέχονται το φως, ούτε αισθάνονται την χάρη, επειδή είναι αδόκιμοι· εμείς, όμως, επειδή λάβαμε από το θείο πλήρωμα «χάριν αντί χάριτος», ανυμνούμε τον Ιησού τον Χριστό, το φως το αληθινό, «ὃ φωτίζει πάντα ἄνθρωπον ἐρχόμενον εἰς τὸν κόσμον (:το απολύτως τέλειο φως, η μοναδική πηγή του φωτός, που φωτίζει κάθε άνθρωπο που έρχεται στον κόσμο)»[Ιω.1,9], όπως έχει γραφεί: «ᾧ πρέπει ἡ δόξα εἰς τοὺς αἰῶνας(:στον Οποίο αρμόζει η δόξα στους αιώνες)». Αμήν.

ΠΡΟΣ ΔΟΞΑΝ ΤΟΥ ΑΓΙΟΥ ΤΡΙΑΔΙΚΟΥ ΘΕΟΥ,

επιμέλεια κειμένου: Ελένη Λιναρδάκη, φιλόλογος

ΠΗΓΕΣ:

· Αγίου Συμεών, Αρχιεπισκόπου Θεσσαλονίκης, Τα Άπαντα, έκδοσις Συνοδεία Σπυρίδωνος ιερομονάχου, Ιερά Καλύβη «Άγιος Σπυρίδων Α΄», Νέα Σκήτη-Άγιο Όρος, 2022, σελίδες 85 - 93.

· Π. Τρεμπέλα, Η Καινή Διαθήκη με σύντομη ερμηνεία (απόδοση στην κοινή νεοελληνική), εκδόσεις αδελφότητος θεολόγων «Ο Σωτήρ», έκδοση τέταρτη, Αθήνα 2014.

· Η Καινή Διαθήκη, Κείμενον και ερμηνευτική απόδοσις υπό Ιωάννου Κολιτσάρα, εκδόσεις αδελφότητος θεολόγων «Η Ζωή», έκδοση τριακοστή τρίτη, Αθήνα 2009.

· Η Παλαιά Διαθήκη κατά τους εβδομήκοντα, Κείμενον και σύντομος απόδοσις του νοήματος υπό Ιωάννου Κολιτσάρα, εκδόσεις αδελφότητος θεολόγων «Η Ζωή», έκδοση τέταρτη, Αθήνα 2005.

· Η Παλαιά Διαθήκη μετά Συντόμου Ερμηνείας, Παναγιώτης Τρεμπέλας, Αδελφότης Θεολόγων «Ο Σωτήρ», Αθήνα, 1985.