Αγίου Συμεών Θεσσαλονίκης - Περί της λεγομένης Αρτοκλασίας

ΑΓΙΟΥ ΣΥΜΕΩΝ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ

        ΠΕΡΙ ΤΩΝ ΝΥΧΘΗΜΕΡΙΝΩΝ ΑΚΟΛΟΥΘΙΩΝ, ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΜΒ΄:

Περί της λεγομένης Αρτοκλασίας

    Τότε [:στο προηγούμενο κεφάλαιο ο άγιος έκανε λόγο για την ακολουθία της Λιτής], λοιπόν, και άλλη ιεροπραξία τελείται, από τον ουρανό παραδομένη από αυτόν τον Σωτήρα. Τοποθετούνται σε μία τράπεζα πέντε άρτοι και σε μερικά σκεύη κατάλληλα λίγος σίτος, οίνος και έλαιο, τα οποία, ενώ ψάλλεται το «Θεοτόκε Παρθένε», ο ιερέας θυμιάζει κυκλοειδώς σε τύπο σταυρικό, όχι ως σε άγια, αλλά όπως σε αυτά που πρόκειται να αγιασθούν, μάλλον δε ως προαγιάζοντας αυτά με τον Σταυρό και με το θυμίαμα· γι’ αυτό ούτε υποκλίνει την κεφαλή τότε θυμιάζοντας, αλλά με ορθή την κεφαλή μένει και μιμούμενος τον Σωτήρα, διότι Αυτόν παριστάνει, και επικαλούμενος Αυτόν, λαμβάνει τον ένα από τους πέντε άρτους.

      Και αφού ο διάκονος ειπεί το «τοῦ Κυρίου δεηθῶμεν», ο ιερέας εκφωνεί «Κύριε Ἰησοῦ Χριστέ, ὁ Θεὸς ἡμῶν, ὁ εὐλογήσας τοὺς πέντε ἄρτους καὶ πεντακισχιλίους ἄνδρας χορτάσας, αὐτὸς εὐλόγησον καὶ τοὺς ἄρτους τούτους»· και, ενώ λέγει, κάνει με τον ένα άρτο επάνω στους άλλους τέσσερες τον τύπο του Σταυρού, δείχνοντας ότι ο Χριστός τούτο έπραξε, λαμβάνοντας όμοια πέντε άρτους στα χέρια Του. Και τοποθετώντας τον άρτο τούς ευλογεί σταυροειδώς με την χείρα, μαρτυρώντας ότι ο Χριστός τούς ευλογεί, και επιφέρει τον σίτο, τον οίνο και το έλαιο, ευλογώντας και αυτά. «Καὶ πλήθυνον αὐτά», λέγει, «ἐν τῇ ἁγίᾳ μονῇ ταύτῃ καὶ εἰς τὸν κόσμον σου ἅπαντα»· διότι και Αυτός, όταν ανοίγει την χείρα, πληροί κάθε «ζῷον εὐδοκίας», όπως γράφεται, και έπειτα λέγει την κατάλληλη δοξολογία· «Ὅτι σὺ εἶ ὁ εὐλογῶν καὶ ἁγιάζων τὰ σύμπαντα», και δοξάζει τον Άρτο της ζωής, δηλαδή τον Υιό μετά του Πατρός και του Αγίου Πνεύματος, και τότε από όλους λέγεται η ευχαριστία, την οποία κάποτε προς τον Κύριο εκφώνησε ο Ιώβ: «Εἴη τὸ ὄνομα Κυρίου εὐλογημένον» και το «εὐλογήσω τὸν Κύριον»· αυτός είναι ο αρμοδιότατος ψαλμός, ο οποίος λέχθηκε από τον Δαβίδ για την χορηγία, δηλαδή για την χορήγηση των απαραίτητων για την συντήρησή μας.

     Και έτσι σφραγίζοντας ο ιερέας όλους και εξαιτούμενος για όλους την του Θεού ευλογία, επειδή αυτή είναι η αληθινή τροφή και πόσις· διότι το φαγητό δεν μάς παριστάνει στον Θεό, σύμφωνα με τον Παύλο· και διότι μόνον ο Θεός είναι ο χορηγός κάθε αγαθού, ο ιερέας χωρίς να κάνει την απόλυση, αναχωρεί, διότι, και αφού αρχίσει η ανάγνωση, λέγεται συναπτά και ο όρθρος· οι άρτοι δε και ο οίνος, ως αγιασμένοι με την ευλογία του ιερέα, διαμοιράζονται στους παρευρισκομένους και είναι μεταδοτικά, σε όσους τα λαμβάνουν με πίστη, χαρισμάτων, ιάσεων και άλλων πολλών δωρεών.

   ΠΡΟΣ ΔΟΞΑΝ ΤΟΥ ΑΓΙΟΥ ΤΡΙΑΔΙΚΟΥ ΘΕΟΥ,

         επιμέλεια κειμένου: Ελένη Λιναρδάκη, φιλόλογος

ΠΗΓΕΣ:

·       Αγίου Συμεών, Αρχιεπισκόπου Θεσσαλονίκης, Τα Άπαντα, έκδοσις Συνοδεία Σπυρίδωνος ιερομονάχου, Ιερά Καλύβη «Άγιος Σπυρίδων Α΄», Νέα Σκήτη-Άγιο Όρος, 2022, σελίδες 380-381.

·       Συμεὼν Αρχιεπισκόπου Θεσσαλονίκης, Περὶ τῶν ἱερῶν τελετῶν, Κεφάλαιον ΜΒ΄, «Περὶ τῆς λεγομένης Ἀρτοκλασίας», PG 155, 240A–244B

Συμεὼν Ἀρχιεπίσκοπος Θεσσαλονίκης, Περὶ τῶν ἱερῶν τελετῶν, Κεφάλαιον ΜΒ΄, «Περὶ τῆς λεγομένης Ἀρτοκλασίας», PG 155, 240A–244B