Όταν η αργία γίνεται όπλο: Μπορεί να πεταχτεί ένας Μητροπολίτης στον δρόμο;

Πανόρθοδοξο Κίνημα Στήριξης Μητροπολίτη Πάφου Τυχικού

Η υπόθεση του Μητροπολίτη Τυχικού έχει πλέον υπερβεί τα στενά όρια μιας εσωτερικής  εκκλησιαστικής διαμάχης. Έχει εξελιχθεί σε ζήτημα θεσμικής νομιμότητας, σε δοκιμασία της σχέσης Εκκλησίας και κράτους και τελικά, σε ερώτημα για το πόσο ανθεκτικό παραμένει το κράτος δικαίου όταν δοκιμάζεται από αυθαίρετες πρακτικές εξουσίας.

Το ερώτημα που απασχολεί την κοινή γνώμη είναι απλό αλλά βαρύνουσας σημασίας: μπορεί ένας μητροπολίτης, ο οποίος διαμένει επί 22 συναπτά έτη στη Μητρόπολη, να απομακρυνθεί βίαια από την κατοικία του με την επέμβαση της Αστυνομίας, μετά από αντικανονική κήρυξή του ως έκπτωτου και επιβολή αργίας;

Η απάντηση είναι ξεκάθαρη και δεν επιδέχεται ερμηνευτικών ακροβασιών: όχι. Ούτε το κανονικό δίκαιο της Εκκλησίας, ούτε το Σύνταγμα, ούτε το αστικό δίκαιο παρέχουν τέτοια εξουσία σε οποιονδήποτε.

Η αργία, στο κανονικό δίκαιο της Ορθόδοξης Εκκλησίας, αποτελεί προσωρινό πειθαρχικό μέτρο. Δεν ταυτίζεται με καθαίρεση, δεν συνεπάγεται απώλεια επισκοπικής ιδιότητας και, κυρίως, δεν οδηγεί αυτομάτως σε απώλεια κατοικίας. Ο επίσκοπος σε αργία παραμένει επίσκοπος. Η ιδιότητά του δεν αίρεται με διοικητικές αποφάσεις ούτε με πρακτικές τετελεσμένων.

Οι Ιεροί Κανόνες είναι απολύτως σαφείς. Ο 74ος Αποστολικός Κανόνας απαιτεί κανονική κατηγορία, απολογία και πλήρη συνοδική κρίση πριν από την επιβολή οποιασδήποτε σοβαρής ποινής. Ο 6ος Κανόνας της Β΄ Οικουμενικής Συνόδου απαγορεύει ρητώς τις αυθαίρετες ενέργειες εις βάρος επισκόπων. Ο 34ος Αποστολικός Κανόνας κατοχυρώνει την αρχή της συνοδικότητας και αποκλείει μονομερείς πράξεις του πρώτου.

Το κρίσιμο, ωστόσο, είναι ότι σε ολόκληρο το σώμα των Ιερών Κανόνων δεν υπάρχει ούτε μία διάταξη που να προβλέπει απομάκρυνση επισκόπου από την κατοικία του λόγω αργίας. Ούτε μία. Η έννοια της «έξωσης» είναι ξένη προς την κανονική παράδοση της Εκκλησίας.

Πέραν όμως του κανονικού δικαίου, υπάρχει το κοσμικό δίκαιο. Ο Μητροπολίτης Τυχικός διαμένει επί 22 χρόνια στη Μητρόπολη. Δεν πρόκειται για προσωρινή φιλοξενία ούτε για αυθαίρετη χρήση χώρου. Πρόκειται για κατοικία, για παγιωμένη έννομη κατάσταση, για έναν χώρο ζωής που προστατεύεται από το Σύνταγμα και το αστικό δίκαιο.

Το Σύνταγμα της χώρας δεν αναστέλλεται ούτε υποχωρεί μπροστά σε εκκλησιαστικές αποφάσεις. Το άρθρο 9 κατοχυρώνει το απαραβίαστο της κατοικίας. Το άρθρο 2 προστατεύει την ανθρώπινη αξία. Το άρθρο 5 διασφαλίζει την ελεύθερη ανάπτυξη της προσωπικότητας. Το άρθρο 25 επιβάλλει την αρχή της αναλογικότητας. Η απομάκρυνση προσώπου από την κατοικία του χωρίς δικαστική απόφαση δεν είναι απλώς παράνομη· είναι αντισυνταγματική.

Στο αστικό δίκαιο τα πράγματα είναι εξίσου σαφή. Έξωση γίνεται μόνο κατόπιν δικαστικής διαδικασίας, με αγωγή, απόφαση δικαστηρίου και εκτέλεση από δικαστικό επιμελητή. Καμία συνοδική απόφαση, καμία εκκλησιαστική πράξη, καμία διοικητική εντολή δεν υποκαθιστά τη Δικαιοσύνη.

Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί το ενδεχόμενο εμπλοκής της Αστυνομίας. Η Αστυνομία δεν είναι όργανο εκκλησιαστικής διοίκησης. Δεν εκτελεί εκκλησιαστικές ποινές ούτε εφαρμόζει συνοδικές αποφάσεις. Ο ρόλος της είναι αυστηρά καθορισμένος από τον νόμο: ενεργεί μόνο με εισαγγελική εντολή, με δικαστική απόφαση ή σε περίπτωση αυτόφωρου ποινικού αδικήματος.

Η χρήση της Αστυνομίας για την επιβολή εκκλησιαστικών αποφάσεων χωρίς δικαστική κάλυψη θα συνιστούσε θεσμική εκτροπή. Θα άνοιγε έναν επικίνδυνο δρόμο όπου η ισχύς αντικαθιστά το δίκαιο και η αυθαιρεσία βαπτίζεται διοίκηση.

Η υπόθεση επιβαρύνεται ακόμη περισσότερο από τις σοβαρές αιτιάσεις περί αντικανονικότητας της ίδιας της έκπτωσης του Μητροπολίτη Τυχικού. Όταν η βάση μιας διαδικασίας είναι ελαττωματική, κάθε επόμενο βήμα γίνεται ακόμη πιο επισφαλές. Η αδικία δεν θεραπεύεται με νέα μέτρα· πολλαπλασιάζεται.

Το πραγματικό διακύβευμα, τελικά, δεν είναι μόνο ένα πρόσωπο. Είναι η αξιοπιστία των θεσμών. Είναι το αν η Εκκλησία θα πορευτεί σύμφωνα με τους Ιερούς Κανόνες της ή με λογικές επιβολής. Είναι το αν το κράτος δικαίου θα παραμείνει ακέραιο ή θα υποχωρήσει μπροστά σε τετελεσμένα.

Η ιστορία διδάσκει ότι οι θεσμοί χάνουν το κύρος τους όχι όταν κάνουν λάθη, αλλά όταν αρνούνται να τα διορθώσουν. Και το κύρος, όταν χαθεί, δεν ανακτάται με αστυνομικές παρεμβάσεις, αλλά μόνο με επιστροφή στη νομιμότητα, τη δικαιοσύνη και τον σεβασμό του ανθρώπου.

Η ισχύς δεν παράγει δίκαιο. Το δίκαιο παράγει κύρος. Και αυτό είναι το μέτρο με το οποίο θα κριθούν όλοι. 

Πανόρθοδοξο Κίνημα Στήριξης Μητροπολίτη Πάφου κ.κ Τυχικού (Αγγλία,Αμερική,Καναδάς,Αυστραλία,Μεξικό,Ιρλανδία,Σκωτία,Ρουμανία,Βουλγαρία,Σερβία)