2 Μαρ 2011

Αλήθεια ή μύθος το Κρυφό Σχολειό;

Ἀλήθεια ἤ μύθος τό Κρυφό Σχολειό;

Ι. ᾿Α. Νικολαΐδης, τ. επιθεωρητής Μ.Ε

῾Ο Μάρτιος εἶναι ὁ μήνας τῆς ἐλευθερίας· τῆς πανανθρώπινης -λόγῳ τοῦ Εὐαγγελισμοῦ τῆς Θεοτόκου- ἀλλά καί τῆς ἐθνικῆς γιά μᾶς τούς ῞Ελληνες μέ τήν ἐπανάσταση τοῦ 1821. «Χαρεῖτε, ἀδέλφια, τήν τρανή διπλή γιορτή», συνιστᾶ ὁ Γ. Βερίτης. Δυστυχῶς ὅμως τίς τελευταῖες δεκαετίες τή χαρά τῆς γιορτῆς τή σκιάζουν συχνά-πυκνά αὐτό τό μήνα κάποιες ἀρνητικές παρεμβάσεις στόν τύπο, στό ραδιόφωνο, στήν τηλεόραση. ᾿Επηρμένοι «διανοούμενοι», πολύξεροι δημοσιογράφοι, ἱστορικοί τοῦ γλυκοῦ νεροῦ, ἄνθρωποι στρατευμένοι ὅλοι τους σέ μιά ξοφλημένη ἰδεολογία, ἐπιμένουν σώνει καί καλά νά μᾶς «διαφωτίσουν». Σκοπός τους εἶναι, μέσα σέ μία γενικότερη πολεμική, πῶς θά διακυβευθεῖ ἡ προσφορά τῆς ᾿Εκκλησίας πρός τό πολύπαθο Γένος. Σταθεροί ἐπιμέρους στόχοι τους ὁ ἐθνομάρτυρας πατριάρχης Γρηγόριος Ε´ καί τό θρυλικό Κρυφό Σχολειό. ᾿Επικουρικά ἐπιστρατεύεται καμιά φορά κι ἕνα ἀνώνυμο κείμενο δεύτερης κατηγορίας, ἡ «῾Ελληνική Νομαρχία».

Εἶναι ἀνάγκη νά δοθεῖ μιά τεκμηριωμένη ἀπάντηση. ᾿Αλλά σ᾿ ἕνα σύντομο σημείωμα δέν εἶναι δυνατόν νά περιληφθοῦν ὅλα. Γι᾿ αὐτό ἐπί τοῦ παρόντος θά μείνουμε στό Κρυφό Σχολειό.

«Πρόκειται γιά χαλκευμένο μύθο», μᾶς λένε. «Κρυφό Σχολειό δέν ὑπῆρξε». Γιά νά ὑποστηρίξεις ὅμως κάτι, χρειάζονται καί ἀποδείξεις ἤ, τουλάχιστον, ἐπιχειρήματα. Κι ἄν δέν ὑπάρχουν, τά ἐπινοεῖς. Τό πρῶτο, λοιπόν, καταλυτικό -ὑποτίθεται- ἐπιχείρημά τους εἶναι ὅτι «δέν ἔχουμε γραπτές μαρτυρίες γιά τήν ὕπαρξη τοῦ Κρυφοῦ Σχολειοῦ». Δέν μᾶς ἐξηγοῦν ὅμως βάσει ποιᾶς λογικῆς γυρεύουν γραπτά ντοκουμέντα γιά κάτι πού ἦταν ΚΡΥΦΟ. ᾿Ανατρέπουν, δηλαδή, τόν θεμελιώδη νόμο τῆς ἀντίφασης τοῦ ᾿Αριστοτέλη. Τό Κρυφό Σχολειό ζῆ στή συνείδηση τοῦ ἔθνους καί τό λαϊκό ἔνστικτο κατά κανόνα εἶναι ἀλάνθαστο.

᾿Εντούτοις δέν εἶναι ἀκριβές ὅτι ἔλειψαν ἐντελῶς οἱ μαρτυρίες· 1) ῾Ο Θεόφιλος Κορυδαλλέας ἀφήνει σχετικούς ὑπαινιγμούς, 2) ῾Ο Φωτάκος γράφει σχετικά· «῞Ολα γίνονταν στό σκοτάδι καί προφυλακτικά ἀπό τούς Τούρκους», 3) ῾Ο Γεώργιος Μαυροκορδάτος ἀναλαμβάνοντας τήν πρυτανεία στό «᾿Αθήνησι Πανεπιστήμιον» εἶπε στήν προσφώνησή του τό 1849· «῾Η μέν πρό ἡμῶν νεολαία ἐδιδάσκετο λαθραίως ἐν ὑπογείοις καί ἐν ταῖς ὀπαῖς τῆς γῆς τόν τύραννον διαφεύγουσα...», 4) ῾Ο Νικόλαος Δραγούμης, ἕνα πνεῦμα ἀληθινά φωτεινό, τό 1854 κάνει μνεία τοῦ Κρυφοῦ Σχολειοῦ στό περιοδικό «Πανδώρα». Οἱ τρεῖς τελευταῖες μαρτυρίες ἀνήκουν, βέβαια, στά πρῶτα μεταεπαναστατικά χρόνια -ὅταν δηλαδή ἐξέλιπε ὁ λόγος τῆς ἀπόκρυψης-, ἡ πρώτη ὅμως ὑπαινικτική ἀναφορά ἀνήκει στό πρῶτο μισό τοῦ 17ου αἰώνα.

῾Υπάρχει, ἐντούτοις, καί τό δημοτικό τραγουδάκι «Φεγγαράκι μου λαμπρό...», πού ὁ Φωριέλ τό πρωτοάκουσε τό 1824 -πάνω στή βράση τῆς ἐπανάστασης- καί πού φυσικά εἶχε πλαστεῖ πρίν ἀπό πολλά-πολλά χρόνια. ᾿Ακοῦστε μία εὐφάνταστη ἐξήγηση· «Φρονοῦμεν ὅτι δέν ζημιοῦται ποσῶς ἡ ἀξία τοῦ τρυφερωτάτου ποιήματος, ἐάν φαντασθῶμεν τό παιδάκι ἐντός τῆς οἰκίας του -ἐν τῇ ἀσφαλείᾳ- ἀτενίζον πρός τήν σελήνην καί ἆδον ἆσμα...». Πραγματικά ὡραία εἰκόνα τό ρομαντικό παιδάκι τῆς Τουρκοκρατίας «ἐν τῇ ἀσφαλείᾳ» τοῦ παιδομαζώματος! Καί τό «νά περπατῶ»; Καί τό «νά πηγαίνω στό σχολειό»; Πᾶνε περίπατο...

᾿Επιπλέον ὅμως ὑπάρχουν -ὑποδεικνύονται ὥς σήμερα- συγκεκριμένοι χῶροι, ὅπου, κατά προφορική παράδοση, εἶχαν λειτουργήσει Κρυφά Σχολειά. ᾿Αναφέρω μερικούς· Μονή Φιλανθρωπινῶν στά Γιάννενα, μονή Φιλοσόφου στή Δημητσάνα, μονή ῾Αγίας Τριάδας στήν Τῆνο, μονή Πεντέλης, Μακρυνίτσα Πηλίου, Σιάτιστα κ.ἄ. ᾿Αλλά καί ὁ περιηγητής Γκέρλαχ διηγεῖται ὅτι τό 1572 εἶδε τόν κληρικό γερο-Μαλαξό νά διδάσκει στό σπίτι του, σ᾿ ἕνα ἐξαθλιωμένο δωμάτιο.

Θά μνημονεύσω τέλος δύο πρόσθετα τεκμήρια· α) Τόν ὑπέροχο πίνακα τοῦ Ν. Γύζη «Κρυφό Σχολειό» πού φιλοτεχνήθηκε τό 1876 καί β) τό ὡραῖο ποίημα τοῦ ᾿Ιωάννη Πολέμη πού δημοσιεύτηκε τό 1900. Καί τά δύο αὐτά ἔργα τέχνης στηρίζονται στήν ἐθνική παράδοση καί παράλληλα τή στηρίζουν.

Οἱ ἀρνητές, ὡστόσο, ἐπικαλοῦνται κι ἕνα δεύτερο ἐπιχείρημα· «Ποτέ οἱ Τοῦρκοι δέν παρεμπόδισαν τήν ἵδρυση ἑλληνικῶν σχολείων». ῾Ομολογῶ ὅτι μέ συγκινεῖ τό πάθος τῶν αὐτόκλητων συνηγόρων νά ὑπερασπιστοῦν τούς καημένους τούς Τούρκους, γνωστότατους στήν ἱστορία γιά τήν εὐαισθησία τους στά γράμματα καί τόν πολιτισμό γενικά!

῎Ας σοβαρευτοῦμε, λοιπόν. Εἶναι γεγονός ὅτι στά ἀστικά κέντρα ἱδρύθηκαν ἀξιόλογες σχολές ἀπό ἀνθρώπους κυρίως τῆς ᾿Εκκλησίας. Τί γινόταν ὅμως στήν ἐπαρχία; Κυριαρχοῦσε ἡ αὐθαιρεσία τοῦ τοπικοῦ ἀγᾶ. ῾Ο ᾿Ιωάννης Ρίζος Νερουλός (1778-1850) παρατηρεῖ ὅτι κατά τόπους ἀπαγορευόταν ἡ ἵδρυση σχολείων. ᾿Αλλά καί ἡ συνθήκη τοῦ Κιουτσούκ-Καϊναρτζῆ (1774) κατοχυρώνει ἐπίσημα τό προνόμιο τῶν ραγιάδων νά ἱδρύουν σχολεῖα, διότι ἀκριβῶς συχνά παρεμβάλλονταν ἐμπόδια.

῎Ας λένε ὅ,τι θέλουν οἱ ὄψιμοι ἀρνητές στόν 20ό αἰώνα, ῎Αλκης ᾿Αγγέλου, Κ. Δημαρᾶς, Μαν. Γεδεών κ.ἄ. ῾Ο 19ος αἰώνας, πού εἶναι πιό κοντά στά πράγματα, δίνει πολυφωνικά τή μαρτυρία του. Τή δίνουν ἀκόμη ὁ Διον. Κόκκινος πού γράφει στόν α´ τόμο, σελ. 21, τῆς «῾Ελληνικῆς ᾿Επαναστάσεως»· «Τό κρυφό σχολειό δέν εἶναι θρύλος», ὁ Μιχ. Περάνθης στόν α´ τόμο τῆς «῾Ελληνικῆς Πεζογραφίας», ὁ ἱστοριοδίφης Τάσος Γκριτσόπουλος στήν «Πατριαρχική Μεγάλη τοῦ Γένους Σχολή», τομ. α´, σελ. 70-71, ὁ Διομήδης Πετσάλης στούς «Μαυρόλυκους» καί πολλοί ἄλλοι.

Φαίνεται ὅτι τό σκοτάδι τῆς ἰδεολογικῆς σκλαβιᾶς εἶναι χειρότερο καμιά φορά καί ἀπό ἐκεῖνο τῆς ἐθνικῆς σκλαβιᾶς.

Περιοδικό «Απολύτρωσις» Ι. ᾿Α. Νικολαΐδης

Ευάγγελος Πονηρός, Υπόμνημα προς την Υπουργό Παιδείας για το ορθόδοξο χριστιανικό μάθημα θρησκευτικών

Θέμα: Ὑπόμνημα γιά τό ὀρθόδοξο χριστιανικό μάθημα θρησκευτικῶν

Πρός ἀξιότιμη κα Ἄννα Διαμαντοπούλου Ὑπουργό Παιδείας Διά Βίου Μάθησης καί Θρησκευμάτων

Ἀνδρέα Παπανδρέου 37

15180 Μαρούσι

Ἀξιότιμη κα Ὑπουργέ,

ἐπειδή πληροφορούμαστε, ὅτι κατά καιρούς ἀπευθύνονται πρός τό Ὑπουργεῖο Παιδείας διάφοροι, κυρίως ἐξωσχολικοί, παράγοντες καί ἀπαιτοῦν τήν ἀλλοίωση τοῦ ὀρθοδόξου χριστιανικοῦ μαθήματος θρησκευτικῶν καί ἐπειδή ἐπιθυμοῦμε νά προφυλάξουμε τό Ὑπουργεῖο Παιδείας ἀπό τυχόν ἐπηρεασμό καί υἱοθεσία ἀστόχων προτάσεων, οἱ ὁποῖες θά ὁδηγοῦσαν σέ παραβίαση τοῦ Συντάγματος καί τῶν διεθνῶν συμβάσεων τίς ὁποῖες ἔχει ἡ Ἑλληνική Δημοκρατία ἐπικυρώσει, παραβιάσεις οἱ ὁποῖες θά εἶχαν ὡς τραγικό ἀποτέλεσμα τήν καταπάτηση τῶν ἀνθρωπίνων δικαιωμάτων τῶν ὀρθοδόξων χριστιανῶν μαθητῶν, θέτουμε ὑπ΄ ὄψη σας τά ἑξῆς στοιχεῖα:

1. Ἡ διεθνής Σύμβαση τῆς Ρώμης τῆς 4ης Νοεμβρίου 1950 «περί προασπίσεως τῶν δικαιωμάτων τοῦ ἀνθρώπου καί τῶν θεμελιωδῶν ἐλευθεριῶν», τήν ὁποία ἔχει ἐπικυρώσει ἡ Ἑλληνική Δημοκρατία διά τοῦ νόμου 2329/1953 καί διά τοῦ Ν.Δ. 53/1974 κατοχυρώνει διά τοῦ 9ου ἄρθρου της τό ἀτομικό δικαίωμα τῆς θρησκευτικῆς ἐλευθερίας. Στό δέ ἄρθρο 2 τοῦ Α προσθέτου πρωτοκόλλου της ὁρίζει ὅτι: «οὐδεῖς δύναται νά στερηθεῖ τοῦ δικαιώματος ὅπως ἐκπαιδευθῇ. Πᾶν Κράτος ἐν τῇ ἀσκήσει τῶν ἀναλαμβανομένων ὑπ΄ αὐτοῦ καθηκόντων ἐπί τοῦ πεδίου τῆς μορφώσεως καί τῆς ἐκπαιδεύσεως θά σέβεται τό δικαίωμα τῶν γονέων ὅπως ἐξασφαλίζωσιν τήν μόρφωσιν καί ἐκπαίδευσιν ταύτην συμφώνως πρός τάς ἰδίας αὐτῶν θρησκευτικάς καί φιλοσοφικάς πεποιθήσεις». Πιστεύουμε ὅτι θά εἶναι ἀπαράδεκτο νά ἀπολέσουν οἱ ὀρθόδοξοι χριστιανοί μαθητές τό δικαίωμα νά ἀπολαμβάνουν τήν ὀρθόδοξη χριστιανική μόρφωση καί ἐκπαίδευση, διότι ἐπιμένουν μερικοί νά τούς ἐπιβάλουν τήν θρησκειολογία ἤ ὁποιονδήποτε ἄλλο τύπο μαθήματος ὁ ὁποῖος θά καταργεῖ, θά νοθεύει ἤ θά στρεβλώνει τήν ὀρθόδοξη χριστιανική παιδεία.

2. Ἡ «Σύμβαση γιά τά Δικαιώματα τοῦ Παιδιού» ἡ ὁποία υἱοθετήθηκε ἀπό τήν Γενική Συνέλευση τοῦ Ὀργανισμού Ἡνωμένων Ἐθνών στίς 20-11-1989 καί ἐπικυρώθηκε ἀπό τήν Ἑλληνική Δημοκρατία στίς 2-12-1992 ἀναφέρει στό 14ο ἄρθρο της, παράγραφοι 1, 2: «Τα Συμβαλλόμενα Κράτη σέβονται τό δικαίωμα του παιδιού γιά ελευθερία σκέψης, συνείδησης και θρησκείας. Τα Συμβαλλόμενα Κράτη σέβονται το δικαίωμα και το καθήκον των γονέων ή, κατά περίπτωση, των νομίμων εκπροσώπων του παιδιού, νά τό καθοδηγήσουν στην άσκηση του παραπάνω δικαιώματος κατά τρόπο που νά ανταποκρίνεται στην ανάπτυξη των ικανοτήτων του.» Ἡ ἀπό μέρους τοῦ κράτους πιθανή ἐπιβολή θρησκειολογικοῦ ἤ ὁποιουδήποτε ἄλλου μή ὀρθοδόξου χριστιανικού μαθήματος στούς ὀρθοδόξους χριστιανούς, οἱ ὁποῖοι φοιτοῦν στά ἑλληνικά σχολεῖα, θά συνιστοῦσε παραβίαση καί τῆς ὡς ἄνω συνθήκης. Διότι οἱ ὀρθόδοξοι χριστιανοί γονεῖς θά καταντήσουν οἱ μόνοι γονεῖς οἱ ὁποῖοι δέν θά ἔχουν στή χώρα μας τά ἀπό τήν συνθήκη προβλεπόμενα εὐεργετήματα, θά καταπατηθεῖ δηλαδή τό δικαίωμά τους νά καθοδηγοῦν τό παιδί τους νά λαμβάνει ὀρθόδοξη χριστιανική παιδεία σύμφωνη μέ τήν οἰκογενειακή του παράδοση. Ὁπωσδήποτε, σέ τέτοια περίπτωση, θά καταπατηθεῖ καί τό δικαίωμα τοῦ ἴδιου τοῦ παιδιοῦ γιά «ἐλευθερία σκέψης, συνείδησης, θρησκείας», διότι ἀντί γιά τήν ὀρθόδοξη χριστιανική παιδεία ἡ ὁποία ἀντιστοιχεῖ στήν θρησκευτική του συνείδηση, θά ὑποχρεώνεται νά ὑφίσταται ὁτιδήποτε ἄλλο ξένο πρός αὐτήν.

3. Σύμφωνα μέ τό ἰσχύον Σύνταγμα (1975/2001), ἄρθρο 3, παράγραφος 1 «επικρατούσα θρησκεία στην Ελλάδα είναι η θρησκεία της Ανατολικής Ορθόδοξης Εκκλησίας του Χριστού». Βάσει αὐτῆς τῆς πραγματικότητας θεσμοθετήθηκε τό μάθημα θρησκευτικῶν ὡς ὀρθόδοξο χριστιανικό. Γιά τόν ἴδιο λόγο ἄλλωστε ὁλόκληρο τό Σύνταγμα τῆς Ἑλλάδας ἔχει συνταχθεῖ «εις το όνομα της Αγίας και Ομοουσίου και Αδιαιρέτου Τριάδος». Ἡ ἐπιγραφή αὐτή δέν εἶναι τυχαία, ὅπως δέν εἶναι τίποτε τυχαῖο σέ ἕνα κείμενο νόμου. Οἱ νόμοι δέν περιέχουν πλεονασμούς καί λογοτεχνικές περιγραφές. Ἀπεικονίζει δηλαδή ἡ ἐπιγραφή αὐτή τήν ἀπό αἰώνων διαμορφωμένη πίστη τοῦ λαοῦ μας στήν Ἁγία Ὁμοούσιο καί Ἀδιαίρετο Τριάδα καί βάσει αὐτῆς τῆς πίστεως ἔχει συνταχθεῖ ὁλόκληρο τό Σύνταγμα τῆς Ἑλλάδας.

4. Τό ἄρθρο 16, παράγραφος 2 τοῦ Συντάγματος ὁρίζει: «Η παιδεία αποτελεί βασική αποστολή του Κράτους και έχει σκοπό την ηθική, πνευματική, επαγγελματική και φυσική αγωγή των Ελλήνων, την ανάπτυξη της εθνικής και θρησκευτικής συνείδησης και τη διάπλασή τους σε ελεύθερους και υπεύθυνους πολίτες.» Τό Σύνταγμα εἶναι σαφέστατο, ἀναφέρει «ανάπτυξη εθνικής και θρησκευτικής συνείδησης», δέν ἀναφέρει «δημιουργία», πολύ δέ περισσότερο δέν ἀναφέρει καί δέν εἶναι δυνατόν νά ἀναφέρει «παραποίηση», «στρέβλωση» ἤ «βιασμό» τῆς συνειδήσεως. Τόσο ἡ ἐθνική, ὅσο καί ἡ θρησκευτική συνείδηση ὑπάρχουν ἤδη στό παιδί, εἶναι ἤδη Ἕλληνας καί τό γνωρίζει, εἶναι ἤδη χριστιανός ὀρθόδοξος καί τό γνωρίζει καί ἡ βάσει τοῦ Συντάγματος κρατική παιδεία, ἀποσκοπεῖ νά ἀναπτύξει τήν συνείδησή του αὐτή, δέν τήν δημιουργεῖ. Ἑπομένως, δέν εἶναι δυνατόν ὁ Ἕλληνας νά διαπαιδαγωγεῖται ἀπό τό κράτος ὥστε νά ἀναπτύξει π.χ. βραζιλιανή ἤ ἰαπωνική ἐθνική συνείδηση, τήν ὁποία δέν ἔχει. Δέν εἶναι δυνατόν ὁ χριστιανός ὀρθόδοξος νά διαπαιδαγωγεῖται ἔτσι ὥστε νά ἀναπτύξει βουδδιστική ἤ ἰνδουιστική θρησκευτική συνείδηση, τήν ὁποίαν ἐπίσης δέν ἔχει, οὔτε νά ἐπιχειρεῖται νάρκωση τῆς θρησκευτικῆς του συνειδήσεως μέσῳ ἀπαγορεύσεως τοῦ ὀρθοδόξου χριστιανικού μαθήματος καί ἀντικαταστάσεώς του ἀπό θρησκειολογικό ἤ ὁποιοδήποτε ἄλλο ἄσχετο μέ τήν θρησκευτική του συνείδηση.

5. Κατά τό 13ο ἄρθρο τοῦ Συντάγματος (1η παράγραφος): «Η ελευθερία της θρησκευτικής συνείδησης είναι απαραβίαστη. Η απόλαυση των ατομικών και πολιτικών δικαιωμάτων δεν εξαρτάται από τις θρησκευτικές πεποιθήσεις κανενός.» Τό ἄρθρο αὐτό ἐνισχύει τό δικαίωμα τῶν ὀρθοδόξων χριστιανῶν νά ἀπολαμβάνουν τήν ὀρθόδοξη χριστιανική παιδεία. Διότι πιθανή ἀπαγόρευση ἤ νόθευση τοῦ ὀρθοδόξου χριστιανικοῦ μαθήματος θρησκευτικῶν περιορίζει αὐτομάτως τήν ἐλευθερία τῆς θρησκευτικῆς συνειδήσεως τῶν ὀρθοδόξων χριστιανῶν, ἀφοῦ αὐτοί δέν θά ἔχουν πλέον τό δικαίωμα νά διαπαιδαγωγοῦνται ὡς ὀρθόδοξοι χριστιανοί στά σχολεῖα γιά τά ὁποῖα πληρώνουν φόρους.

6. Ἡ συνταγματικότητα τοῦ ὀρθοδόξου χριστιανικοῦ μαθήματος τῶν θρησκευτικῶν ἔχει κατοχυρωθεῖ καί ἀπό τίς ἀποφάσεις 3356/1995 καί 2176/1998 τοῦ Συμβουλίου τῆς Ἐπικρατείας. Σύμφωνα μέ τήν πρώτη ἀπό αὐτές τίς ἀποφάσεις, τό μάθημα τῶν θρησκευτικῶν εἶναι ὑποχρεωτικό γιά τούς ὀρθοδόξους χριστιανούς μαθητές καί δέν παραβιάζεται ἡ θρησκευτική τους ἐλευθερία, διότι δέν τούς μεταβάλλει κατά τίποτε τό θρησκευτικό τους πιστεύω. Ἡ δεύτερη ἀπό τίς ἀποφάσεις αὐτές ἀκυρώνει πράξη τοῦ τότε ὑπουργοῦ παιδείας, ἡ ὁποία μείωνε τίς ὧρες διδασκαλίας τοῦ μαθήματος τῶν θρησκευτικῶν, καί ὁρίζει ὅτι τό μάθημα αὐτό πρέπει νά διδάσκεται σέ ἰκανό ἀριθμό ὡρῶν ἑβδομαδιαίως.

7. Ἀτυχῶς ὑποστηρίχθηκε πρόσφατα, ὅτι ἡ ἐγκύκλιος τοῦ Ὑπουργείου Παιδείας ἡ ὁποία προβλέπει ἀναγραφή τοῦ θρησκεύματος στά ἀπολυτήρια τοῦ σχολείου ἀντίκειται στίς ἀποφάσεις 2280, 2281, 2282, 2283, 2284, 2285/2001 τοῦ Συμβουλίου τῆς Ἐπικρατείας. Οἱ ὡς ἄνω ἀποφάσεις εἶναι ταυτόσημες καί ἀφοροῦν σέ συγκεκριμένο ζήτημα τῶν τότε ὑπουργείων Δημόσιας Τάξης καί Οἰκονομικῶν. Τό συγκεκριμένο αὐτό ζήτημα ἦταν ἡ ἀναγραφή τοῦ θρησκεύματος στά δελτία ἀστυνομικῆς ταυτότητας. Οἱ ἀποφάσεις αὐτές δέν εἶναι δυνατόν νά ἐφαρμοσθοῦν στήν προκειμένη περίπτωση, διότι δέν ἐκδόθηκαν γιά ζητήματα τοῦ Ὑπουργείου Παιδείας καί κατά κανένα τρόπο δέν ἀναφέρονται σέ θέματα ἁρμοδιότητάς του. Ἐάν τό Ὑπουργεῖο Παιδείας δέν γνωρίζει τό θρήσκευμα στό ὁποῖο μετέχει ὁ ἄνθρωπος, τότε εἶναι ἀδύνατο νά παράσχει θρησκευτική παιδεία. Σέ τέτοια περίπτωση παραβιάζεται τό ἄρθρο 16 τοῦ Συντάγματος, τό ὁποῖο προβλέπει ὅτι ἡ ἀπό τό κράτος παρεχόμενη παιδεία ὀφείλει νά ἀναπτύσσει τήν θρησκευτική συνείδηση. Ὁ ὀρθόδοξος χριστιανός ἔχει συνείδηση ὅτι εἶναι ὀρθόδοξος χριστιανός. Ἐάν τοῦ ἀπαγορευθεῖ νά τό δηλώνει, τότε καταπατῶνται βάναυσα τά ἀνθρώπινα δικαιώματά του, διότι τοῦ ἀπαγορεύεται νά διαπαιδαγωγεῖται σύμφωνα μέ τήν πίστη του.

8. Γιά νά μήν ὑπάρχει ἡ ὁποιαδήποτε ἀμφιβολία περί τό τί είναι τό λεγόμενο θρησκειολογικό μάθημα, διευκρινίζουμε: Πρόκειται γιά παράθεση μέ οὐδέτερο, στατιστικό, μή ἀξιολογικό-κριτικό τρόπο πλήθους δοξασιῶν καί τελετουργικῶν ἀπό ὅλες τίς ἱστορικές περιόδους ὁλόκληρης τῆς ὑφηλίου. Τό μάθημα αὐτό θά παραθέτει μέ ἀπολύτως οὐδέτερο τρόπο ἐλάχιστα στοιχεῖα ἀπό τήν ὀρθόδοξη χριστιανική πίστη καί ζωή. Τέτοιου εἴδους μάθημα δέν θά ἀναπτύσσει τήν ὀρθόδοξη χριστιανική συνείδηση τῶν ὀρθοδόξων χριστιανῶν μαθητῶν, θά εἶναι δηλαδή ἀντισυνταγματικό διότι θά καταργεῖ τό ἀνθρώπινο δικαίωμα τῶν ἐν λόγῳ μαθητῶν νά ἀπολαμβάνουν τήν ὀρθόδοξη χριστιανική παιδεία. Θά ἐνέχει ἐξ ἄλλου τόν σοβαρό κίνδυνο δυσμενοῦς ἐπηρεασμοῦ καί στρεβλώσεως τῆς θρησκευτικῆς συνειδήσεως τῶν ὀρθοδόξων χριστιανῶν μαθητῶν.

9. Ὅπως ἔχει ἄλλωστε ἡ διδακτική πείρα ἀποδείξει, οἱ μαθητές μας ἐλάχιστα ἐνδιαφέρονται γιά τά θρησκειολογικά μαθήματα, τά ὁποῖα ἐδῶ καί δεκαετίες διδάσκονται στήν δευτέρα λυκείου. Ἀνεξάρτητα δέ ἀπό ἐκσυγχρονιστικές ἤ παραδοσιακές διδακτικές μεθόδους δυσφοροῦν ὅταν ἔχουν νά ἀντιμετωπίσουν ἔννοιες ξένες πρός τή ζωή καί τήν ἐμπειρία τους. Δέν ἐνδιαφέρονται γιά ἕναν «ἀρχάτ» ἤ γιά ἕναν «μποντισάτβα», ἀλλά ἐνδιαφέρονται γιά τή ζωή, τό ἔργο καί τό μαρτύριο τοῦ ἁγίου Δημητρίου καί τοῦ ἁγίου Γεωργίου, διότι ἁπλούστατα πολλά ἀπό τά παιδιά μας ἔχουν τά ὀνόματα τῶν δύο αὐτῶν ἁγίων τῆς Ἐκκλησίας μας.

10. Ὑποστηρίζεται ἀπό κάποιους, ὅτι τό ὀρθόδοξο χριστιανικό μάθημα θρησκευτικῶν τό ὁποῖο διδάσκεται στά σχολεῖα τῆς Ἑλληνικῆς Δημοκρατίας θά πρέπει νά εἶναι ἐχθρικό ἤ ἀδιάφορο πρός τήν κατήχηση τῆς Ὀρθοδόξου Ἐκκλησίας. Εἴμαστε ὑποχρεωμένοι νά ἐπισημάνουμε, ὅτι σέ τέτοια περίπτωση τό μάθημα θά παύσει νά εἶναι ὀρθόδοξο καί θά ἔχουν δικαίωμα ἀπαλλαγῆς ὅλοι οἱ ὀρθόδοξοι χριστιανοί μαθητές. Ὁ θεολογικός ὅρος «κατηχεῖν» προέρχεται ἀπό τόν ἀπόστολο Παῦλο καί τόν εὐαγγελιστή Λουκᾶ καί τυχόν ἀπόρριψή του ὁδηγεῖ σέ ἀπόρριψη σύνολης τῆς πίστεως, τῆς θεολογίας καί τῆς παραδόσεως τῆς Ὀρθοδόξου Ἐκκλησίας.

11. Τελευταῖα προβάλλεται ὡς πρόφαση γιά τήν ἀπαγόρευση τῆς διδασκαλίας τῆς ὀρθοδόξου χριστιανικῆς παιδείας καί τό γεγονός ὅτι στά ἑλληνικά σχολεῖα φοιτοῦν καί τέκνα ἀλλοδαπῶν ἀλλοθρήσκων ἐγκατεστημένων καί ἐργαζομένων στή χώρα μας. Ὡς πρός αὐτό τό σημεῖο διατυπώνουμε τίς ἑξῆς πέντε διαπιστώσεις: 1) Τά ἀλλοδαπά παιδιά δέν εἶναι ὅλα ἀλλόθρησκα. 2) Ὁρισμένα ἀπό τά ἀλλόθρησκα παιδιά παρακολουθοῦν κανονικά τό μάθημα καί βαθμολογοῦνται ἐπειδή καί τά ἴδια καί οἱ γονεῖς τους ἐπιθυμοῦν νά ἐνημερωθοῦν γιά τήν ἐπικρατοῦσα θρησκεία τῆς χώρας ὅπου ζοῦν καί ἐργάζονται. Κάποια μάλιστα ἀπό αὐτά παρακολουθοῦν οἰκειοθελῶς τό μάθημα, μολονότι ἔχουν ἀπαλλαγεῖ καί δέν βαθμολογοῦνται. 3) Κανένας ἀλλόθρησκος δέν ἀρθρογράφησε ποτέ εἰς βάρος τοῦ ὀρθοδόξου χριστιανικοῦ μαθήματος θρησκευτικῶν, αὐτό τό πράττει πάντοτε μία ἀσήμαντη μειοψηφία ἡμεδαπῶν, μολονότι τό μάθημα αὐτό ἔχει ὠφελήσει καί ποτέ δέν ἔχει βλάψει μαθητή. 4) Καμμία χώρα τῆς ὑφηλίου δέν ἄλλαξε ποτέ τό σύστημα παιδείας τῶν δικῶν της παιδιῶν, δέν ἀποτόλμησε νά τούς στερήσει τήν πατροπαράδοτη παιδεία, ἐπειδή δέχθηκε στήν ἐπικράτειά της τόν ὁποιοδήποτε ἀριθμό ἀλλοδαπῶν ἐργαζομένων, κάτι τέτοιο οὔτε στήν Ἑλλάδα εἶναι λογικό καί σωστό νά συμβεῖ. 5) Σέ κανένα κράτος τῆς ὑφηλίου, σέ καμμία ἱστορική περίοδο δέν ἀκούσθηκε ποτέ ἰσχυρισμός, ὅτι ἐφ΄ ὅσον κάποιος ἀσκεῖ τά ἐκ τοῦ νόμου ἀπορρέοντα ἀνθρώπινα δικαιώματά του, βλάπτει κάποιον ἄλλον καί γι΄ αὐτό πρέπει νά παραιτηθεῖ ἀπό αὐτά. Κανένας δέν βλάπτει κανέναν ἐάν ἀπολαμβάνει ἐννόμως τό δικαίωμα νά ἔχει ζωή, ἐργασία, περιουσία, οἰκογένεια, μόρφωση καί μάλιστα μόρφωση σύμφωνη μέ τήν ἤδη ὑπάρχουσα ταυτότητά του, τήν ὁποία κανένας μέ κανένα τέχνασμα δέν ἐπιτρέπεται νά τοῦ παραποιεῖ ἤ στερεῖ. Συνεπῶς τά τέκνα τῶν ὀρθοδόξων χριστιανῶν δέν βλάπτουν κανέναν, ὅταν ἀπολαμβάνουν τήν ὀρθόδοξη χριστιανική παιδεία στά ἑλληνικά σχολεῖα. Ἄρα δέν πρέπει νά ἀποστερηθοῦν τό δικαίωμα αὐτό.

12. Ἐπειδή πληροφορηθήκαμε, ὅτι προτείνεται ἀπό συμβούλους τοῦ Ὑπουργείου Παιδείας ἡ θεσμοθέτηση τοῦ ὀρθοδόξου χριστιανικοῦ μαθήματος θρησκευτικῶν ὡς ἐπιλεγομένου μαθήματος, ἐπισημαίνουμε ὅτι τέτοιου εἴδους θεσμοθέτηση συνιστᾶ πράξη ἀντισυνταγματική. Τυχόν χορήγηση στούς ὀρθοδόξους χριστιανούς τῆς δυνατότητας ἐπιλογῆς τοῦ ὀρθοδόξου χριστιανικοῦ μαθήματος θρησκευτικῶν μεταξύ ἄλλων μαθημάτων ἀσχέτων πρός τήν ὀρθόδοξη χριστιανική ταυτότητα τῶν μαθητῶν θά συνιστοῦσε κρατική ἀπόπειρα κατευθύνσεως τῆς συνειδήσεως τῶν ἀνηλίκων μαθητῶν. Θά κατηγορηθεῖ τό ἑλληνικό κράτος ὅτι ἀποπειρᾶται νά κατευθύνει ἀνηλίκους μαθητές νά πράξουν παρά συνείδηση, ἐνῷ ἔχουν τή συνείδηση ὅτι εἶναι ὀρθόδοξοι χριστιανοί. Τέτοιου εἴδους δυνατότητα ἐπιλογῆς εἶναι πράξη ἀγωγῆς, στρεβλή καί ἐσφαλμένη μέν, ἀλλά εἶναι. Κατ΄ οὐσίαν τό κράτος θά προτρέπει τόν ἀνήλικο μαθητή: «ναί μέν ἔχεις τή συνείδηση ὅτι εἶσαι χριστιανός ὀρθόδοξος, ἀλλά ἐγώ σέ προτρέπω νά πράξεις παρά συνείδηση.» Θά παραβίαζε δηλαδή ὁ τυχόν νέος αὐτός θεσμός τό ὡς ἄνω ἀναφερθέν 16ο ἄρθρο τοῦ Συντάγματος. Ἐάν ὁ μαθητής καί ἡ οἰκογένειά του ἀποφασίσουν π.χ. νά ἀλλάξουν θρησκευτική συνείδηση, δηλαδή νά ἀλλαξοπιστήσουν, τότε πλέον τό ὀρθόδοξο χριστιανικό μάθημα θρησκευτικῶν δέν θά τούς ἀφορᾶ. Ὅμως ἡ ἀπόφαση αὐτή θά εἶναι δική τους, καί κατά κανένα τρόπο δέν ἐμπίπτει στή δικαιοδοσία τοῦ Ὑπουργείου Παιδείας νά προτρέπει ὀρθοδόξους χριστιανούς νά ἀποποιηθοῦν τήν θρησκευτική τους συνείδηση καί ταυτότητα.

13. Κατά καιρούς ἔχουν ὁρισμένοι καταφερθεῖ εἰς βάρος τοῦ ἐκκλησιασμοῦ τῶν μαθητῶν καί εἰς βάρος τῆς πρωινῆς σχολικῆς προσευχῆς, ὅπως καί εἰς βάρος τοῦ ἁγιασμοῦ κατά τήν ἔναρξη τῶν μαθημάτων ἀπαιτώντας τήν ἀπαγόρευσή τους. Τονίζουμε ὅτι τέτοιου εἴδους πιθανές ἀπαγορεύσεις θά συνιστοῦσαν ὁμοίως βάναυση καταπάτηση τῶν ἀνθρωπίνων δικαιωμάτων τῶν ὀρθοδόξων χριστιανῶν μαθητῶν.

14. Ἐπειδή ἔχει διατυπωθεῖ καί ἡ πρόταση νά διδάσκεται τό μάθημα θρησκευτικῶν ὡς μάθημα χριστιανικοῦ πολιτισμοῦ ἤ ὡς μάθημα χριστιανικῆς κληρονομιᾶς, διευκρινίζουμε ὅτι τά πολιτιστικά στοιχεῖα τοῦ μαθήματος, μολονότι ὑπάρχουν καί ἤδη χρησιμοποιοῦνται ἀπό τούς θεολόγους καθηγητές, δέν θά ἦταν δυνατόν νά ὑποσκελίσουν τήν ὀρθόδοξη χριστιανική πίστη ὡς ἐμπειρία. Διότι ἐάν διδάσκονται μόνον τά πολιτιστικά στοιχεῖα τοῦ ὀρθοδόξου χριστιανισμοῦ, τότε θά ἀντιμετωπίζεται αὐτός ὡς κάτι τό ὁποῖο ἀναφέρεται στό παρελθόν καί στό περιβάλλον καί ὄχι ὡς συνδεόμενος ἄμεσα μέ τήν ψυχοπνευματική τελείωση τοῦ ἀνθρώπου. Θά καταντήσει δηλαδή νά διδάσκεται ὅπως διδάσκεται ἡ ἀρχαία ἑλληνική θρησκεία. Ἡ θρησκεία αὐτή εἶναι πολιτιστικό μας παρελθόν καί τά καλλιτεχνήματά της, ἀρχιτεκτονικά, γλυπτικά κ.ἄ., ἀποτελοῦν ἐπίσης τμήματα τῆς ἱστορίας τοῦ πολιτισμοῦ μας, ὅμως δέν ἀποτελεῖ ζῶσα πίστη τοῦ λαοῦ μας, καί δέν ἔχει νά τοῦ προσφέρει τίποτε στήν ψυχοπνευματική του τελείωση.

15. Γιά νά μή βρίσκει πλέον κανένας ἀφορμές νά ἀπαιτεῖ παράνομες μεταβολές τοῦ περιεχομένου τοῦ μαθήματος, οἱ ὁποῖες θά ὁδηγήσουν σέ βάναυση καταπάτηση τῶν ἀνθρωπίνων δικαιωμάτων, τῆς συνειδήσεως καί τῆς ἐν γένει προσωπικότητας τῶν ὀρθοδόξων χριστιανῶν μαθητῶν, προτείνουμε τήν μετονομασία τοῦ μαθήματος τῶν «θρησκευτικῶν» σέ «ὀρθόδοξη χριστιανική παιδεία» ἤ «ὀρθόδοξη χριστιανική ἀγωγή». Ἔτσι, ἀφοῦ δέν θά ὑπάρχει πλέον ὁ γενικόλογος τίτλος «θρησκευτικά» δέν θά λαμβάνει πλέον κανένας ἀφορμές νά ἀπαιτεῖ νοθεύσεις οἱ ὁποῖες θά ζημιώσουν τά παιδιά μας.

16. Τό ἀναλυτικό πρόγραμμα καί τά σχολικά βιβλία καλό θά ἦταν νά ἐμπλουτισθοῦν ἀπό τούς πνευματικούς θησαυρούς τῆς ὀρθόδοξης παραδόσεως, ὥστε νά ἀποτελοῦν πολύτιμο βοήθημα γιά τήν πορεία τῶν νέων μας πρός τήν ψυχοπνευματική τελείωση συνδέοντάς τους μέ τήν ἐν Χριστῷ ζωή τῆς Ἐκκλησίας μας.

17. Ἐπειδή ἀπαιτοῦν ὁρισμένοι νά θεσμοθετηθεῖ δυνατότητα ἀπαλλαγῆς τῶν ὀρθοδόξων χριστιανῶν μαθητῶν ἀπό τό ὀρθόδοξο χριστιανικό μάθημα θρησκευτικῶν, διευκρινίζουμε, ὅτι δέν ὑφίσταται κανένας ἀπολύτως λόγος ἀπαλλαγῆς τοῦ ὀρθοδόξου χριστιανοῦ μαθητῆ, βαπτισμένου μέ τό βάπτισμα τῆς Ὀρθοδόξου τοῦ Χριστοῦ Ἐκκλησίας, ἀπό τό ὀρθόδοξο χριστιανικό μάθημα θρησκευτικῶν. Καί τοῦτο διότι πίστη καί μάθημα ταυτίζονται (βλ. καί ἀπόφαση 3356/1995 τοῦ Συμβουλίου τῆς Ἐπικρατείας). Τό μάθημα ἀναπτύσσει τήν ἤδη ὑπάρχουσα πίστη καί τήν χριστιανική παιδεία τήν ὁποία ἔχει λάβει τό παιδί ἀπό τήν οἰκογένειά του. Ἐάν κάποιοι ἐπιμείνουν νά διαδίδουν τέτοιου εἴδους ἰδέες, ὅτι δηλαδή καί οἱ ὀρθόδοξοι χριστιανοί πρέπει νά ἀπαλλάσσονται ἀπό τό ὀρθόδοξο χριστιανικό μάθημα, ἡ ἐμμονή αὐτή θά σημαίνει πλέον προπαγάνδα καί ψυχολογική πίεση εἰς βάρος ἀνηλίκων. Ἡ ἀπαράδεκτη αὐτή σειρά ψυχολογικῶν πιέσεων εἰς βάρος τῶν παιδιῶν μας θά ἔχει καί συνέχεια. Τό ἄρθρο 16 τοῦ Συντάγματος συνδέει μέ τήν συνείδηση τοῦ ἀνθρώπου τά μαθήματα τά ὁποῖα ἀφοροῦν στή θρησκεία, ἀλλά καί στήν ἐθνικότητα. Ἐφ΄ ὅσον ὑποστηρίζεται ἀπό μερικούς, ὅτι οἱ ὀρθόδοξοι χριστιανοί πρέπει νά ἔχουν δικαίωμα ἀπαλλαγῆς ἀπό τό ὀρθόδοξο χριστιανικό μάθημα θρησκευτικῶν, ὁπωσδήποτε θά ὑποστηριχθεῖ καί ὅτι πρέπει νά ἔχουν καί οἱ Ἕλληνες τό γένος δικαίωμα ἀπαλλαγῆς ἀπό ὅσα μαθήματα ἀναπτύσσουν τήν ἑλληνική ἐθνική τους συνείδηση. Κατ΄ αὐτόν τόν τρόπο θά συνεχισθεῖ ἡ σειρά τῶν ψυχολογικῶν πιέσεων τίς ὁποῖες ὑφίστανται τά παιδιά μας.

Θά παρακαλούσαμε νά λάβετε σοβαρά ὑπ΄ ὄψη τίς ἀνωτέρω ἐπισημάνσεις, ὥστε νά ἀποφευχθοῦν τυχόν βεβιασμένες ἐνέργειες οἱ ὁποῖες θά εἶχαν ὡς συνέπεια ζημία εἰς βάρος τῶν παιδιῶν μας, ζημία ἡ ὁποία θά ἀπεκαθίστατο μέ δικαστικούς ἀγῶνες στό Συμβούλιο τῆς Ἐπικρατείας τῆς Ἑλληνικῆς Δημοκρατίας καί στό Εὐρωπαϊκό Δικαστήριο Δικαιωμάτων τοῦ Ἀνθρώπου.

Βύρωνας 22-2-2011

Μετά τιμής

Εὐάγγελος Στ. Πονηρός Δρ Θ., Μ.Φ.Καθηγητής Θεολόγος τοῦ 2ου Πειραματικοῦ Γυμνασίου Ἀθηνῶν

Θρησκευτικά

Ο Χαιρετισμός του Αρχιεπισκόπου Κύπρου στη συνάντηση Ορθοδόξων Εκπροσώπων Μελών της Επιτροπής «Πίστεως και Τάξεως» του Π.Σ.Ε.

Μέ ἰδιαίτερη χαρά χαιρετίζουμε τήν πρωτοβουλία τοῦ ἀγαπητοῦ ἐν Χριστῷ Ἀδελφοῦ, Πανιερωτάτου Μητροπολίτου Κωνσταντίας κ. Βασιλείου, νά συγκαλέσει σήμερα ἐδῶ, στήν παλαίφατο, ἀλλά καί ἡμικατεχόμενη, ἐπαρχία του, τήν ὀρθόδοξη αὐτή Συνάντηση, γιά νά μελετηθεῖ καί συζητηθεῖ ἕνα πάρα πολύ βασικό καί οὐσιῶδες θέμα τῆς πίστεώς μας˙ αὐτό τῆς φύσης καί ἀποστολῆς τῆς Ἐκκλησίας μας.

Ἀφοῦ κατ᾽ ἀρχάς σᾶς καλωσορίσουμε στή νῆσό μας καί σᾶς εὐχηθοῦμε καλή παραμονή, στή συνέχεια θά θέλαμε νά τονίσουμε ὅτι τό θέμα αὐτό εἶναι ζωτικῆς σημασίας, διότι ἡ ζωή καί ἡ πορεία τῆς Ὀρθοδοξίας, ὅλους αὐτούς τούς αἰῶνες, κατανοήθηκε καί βιώθηκε ὡς Ἐκκλησία. Γι᾽ αὐτό καί ἡ Ὀρθόδοξη Θεολογία εἶναι προπάντων ἐκκλησιολογική. Τό μυστήριο τῆς Ἐκκλησίας ἀποτελεῖ τό κεντρικό μυστήριο τοῦ Χριστιανισμοῦ, τόν ἴδιο τόν Χριστιανισμό. Ὁ Χριστιανισμός δέν μπορεῖ νά κατανοηθεῖ διαφορετικά, παρά μόνο ὡς Ἐκκλησία, διότι μέσα στόν κόσμο, ἀπό τήν ἀρχή τῆς ὑπάρξεώς του, ἐμφανίστηκε ὡς Ἐκκλησία, ὡς τό πραγματικό Σῶμα τοῦ Θεοῦ, πού πῆρε ἀνθρώπινη σάρκα, τοῦ Θεανθρώπου Χριστοῦ.

Ἡ διδασκαλία τοῦ Ἀποστόλου Παύλου, σχετικά μέ τό θέμα αὐτό, εἶναι πολύ διαφωτιστική. Γράφει στούς Κορινθίους, ὅτι οἱ Χριστιανοί εἶναι «ναός τοῦ Θεοῦ τοῦ ζῶντος» (Β΄ Κορ. στ΄, 16) καί «σῶμα Χριστοῦ καί μέλη ἐκ μέρους» (Α΄, Κορ. ιβ΄, 27).

Μέ τό μυστήριο τῆς ἐνσαρκώσεως «ὁ Θεός ἐφανερώθη ἐν σαρκί», ἔγινε σῶμα, καί τήν Ἐκκλησία, δηλαδή τούς πιστούς, τούς ἔκαμε δικό Του σῶμα. Γι’ αὐτό καί ἡ Ἐκκλησία, ὡς τό Σῶμα τοῦ Χριστοῦ, ἀποτελεῖ τή συνέχιση, τήν παράταση, τήν ἐπέκταση καί τήν ἐκπλήρωση τοῦ μυστηρίου τῆς ἐνανθρώπησης τοῦ Χριστοῦ. Ὁ Χριστός, σύμφωνα μέ τόν ἱερό Χρυσόστομο, μέ τήν ἐνσάρκωσή Του, «Ἐκκλησίας σάρκα ἀνέλαβε» (Ἰωάννη Χρυσοστόμου PG 52, 429) καί ἔγινε ὁμοούσιος πρός τή φύση τῆς Ἐκκλησίας, ἀπαρχή τοῦ σώματος καί Κεφαλή τῆς Ἐκκλησίας. Ἔτσι, μέ σιγουριά καί ἀσφάλεια μποροῦμε νά ποῦμε ὅτι ἡ Ἐκκλησία εἶναι ὁ ἴδιος ὁ Χριστός, μέ ὅσους εἶναι ἑνωμένοι μαζί Του. Γράφει πάλιν ὁ ἅγιος Ἰωάννης ὁ Χρυσόστομος: «Καθάπερ γάρ καί σῶμα καί κεφαλή εἷς ἐστιν ἄνθρωπος, οὕτω τήν Ἐκκλησίαν καί τόν Χριστόν ἕν ἔφησεν (ὁ Ἀπόστολος) εἶναι» (Ἰωάννου Χρυσοστόμου PG 61, 250). Ὁ Ἀπόστολος Παῦλος στήν κατ’ ἐξοχή ἐκκλησιολογική του ἐπιστολή, πρός Ἐφεσίους, γράφει ὅτι ὁ Θεός «αὐτόν (τόν Χριστόν) ἔδωκε κεφαλήν ὑπέρ πάντα τῇ ἐκκλησία, ἥτις ἐστί τό σῶμα αὐτοῦ, τό πλήρωμα τοῦ τά πάντα ἐν πᾶσι πληρουμένου» (Ἐφεσ. α΄, 22-23). Ἑρμηνεύοντας ὁ ἱερός Χρυσόστομος τό χωρίο αὐτό, λέγει, ὅτι ἡ λέξη «πλήρωμα» προσδίδει στή λέξη «κεφαλή» τήν πραγματική της σημασία καί τήν ἀναδεικνύει στήν κυριολεκτική της ἔννοια, ἐκφράζοντας μέ αὐτόν τόν τρόπο τήν ὀντολογική καί ἀδιαχώριστη ἕνωση τοῦ Χριστοῦ μέ τήν Ἐκκλησία, δηλαδή τούς πιστούς.

Ἡ Ἐκκλησία, λοιπόν, δέν εἶναι ἕνας ἄνθρωπος, ἤ ἕνας ὀργανισμός, ἤ ἕνα σωματεῖο. Εἶναι ὁ Χριστός, ὡς Κεφαλή, καί οἱ πιστοί, ὡς τά μέλη της. Ὅλο δέ τό σῶμα πληροῦται ἀπό τόν Χριστό. Ὅταν εἴμαστε «συνημμένοι» καί «συγκεκολλημένοι» μέ τήν Κεφαλή μας, δηλαδή τόν Χριστό, τότε εἴμαστε Ἐκκλησία, τότε δεχόμαστε μέσα μας τό πλήρωμα τῆς χάριτος τῆς θεότητάς Του.

Ἡ ἑνότητα αὐτή τοῦ Χριστοῦ καί τῆς Ἐκκλησίας πραγματώνεται καί ἐκφράζεται πληρέστερα στό μυστήριο τῆς Θείας Εὐχαριστίας. Σ’ αὐτό τό μυστήριο ἡ Ἐκκλησία, δηλαδή οἱ πιστοί, κοινωνοῦν κατά τόν πιό πραγματικό τρόπο μέ τόν ἴδιο τόν Χριστό καί γίνονται «σύσσωμοι» Αὐτοῦ καί «μέτοχοι τοῦ Χριστοῦ». (Ἑβρ. γ΄, 14). Σύμφωνα μέ τόν ἱερό Χρυσόστομο, τό «μέτοχοι γεγόναμεν τοῦ Χριστοῦ» σημαίνει ὅτι «ἕν γενόμεθα ἡμεῖς καί αὐτός• εἴπερ αὐτός μέν κεφαλή, σῶμα δέ ἡμεῖς, συγκληρονόμοι καί σύσσωμοι. Ἕν σῶμα ἐσμέν, ἐκ τῆς σαρκός αὐτοῦ καί ἐκ τῶν ὀστέων αὐτοῦ» (Ἰωάννου Χρυσοστόμου PG 63, 56).

Σέ ἄλλο σημεῖο, ὁ ἴδιος Πατήρ λέγει χαρακτηριστικά: «αὐτός (ὁ Χριστός) ἡ κεφαλή, ἡμεῖς τό σῶμα• μή δύναται μέσον τι εἶναι κεφαλῆς καί σώματος διάστημα κενόν; αὐτός θεμέλιος, ἡμεῖς οἰκοδομή• αὐτός ἄμπελος, ἡμεῖς τά κλήματα• αὐτός νυμφίος, ἡμεῖς νύμφη• αὐτός ὁ ποιμήν, ἡμεῖς τά πρόβατα... Ταῦτα πάντα ἕνωσιν ἐμφαίνει, καί οὐδέν μέσον κενόν ἀφίησιν εἶναι, οὐδέ τό μικρότατον» (Ἰωάννου Χρυσοστόμου PG 61, 72-73). Καί σέ ἄλλη περίπτωση θά σημειώσει: «Καί αὐτόν (τόν Χριστόν) ἔδωκε κεφαλήν ὑπέρ πάντα τῇ Ἐκκλησίᾳ. Βαβαί, ποῦ πάλιν καί τήν Ἐκκλησίαν ἀνήγαγεν! Ὥσπερ διά τινος ἕλκων μηχανῆς, εἰς ὕψος αὐτήν ἀνήγαγε μέγα, καί αὐτήν ἐκάθισεν εἰς ἐκεῖνον τόν θρόνον. Ἔνθα γάρ ἡ κεφαλή, ἐκεῖ καί τό σῶμα• οὐδενί γάρ μέσῳ διείργεται ἡ κεφαλή, καί τό σῶμα• εἰ γάρ διείργετο, οὐκ ἄν εἴη σῶμα, οὐκ ἄν εἴη κεφαλή» (Ἰωάννου Χρυσοστόμου PG 62, 26).

Μέσα ἀπό αὐτήν τήν περιγραφή τῆς φύσης τῆς Ἐκκλησίας, ἀναπόφευκτα προκύπτει καί ἡ ἀποστολή της. Παρ᾽ ὅτι ἡ Ἐκκλησία εἰς οὐδεμίαν περίπτωση παραβλέπει τίς ὑλικές ἀνάγκες τοῦ ἀνθρώπου, ἡ κυρίως ἀποστολή της εἶναι νά ὁδηγήσει τόν ἄνθρωπο σέ κοινωνία μέ τόν ἐν Τριάδι Θεό καί νά τόν κάνει Ἐκκλησία, δηλαδή μέλος τοῦ Σώματος τοῦ Χριστοῦ. Ἡ ὀντολογική ἕνωσή του μέ τό Θεανθρώπινο Σῶμα τοῦ Χριστοῦ θά τόν ὁλοκληρώσει ὡς ἄνθρωπο, ὥστε αὐτός νά μπορεῖ μέσα στήν κοινωνία νά ζεῖ καί νά συμπεριφέρεται ὡς θεούμενος καί πνευματικός ἄνθρωπος. Ἄς μήν ξεχνοῦμε ὅτι ἡ κοινωνία μέ τόν Θεό πληρώνει τόν ἄνθρωπο, διά τοῦ πάντα, καί ἐν πᾶσι, πληρωμένου Θεανθρώπου Ἰησοῦ. Εἶναι χαρακτηριστική ἡ μαρτυρία τοῦ Εὐαγγελιστῆ καί Θεολόγου Ἰωάννη, ὅτι σέ ἐκεῖνον πού φθάνει, διά τῆς διδασκαλίας καί ζωῆς τῶν ἁγίων Ἀποστόλων, στήν κοινωνία μετά τοῦ Πατρός καί τοῦ Υἱοῦ, ἡ χαρά του εἶναι «πεπληρωμένη» (Α´ Ἰωάν. α´, 1-4).

Στήν ἐποχή μας ἡ Ἐκκλησιολογία καί ὁ ρόλος της μέσα στήν κοινωνία βρέθηκαν στό ἐπίκεντρο τῶν θεολογικῶν ἐνδιαφερόντων σέ ὁλόκληρη τήν οἰκουμένη. Πολλές μελέτες εἶδαν τό φῶς τῆς δημοσιότητος γύρω ἀπό τά ἐκκλησιολογικά θέματα, ὅπως εἶναι καί ἡ παροῦσα μελέτη, τήν ὁποία θά μελετήσετε στή σύναξή σας. Ἐντούτοις, ἔχουν ἐμφανισθεῖ καί πολλά προβλήματα καί κίνδυνοι σχετικά μέ τή Θεολογία τῆς Ἐκκλησιολογίας, ἰδιαίτερα μέσα στήν οἰκουμενική κίνηση. Γι᾽ αὐτό καί εἶναι ἀνάγκη, σέ μία ἐποχή, στήν ὁποία κυριαρχεῖ ἡ πνευματική ἀναζήτηση, νά ἐμβαθύνουμε συνεχῶς στίς πηγές τῆς Ὀρθόδοξης Ἐκκλησιολογίας, γιά νά προέλθει ἀπό τίς πηγές αὐτές ἡ αὐθεντική καί ἀδιαμφισβήτητη μαρτυρία γιά τήν πίστη, τή συνείδηση καί τήν ἀποστολή τῆς ἴδιας τῆς Ἐκκλησίας τοῦ Θεοῦ. Συνεπῶς, ἡ ἐργασία, πού καλούμαστε νά κάνουμε, ὡς Ὀρθόδοξη Ἐκκλησία, δέν πρόκειται γιά μία ἑρμηνεία «ὁμολογιακή» τῆς Ἐκκλησιολογίας, σέ ἀντιδιαστολή μέ τίς ἄλλες «ὁμολογίες» καί «Ἐκκλησίες» μέσα στήν οἰκουμενική κίνηση, ἀλλά γιά μαρτυρία τῆς αὐτοσυνειδησίας τῆς Ἐκκλησίας τῶν ἁγίων Ἀποστόλων καί Πατέρων, δηλαδή γιά τήν «ἅπαξ παραδοθεῖσαν τοῖς ἁγίοις πίστιν» μέσα στήν Ἐκκλησία τοῦ Χριστοῦ, τήν Ὀρθοδοξία ὡς Καθολικῆς Ἐκκλησίας, στήν ὁποία ζεῖ καί βιώνεται «τό Μέγα τῆς εὐσεβείας Μυστήριον, Θεός ἐφανερώθη ἐν σαρκί», δηλαδή τοῦ ζωντανοῦ Θεοῦ, τοῦ Θεανθρώπου Χριστοῦ.

Καταθέτοντας αὐτές τίς σκέψεις, θά θέλαμε νά σᾶς εὐχαριστήσουμε γιά τήν ἐδῶ παρουσία σας καί νά σᾶς εὐχηθοῦμε, ὁ Θεός νά φωτίσει καί καθοδηγήσει τίς διάνοιές σας, ὥστε νά ὁλοκληρώσετε τό ἔργο σας μέ ἐπιτυχία καί νά θέσετε τά πορίσματά σας ἐνώπιον τῶν τοπικῶν Ὀρθοδόξων Ἐκκλησιῶν μας, γιά νά ἀποτελέσουν τή βάση, πάνω στήν ὁποία θά στηριχθοῦμε γιά τήν ὀρθόδοξη μαρτυρία μας σ᾽ ὁλόκληρη τήν οἰκουμένη.

Ἱερά Ἀρχιεπισκοπή Κύπρου,

3 Μαρτίου 2011.

Μέ ἰδιαίτερη χαρά χαιρετίζουμε τήν πρωτοβουλία τοῦ ἀγαπητοῦ ἐν Χριστῷ Ἀδελφοῦ, Πανιερωτάτου Μητροπολίτου Κωνσταντίας κ. Βασιλείου, νά συγκαλέσει σήμερα ἐδῶ, στήν παλαίφατο, ἀλλά καί ἡμικατεχόμενη, ἐπαρχία του, τήν ὀρθόδοξη αὐτή Συνάντηση, γιά νά μελετηθεῖ καί συζητηθεῖ ἕνα πάρα πολύ βασικό καί οὐσιῶδες θέμα τῆς πίστεώς μας˙ αὐτό τῆς φύσης καί ἀποστολῆς τῆς Ἐκκλησίας μας.

Ἀφοῦ κατ᾽ ἀρχάς σᾶς καλωσορίσουμε στή νῆσό μας καί σᾶς εὐχηθοῦμε καλή παραμονή, στή συνέχεια θά θέλαμε νά τονίσουμε ὅτι τό θέμα αὐτό εἶναι ζωτικῆς σημασίας, διότι ἡ ζωή καί ἡ πορεία τῆς Ὀρθοδοξίας, ὅλους αὐτούς τούς αἰῶνες, κατανοήθηκε καί βιώθηκε ὡς Ἐκκλησία. Γι᾽ αὐτό καί ἡ Ὀρθόδοξη Θεολογία εἶναι προπάντων ἐκκλησιολογική. Τό μυστήριο τῆς Ἐκκλησίας ἀποτελεῖ τό κεντρικό μυστήριο τοῦ Χριστιανισμοῦ, τόν ἴδιο τόν Χριστιανισμό. Ὁ Χριστιανισμός δέν μπορεῖ νά κατανοηθεῖ διαφορετικά, παρά μόνο ὡς Ἐκκλησία, διότι μέσα στόν κόσμο, ἀπό τήν ἀρχή τῆς ὑπάρξεώς του, ἐμφανίστηκε ὡς Ἐκκλησία, ὡς τό πραγματικό Σῶμα τοῦ Θεοῦ, πού πῆρε ἀνθρώπινη σάρκα, τοῦ Θεανθρώπου Χριστοῦ.

Ἡ διδασκαλία τοῦ Ἀποστόλου Παύλου, σχετικά μέ τό θέμα αὐτό, εἶναι πολύ διαφωτιστική. Γράφει στούς Κορινθίους, ὅτι οἱ Χριστιανοί εἶναι «ναός τοῦ Θεοῦ τοῦ ζῶντος» (Β΄ Κορ. στ΄, 16) καί «σῶμα Χριστοῦ καί μέλη ἐκ μέρους» (Α΄, Κορ. ιβ΄, 27).

Μέ τό μυστήριο τῆς ἐνσαρκώσεως «ὁ Θεός ἐφανερώθη ἐν σαρκί», ἔγινε σῶμα, καί τήν Ἐκκλησία, δηλαδή τούς πιστούς, τούς ἔκαμε δικό Του σῶμα. Γι’ αὐτό καί ἡ Ἐκκλησία, ὡς τό Σῶμα τοῦ Χριστοῦ, ἀποτελεῖ τή συνέχιση, τήν παράταση, τήν ἐπέκταση καί τήν ἐκπλήρωση τοῦ μυστηρίου τῆς ἐνανθρώπησης τοῦ Χριστοῦ. Ὁ Χριστός, σύμφωνα μέ τόν ἱερό Χρυσόστομο, μέ τήν ἐνσάρκωσή Του, «Ἐκκλησίας σάρκα ἀνέλαβε» (Ἰωάννη Χρυσοστόμου PG 52, 429) καί ἔγινε ὁμοούσιος πρός τή φύση τῆς Ἐκκλησίας, ἀπαρχή τοῦ σώματος καί Κεφαλή τῆς Ἐκκλησίας. Ἔτσι, μέ σιγουριά καί ἀσφάλεια μποροῦμε νά ποῦμε ὅτι ἡ Ἐκκλησία εἶναι ὁ ἴδιος ὁ Χριστός, μέ ὅσους εἶναι ἑνωμένοι μαζί Του. Γράφει πάλιν ὁ ἅγιος Ἰωάννης ὁ Χρυσόστομος: «Καθάπερ γάρ καί σῶμα καί κεφαλή εἷς ἐστιν ἄνθρωπος, οὕτω τήν Ἐκκλησίαν καί τόν Χριστόν ἕν ἔφησεν (ὁ Ἀπόστολος) εἶναι» (Ἰωάννου Χρυσοστόμου PG 61, 250). Ὁ Ἀπόστολος Παῦλος στήν κατ’ ἐξοχή ἐκκλησιολογική του ἐπιστολή, πρός Ἐφεσίους, γράφει ὅτι ὁ Θεός «αὐτόν (τόν Χριστόν) ἔδωκε κεφαλήν ὑπέρ πάντα τῇ ἐκκλησία, ἥτις ἐστί τό σῶμα αὐτοῦ, τό πλήρωμα τοῦ τά πάντα ἐν πᾶσι πληρουμένου» (Ἐφεσ. α΄, 22-23). Ἑρμηνεύοντας ὁ ἱερός Χρυσόστομος τό χωρίο αὐτό, λέγει, ὅτι ἡ λέξη «πλήρωμα» προσδίδει στή λέξη «κεφαλή» τήν πραγματική της σημασία καί τήν ἀναδεικνύει στήν κυριολεκτική της ἔννοια, ἐκφράζοντας μέ αὐτόν τόν τρόπο τήν ὀντολογική καί ἀδιαχώριστη ἕνωση τοῦ Χριστοῦ μέ τήν Ἐκκλησία, δηλαδή τούς πιστούς.

Ἡ Ἐκκλησία, λοιπόν, δέν εἶναι ἕνας ἄνθρωπος, ἤ ἕνας ὀργανισμός, ἤ ἕνα σωματεῖο. Εἶναι ὁ Χριστός, ὡς Κεφαλή, καί οἱ πιστοί, ὡς τά μέλη της. Ὅλο δέ τό σῶμα πληροῦται ἀπό τόν Χριστό. Ὅταν εἴμαστε «συνημμένοι» καί «συγκεκολλημένοι» μέ τήν Κεφαλή μας, δηλαδή τόν Χριστό, τότε εἴμαστε Ἐκκλησία, τότε δεχόμαστε μέσα μας τό πλήρωμα τῆς χάριτος τῆς θεότητάς Του.

Ἡ ἑνότητα αὐτή τοῦ Χριστοῦ καί τῆς Ἐκκλησίας πραγματώνεται καί ἐκφράζεται πληρέστερα στό μυστήριο τῆς Θείας Εὐχαριστίας. Σ’ αὐτό τό μυστήριο ἡ Ἐκκλησία, δηλαδή οἱ πιστοί, κοινωνοῦν κατά τόν πιό πραγματικό τρόπο μέ τόν ἴδιο τόν Χριστό καί γίνονται «σύσσωμοι» Αὐτοῦ καί «μέτοχοι τοῦ Χριστοῦ». (Ἑβρ. γ΄, 14). Σύμφωνα μέ τόν ἱερό Χρυσόστομο, τό «μέτοχοι γεγόναμεν τοῦ Χριστοῦ» σημαίνει ὅτι «ἕν γενόμεθα ἡμεῖς καί αὐτός• εἴπερ αὐτός μέν κεφαλή, σῶμα δέ ἡμεῖς, συγκληρονόμοι καί σύσσωμοι. Ἕν σῶμα ἐσμέν, ἐκ τῆς σαρκός αὐτοῦ καί ἐκ τῶν ὀστέων αὐτοῦ» (Ἰωάννου Χρυσοστόμου PG 63, 56).

Σέ ἄλλο σημεῖο, ὁ ἴδιος Πατήρ λέγει χαρακτηριστικά: «αὐτός (ὁ Χριστός) ἡ κεφαλή, ἡμεῖς τό σῶμα• μή δύναται μέσον τι εἶναι κεφαλῆς καί σώματος διάστημα κενόν; αὐτός θεμέλιος, ἡμεῖς οἰκοδομή• αὐτός ἄμπελος, ἡμεῖς τά κλήματα• αὐτός νυμφίος, ἡμεῖς νύμφη• αὐτός ὁ ποιμήν, ἡμεῖς τά πρόβατα... Ταῦτα πάντα ἕνωσιν ἐμφαίνει, καί οὐδέν μέσον κενόν ἀφίησιν εἶναι, οὐδέ τό μικρότατον» (Ἰωάννου Χρυσοστόμου PG 61, 72-73). Καί σέ ἄλλη περίπτωση θά σημειώσει: «Καί αὐτόν (τόν Χριστόν) ἔδωκε κεφαλήν ὑπέρ πάντα τῇ Ἐκκλησίᾳ. Βαβαί, ποῦ πάλιν καί τήν Ἐκκλησίαν ἀνήγαγεν! Ὥσπερ διά τινος ἕλκων μηχανῆς, εἰς ὕψος αὐτήν ἀνήγαγε μέγα, καί αὐτήν ἐκάθισεν εἰς ἐκεῖνον τόν θρόνον. Ἔνθα γάρ ἡ κεφαλή, ἐκεῖ καί τό σῶμα• οὐδενί γάρ μέσῳ διείργεται ἡ κεφαλή, καί τό σῶμα• εἰ γάρ διείργετο, οὐκ ἄν εἴη σῶμα, οὐκ ἄν εἴη κεφαλή» (Ἰωάννου Χρυσοστόμου PG 62, 26).

Μέσα ἀπό αὐτήν τήν περιγραφή τῆς φύσης τῆς Ἐκκλησίας, ἀναπόφευκτα προκύπτει καί ἡ ἀποστολή της. Παρ᾽ ὅτι ἡ Ἐκκλησία εἰς οὐδεμίαν περίπτωση παραβλέπει τίς ὑλικές ἀνάγκες τοῦ ἀνθρώπου, ἡ κυρίως ἀποστολή της εἶναι νά ὁδηγήσει τόν ἄνθρωπο σέ κοινωνία μέ τόν ἐν Τριάδι Θεό καί νά τόν κάνει Ἐκκλησία, δηλαδή μέλος τοῦ Σώματος τοῦ Χριστοῦ. Ἡ ὀντολογική ἕνωσή του μέ τό Θεανθρώπινο Σῶμα τοῦ Χριστοῦ θά τόν ὁλοκληρώσει ὡς ἄνθρωπο, ὥστε αὐτός νά μπορεῖ μέσα στήν κοινωνία νά ζεῖ καί νά συμπεριφέρεται ὡς θεούμενος καί πνευματικός ἄνθρωπος. Ἄς μήν ξεχνοῦμε ὅτι ἡ κοινωνία μέ τόν Θεό πληρώνει τόν ἄνθρωπο, διά τοῦ πάντα, καί ἐν πᾶσι, πληρωμένου Θεανθρώπου Ἰησοῦ. Εἶναι χαρακτηριστική ἡ μαρτυρία τοῦ Εὐαγγελιστῆ καί Θεολόγου Ἰωάννη, ὅτι σέ ἐκεῖνον πού φθάνει, διά τῆς διδασκαλίας καί ζωῆς τῶν ἁγίων Ἀποστόλων, στήν κοινωνία μετά τοῦ Πατρός καί τοῦ Υἱοῦ, ἡ χαρά του εἶναι «πεπληρωμένη» (Α´ Ἰωάν. α´, 1-4).

Στήν ἐποχή μας ἡ Ἐκκλησιολογία καί ὁ ρόλος της μέσα στήν κοινωνία βρέθηκαν στό ἐπίκεντρο τῶν θεολογικῶν ἐνδιαφερόντων σέ ὁλόκληρη τήν οἰκουμένη. Πολλές μελέτες εἶδαν τό φῶς τῆς δημοσιότητος γύρω ἀπό τά ἐκκλησιολογικά θέματα, ὅπως εἶναι καί ἡ παροῦσα μελέτη, τήν ὁποία θά μελετήσετε στή σύναξή σας. Ἐντούτοις, ἔχουν ἐμφανισθεῖ καί πολλά προβλήματα καί κίνδυνοι σχετικά μέ τή Θεολογία τῆς Ἐκκλησιολογίας, ἰδιαίτερα μέσα στήν οἰκουμενική κίνηση. Γι᾽ αὐτό καί εἶναι ἀνάγκη, σέ μία ἐποχή, στήν ὁποία κυριαρχεῖ ἡ πνευματική ἀναζήτηση, νά ἐμβαθύνουμε συνεχῶς στίς πηγές τῆς Ὀρθόδοξης Ἐκκλησιολογίας, γιά νά προέλθει ἀπό τίς πηγές αὐτές ἡ αὐθεντική καί ἀδιαμφισβήτητη μαρτυρία γιά τήν πίστη, τή συνείδηση καί τήν ἀποστολή τῆς ἴδιας τῆς Ἐκκλησίας τοῦ Θεοῦ. Συνεπῶς, ἡ ἐργασία, πού καλούμαστε νά κάνουμε, ὡς Ὀρθόδοξη Ἐκκλησία, δέν πρόκειται γιά μία ἑρμηνεία «ὁμολογιακή» τῆς Ἐκκλησιολογίας, σέ ἀντιδιαστολή μέ τίς ἄλλες «ὁμολογίες» καί «Ἐκκλησίες» μέσα στήν οἰκουμενική κίνηση, ἀλλά γιά μαρτυρία τῆς αὐτοσυνειδησίας τῆς Ἐκκλησίας τῶν ἁγίων Ἀποστόλων καί Πατέρων, δηλαδή γιά τήν «ἅπαξ παραδοθεῖσαν τοῖς ἁγίοις πίστιν» μέσα στήν Ἐκκλησία τοῦ Χριστοῦ, τήν Ὀρθοδοξία ὡς Καθολικῆς Ἐκκλησίας, στήν ὁποία ζεῖ καί βιώνεται «τό Μέγα τῆς εὐσεβείας Μυστήριον, Θεός ἐφανερώθη ἐν σαρκί», δηλαδή τοῦ ζωντανοῦ Θεοῦ, τοῦ Θεανθρώπου Χριστοῦ.

Καταθέτοντας αὐτές τίς σκέψεις, θά θέλαμε νά σᾶς εὐχαριστήσουμε γιά τήν ἐδῶ παρουσία σας καί νά σᾶς εὐχηθοῦμε, ὁ Θεός νά φωτίσει καί καθοδηγήσει τίς διάνοιές σας, ὥστε νά ὁλοκληρώσετε τό ἔργο σας μέ ἐπιτυχία καί νά θέσετε τά πορίσματά σας ἐνώπιον τῶν τοπικῶν Ὀρθοδόξων Ἐκκλησιῶν μας, γιά νά ἀποτελέσουν τή βάση, πάνω στήν ὁποία θά στηριχθοῦμε γιά τήν ὀρθόδοξη μαρτυρία μας σ᾽ ὁλόκληρη τήν οἰκουμένη.

Ἱερά Ἀρχιεπισκοπή Κύπρου,

3 Μαρτίου 2011.

Γρηγόρης Αυξεντίου - Η ζωή και ο ηρωικός θάνατος του ήρωα της ΕΟΚΑ

ΓΡΗΓΟΡΗΣ ΑΥΞΕΝΤΙΟΥ

Συμπληρώνονται 57 χρόνια από τη θυσία του ήρωα

Συμπληρώνονται σήμερα πενήντα τέσσερα χρόνια από τον ηρωικό θάνατο του Γρηγόρη Αυξεντίου, στις 3 Μαρτίου 1957 στο Μαχαιρά.

Ο Γρηγόρης Αυξεντίου γεννήθηκε στην κατεχόμενη, σήμερα, Λύση, της επαρχίας Αμμοχώστου, στις 22 Φεβρουαρίου 1928.

Τελείωσε το δημοτικό σχολείο Λύσης και το Ελληνικό Γυμνάσιο Aμμοχώστου. Σπούδασε στη Σχολή Εφέδρων Aξιωματικών της Ελλάδας και υπηρέτησε στον Ελληνικό Στρατό, με το βαθμό του Έφεδρου Ανθυπολοχαγού.

Μετά την επιστροφή του στην Κύπρο το 1953, ανέπτυξε πλούσια κοινωνική και εθνική δράση. Αρχές Ιανουαρίου του 1955 ο Γρηγόρης Αυξεντίου μυήθηκε στον αγώνα από τον ίδιο τον Αρχηγό Διγενή. Αντί του καθιερωμένου όρκου, ο Διγενής δέχτηκε το λόγο της στρατιωτικής τιμής του Αυξεντίου. Αμέσως μετά άρχισε τη στρατολόγηση ανδρών στις τάξεις της ΕΟΚΑ σε συνεργασία με τις οργανωμένες ήδη ομάδες της περιοχής, που δρούσαν στις τάξεις του ΕΜΑΚ (Εθνικό Μέτωπο Απελευθερώσεως Κύπρου).

Ο Αυξεντίου ήταν ο πρώτος τομεάρχης της ΕΟΚΑ στην περιοχή Αμμοχώστου και την 1η Απριλίου του 1955 ηγήθηκε των επιθέσεων εναντίον αγγλικών στόχων στον τομέα του.

Επικηρύχθηκε από τους Άγγλους από την ημέρα εκείνη για το ποσό των 250 λιρών, το οποίο αργότερα αυξήθηκε σε 5.000 λίρες.

Μετά την επικήρυξή του κατέφυγε στην οροσειρά του Πενταδακτύλου και ηγήθηκε της πρώτης ορεινής ανταρτικής ομάδας στο Μαύρο Όρος, όπου ανέπτυξε πλούσια δράση. Από εκεί, στις 29 Νοεμβρίου 1955, κλήθηκε από το Διγενή στο αρχηγείο της ΕΟΚΑ στην περιοχή Σπηλιών. Στις 11 Δεκεμβρίου 1955 επέδειξε τις εξαίρετες στρατιωτικές του ικανότητες στην ιστορική μάχη των Σπηλιών, παρασύροντας δύο φάλαγγες των Άγγλων στρατιωτών, που ανηφόριζαν προς τα κρησφύγετα, να συγκρουστούν μεταξύ τους. Ο Διγενής τού ανέθεσε, μαζί με τον τομέα Πιτσιλιάς, και τα χωριά της Ορεινής - Μαχαιρά. Τον Ιούλιο του 1956 προστέθηκαν στον τομέα του και τα κρασοχώρια Λεμεσού. Έδρασε με τα ψευδώνυμα Ζήδρος, Αίας, Άρης, Ρήγας, Ζώτος, Ανταίος και έγινε το φόβητρο των Άγγλων και ο θρύλος των συμπατριωτών του.

Στις 3 Μαρτίου 1957 Άγγλοι στρατιώτες περικύκλωσαν το κρησφύγετό του κοντά στο Μαχαιρά, ύστερα από προδοσία. Η μάχη κράτησε για ώρες. Στην ομάδα του ήταν οι Ανδρέας Στυλιανού, Αυγουστής Ευσταθίου, Αντώνης Παπαδόπουλος και Φειδίας Συμεωνίδης, τους οποίους, όμως, διέταξε να βγουν από το κρησφύγετο. Σύμφωνα με μαρτυρία του συμπολεμιστή του, Αυγουστή Ευσταθίου, που μετά τη ρίψη χειροβομβίδας στο κρησφύγετο επέστρεψε, με υπόδειξη των Άγγλων, για να διακριβώσει αν ο Αυξεντίου ήταν ζωντανός και παρέμεινε σ' αυτό, προσπάθειά τους ήταν να κρατήσουν τη μάχη μέχρι να νυχτώσει και επωφελούμενοι από το σκοτάδι να διαφύγουν. Οι Άγγλοι στρατιώτες, που αντιλήφθηκαν το σκοπό τους, περιέλουσαν το κρησφύγετο με βενζίνη, το πυρπόλησαν και έκαψαν ζωντανό τον Αυξεντίου, ενώ ο Αυγουστής διασώθηκε με βαριά εγκαύματα.

Από φόβο λαϊκών εκδηλώσεων οι Άγγλοι έθαψαν το καμένο σώμα του Αυξεντίου στις Κεντρικές Φυλακές Λευκωσίας, στο χώρο που είναι γνωστός σήμερα ως Φυλακισμένα Μνήματα.

Ηρωικές στιγμές από τη δράση του Ζήδρου

ΤΟΥ ΑΝΤΡΕΑ ΚΑΟΥΡΗ*

H εμπλοκή του λαού στον Aπελευθερωτικό Aγώνα και η ένταξή του στην Oργάνωση της EOKA είχε πάρει μαζικές διαστάσεις. O απλός κόσμος βοηθούσε και πρόσφερε με κάθε τρόπο, ακόμη και από τα υστερήματά του. H EOKA απλώνεται παντού. Tα πλοκάμια της φθάνουν σε κάθε γωνιά της σκλαβωμένης Kύπρου. Oι κάτοικοι του χωριού Kαπέδες είναι ένα παράδειγμα. Προσέτρεξαν στο κάλεσμα της πατρίδας χωρίς δισταγμό και ρίχτηκαν στην πρώτη γραμμή.

Όταν ο Aυξεντίου με την ομάδα του ανέβηκαν στο Mαχαιρά και τα Kιόνια, η ομάδα του χωριού -με πρωτεργάτες τους Παπαριστόδημο, Xριστοφή Aρναούτη, Aριστόδημο Tσαγγάρη, Xαράλαμπο Kαψάλη, Πρόδρομο Aντωνίου, Γρηγόρη Nικόλα, Kώστα Eυαγγέλου, Σωκράτη Xριστοφόρου, Γεώργιο Aργυρού, Xριστοφή Nικόλα, Γρηγόρη Xριστοφή, Παντελή Pούσο και Δημήτρη Mιχαήλ- έστησε ολόκληρο μυστικό μηχανισμό επικοινωνίας και τροφοδοσίας της ομάδας. Mερικοί απ’ αυτούς, πότε πεζοί και πότε με τα γαϊδούρια, ανέβαιναν μέσα στις άγριες νύκτες στα Kιόνια δυο και τρεις φορές την εβδομάδα, για να μεταφέρουν την αλληλογραφία και τα τρόφιμα και να παραλαμβάνουν τις επιστολές του Tομεάρχη για το Kέντρο και τους άλλους συνδέσμους της περιοχής.

Aλλά και αργότερα, όπως θα δούμε, ο Aυξεντίου χρησιμοποιεί δύο φορές τους Kαπέδες, καταφεύγοντας στο σπίτι του λεωφορειούχου Γρηγόρη Nικόλα, λίγες μόνο εβδομάδες πριν επανέλθει στο Mαχαιρά και καταλήξει στο κρησφύγετο της αθανασίας του.

Εφευρετικότητα

Oι ανάγκες των αντάρτικων ομάδων και γενικότερα της Oργάνωσης σε όπλα και πυρομαχικά, όλο και αυξάνονται. Aυτά που έρχονται από την Eλλάδα δεν φτάνουν. Oύτε οι ανάγκες καλύπτονται απ’ αυτά που υφαρπάζουν από τα αγγλικά στρατόπεδα και τους αστυνομικούς σταθμούς. Kαλύπτονται, όμως, από την εφευρετικότητα των Kυπρίων επαναστατών. Φτιάχνουν αυτοσχέδιες βόμβες και άλλους εκρηκτικούς μηχανισμούς με ό,τι μέσο και υλικό υπήρχε στη διάθεσή τους. Kορυφαίος και μάστορας στην κατασκευή βομβών, ο «Kρουπ» της EOKA, όπως τον ονόμασαν οι Άγγλοι, Στυλιανός Λένας από τα Xανδριά, ο οποίος μαζί με τον Kώστα Iωάννου Nικήτα από τον Πύργο Tηλλυρίας βγήκαν καταζητούμενοι τον Iούλιο του 1955 και αποτέλεσαν την πρώτη αντάρτικη ομάδα της EOKA υπό τον Aυξεντίου στον Kαραβά. Mαζί του και τώρα στην Πιτσιλιά.

Δεν είναι, όμως, μόνο ο Στυλιανός Λένας που με την εφευρετικότητά του εξόπλιζε τους άντρες της EOKA. Yπήρξαν και μερικοί άλλοι που κράτησαν μέχρι τέλους, αλλά και αργότερα, το μεγάλο μυστικό. Tέτοιος υπήρξε και ο Oδυσσέας Γεωργίου από τη Συλίκου Λεμεσού, υπεύθυνος τότε της καντίνας του μεταλλείου της EME στους Kαπέδες και τον Aναλιόντα. Στις μέρες που ο Aυξεντίου βρίσκεται στο Mαχαιρά και τα Kιόνια, ο Oδυσσέας Γεωργίου είναι στους Kαπέδες. Tον προσεγγίζει και τον ορκίζει ο ιερέας των Kαπέδων Παπαριστόδημος.

Ο Οδυσσέας Γεωργίου προχωρεί πρωτοβουλιακά και ριψοκίνδυνα σε αυτοσχέδιους πειραματικούς εκρηκτικούς μηχανισμούς, παίρνοντας πρώτη ύλη από το μεταλλείο, ξεγελώντας τους Άγγλους υπεύθυνους. Bλέπει το αποτέλεσμα. Eνημερώνεται ο Aυξεντίου στο Mαχαιρά, ο οποίος ζητεί να τον δει. Συναντώνται, τον συγχαίρει για την πρωτοβουλία του και το θεαματικό αποτέλεσμα και του αναθέτει να συνεχίσει με εντατικούς ρυθμούς την κατασκευή εκρηκτικών μηχανισμών. Aρχίζει μια στενή συνεργασία του Oδυσσέα Γεωργίου με τον Aυξεντίου, οι ομάδες του οποίου εξοπλίζονται για αρκετό καιρό με τις βόμβες των Kαπέδων.

Ένας άλλος ριψοκίνδυνος νέος συνεργάζεται με τον Aυξεντίου, τον οποίο ενισχύει με εκρηκτικές ύλες και του αναθέτει ειδικές αποστολές. Eίναι ο Σάββας Pοτσίδης από το Mάμμαρι, στον οποίο ο τομεάρχης του είχε ιδιαίτερη εκτίμηση και εμπιστοσύνη. Ήταν ο τελευταίος νεκρός της EOKA στον τετραετή Aγώνα της.

* Απόσπασμα από το βιβλίο Γρηγόρης Αυξεντίου

«Η Σημερινή»03/02/2011

Σαράντος Καργάκος, Να 'τανε το 21

Ο δάσκαλος κ. Δημήτριος Νατσιός – στην εκπομπή του Γράμματα Σπουδάματα – (Lomak)1/03/2011 στον τηλεοπτικό σταθμό 4Ε συζητά με τον συγγραφέα, ιστορικό και φιλόλογο κ. Σαράντο Καργάκο για το ένδοξο '21.

Λάμπρος Κ. Σκόντζος, Άγιο Τριώδιο: Το νοητό στάδιο του πνευματικού μας αγώνα

keri
ΑΓΙΟ ΤΡΙΩΔΙΟ: ΤΟ ΝΟΗΤΟ ΣΤΑΔΙΟ ΤΟΥ ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΟΥ ΜΑΣ ΑΓΩΝΑ
Λάμπρου Κ. Σκόντζου, Θεολόγου - Καθηγητού
Αποστολή της αγίας μας Εκκλησίας είναι να προσκαλεί κάθε άνθρωπο στη σωτηρία, παρέχοντας όλα εκείνα τα εφόδια, τα στοιχεία και τους τρόπους, που είναι απαραίτητα για την πραγματοποίησή της. Αυτή ως στοργική μητέρα προσφέρει άπειρες ευκαιρίες στα παιδιά της, προκειμένου να τα φέρει κοντά της και να τα σώσει. Ποια άλλωστε φυσική μητέρα δε θα έκανε τα πάντα προκειμένου να γλυτώσει τα παιδιά της από βέβαιο κίνδυνο και αφανισμό; Ο ενιαύσιος εορτολογικός κύκλος της Εκκλησίας μας είναι ένας πολύ καλός τρόπος να εισάγει τους πιστούς στο κλίμα της λυτρωτικής της διαδικασίας ώστε να κατανοήσουν την αναγκαιότητα της εν Χριστώ απολυτρώσεως.
Μια πολύ καλή τέτοια ευκαιρία, ίσως η καλλίτερη, είναι η κατανυκτική περίοδος του Τριωδίου, η οποία προσφέρει πλουσιότατο πεδίο πνευματικής δράσεως σε όσους έχουν τη διάθεση να νοιώσουν το απύθμενο βάθος του θείου ελέους και να συναισθανθούν το άμετρο μεγαλείο της θείας κοινωνίας με την ανθρώπινη σχετικότητα και μηδαμινότητα. Είναι μια μοναδική πρόσκληση σε όσους θέλουν να συμμετάσχουν στην αγωνιστική διαδικασία αυτής της ιερής χρονικής περιόδου και να λάβουν τα πνευματικά έπαθλα ως επιβράβευση για την όποια προσπάθειά τους. Άλλωστε, σύμφωνα με τον άγιο Ισαάκ τον Σύρο, «η άσκηση είναι η μητέρα του αγιασμού» (Λόγος ΙΣΤ΄).
Η ιερή περίοδος του Τριωδίου αποτελεί το προπαρασκευαστικό χρονικό διάστημα πριν το Πάσχα, για την οντολογική προετοιμασία ημών των πιστών για την ύπατη και λαμπρότατη εορτή της Εκκλησίας μας. Για την ψυχοσωματική μας κάθαρση από όλους εκείνους τους ρίπους, που μολύνουν την ύπαρξή μας και μας καθιστούν οντότητες νοσηρές, έκπτωτες από την αυθεντικότητά μας. Η μετοχή μας στη φωτοφόρο πανήγυρη των πανηγύρεων απαιτεί προσωπική ανακαίνιση, ειδάλλως το ανέσπερο αναστάσιμο φως θα καταδείξει την ψυχική μας ρυπαρότητα και δε θα δυνηθούμε να γίνουμε κοινωνοί του Αναστάντος Λυτρωτή μας και θα μας αφήσουν ανέγγιχτους οι άρρητες δωρεές της Αναστάσεως. Είναι ανάγκη, όπως μας παροτρύνει ο απόστολος Παύλος, να «μορφωθεί ο Χριστός» στην ύπαρξή μας (Γαλ.4,19).
Η μακρά περίοδος του Τριωδίου είναι για τη ζωή της Εκκλησία μας, και ιδιαίτερα για την ορθόδοξη παράδοσή μας, το νοητό στάδιο πνευματικού αγώνα. Οι άγιοι Πατέρες πήραν παραστατικές εικόνες από την θύραθεν πραγματικότητα για να εκφράσουν εκκλησιαστικούς όρους. Μια από αυτές είναι η εικόνα του σταδίου, ένας τόπος προσφιλής στους αρχαίους, με έντονα παραβολικά και διδακτικά στοιχεία. Όπως στα αθλητικά κοσμικά στάδια δεν παίρνουν μέρος όλοι οι άνθρωποι, παρά μόνο οι αθλητές, έτσι και στο νοητό στάδιο αγώνα του Τριωδίου παίρνουν μέρος μόνο οι αθλητές του Χριστού, όλοι εκείνοι που βρίσκονται αέναα σε εγρήγορση και αγωνιστικότητα και εισέρχονται στην αγία αυτή περίοδο να ξεπεράσουν τον αδύναμο πτωτικό εαυτό τους. Αντίθετα υπάρχουν έξω από το πνευματικό στάδιο πλήθος ανθρώπων οι οποίοι παίζουν το ρόλο των θεατών. Αυτοί ποτέ δε θα νοιώσουν τη χαρά της προκρίσεως και τις τιμές της νίκης.
Ο πνευματικός αγώνας δεν είναι αγώνας χωρίς κανόνες και μεθοδολογία, όπως ακριβώς και οι αγώνες στα κοσμικά στάδια. Πνευματικός αγώνας χωρίς αρχές, κανόνες και συγκεκριμένες μεθοδολογίες είναι ανώφελος, ίσως και επιζήμιος. Οι άγιοι Πατέρες δημιούργησαν στο διάβα των αιώνων προϋποθέσεις γόνιμου πνευματικού αγώνα. Η αρχή είναι ήπια. Έτσι το χρονικό διάστημα από την Κυριακή του Τελώνου και του Φαρισαίου έως την Κυριακή της Τυρινής ονομάζεται προπαρασκευαστική περίοδος του Τριωδίου, διότι έχει χαρακτήρα εισαγωγικό. Τα γεγονότα, οι εορτές και οι λειτουργικές ακολουθίες είναι τέλεια συνδυασμένες ώστε
να αποτελούν για τον αγωνιζόμενο πιστό τον πολύτιμο κανονισμό και σύμβουλο ώστε ο πνευματικός του αγώνας να είναι καρποφόρος.
Η ανάγνωση της ομώνυμης ευαγγελικής περικοπής την Κυριακή του Τελώνου και Φαρισαίου (Λουκ.18,10-14), διδάσκει την αποφυγή του ψυχοκτόνου πάθους της υπερηφάνειας και την άσκηση της αρετής της ταπείνωσης. διότι κατά τον άγιο Μάξιμο τον Ομολογητή: «αρχή πάντων των παθών είναι η φιλαυτία, τέλος δε η υπερηφανία» (Περί αγάπης Κεφάλαια Εκατοντάς Τρίτη, νζ΄). Αυτό έχει μεγάλη σημασία, διότι ο άνθρωπος πρέπει να ξεκινήσει από αυτό το σημείο του πνευματικού του αγώνα. Αν δεν αποβάλει την υπερηφάνεια δεν θα μπορέσει ποτέ να τελεσφορήσει ο αγώνας του, όσο μεγάλος και αν είναι.
Αφού ο πιστός αισθανθεί την ανάγκη της ταπεινότητας, το επόμενο στάδιο είναι να μάθει για την άμετρη αγάπη του Θεού. Έτσι την επόμενη Κυριακή διαβάζεται στους ναούς η περικοπή του ασώτου υιού (Λουκ.15,11-33). Η αίσθηση της άμετρης θείας αγάπης προϋποθέτει την προσωπική ταπείνωση μπροστά στο θείο μεγαλείο.
Μετά από αυτό πρέπει να συνειδητοποιήσει ο πιστός ότι ο Θεός δεν μόνο πολυέλαιος, αλλά και δίκαιος. ‘Έτσι η Κυριακή των Απόκρεω είναι αφιερωμένη στη Μεγάλη Κρίση και γι’ αυτό διαβάζεται μάλιστα η ευαγγελική περικοπή της φοβερής Δευτέρας Παρουσίας του Κυρίου (Ματθ.25,31-46), για να καταλάβει ο πιστός πως η θύρα του Παραδείσου θα ανοίξει μόνο για εκείνους που λαχταρούν τη σωτηρία και έχουν τη διάθεση να αγωνιστούν γι’ αυτή.
Η επόμενη Κυριακή της Τυρινής είναι αφιερωμένη στην ενθύμηση του φοβερού γεγονότος της εκδιώξεως των πρωτοπλάστων από τον παράδεισο της τρυφής. Διαβάζεται η ευαγγελική περικοπή που αναφέρεται στη νηστεία, στην προσευχή και στον τρόπο διαχείρισης των υλικών αγαθών (Ματθ.6,19-22). Η ψυχοσωματική νηστεία είναι η εθελούσια αποχή από ψυχοκτόνα πάθη και από βλαβερές για το σώμα τροφές. Η ψυχοσωματική κάθαρση για να είναι θεάρεστη και επωφελής για τον ασκούμενο πιστό, είναι απαραίτητο να γίνεται με διακριτικότητα και χωρίς επιδειξιμανία. Η νηστεία είναι αυστηρά προσωπική υπόθεση και αφορά μόνο τον ίδιο. Το ίδιο και η προσωπική προσευχή. Η συσσώρευση πλούτου, πέρα από τις πραγματικές μας ανάγκες, είναι παράγων ανασταλτικός για την πνευματική μας προαγωγή. Η προσκόλληση στα υλικά αγαθά και η απολυτοποίησή τους μπορεί να μας στερήσει τη σωτηρία. Τα πάσης φύσεως αγαθά ανήκουν στο Θεό και ως εκ τούτου εμείς είμαστε απλοί διαχειριστές αυτών. Τα περισσεύματα ανήκουν στους συνανθρώπους. Ο πρώτος παράδεισος χάθηκε εξ’ αιτίας της κακής χρήσης των υλικών αγαθών, ο δεύτερος παράδεισος μπορεί να ανακτηθεί με την καλή χρήση αυτών!
Εισερχόμενοι στην Αγία και Μεγάλη Τεσσαρακοστή, ξεκινάει πιο έντονος ο αγώνας, με νηστεία, προσευχή, μελέτη των αγίων Γραφών, περισυλλογή και κυρίως μετοχή στη μυστηριακή και λειτουργική ζωή της Εκκλησίας μας. Δεν υπάρχουν περιθώρια χαλάρωσης του αγώνα και υποχωρήσεις μπροστά στα μύρια εμπόδια που εσκεμμένα μας βάζει στο δρόμο μας ο διάβολος. Κατά τον άγιο Μακάριο τον Αιγύπτιο: «Μύρια τω αντικειμένω πεπραγμάτευται, της ελπίδος ημάς αποσπάν και της εις Χριστόν αγάπης μηχανωμένω» (Εις τους Ν΄ Λόγους, ρμζ΄). Ο αγωνιστής πιστός γνωρίζει πως η όποια ψυχική και σωματική κόπωση είναι παγίδα του πονηρού και πρέπει να παραθεωρηθεί. Η αγία μας Εκκλησία μας δείχνει το δρόμο και μας επικουρεί. Πρέπει να γνωρίζουμε πως «α υποφέροντες εν υπομονή πολλή, τονίζει ο άγιος Συμεών ο νέος Θοελόγος, μιμούμεθα του Χριστού τα παθήματα, δοξάζομεν δε δι’ αυτών τον Πατέρα ημών και Θεόν, ως υιοί αυτού χάριτι και συγκληρονόμοι Χριστού» (Κεφ. Πρακτικά και Θεολογικά, ρα΄). Αυτή είναι η ουσία της ορθοδόξου ασκήσεως.
Η Καθαρά Δευτέρα, ως η πρώτη ημέρα της Μεγάλης Τεσσαρακοστής έχει χαρακτήρα αυστηρότατης νηστείας, για να κατανοήσει ο πιστός ότι εισέρχεται στην Μεγάλη Τεσσαρακοστή. Η αποχή από ζωικές και λιπαρές τροφές είναι απαραίτητη στον πνευματικό αγώνα, διότι αυτές προξενούν στον ανθρώπινο οργανισμό υλόφρονα διάθεση και χαύνωση, παράγοντες λίαν επιζήμιους στην ψυχική καλλιέργεια. «Καθαρθήναι ουν βουλήθητι δια πόνων» παραγγέλλει ο όσιος Νικήτας Στηθάτος (Τρίτη Γνωστικών Κεφαλαίων Εκατοντάς, η΄).
Η πρώτη Κυριακή των Νηστειών είναι αφιερωμένη σε ένα πολύ σημαντικό γεγονός για την Εκκλησία μας. Εορτάζεται λαμπρά η αναστύλωση των Ιερών Εικόνων, η οποία σήμανε την οριστικοποίηση του Δόγματος και τον θρίαμβο της Ορθοδοξίας. Καλείται ο αγωνιζόμενος πιστός να κατανοήσει πως ο πνευματικός του αγώνας δεν είναι αυτονομημένος από την αλήθεια και τη ζωή της Εκκλησίας. Πως η αποκαλυμμένη αλήθεια, όπως τη διασώζει η Εκκλησία, είναι προϋπόθεση για τη σωτηρία του.
Η δεύτερη Κυριακή των Νηστειών είναι αφιερωμένη σε μια μεγάλη πατερική μορφή της Εκκλησίας μας, τον άγιο Γρηγόριο τον Παλαμά, ο οποίος έζησε και έδρασε σε μια δύσκολη ιστορική περίοδο για την Εκκλησία μας. Ο άγιος Γρηγόριος συνδύασε δύο πράγματα: τον προσωπικό του αγώνα για κάθαρση και αγιότητα και τον εκκλησιαστικό του αγώνα για τη διάσωση της σώζουσας αλήθειας και παραδόσεως, από τους καινοτόμους δυτικούς λεγομένους «βαρλαμιστές». Ο άγιος Γρηγόριος ο Παλαμάς προβάλλεται, την αγία αυτή περίοδο, ως πρότυπο αγωνιστή ασκητή και υπερασπιστή της γνήσιας αυτοσυνειδησίας της Εκκλησίας του Χριστού.
Η τρίτη Κυριακή των Νηστειών είναι αφιερωμένη στην προσκύνηση του Τιμίου Σταυρού και την άντληση δύναμης από αυτόν για τη συνέχιση του καλού αγώνα. Ο Τίμιος Σταυρός, ο «της εγέρσεως Χριστού τας αυγάς φωτοβολών», είναι το κατ’ εξοχήν σύμβολο του Χριστού, το οποίο αγιάζει τους πιστούς και ταυτόχρονα τους δείχνει το δρόμο του αγώνα και του μαρτυρίου, ως τη μόνη ατραπό της σωτηρίας τους. Ο θρίαμβος της αναστάσεως προϋποθέτει απαραίτητα τη σταύρωση.
Η τετάρτη Κυριακή των Νηστειών είναι αφιερωμένη σε μια άλλη μεγάλη ασκητική προσωπικότητα της Εκκλησίας μας, τον άγιο Ιωάννη το Συγγραφέα του περιφήμου βιβλίου «Κλίμαξ», το οποίο αποτελεί για χίλια πεντακόσια περίπου χρόνια ως το σπουδαιότερο εγχειρίδιο και οδηγός πνευματικού αγώνα. Ο μεγάλος ασκητής με την καταπληκτική ψυχογνωστική τέχνη του ιεραρχεί κλιμακωτά την απόκτηση αρετών, οδηγώντας σταδιακά τον αγωνιζόμενο πιστό σε υψηλά πνευματικά δώματα. Ο νους μόνο «διά του άρματος των θείων αρετών ανέρχεται προς αιθέριον ύψος».
Η πέμπτη Κυριακή των Νηστειών είναι αφιερωμένη στο κατ’ εξοχήν σύμβολο μετάνοιας, στην αγία Μαρία την Αιγυπτία, την πρώην διαβόητη πόρνη του λιμανιού της Αλεξάνδρειας, η οποία δια της ευλογημένης μετανοίας όχι μόνο ξεπέρασε το βόρβορο της αμαρτίας, αλλά αξιώθηκε να φτάσει σε ασύλληπτα ύψη αγιότητας. Η σεπτή και άγια μορφή της διδάσκει τον κάθε πιστό πως η μετάνοια είναι ο θεόσδοτος τρόπος να γίνει και ο πιο αμαρτωλός άνθρωπος άγιος και κατά χάριν θεός!
Η Αγία μας Εκκλησία μας καλεί όλους μας να μπούμε στο νοητό στάδιο του Τριωδίου και να αγωνιστούμε. Δεν έχει σημασία αν θα πρωτεύσουμε ή όχι. Σημασία έχει ότι θα τρέξουμε τον τραχύ και δύσκολο δρόμο των αρετών, ανεξάρτητα από το αποτέλεσμα. Ας είναι έστω αυτό μόνο η αρχή. Η συμμετοχή μας όμως προϋποθέτει την έκδυση του φορτικού και ρυπαρού κοσμικού μας χιτώνα. Πρέπει με άλλα λόγια να αποβάλλουμε την κοσμική μας βιωτή και νοοτροπία, διότι αυτές ποδηγετούν την πνευματική μας πορεία και αναστέλλουν κάθε διάθεση για αγώνα. Είναι ανάγκη να αποκολληθούμε από τον όζοντα βάλτο της αμαρτωλής ζωής και να βαδίσουμε το δρόμο της αρετής. Δεν είναι εύκολη αυτή η απόφαση, διότι οι αμαρτωλές μας έξεις έχουν αποκτήσει βαθιές ρίζες στον κοσμικό τρόπο ζωής, ο οποίος αντιστρατεύεται το θέλημα του Θεού και κατά συνέπεια το πραγματικό συμφέρον μας. Κατά τον άγιο Ισαάκ το Σύρο: «ο κόσμος μοιάζει με πόρνη, η οποία δια του κάλλους της έλκει στον πόθο της και παγιδεύει όλους εκείνους που προσβλέπουν προς αυτή» (Λόγος ΠΕ΄). Όμως με προσευχή και ατσαλένια θέληση μπορούμε να κάνουμε την πιο μεγάλη υπέρβαση και επανάσταση στη ζωή μας. Να χαράξουμε την νέα ουρανοδρόμο πορεία μας. Αυτή την ευκαιρία μας προσφέρει η ευλογημένη περίοδος του Τριωδίου. Ας την εκμεταλλευτούμε…

Ανακοινωθέν του Μητροπολίτη Πειραιώς Σεραφείμ για σχέδιο Νόμου του Υπουργείου Δικαιοσύνης

Ἐν Πειραιεῖ τῇ 2ᾳ Μαρτίου 2011

Α Ν Α Κ Ο Ι Ν Ω Θ Ε Ν

Ὁ Ὑπουργός Δικαιοσύνης κ. Χάρης Καστανίδης ἔχει ἀναρτήσει στό Διαδύκτιο πρός δημόσια διαβούλευση σχέδιο Νόμου «Γιά τήν καταπολέμηση ὁρισμένων μορφῶν καί ἐκδηλώσεων ρατσισμοῦ καί ξενοφοβίας μέσῳ τοῦ Ποινικοῦ Δικαίου» στό ἄρθρο 3 τοῦ ὁποίου ἐπεκτείνει τήν προστασία τοῦ Νόμου καί σέ ὁμάδες ἤ πρόσωπα πού δέν προσδιορίζονται μόνο μέ βάση τήν φυλή, τό χρῶμα, τή θρησκεία, τήν ἐθνική ἤ ἐθνοτική καταγωγή τους ἀλλά καί τόν γενετήσιο σεξουαλικό τους προσανατολισμό.

Τίθεται λοιπόν τό μέγιστο ἐρώτημα ὑπάρχουν πολλῶν εἰδῶν γενετήσιοι σεξουαλικοί προσανατολισμοί ὥστε μία συγκροτημένη πολιτεία νά παρίσταται ἀνάγκη θεσμικά νά προστατεύσει αὐτούς τούς ποικίλους γενετήσιους σεξουαλικούς προσανατολισμούς; Σέ ἕναν ἄνθρωπο ὑπάρχουν πολλοί ἐγκέφαλοι, πολλοί στόμαχοι, πολλοί καρδιακοί μῦες; Ἡ γενετήσια λειτουργία στό ἀνθρώπινο εἶδος δέν εἶναι προσδιορισμένη σαφέστατα ἀπό τήν ὀντολογία τοῦ ἀνθρωπίνου εἴδους καί δέν ἐκδιπλώνεται συγκεκριμένα στό ἄρρεν καί τό θῆλυ; Ὑπάρχει κατά τήν γνώμη τῶν συντακτῶν τοῦ νομοσχεδίου καί ἕτερο φῦλο στό ἀνθρώπινο γένος;

Ὅπως καλῶς γνωρίζομε ἀπό τήν ἐπιστήμη τῆς ἐγκληματολογίας ἐν σχέσει πρός τό γενετήσιο ἔνστικτο ὑφίστανται δυστυχῶς στήν πεσμένη ἀνθρώπινη φύση ἐκτρωματικές ψυχοσωματικές ἐκπτώσεις, ὅπως ἡ παιδοφιλία, ἡ ὁμοφυλοφιλία, ἡ νεκρολαγνεία καί ἄλλες ἀποκρουστικές ἐκδηλώσεις ἰδιαζόντως εἰδεχθεῖς, πού εὐτελίζουν τό ἀνθρώπινο πρόσωπο καί χωματοποιοῦν τήν ἀθάνατον ψυχήν του. Εἶναι ἑπομένως λογικό, δίκαιο, ἠθικό νά περιβάλλεται μέ πολιτειακό κῦρος ὑπό τό πρόσχημα τῆς καταπολεμήσεως ἐκδηλώσεων ρατσισμοῦ καί ξενοφοβίας μιά τέτοιου εἴδους ἐκτροπή τῆς ἀνθρώπινης προσωπικότητος, ἐπειδή τό διατάσσουν οἱ γνωστοί διεθνεῖς κύκλοι πού ἐπιχειροῦν τήν σαπροποίηση καί ἀποδόμηση τῆς ἀνθρώπινης κοινωνίας, εὐτελίζοντας τό τιμιώτατο ἀνθρώπινο πρόσωπο, πού μόνο στήν ἐκδίπλωση τῆς ὑγιοῦς σεξουαλικότητός του μπορεῖ νά ἀνεύρει τήν πληρότητα, τήν ἐλευθερία του καί τήν ἀξιοπρέπειά του, στούς ὁποίους διεθνεῖς κύκλους κλίνει εὐλαβικά τό γόνυ, ὅπως ἀποδεικνύεται, ἡ σημερινή Κυβέρνηση;

Ὥστε λοιπόν ὑπάρχει καί ἄλλος σεξουαλικός προσανατολισμός στό ἀνθρώπινο γένος πού πρέπει νά τόν περιβάλει μέ νομικό κῦρος ἡ Κυβέρνηση τοῦ ΠΑΣΟΚ καί διερωτώμεθα ἔχει τέτοια ἐξουσιοδότηση ἀπό τό ἐκλογικό σῶμα; Ἔχει ἐξουσιοδότηση νά καταλύει τόν αἰώνιο καί ἄφθιτο Νόμο τοῦ Δημιουργοῦ τοῦ ἀνθρωπίνου προσώπου καί νά πριμοδοτῆ τήν παραφθορά τῆς ἀνθρώπινης ὀντολογίας; Γνωρίζει τί ἡ ἀληθής ἰατρική πρεσβεύει διά τήν παράχρηση τῶν σωματικῶν σεξουαλικῶν ὀργάνων καί τοῦ θεοσδότου ἀνθρωπίνου ὀργανισμοῦ; Ἀγνοεῖ τίς ἄπειρες ψυχοσωματικές ἀσθένειες πού ἐλλοχεύουν πίσω ἀπό μιά τέτοια παράχρηση τοῦ ἀνθρωπίνου σώματος καί δίδει μήνυμα στήν νέα γενιά ὅτι ὑπάρχει καί πριμοδοτεῖται ἀπό τήν ὀργανωμένη κοινωνία ἡ παραφθορά τῆς ἀνθρώπινης προσωπικότητος καί ἡ ἐπίπλαστη μεταβολή της σέ ἄθυρμα τῶν διαμονικῆς συλλήψεως αἰσχρουργιῶν;

Ντρέπομαι ὡς Ὀρθόδοξος Ἐπίσκοπος καί ὡς Ἕλλην πολίτης πού ἀναπνέω τόν ἴδιο ἀέρα καί πατῶ στά ἴδια χώματα μέ τόν κ. Καστανίδη. Καί ἐπειδή ἐκ τῶν ἔργων του ἀποδεικνύεται ὅτι δέν πιστεύει στήν κρίση τοῦ αἰωνίου Θεοῦ δημοσίᾳ τοῦ λέγω ὅτι θά θυμηθεῖ «σύντομα» τόν ταπεινό μου λόγο ὅταν ἀναποδράστως, ἔκων ἄκων, ὅπως κάθε ἄνθρωπος, θά βρεθεῖ ἐνωπιόν Του ἀλλά θά εἶναι πολύ ἀργά γι’ αὐτόν.

Ο ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΤΗΣ

+ ὁ Πειραιῶς ΣΕΡΑΦΕΙΜ

Καταπάτηση ανθρωπίνων δικαιωμάτων στο Ισλάμ

Διαβάζουμε σήμερα στο BBC:
O Shahbaz Bhatti είχε πει ότι είχε δεχθεί απειλές, αλλά ότι δεν θα πρέπει να πτοηθεί
Ο υπουργός Μειονοτήτων στο Πακιστάν, Shahbaz Bhatti, σκοτώθηκε όταν δύο ένοπλοι άνοιξαν πυρ εναντίον του αυτοκινήτου του στην πρωτεύουσα, Ισλαμαμπάντ, λένε αξιωματούχοι του νοσοκομείου.

Πήγαινε στην εργασία του όταν μέσα σε μια κατοικημένη περιοχή το αυτοκίνητό του δέχθηκε καταιγισμό από σφαίρες, ανακοίνωσε η αστυνομία.

Ο κ. Bhatti, ένας Χριστιανός, είναι ένας από του ηγέτες του Κόμματος του κυβερνώντος Λαϊκού Κόμματος του Πακιστάν.

Τον Ιανουάριο, είχε δηλώσει στο BBC ότι θα αψηφήσει τις απειλές θανάτου που είχε δεχθεί από φανατικούς ισλαμιστές εξαιτίας των προσπάθειών του για τη μεταρρύθμιση του νόμου περί βλασφημίας της χώρας.

Ο νόμος περί βλασφημίας ορίζει την ποινή του θανάτου για όποιον προσβάλλει το Ισλάμ, αλλά ο κ. Bhatti είχε πει ότι είχε χρησιμοποιηθεί κυρίως για τη δίωξη των θρησκειών των μειονοτήτων.

"Μου είπαν ότι αν συνέχιζα την εκστρατεία κατά του νόμου περί βλασφημίας, θα με δολοφονούσαν. Θα με αποκεφάλιζαν. Αλλά οι δυνάμεις της βίας, οι δυνάμεις του εξτρεμισμού δεν μπορούν να με διώξουν, δεν μπορούν να με απειλήσουν», είπε.

Στις 4 Ιανουαρίου, ο Έπαρχος του Punjab, Salman Taseer, ο οποίος είχε, επίσης, αντιταχθεί σθεναρά στο νόμο, πυροβολήθηκε και σκοτώθηκε από έναν από τους σωματοφύλακές του.
Αιωνία του η μνήμη. Ο θεός να αναπαύσει την ψυχή του.

Δολοφονήθηκε ο μόνος χριστιανός στην κυβέρνηση του Πακιστάν

Ο Σαμπχάζ Μπάτι ήταν ο μόνος χριστιανός υπουργός της κυβέρνησης του Πακιστάν

Ισλαμαμπάντ, Πακιστάν

Άγνωστοι άνοιξαν πυρ και σκότωσαν την Τετάρτη τον υπουργό της πακιστανικής κυβέρνησης αρμόδιο για τις θρησκευτικές μειονότητες, Σαχμπάζ Μπάτι, στο Ισλαμαμπάντ, σύμφωνα με νοσοκομειακή πηγή.

Ο Σαχμπάζ Μπάτι ήταν ο μόνος χριστιανός στην κυβέρνηση του Πακιστάν και είχε εκφράσει τη γνώμη του κατά του νόμου περί βλασφημίας.

Την ευθύνη ανέλαβαν οι Ταλιμπάν του Πακιστάν, λέγοντας ότι πρόκειται για αντίποινα επειδή ο Μπάτι είχε ταχθεί κατά του νόμου περί βλασφημίας.

Ο νόμος κατά της βλασφημίας πυροδοτεί την ένταση από τον Νοέμβριο στο Πακιστάν, όταν δικαστήριο επέβαλε την θανατική ποινή σε μία χριστιανή, μητέρα τεσσάρων παιδιών.

Στις 4 Ιανουαρίου ο κυβερνήτης της επαρχίας Πουντζάμπ Σαλμάν Ταζίρ, ο οποίος είχε αντιταχθεί στον νόμο περί βλασφημίας και είχε ζητήσει την χορήγηση χάρης στην 45χρονη μητέρα, δολοφονήθηκε από έναν από τους σωματοφύλακές του.

Newsroom ΔΟΛ, ΑΠΕ/Reuters/Γαλλικό, Associated Press

1 Μαρ 2011

Τώρα και οικουμενικά παρεκκλήσια

U dálniční kaple u Šlovic se v neděli sešla asi dvacítka lidí. Vzpomínali na své blízké, kteří zemřeli při dopravní nehodě.

Καλείται το οικουμενι(στι)κό παρεκκλήσι της συμφιλίωσης, και βρίσκεται στα σύνορα της Δημοκρατίας της Τσεχίας και της Γερμανίας στον κεντρικό δρόμο κοντά στο D5 jihoplzeňských Slovic, για να τιμηθεί η μνήμη των θυμάτων των τροχαίων ατυχημάτων. Είναι κατασκευασμένο από γυαλί και μπετόν χωρίς ενδείξεις συγκεκριμένου Χριστιανικού δόγματος. Δείτε φωτογραφίες.

ΤΣΕΧΙΑ

Πρωτοπρεσβύτερος Θεόδωρος Ζήσης - Ερωταποκρίσεις στο Κήρυγμα της Κυριακής της Απόκρεω (Βίντεο)

Πρωτ. Θεόδωρος Ζήσης. Ερωταποκρίσεις 1—03-2011.

Oι απόψεις του ιστολογίου μπορεί να μη συμπίπτουν με τα περιεχόμενα του άρθρου

Η φωτογραφία μου
Για επικοινωνία : Ηλεκτρονικό ταχυδρομείο: aktinesblogspot@gmail.com