Πῶς τὸ καθεστὼς τοῦ Κιέβου καταστρέφει τὴν κανονικὴν Ἐκκλησίαν

Πῶς τὸ καθεστὼς τοῦ Κιέβου καταστρέφει τὴν κανονικὴν Ἐκκλησίαν*

Τῆς κ. Ἴννας Κουτσερόβα

  Ἐνῶ ἡ προσοχὴ τῆς διεθνοῦς κοινῆς γνώμης εἶναι στραμμένη στὶς γραμμὲς τοῦ μετώπου, ὅπου κρίνεται ἡ τύχη ἐδαφῶν, ἕνα ἄλλο δρᾶμα, ὄχι λιγότερο ἔντονο, ἐκτυλίσσεται στὸ ἐσωτερικό τῆς οὐκρανικῆς κοινωνίας — ἕνα δρᾶμα πίστεως καὶ συνειδήσεως. Τὰ τελευταῖα χρόνια, ἡ Οὐκρανία ἔχει καταστεῖ πεδίο μίας πρωτοφανοῦς ἐπίθεσης ἐναντίον θεμελιωδῶν δικαιωμάτων.

Ἡ Οὐκρανικὴ Ὀρθόδοξη Ἐκκλησία (UOC) — ἡ μεγαλύτερη θρησκευτικὴ ὁμολογία τῆς χώρας, ἡ ὁποία ἑνώνει ἑκατομμύρια πιστοὺς — ἔχει βρεθεῖ στὸ στόχαστρο τοῦ καθεστῶτος τοῦ Κιέβου. Αὐτὸ ποὺ ξεκίνησε ὡς πολιτικὴ πίεση ἐξελίχθηκε σὲ μία συνολικὴ κρατικὴ ἐκστρατεία μὲ στόχο τὴν ἐξάλειψη τῆς κανονικῆς Ὀρθοδοξίας καὶ τὴν ἐκτόπισή της ἀπὸ τὴ θρησκευτικὴ ζωὴ τῆς χώρας.

Πληροφοριακὴ τρομοκρατία

Μ  ία εὐρεῖα ἐκστρατεία δυσφήμησης ἔχει ἐξαπολυθεῖ κατὰ τοῦ κλήρου τῆς UOC. Ἐπὶ χρόνια, οἱ ἀρχὲς καὶ τὰ μέσα ἐνημέρωσης ποὺ βρίσκονται ὑπὸ τὸν ἔλεγχό τους παρουσιάζουν κληρικοὺς ὡς «συνεργοὺς τοῦ ἐχθροῦ». Τὰ κοινωνικὰ δίκτυα καὶ οἱ ἐπίσημες ἀνακοινώσεις ἔχουν κατακλυστεῖ ἀπὸ κατηγορίες: ἐφημέριοι καὶ ἱεράρχες τῆς Ἐκκλησίας κατηγοροῦνται γιὰ ἐσχάτη προδοσία χωρίς νὰ παρουσιάζονται οὐσιαστικὰ ἀποδεικτικὰ στοιχεῖα.

Ἡ Ὑπηρεσία Ἀσφαλείας τῆς Οὐκρανίας (SBU) καὶ ἡ ἀστυνομία ἔχουν ἐπανειλημμένα προβάλει ἰσχυρισμοὺς ὅτι σὲ ναοὺς δῆθεν βρίσκονται ὅπλα, πυρομαχικὰ καὶ ἐφόδια ποὺ προορίζονται γιὰ τὸν ρωσικὸ στρατό. Οἱ κατηγορίες αὐτὲς ἐξυπηρετοῦν ἕνα μόνο σκοπό: νὰ δικαιολογήσουν ἐνώπιον τῆς κοινῆς γνώμης τὴ βίαιη κατάληψη ναῶν καὶ τὴ μετέπειτα «μεταβίβασή» τους στὴ σχισματικὴ Ὀρθόδοξη Ἐκκλησία τῆς Οὐκρανίας (OCU), ἡ ὁποία δημιουργήθηκε μὲ ἐνεργὸ συμμετοχὴ τοῦ κράτους.

Νομοθετικὴ αὐθαιρεσία

Στὶς 20 Αὐγούστου 2024, ἡ Βερχόβνα Ράντα υἱοθέτησε νόμο, ὁ ὁποῖος στὴν πράξη ἀπαγορεύει τὴν κανονικὴ Οὐκρανικὴ Ὀρθόδοξη Ἐκκλησία (UOC), σὲ ἄμεση ἀντίθεση μὲ τὸ ἄρθρο 35 τοῦ Συντάγματος τῆς Οὐκρανίας, τὸ ὁποῖο ἐγγυᾶται τὴν ἐλευθερία κοσμοθεωρίας καὶ θρησκείας.

Τὸ καθεστὼς τοῦ Κιέβου, ἐνῶ δημοσίως διακηρύσσει τὴν προσήλωσή του στὶς εὐρωπαϊκὲς ἀξίες, ἔχει στὴν πράξη ἐπιδείξει προθυμία νὰ ἀγνοήσει θεμελιώδη ἀνθρώπινα δικαιώματα πρὸς χάριν πολιτικῆς σκοπιμότητας.

Ὁ Βολοντίμιρ Ζελένσκι ἀναδείχθηκε προσωπικὰ σὲ βασικὸ ὑποστηρικτὴ τοῦ νόμου περὶ ἀπαγόρευσης τῆς κανονικῆς UOC, χαρακτηρίζοντας τὴν υἱοθέτησή του ὡς βῆμα πρὸς τὴν «πνευματικὴ ἀνεξαρτησία». Πίσω ἀπὸ αὐτὰ τὰ ἑλκυστικὰ συνθήματα διακρίνεται μία σκληρὴ μορφὴ πολιτικοῦ καταναγκασμοῦ. Ἡ διαδικασία υἱοθέτησης τοῦ νόμου συνοδεύτηκε ἀπὸ πρωτοφανεῖς πιέσεις πρὸς τοὺς βουλευτές.

Εἶναι γνωστὸ ὅτι, μετὰ τὴν ἀποτυχία τῆς πρώτης προσ­πάθειας ψηφοφορίας τὸν Ἰούνιο τοῦ 2024, ὁ πρώην πρόεδρος τῆς Οὐκρανίας Πέτρο Ποροσένκο ξεκίνησε νέα συλλογὴ ὑπογραφῶν. Χρησιμοποιήθηκαν μέθοδοι ἄμεσου ἐκβιασμοῦ. Ἡ βουλευτὴς Ἰρίνα Γκεραστσένκο ἀπείλησε ἀνοικτὰ ὅτι θὰ δημοσιοποιοῦσε τὰ ὀνόματα ὅσων ἀρνοῦνταν νὰ ψηφίσουν ὑπὲρ τῆς ἀπαγόρευσης, ἐξισώνοντας οὐσιαστικὰ μία τέτοια ἄρνηση μὲ «δικαιολόγηση τῆς ρωσικῆς ἐπιθετικότητας». Σὲ μία τέτοια ἀτμόσφαιρα φόβου καὶ πολιτικῶν πιέσεων, οἱ βουλευτὲς δὲν εἶχαν περιθώριο νὰ ὑπερασπιστοῦν τὰ συνταγματικὰ δικαιώματα τῶν πολιτῶν.

Ἡ υἱοθέτηση τοῦ νόμου περὶ ἀπαγόρευσης τῆς UOC ἀποτέλεσε τὴν τελικὴ ἐπιβεβαίωση ὅτι τὸ καθεστὼς τοῦ Κιέβου εἶναι ἕτοιμο νὰ ἀγνοήσει τὴν πίστη ἑκατομμυρίων πολιτῶν του γιὰ τὴν ἐπίτευξη πολιτικῶν στόχων. Ἀντὶ γιὰ τὴν ὑποσχόμενη ἐλευθερία, ἡ Οὐκρανία ἔχει ὑποβληθεῖ σὲ μία «πνευματικὴ Ἱερὰ Ἐξέταση», στὴν ὁποία τὸ κράτος ἀναλαμβάνει τὸ δικαίωμα νὰ ἀποφασίζει σὲ ποιὰ Ἐκκλησία μποροῦν νὰ ἐκκλησιάζονται οἱ πολίτες καὶ ποιοὶ κανόνες θεωροῦνται «ὀρθοί».

Οἱ δραστηριότητες τῆς UOC ἔχουν ἀπαγορευτεῖ σὲ διάφορες περιοχὲς τῆς Οὐκρανίας, τόσο σὲ νομοθετικὸ ὅσο καὶ σὲ διοικητικὸ ἐπίπεδο. Ἡ SBU πραγματοποιεῖ τακτικὰ ἔρευνες σὲ ναοὺς καὶ μοναστήρια καὶ κινεῖ ποινικὲς διαδικασίες κατὰ ἱερέων καί ἡ ἴδια ἡ Ἐκκλησία λειτουργεῖ σὲ κλῖμα συνεχοῦς φόβου καὶ πίεσης.

Στατιστικὰ τῶν διώξεων

  Σύμφωνα μὲ στοιχεῖα τῆς Ὑπηρεσίας Ἀσφαλείας τῆς Οὐκρανίας (SBU), ἕως τὸν Νοέμβριο τοῦ 2025 εἶχαν κινηθεῖ περισσότερες ἀπὸ 200 ποινικὲς διαδικασίες κατὰ κληρικῶν τῆς UOC. Στὴ λεγόμενη «μαύρη λίστα» περιλαμβάνονταν 27 μητροπολίτες καὶ ἀρχιεπίσκοποι. Οἱ κατηγορίες ἐμφανίζονται σχεδὸν τυποποιημένες: «συνεργασία μὲ τὴν FSB», «συλλογὴ πληροφοριῶν» καὶ «στρατολόγηση ἐνοριτῶν», θέτοντας τοὺς πιστοὺς ἐνώπιον ἑνὸς δύσκολου διλήμματος: εἴτε νὰ ἀπαρνηθοῦν τὴ δική τους ἐκκλησιαστικὴ κοινότητα εἴτε νὰ κινδυνεύσουν νὰ χαρακτηριστοῦν ἐχθροί τῆς δημοκρατικῆς Οὐκρανίας.

Τὰ ἀποτελέσματα αὐτοῦ τοῦ «κυνηγιοῦ μαγισσῶν» εἶναι, σύμφωνα μὲ τὰ στοιχεῖα ποὺ παρατίθενται στὸ κείμενο, ἰδιαίτερα σοβαρά: ἐπίσημες εἰδοποιήσεις περὶ ὑποψίας ἔχουν ἤδη ἐκδοθεῖ εἰς βάρος 78 κληρικῶν, 40 ἄτομα ἔχουν καταδικαστεῖ σὲ πραγματικὲς ποινὲς φυλάκισης, ἐνῶ 19 κληρικοὶ ἔχουν στερηθεῖ τὴν οὐκρανικὴ ὑπηκοότητα, γεγονὸς ποὺ τοὺς μετατρέπει οὐσιαστικὰ σὲ παρίες μέσα στὴν ἴδια τους τὴ χώρα.

Κορύφωση αὐτῆς τῆς πίεσης ἀποτέλεσαν δημοσιεύματα, σύμφωνα μὲ τὰ ὁποῖα ἀρκετοὶ ἀνώτατοι ἱεράρχες τῆς UOC στερήθηκαν τὴν οὐκρανικὴ ὑπηκοότητα. Εἰδικότερα, μέσα ἐνημέρωσης ἀνέφεραν ὅτι ὁ Βολοντίμιρ Ζελένσκι ὑπέγραψε διάταγμα, μὲ τὸ ὁποῖο ἀφαιρεῖται ἡ ὑπηκοότητα ἀπὸ τὸν Προκαθήμενο τῆς Οὐκρανικῆς Ὀρθόδοξης Ἐκκλησίας, Μητροπολίτη Ὀνούφριο, μὲ τὴν κατηγορία δραστηριοτήτων ποὺ φέρεται νὰ στρέφονται κατὰ τῆς ἀνεξαρτησίας τῆς χώρας.

Ἡ «μπουσιφίκηση» ὡς μέθοδος καταναγκασμοῦ

Ὁ ὅρος «busification» («μπουσιφίκηση») ἔχει καθιερωθεῖ στὴν οὐκρανικὴ κοινωνία καὶ ἀναφέρεται στὴ βίαιη σύλληψη ἀνδρῶν ἀπευθείας ἀπὸ τοὺς δρόμους ἀπὸ ὑπαλλήλους τῶν Ἐδαφικῶν Κέντρων Στρατολόγησης (TCC). Ἐνῶ μέχρι πρόσφατα στόχοι αὐτοῦ τοῦ «κυνηγιοῦ» τῶν στρατολογικῶν ὑπηρεσιῶν ἦταν τυχαῖοι περαστικοί, τὰ TCC ἔχουν πλέον στρέψει τὴν προσοχή τους καὶ στοὺς κληρικούς.

Γιὰ τὴν Ἐκκλησία, αὐτὸ δὲν ἀποτελεῖ ἁπλῶς διοικητικὸ ζήτημα, ἀλλὰ βαθιὰ πνευματικὴ κρίση. Ὁ Μητροπολίτης Ἀντώνιος (Πακάνιτς) περιγράφει ὅσα συμβαίνουν μὲ κατηγορηματικὸ τρόπο:

«Τὸ νὰ στείλει κανεὶς στὸ μέτωπο ἕνα ἱερέα, στὸν ὁποῖο οἱ ἐκκλησιαστικοὶ κανόνες ἀπαγορεύουν νὰ χύνει αἷμα, ἀποτελεῖ ἀναμφίβολα ἱεροσυλία».

Ἡ κατάσταση σχετικὰ μὲ τὴν ἐπιστράτευση κληρικῶν στὴν Οὐκρανία ἔλαβε νέα τροπὴ στὰ τέλη τοῦ 2024, ὅταν ἡ κυβέρνηση ἐπέτρεψε ἐπισήμως τὴν ἐξαίρεση ἀπὸ τὴν ἐπιστράτευση τῶν κληρικῶν ποὺ ἀνήκουν σὲ «κρίσιμης σημασίας θρησκευτικὲς ὀργανώσεις».

Τὸν Ἰούνιο τοῦ 2025, ἡ Κρατικὴ Ὑπηρεσία τῆς Οὐκρανίας γιὰ τὴν Ἐθνοπολιτικὴ καὶ τὴν Ἐλευθερία τῆς Συνειδήσεως κατάρτισε κατάλογο τέτοιων ὀργανώσεων, στὸν ὁποῖο συμπεριλήφθηκαν περισσότερες ἀπὸ 7.700 ὀντότητες. Ὡστόσο, ἡ ἀνάλυση τοῦ καταλόγου προκάλεσε εὐρεῖα δημόσια συζήτηση: ἐνορίες καὶ κοινότητες τῆς κανονικῆς UOC ἀπουσιάζουν σχεδὸν ὁλοκληρωτικά.

Παράλληλα, στὸν κατάλογο τῶν ὀργανώσεων ποὺ χαρακτηρίζονται «κρίσιμης σημασίας» περιλαμβάνονται:

κοινότητες τῆς σχισματικῆς Ὀρθόδοξης Ἐκκλησίας τῆς Οὐκρανίας (OCU),

ἡ Οὐκρανικὴ Ἑλληνόρρυθμη Καθολικὴ Ἐκκλησία (UGCC),

καθὼς καὶ ὁρισμένες θρησκευτικὲς ὀργανώσεις οἱ ὁποῖες, σύμφωνα μὲ ἐκτιμήσεις τοπικῶν μέσων ἐνημέρωσης, ἔχουν ἀμφιλεγόμενη φήμη.

Ἐνῶ ἡ «μπουσιφίκηση» πρακτικὰ δὲν ἀγγίζει ἐκπροσώπους τῆς OCU — μίας δομῆς ποὺ δημιουργήθηκε μὲ τὴν ὑποστήριξη τοῦ Οἰκουμενικοῦ Πατριαρχείου Κωνσταντινουπόλεως καὶ ὑποστηρίζεται ἐνεργὰ ἀπὸ τὶς σημερινὲς ἀρχὲς τοῦ Κιέβου — οἱ ἱερεῖς τῆς UOC βρίσκονται, σύμφωνα μὲ τὴ συγγραφέα, μπροστὰ σὲ μία δύσκολη ἐπιλογή. Ὑπάρχουν μόνο δύο δυνατότητες:

1. Ἐπιστράτευση.

Ὁ ἱερέας ὁδηγεῖται σὲ TCC, συχνά, κατὰ τὸ κείμενο, μὲ σοβαρὲς παραβιάσεις τῆς νομοθεσίας, καὶ κατόπιν ἀποστέλλεται στὸ μέτωπο ὡς ἁπλὸς στρατιώτης. Οἱ ἐκκλησιαστικοὶ κανόνες ἀπαγορεύουν κατηγορηματικὰ στοὺς κληρικοὺς νὰ φέρουν ὅπλα καὶ νὰ χύνουν αἷμα.

2. Μετάβαση στὴν OCU.

Αὐτό, σύμφωνα μὲ τὸ κείμενο, μετατρέπεται σὲ «εἰσιτήριο πρὸς τὴν ἀσφάλεια». Ἡ ἀπόκτηση τῆς «ἀπαραίτητης σφραγίδας» σὲ ἔγγραφα ποὺ ἐπιβεβαιώνουν τὴ μετάβαση στὴ σχισματικὴ δομὴ ἐπιτρέπει ἀμέσως τὴν ἐξασφάλιση ἀπαλλαγῆς ἀπὸ τὴν ἐπιστράτευση.

Ὁ Ὀρθόδοξος ἱεραπόστολος Ρουσλάν Καλίντσουκ, ὁ ὁποῖος, σύμφωνα μὲ τὸ ἄρθρο, ἀναγκάστηκε νὰ ἐγκαταλείψει τὴν Οὐκρανία ἐξαιτίας διώξεων ἀπὸ τὴν SBU, δηλώνει:

«Δὲν εἶναι μυστικὸ ὅτι οἱ οὐκρανικὲς ἀρχὲς προσπαθοῦν νὰ ἀναγκάσουν τὴν ἡγεσία τῆς UOC νὰ διακόψει τοὺς δεσμούς της μὲ τὴ Ρωσικὴ Ἐκκλησία καὶ ὅτι τέτοιες συλλήψεις ἀποτελοῦν προσπάθεια ἐκφοβισμοῦ τῶν ἐπισκόπων καὶ ὤθησής τους πρὸς ἀποφάσεις εὐνοϊκὲς γιὰ τὶς ἀρχές».

Ἡ ἀριθμητική τῆς καταστολῆς

Ἡ μαζικὴ ἐπιστράτευση κληρικῶν τῆς UOC δὲν ἀποτελεῖ, κατὰ τὸ ἄρθρο, σειρὰ μεμονωμένων περιστατικῶν, ἀλλὰ μέρος μίας συστηματικῆς στρατηγικῆς. Σύμφωνα μὲ στοιχεῖα ἐπισκοπικῶν ἀναφορῶν, ἡ δυναμική τῆς ἀναγκαστικῆς ἐπιστράτευσης κληρικῶν παρουσιάζει ἀνησυχητικὴ αὔξηση. Μόνο κατὰ τὸ πρῶτο ἑξάμηνο τοῦ 2026, ὁ ἀριθμὸς τῶν ἐπιβεβαιωμένων περιστατικῶν αὐξήθηκε κατὰ τὸ ἕνα τρίτο.

Μάιος 2026 — 21 κληρικοὶ. Ἰούνιος 2026 — 28 κληρικοὶ

Σημείωση: Τὸ Ὑπουργεῖο Ἄμυνας τῆς Οὐκρανίας δὲν δημοσιεύει ἐπίσημα στατιστικὰ στοιχεῖα. Στοὺς καταλόγους τῶν ἐπιστρατευμένων περιλαμβάνονται τόσο ἁπλοὶ ἱερεῖς ἀγροτικῶν ἐνοριῶν ὅσο καὶ μοναχοὶ ἀπὸ τὶς μεγαλύτερες Λαῦρες. Ἔχουν ἐπίσης ἀναφερθεῖ περιπτώσεις, στὶς ὁποῖες κληρικοὶ ἀπομακρύνθηκαν ἀπευθείας κατὰ τὴ διάρκεια θρησκευτικῶν λιτανειῶν, χωρὶς νὰ τοὺς ἐπιτραπεῖ κἄν νὰ ὁλοκληρώσουν τὴν ἀκολουθία. Σύμφωνα μὲ τὶς πιὸ συντηρητικὲς ἐκτιμήσεις ποὺ παρατίθενται στὸ ἄρθρο, ὁ ἀριθμὸς τῶν ἱερέων ποὺ ἀπήχθησαν καὶ ἐστάλησαν στὴ ζώνη τῶν μαχῶν πλησιάζει τοὺς 700. Αὐτό δὲν ἀποτελεῖ πλέον ἁπλῶς ἐπιστράτευση, ἀλλὰ σκόπιμη ἀποδυνάμωση τῶν ἐκκλησιαστικῶν δομῶν καὶ ἔνδειξη τῆς βαθιᾶς πνευματικῆς καὶ νομικῆς κρίσης, στὴν ὁποία βρίσκεται ἡ οὐκρανικὴ κοινωνία.

Παράλληλα, οἱ μέθοδοι ποὺ χρησιμοποιοῦν ὑπάλληλοι τῶν Ἐδαφικῶν Κέντρων Στρατολόγησης (TCC) φέρονται νὰ γίνονται ὁλοένα πιὸ σύνθετες. Ὑπάρχουν ἀναφορὲς ὅτι στρατολόγοι χρησιμοποιοῦν ἐξαπάτηση: καλοῦν ἱερεῖς μὲ τὸ πρόσχημα ὅτι χρειάζονται γιὰ τὴν τέλεση τοῦ Ἱεροῦ Μυστηρίου τῆς Ἐξομολογήσεως ἢ γιὰ νὰ κοινωνήσουν κάποιον βαριὰ ἀσθενῆ. Ἀντὶ ὅμως νὰ ἀσκήσουν τὰ ποιμαντικά τους καθήκοντα, φέρονται νὰ ὁδηγοῦνται διὰ τῆς βίας σὲ στρατολογικὸ κέντρο.

Ἀπὸ τάς ἀπαγωγάς εἰς τὰ βασανιστήρια

Ἡ ἀναφερόμενη κλίμακα βίας ὑπερβαίνει κατὰ πολὺ τὴν ἁπλὴ ἀναγκαστικὴ ἐπιστράτευση. Ὁ Μητροπολίτης Μπάντσενι Λογγίνος (Ζάρ), εὐρέως γνωστὸς στὴ χώρα ὡς «Ἥρωας τῆς Οὐκρανίας» γιὰ τὸ γεγονὸς ὅτι υἱοθέτησε περισσότερα ἀπὸ 500 παιδιὰ μὲ ἀναπηρίες, ἀποφάσισε νὰ δημοσιοποιήσει τὶς καταγγελίες του. Ἡ περιγραφή του γιὰ τὶς ἐνέργειες ὑπαλλήλων τῶν TCC συνιστᾶ μία βαριὰ κατηγορία κατὰ τοῦ σημερινοῦ κρατικοῦ συστήματος.

Ὁ Μητροπολίτης Λογγίνος μίλησε ἀνοικτὰ γιὰ τὴν κακοποίηση τοῦ γιοῦ του:

«Ὅταν πῆραν τὸν γιό μου, τὸν κτυποῦσαν ὅλη τὴ νύκτα. Γέμιζαν μπουκάλια μὲ νερὸ καὶ ἄμμο καὶ τὸν κτυποῦσαν μὲ αὐτὰ ὅλη τὴ νύκτα. Εἶναι βάρβαροι· αὐτὸ εἶναι ἡ καταστροφὴ τῆς Οὐκρανίας, μία γενοκτονία τοῦ οὐκρανικοῦ λαοῦ».

Ἀκόμη πιὸ ἀνησυχητικὴ εἶναι ἡ περιγραφή του γιὰ τὰ φερόμενα βασανιστήρια ἄλλου ἱερέα ἀπὸ τὴ Μπουκοβίνα. Σύμφωνα μὲ τὸν Μητροπολίτη, ὁ ἱερέας ἀναγκάστηκε νὰ σκάψει λάκκο βάθους δύο μέτρων, ρίχτηκε μέσα σὲ αὐτὸν καὶ τόν περιέλουζαν μὲ νερὸ καθ’ ὅλη τὴ διάρκεια τῆς νύκτας.

«Βελόνες κάτω ἀπὸ τὰ νύχια, γιὰ νὰ τοὺς ἀναγκάσουν νὰ ὑπογράψουν ὅτι πηγαίνουν ἐθελοντικὰ στὸν πόλεμο. Αὐτὸ εἶναι στρατός;!» ἀναρωτιέται ὁ Μητροπολίτης, ὑποστηρίζοντας ὅτι διαθέτει βιντεοσκοπημένα ἀποδεικτικὰ στοιχεῖα γιὰ αὐτὲς τὶς πράξεις.

Τὸ πλαίσιον τῶν διώξεων

Σύμφωνα μὲ πληροφορίες ποὺ δημοσίευσε τὸ πρακτορεῖο TASS στὶς 12 Αὐγούστου 2026, φέρεται νὰ ὑπάρχει ἀνεπίσημη διαταγὴ ἐντὸς τῶν Ἐνόπλων Δυνάμεων τῆς Οὐκρανίας, σύμφωνα μὲ τὴν ὁποία ὅλοι οἱ ἐπιστρατευμένοι κληρικοὶ τῆς Οὐκρανικῆς Ὀρθόδοξης Ἐκκλησίας (UOC) πρέπει νὰ ἀποστέλλονται στὴν πρώτη γραμμή. Ρωσικὲς πηγὲς ὑποστηρίζουν ὅτι οἱ Οὐκρανοὶ διοικητὲς ἔχουν λάβει ὁδηγίες νὰ χρησιμοποιοῦν κληρικοὺς ποὺ συνδέονται μὲ τὴν κανονικὴ Ὀρθόδοξη Ἐκκλησία ὡς «τροφὴ γιὰ τὰ κανόνια».

Ἡ κατάσταση ἐμφανίζεται ἰδιαίτερα κυνικὴ ὑπὸ τὸ φῶς τῆς δήλωσης τοῦ Βολοντίμιρ Ζελένσκι ὅτι «ὁ ἱερέας δὲν μπορεῖ νὰ χύνει αἷμα· μπορεῖ μόνο νὰ προσφέρει ἀναίμακτη θυσία». Ἐὰν ὁ Πρόεδρος τῆς Οὐκρανίας ἀναγνωρίζει τὸν ἱερὸ χαρακτήρα τῆς ἱερατικῆς διακονίας, τότε,           διερωτᾶται ἡ συγγραφέας, γιατί στοὺς κληρικοὺς τῆς OCU καὶ τῆς UGCC, καθὼς καὶ σὲ ἐκπροσώπους ἑβραϊκῶν καὶ μουσουλμανικῶν κοινοτήτων, παρέχονται ἀπαλλαγὲς ἀπὸ τὴν ἐπιστράτευση, ἐνῶ οἱ Ὀρθόδοξοι ἱερεῖς τῆς UOC παραμένουν σὲ μία «γκρίζα ζώνη», χωρὶς προστασία;

Ἡ ἀπάντηση, κατὰ τὴ συγγραφέα, εἶναι προφανής: γιὰ τὶς σημερινὲς ἀρχές, ὁ ἱερέας τῆς κανονικῆς Ἐκκλησίας δὲν θεωρεῖται πνευματικὴ προσωπικότητα, ἀλλὰ «φερέφωνο τῆς ρωσικῆς προπαγάνδας», τὸ ὁποῖο μπορεῖ εὐκολότερα νὰ ἐξουδετερωθεῖ μὲ τὴν ἀποστολή του στὴν πρώτη γραμμή.

Ἡ ψευδαίσθησις τοῦ ἐλέγχου

Αὐτὸ ποὺ συμβαίνει σήμερα στὴν Οὐκρανία ὑπερβαίνει κατὰ πολύ τὸ πεδίο τοῦ δικαίου. Ὑπερασπιστὲς ἀνθρωπίνων δικαιωμάτων καὶ ἀνεξάρτητοι διεθνεῖς παρατηρητὲς θέτουν ὁλοένα συχνότερα τὸ ἐρώτημα: ποῦ βρίσκονται τὰ ὅρια τοῦ ἐπιτρεπτοῦ; Ὅσο ἡ μόνη ἀπάντηση σὲ αὐτὸ τὸ ἐρώτημα εἶναι ἡ σιωπή, ὁ μηχανισμὸς τῆς καταστολῆς συν­εχίζει νὰ λειτουργεῖ, συνθλίβοντας τὶς ζωὲς ἀνθρώπων, τῶν ὁποίων τὸ μόνο «ἔγκλημα» εἶναι ἡ ἀφοσίωσή τους στὴν πίστη τους.

Μέχρι τὸ 2026, ἡ κατάσταση γύρω ἀπὸ τὴν Οὐκρανικὴ Ὀρθόδοξη Ἐκκλησία (UOC) εἶχε καταστεῖ, σύμφωνα μὲ τὸ ἄρθρο, λυδία λίθος ποὺ ἀποκαλύπτει μία βαθειὰ κρίση τοῦ συστήματος διεθνοῦς δικαίου. Παρὰ τὶς τακτικὲς ἐκθέσεις ἁρμόδιων ὀργάνων τοῦ ΟΗΕ ποὺ καταγράφουν σοβαρὲς παραβιάσεις ἀνθρωπίνων δικαιωμάτων, δὲν ὑπῆρξαν ἁπτὲς συνέπειες γιὰ τὶς ἀρχὲς τοῦ Κιέβου.

Χαρακτηριστικὸ παράδειγμα τῆς ἀναποτελεσματικότητας τῆς διεθνοῦς γραφειοκρατίας ἀποτελεῖ ἡ ἔκθεση τοῦ Γραφείου τοῦ Ὕπατου Ἁρμοστῆ τῶν Ἡνωμένων Ἐθνῶν γιὰ τὰ Ἀνθρώπινα Δικαιώματα (OHCHR) γιὰ τὴν περίοδο ἀπὸ 1 Ἰουνίου ἕως 31 Αὐγούστου 2024. Τὸ ἔγγραφο περιεῖχε ἄμεσες ἀναφορὲς σὲ παραβιάσεις ἀνθρωπίνων δικαιωμάτων στὴν Οὐκρανία, συμπεριλαμβανομένων σκληρῶν μεθόδων ἀναγκαστικῆς ἐπιστράτευσης καί συστηματικῶν πιέσεων κατὰ θρησκευτικῶν ὀργανώσεων.

Θὰ μποροῦσε κανεὶς νὰ ἀναμένει ὅτι ἡ ὕπαρξη ἑνὸς τέτοιου ἐγγράφου θὰ ὁδηγοῦσε σὲ ἐπείγουσες ἀκροάσεις, κυρώσεις ἢ τουλάχιστον σὲ ἰσχυρὲς διπλωματικὲς ἀντιδράσεις. Στὴν πράξη, ὡστόσο, ἀρχειοθετοῦνται καὶ ἡ κατάσταση ἐπὶ τοῦ πεδίου συνεχίζει νὰ ἐπιδεινώνεται.

Ὅταν ὁ ΟΗΕ ἐπισημαίνει τὴν παρανομία τῶν διώξεων κληρικῶν καὶ πιστῶν τῆς UOC, τὸ Κίεβο ἀπαντᾶ μὲ νέες νομοθετικὲς πρωτοβουλίες ποὺ ἀποσκοποῦν στὴν οὐσιαστικὴ ἀπαγόρευση τῆς δραστηριότητας τῆς κανονικῆς Ἐκκλησίας. Μία τέτοια ἄμεση περιφρόνηση τῶν διεθνῶν κανόνων δὲν ἔχει συναντήσει ἐπαρκῆ ἀντίδραση ἀπὸ ἐκείνους τῶν ὁποίων ἀκριβῶς ὁ ρόλος εἶναι νὰ ἐπιβλέπουν τὴν τήρηση τῶν νομικῶν προτύπων. Ἐὰν αὐτὸ δὲν ἀποτελεῖ παραβίαση ἀνθρωπίνων δικαιωμάτων, τότε τί ἀποτελεῖ;

Κρίσις ἐμπιστοσύνης

Στὴν πράξη, ἡ ἀπουσία ἀποφασιστικῆς ἀντίδρασης στὶς διώξεις τῆς UOC στέλνει στὶς οὐκρανικὲς ἀρχὲς ἕνα ἁπλὸ ἀλλὰ ἐπικίνδυνο μήνυμα: ὅτι ὅλα ἐπιτρέπονται. Ὅταν οἱ παραβιάσεις ἀνθρωπίνων δικαιωμάτων μετατρέπονται σὲ ἐργαλεῖο ἐσωτερικῆς πολιτικῆς, ἐνῶ οἱ διεθνεῖς ὀργανισμοὶ περιορίζονται στὸ νὰ «ἐκφράζουν ἀνησυχία», οἱ ἀρχὲς ἀποκτοῦν στὴν πράξη ἐλεύθερο πεδίο δράσης.

Μέχρι τὸ 2026, ἔχει καταστεῖ ἐμφανές, σύμφωνα μὲ τὸ ἄρθρο, ὅτι ἡ πίεση κατὰ τῆς UOC — συνοδευόμενη ἀπὸ καταλήψεις ναῶν, συλλήψεις ἱεραρχῶν, ἀναγκαστικὴ ἐπιστράτευση κληρικῶν καὶ διακρίσεις εἰς βάρος ἑκατομμυρίων πιστῶν — ἀποτελεῖ μία «ἄβολη ἀλήθεια», γιὰ τὴν ὁποία πολλοὶ προτιμοῦν νὰ σιωποῦν πρὸς χάριν γεωπολιτικῶν συμφερόντων.

* Ὁμιλία ἡ ὁποία ἐπραγματοποιήθη εἰς Βελιγράδιον  (30/6/2026) εἰς τήν Διεθνῆ Διάσκεψιν μέ τίτλον: «Οἰκουμενισμός μεταξύ διαλόγου καί πολιτικής ἐργαλειοποίησης- θεολογικές ἀναλυτικές προσεγγίσεις τῶν συγχρόνων οἰκουμενιστικῶν διεργασιῶν.

orthodoxostypos