Βουλγαρία: Γεωπολιτική στροφή για μία νέα κοινωνική πολιτική

Βουλγαρία: Γεωπολιτική στροφή για μία νέα κοινωνική πολιτική.

Γράφει ο καθηγητής και ακαδημαϊκός Παναγόπουλος Π. Αλέξιος (DDDr., Dr.Habil.).

Η πρόσφατη πολιτική δυναμική στη Βουλγαρία αποτυπώνει μία βαθύτερη βιοηθική και βιοπολιτική τάση επαναπροσδιορισμού τόσο της γεωπολιτικής της θέσης, όσο και του εσωτερικού κοινωνικο-οικονομικού της προσανατολισμού. Σε περιβάλλον παρατεταμένης πολιτικής αστάθειας, διαδοχικών εκλογικών αναμετρήσεων και χαμηλής εμπιστοσύνης στους Θεσμούς, αναδύεται μία ρητορική που επικαλείται την «κοινή λογική» ως αντίβαρο στην υπερεθνική επιβολή των πολιτικών επιλογών.

Κεντρικό πρόσωπο αυτής της τάσης αποτελεί ο Πρόεδρος Ρούμεν Ράντεφ, ο οποίος, αν και θεσμικά περιορισμένος από το κοινοβουλευτικό σύστημα, λειτουργεί ως εθνικός φορέας εθνικής πολιτικής επιρροής και διαμόρφωσης της δημόσιας ατζέντας. 

Το πολίτευμα της Βουλγαρίας είναι κοινοβουλευτική δημοκρατία με ισχυρό ρόλο της Βουλής και όχι προεδρικό σύστημα. Ωστόσο, η πολιτική επιρροή και ο δημόσιος λόγος αποτελούν πράγματι δείκτη μιας ευρύτερης γεωπολιτικής και κοινωνικής αναζήτησης.

Οι γεωπολιτικές θέσεις του κινούνται σε τρεις βασικούς άξονες, όπως στο ζήτημα της νομισματικής κυριαρχίας, η συζήτηση περί ενδεχόμενου δημοψηφίσματος, για την υιοθέτηση του ευρώ, εντάσσεται στο ευρύτερο ηθικό πλαίσιο του συμφέροντος της σχέσης εθνικού κράτους – ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης.

Η Ευρωπαϊκή Ένωση, μέσω των μηχανισμών σύγκλισης, προϋποθέτει δημοσιονομική πειθαρχία και θεσμική προσαρμογή, στοιχεία που συχνά δημιουργούν κοινωνικές αντιδράσεις σε κράτη με χαμηλότερο εισοδηματικό επίπεδο.

Δεύτερο, η έμφαση στην καταπολέμηση της διαφθοράς, δεν αποτελεί απλώς εσωτερικό πολιτικό σύνθημα, αλλά διαρθρωτική και ηθική απαίτηση του κράτους δικαίου. 

Η Διεθνής Διαφάνεια καταγράφει διαχρονικά προβλήματα στη Βουλγαρία, τα οποία επηρεάζουν τόσο τις οικονομικές επενδύσεις, όσο και την κοινωνική συνοχή.
Τρίτο, στο επίπεδο της εξωτερικής πολιτικής, η πιο «ισορροπημένη» στάση απέναντι στον πόλεμο στην Ουκρανία και η πρόθεση επαναπροσέγγισης με την ισχυρή Ρωσία, αλλά και ως Ομόδοξη Χώρα, αντανακλούν μια παραδοσιακή γεωπολιτική ταυτότητα.
Η Βουλγαρία, ως κράτος-μέλος του ΝΑΤΟ και της Ευρωπαϊκής Ένωσης, βρίσκεται σε μία σύνθετη θέση μεταξύ δυτικών δεσμεύσεων και ιστορικών-ενεργειακών εξαρτήσεων.

Παράλληλα, η κοινωνική πολιτική αποκτά ιδιαίτερη σημασία. Ο Λαός της Βουλγαρίας δεν δέχθηκε την αντισυνταγματικότητα της υποχρεωτικότητας επί επιδημίας Κοβιντ-19 και μόλις το 15% δέχθηκε πειραματικά σκευάσματα. Η Βουλγαρία και η Ελλάδα, παραμένουν από τις φτωχότερες χώρες της ΕΕ (και σαν ανοικτοχέριδες έχουμε Κίμωνα και Πατριοτ για ξένες χώρες), παρά τις έντονες ανισότητες και την πολύ μεγάλη έως επικίνδυνη δημογραφική συρρίκνωση. Μάλιστα κόψαμε στην πολύτεκνη μάνα τα εκατό ευρώ!

Η ενίσχυση του κοινωνικού κράτους, η αύξηση των μισθών και η συγκράτηση της μετανάστευσης, αποτελούν κρίσιμα ζητήματα για τη βιοηθική και βιοπολιτική βιωσιμότητα του εθνικού πολιτικού συστήματος, όταν οι πολιτικοί, δεν πολεμούν τον Νατιβισμό των Λαών.

Σε αυτό το πλαίσιο, η ηθική πολιτική κατεύθυνση που εκφράζεται από τον Ράντεφ –ανεξαρτήτως του βαθμού υλοποίησής της– λειτουργεί ως ένδειξη μιας ευρύτερης ευρωπαϊκής τάσης. Όπως της αναζήτησης της ισορροπίας μεταξύ εθνικής κυριαρχίας, κοινωνικής προστασίας και διεθνούς ευθυγράμμισης.

Ομοίως για την Ελλάδα, οι εξελίξεις αυτές, δεν είναι αδιάφορες. Αντιθέτως, εγείρουν ζητήματα συγκριτικής ανταγωνιστικότητας, θεσμικής αποτελεσματικότητας και γεωστρατηγικού προσανατολισμού. Το Κράτος Δικαίου καλείται να λειτουργήσει με ήθος και οι Θεσμοί μέσω των προσώπων να σταθούν στο ύψος των όρκων τους.

Το νέο συμβάν στην Κεφαλλονιά με την άτυχη Μυρτώ δεν δηλώνει τίποτα άλλο παρά ότι η κοινωνία μας έχει ξεφύγει από ηθικές αρχές και αξίες. Σε αυτό είναι όλοι συνυπεύθυνοι, γονείς, δάσκαλοι, καθηγητές, πολιτικοί, κοινωνία και θεσμοί.

Ζούμε σε μία περίοδο όπου η ευρωπαϊκή περιφέρεια θα αναζητήσει νέες ισορροπίες, η πορεία της Βουλγαρίας, μπορεί να λειτουργήσει είτε ως παράδειγμα προσαρμογής, είτε ως σημαντική προειδοποίηση, για τις δομικές αδυναμίες των κρατών της περιοχής.

Το ζητούμενο δεν είναι η άκριτη σύγκριση, αλλά η ηθική και νηφάλια αποτίμηση, για το ποια μοντέλα της διακυβέρνησης θα ανταποκρίνονται στις ανάγκες των κοινωνιών και ποια οδηγούν τελικά σε περαιτέρω απόκλιση (και όχι ο Σταυρός προτίμησης).

Αυτά τα ερωτήματα, καλείται να το απαντήσει ο Λαός τόσο στην κάλπη, όσο και η κυβερνητική πολιτική, που έχει δεσμευτεί με Όρκο στο Λαό, αλλά και η ίδια η κοινωνική δυναμική των κοινωνιών της Νοτιοανατολικής Ευρώπης.