Ἡ κραυγή ἑνός Λαοῦ

Ἡ κραυγή ἑνός Λαοῦ

Τοῦ κ. Δημητρίου Λογοθέτη, θεολόγου

  «Νὰ τὸ τέρας μὲ τὴν κοφτερή οὐρά, πού τρυπάει τά βουνά, πού σπάζει τά τείχη καί τά πλειό γερά ὅπλα˙ νά ἐκεῖνος πού μολύνει τό σύμπαν» (Θεία Κωμωδία, Dante Alighieri).

  Ἡ ἑλληνικὴ κοινωνία φαίνεται πὼς συνεχῶς πτωχεύει. Ὄχι μόνον οἰκονομικά, ἀλλὰ κυρίως ἰδεολογικὰ καὶ πνευματικά. Οἱ ἀξίες ἀποσαθρώνονται καὶ οἱ ἀρχὲς περιθωριοποιοῦνται, ὥστε ὁ ἄνθρωπος ἀπὸ τὴν ἐκπληκτική του ὑπεροχὴ στὸ θησαύρισμα τῆς δημιουργίας νὰ διολισθαίνει στὴν ἀπόγευση τῆς ζωῆς καὶ τοῦ νοήματός της καὶ ἀπὸ τὸ ὕψος του «ὡς χαρίεν ἔστ᾿ ἄνθρωπος, ὅταν ἄνθρωπος ᾖ» νὰ ξεπέφτει σὲ θλιβερὴ καρικατούρα.

  Ἡ εἴσοδος τῆς Ἑλλάδος στὴν ἐποχὴ τῶν μνημονίων καὶ τῆς παρατεταμένης οἰκονομικῆς κρίσης τὸ 2010 δὲν ἀπετέλεσε ἁπλῶς ἕνα δημοσιονομικό γεγονός. Ὑπῆρξε ἕνας βίαιος, ὑπαρξιακὸς ἀκρωτηριασμὸς τοῦ κοινωνικοῦ ἱστοῦ. Γιὰ δεκαετίες, ἡ ἑλληνικὴ κοινωνία, παρὰ τὶς παθογένειές της, διατηροῦσε μία ἰσχυρὴ ἀσπίδα προστασίας ἀπέναντι στὴν ἀπόγνωση: τοὺς στενοὺς οἰκογενειακοὺς δεσμούς, τὴν κοινοτικὴ ζωὴ καὶ μία διάχυτη, ἔστω καὶ ἐνίοτε παραδοσιακή, χριστιανικὴ πίστη.

Ἱστορικὰ, ἡ Ἑλλάδα κατεῖχε μία ἀπὸ τὶς χαμηλότερες θέσεις παγκοσμίως σὲ ποσοστὰ αὐτοκτονιῶν. Ἡ ὀρθόδοξη παράδοση, ἡ ὁποία ἀντιμετωπίζει τὴν αὐτοκτονία ὡς μέγιστο πνευματικὸ ὀλίσθημα, διότι εἶναι ἄρνηση τῆς ἐλπίδος καὶ τῆς θείας δωρεᾶς τῆς ζωῆς, ἀλλὰ καὶ ὡς κοινωνικὸ στίγμα, λειτουργοῦσε ἀποτρεπτικά. Ἡ κρίση ὅμως ἀνέτρεψε τὰ πάντα.

Σύμφωνα μὲ τὰ στοιχεῖα τῆς ΕΛΣΤΑΤ καὶ τοῦ Παρατηρητηρίου Αὐτοκτονιῶν τοῦ Δικτύου «Κλίμακα», ἀπὸ τὸ 2011 καὶ μετὰ καταγράφηκε μιὰ σταθερὴ καὶ σοκαριστικὴ αὐξητικὴ τάση: Στὰ πρῶτα χρόνια τῆς κρίσης, οἱ αὐτοκτονίες σημείωσαν αὔξηση ποὺ ἄγγιξε τὸ 35% μὲ 40%. Ἀπὸ τὰ παραδοσιακὰ χαμηλὰ ἐπίπεδα τῶν 300-350 περιστατικῶν ἐτησίως, ἡ χώρα ξεπέρασε σταθερὰ τὰ 500 καὶ 600 καταγεγραμμένα περιστατικὰ ἀνὰ ἔτος.

Παρὰ τὴν ὑποτιθέμενη «ἔξοδο» ἀπὸ τὰ μνημόνια, ὁ ἀριθμὸς τῶν αὐτοκτονιῶν δὲν ἐπέστρεψε ποτὲ στὰ πρὸ κρίσεως ἐπίπεδα. Ἡ «πανδημία» τοῦ COVID-19 καὶ ἡ μετέπειτα ἀκρίβεια ποὺ ἐκτινάσσει τὸ κόστος ζωῆς τῶν πολιτῶν, συντηροῦν τὸν ἐτήσιο ἀριθμὸ τῶν θανάτων ἀπὸ αὐτοχειρία κοντὰ στοὺς 600, μὲ τοὺς εἰδικοὺς νὰ τονίζουν ὅτι ὁ πραγματικὸς ἀριθμὸς εἶναι πολὺ μεγαλύτερος, λόγῳ τῆς ὑποκαταγραφῆς τῶν περιστατικῶν, καθ᾿ ὅσον πολλὲς αὐτοκτονίες δηλώνονται ὡς «ἀτυχήματα» γιὰ θρησκευτικοὺς καὶ κοινωνικοὺς λόγους.

Σύμφωνα μὲ τὸ «World Happiness Report» τοῦ ΟΗΕ, ἡ Ἑλλάδα κατέγραψε τὴν μεγαλύτερη πτώση στὸν δείκτη ὑποκειμενικῆς εὐτυχίας τῶν πολιτῶν της ἀνάμεσα σὲ ὅλες τὶς δυτικὲς χῶρες κατὰ τὴν περασμένη δεκαετία.

Συνεπῶς, ἡ ἀπώλεια τῆς οἰκονομικῆς εὐμάρειας δὲν σήμαινε ἁπλῶς ἄδεια πορτοφόλια· σήμαινε ἀπώλεια τῆς ἀξιοπρέπειας. Ὅταν ὁ ἄνθρωπος ταυτίζει τὴν ἀξία του ἀποκλειστικὰ μὲ τὴν παραγωγική του ἱκανότητα καὶ τὴν καταναλωτική του δύναμη, ἡ οἰκονομικὴ ἀποτυχία μεταφράζεται αὐτόματα σὲ ὑπαρξιακὴ πενία.

Τὴν ἴδια λοιπὸν περίοδο ποὺ ὁ κόσμος ἔχανε τὸ ἔδαφος κάτω ἀπὸ τὰ πόδια του, παρατηρήθηκε καὶ μιὰ σταδιακὴ ἀπομάκρυνση ἑνὸς μεγάλου μέρους τῆς κοινωνίας μας ἀπὸ τὴ μυστηριακὴ ζωὴ τῆς Ἐκκλησίας. Ἡ κρατικὴ ἐπιβολὴ στὴν περιουσία τοῦ ἑλληνικοῦ λαοῦ, ὁ ἀμοραλισμὸς τῶν ἀργυρώνητων μέσων ἐνημέρωσης, ποὺ ὑπηρετοῦν πιστὰ τὸ καθεστωτικὸ ἀφήγημα, ἀλλὰ καὶ ἡ διοίκηση τῆς Ἐκκλησίας ποὺ ἀνέχεται μὲ ἀναιμικὲς δηλώσεις τὴν ἀντιπνευματικὴ πολιτικὴ κυβερνήσεων, ποὺ δὲν ἔχουν «σέβας θεῶν», ὁδήγησαν στὴν γέννηση ἑνὸς πνευματικοῦ κενοῦ.

Χωρὶς τὸν Χριστὸ ὡς σημεῖο ἀναφορᾶς, ὁ πόνος στερήθηκε νοήματος. Στὴν Ὀρθόδοξη Θεολογία, ὁ πόνος (ὁ σταυρὸς) ἔχει πάντοτε τὴν προοπτικὴ τῆς Ἀνάστασης. Ὅταν ὅμως ἡ Ἀνάσταση ἀφαιρεθεῖ ἀπὸ τὸν ὁρίζοντα, ὁ πόνος γίνεται ἕνας παράλογος σαδισμὸς τῆς μοίρας, καὶ ἡ φυγὴ μέσῳ τῆς αὐτοκτονίας φαντάζει ὡς ἡ μόνη λογικὴ διέξοδος ἀπὸ τὸ ψυχικὸ μαρτύριο.

Ἡ πνευματικὴ αὐτὴ ἀποδιοργάνωση σφραγίστηκε μὲ τὸν πιὸ ἐπίσημο τρόπο ἐκεῖ ὅπου διαμορφώνεται τὸ μέλλον τοῦ ἔθνους: στὸ σχολεῖο.

Ἡ νεολαία μας βλέπουμε ὅτι χάνει συν­εχῶς τὸν δυναμισμό της καὶ παλεύει πάνω στὰ ἐπαφρίζοντα κύματα τῆς θαλάσσης, ποὺ προκαλοῦν οἱ ἀέρηδες τῆς ἀνομίας σ᾿ ὁλόκληρο τὸν κόσμο. Οἱ ἐκπαιδευτικὲς μεταρρυθμίσεις τῆς τελευταίας περίπου εἰκοσαετίας στόχευσαν ἀπευθείας στὴν καρδιὰ τοῦ μαθήματος τῶν Θρησκευτικῶν. Τὸ μάθημα τῶν Θρησκευτικῶν μετατράπηκε ἀπὸ βιωματικό, ὀρθόδοξο καὶ θεολογικό, σὲ μία στείρα, οὐδέτερη θρησκειολογία. Ὁδηγήθηκε σὲ μια ἀποστασιοποιημένη παρουσίαση πληροφοριῶν, ὅπου ὁ Χριστὸς ἀντιμετωπίζεται ἁπλῶς ὡς ἕνας «κοινωνικὸς ἀναμορφωτής» ἢ ἕνας φιλόσοφος μεταξὺ πολλῶν ἄλλων. Συνειδητοποιοῦμε ὅτι ἔχει ἐκλείψει ἀπὸ τὴ στόφα τῆς ἑλληνικῆς πολιτικῆς σκέψης ὁ πόνος γιὰ τὴν νεολαία μας.

Ἡ εἰσαγωγὴ ἐναλλακτικῶν μαθημάτων, ὅπως αὐτὸ τῆς «Ἠθικῆς» (γιὰ τοὺς μαθητὲς ποὺ ζητοῦν ἀπαλλαγὴ ἀπὸ τὰ Θρησκευτικά), ἀποτελεῖ κακὸ σημάδι ποὺ προειδοποιεῖ τὴν πρόθεση τῶν ἐπιτηδείων γιὰ ἀποχριστιανισμό τοῦ λαοῦ μας καὶ τὴν ἀποστασιοποίησή μας ἀπὸ τὸ προγονικὸ ἑλληνικὸ παρελθόν μας, τὴν γλώσσα καὶ τὴν φιλοσοφία.

Ἡ κοσμικὴ ἠθικὴ ἐπιχειρεῖ νὰ διδάξει στὸ παιδὶ κανόνες καλῆς συμπεριφορᾶς καὶ κοινωνικῆς συμβίωσης, ἀποκομμένο ὅμως ἀπὸ τὴν Πηγὴ τῆς Ζωῆς, τὸν Θεό. Λέει στὸν ἄνθρωπο τί πρέπει νὰ κάνει (π.χ. «μὴ κλέβεις», «νὰ εἶσαι καλὸς πολίτης»), ἀλλὰ δὲν τοῦ δίνει τὴν δύναμη οὔτε τὸ ὑπαρξιακὸ κίνητρο, γιὰ νὰ τὸ πράξει, ὅταν ὅλα γύρω του καταρρέουν. Πρόκειται γιὰ ἕνα ἄκαρδο νομικισμό, ποὺ εὔκολα ἡ ψυχὴ τοῦ ἀνθρώπου τὸν ἐξορκίζει μπροστὰ στὴν ἀπελπισία.

Ἡ Ὀρθόδοξη θεολογία δὲν προσφέρει ἕνα κώδικα συμπεριφορᾶς, ἀλλὰ μία σχέση μὲ τὸ Πρόσωπο τοῦ Χριστοῦ. Προσφέρει τὴν Θεία Χάρη, ἡ ὁποία γιατρεύει τὰ ἀσθενῆ καὶ ἀναπληρώνει τὰ ἐλλείποντα. Διδάσκει ὅτι ὁ ἄνθρωπος εἶναι «κατ᾿ εἰκόνα Θεοῦ» πλασμένος, ἄρα ἡ ἀξία του εἶναι ἀπόλυτη καὶ αἰώνια. Ὅταν τὸ σχολεῖο στερεῖ ἀπὸ τοὺς νέους αὐτὴ τὴν πνευματικὴ ἄγκυρα, τοὺς παραδίδει ἀπροστάτευτους στὸν ἐπερχόμενο μηδενισμό. Ἕνας νέος ποὺ μαθαίνει μόνο «ἠθική», ὅταν βρεθεῖ ἀντιμέτωπος μὲ τὴν οἰκονομικὴ καταστροφή, τὴν ἀνεργία καὶ τὴν κοινωνκὴ ἀπόρριψη, δὲν θὰ βρεῖ στὴν ἠθικὴ κανένα λόγο, γιὰ νὰ κρατηθεῖ στὴ ζωή. Θὰ τὸν βρεῖ μόνο ἂν γνωρίζει ὅτι ἡ ζωή του ἔχει ὑψηλὸ νόημα καὶ αἰώνια προοπτική.

Ἐπίσης μέχρι πρὸ ἐτῶν ἡ πόρτα τοῦ σχολείου ἦταν ἀνοικτὴ στὴν Ἐκκλησία, ὥστε τὰ νέα παιδιὰ νὰ προσέρχωνται στὸ Μυστήριο τῆς μετανοίας καὶ ἐξομολογήσεως. Δὲν εἶναι χωρὶς σημασία ὅτι στὴν παράδοση τῆς Ἐκκλησίας μας τὸ Μυστήριο αὐτὸ ὀνομάζεται καὶ σανίδα σωτηρίας. Ἀντὶ λοιπὸν τοῦ Ἱερέως, φόρτωσαν τὰ σχολεῖα μὲ συμβούλους ψυχικῆς ὑγείας, ἀχρώμους καὶ ἀγεύστους, καὶ ἔτσι σήμερα στὶς σχολικὲς τάξεις μορφώνονται «τρομοκράτες» καὶ «δικαιωματιστές». Ἀντὶ τῆς ταπεινώσεως διδάσκεται ἡ ὑπεροψία, ἀντὶ τῆς καταλλαγῆς ἡ ἐπιθετικότητα, ἀντὶ τῆς εὐσεβείας ἡ ἀθεΐα καὶ ὁ ἀγνωστικισμός.

Ὅλα αὐτὰ εἶναι ἡ φανέρωση ἑνὸς ἀβυσσαλέου χάσματος στὴν εὐαίσθητη νεανικὴ ψυχὴ ποὺ στὰ μὲν βάθη της ἀναζητᾶ τὸ γνήσιο καὶ αὐθεντικὸ, ἀλλὰ τῆς προσφέρονται σκύβαλα ποὺ ὄχι μόνον δὲν χορταίνουν τὴν ψυχὴ, ἀλλὰ διαστρεβλώνουν καὶ τὸ νόημα τῆς ζωῆς.

Ἡ μαζικὴ λοιπὸν αὔξηση τῶν αὐτοκτονιῶν στὴν Ἑλλάδα τῆς κρίσης εἶναι ἡ κραυγὴ ἑνὸς λαοῦ ποὺ τοῦ στέρησαν ταυτόχρονα τὸ ψωμὶ καὶ τὴν πίστη. Ἡ οἰκονομικὴ ἔνδεια ὑπῆρξε ἡ θρυαλλίδα, ἀλλὰ τὸ πνευματικὸ κενὸ καὶ ὁ μηδενισμὸς ἦταν τὸ μπαρούτι.

Ἡ αὐτοκτονία, γιὰ τὴ θεολογία, δὲν εἶναι μία ἁπλὴ «ἁμαρτία» ποὺ χρήζει καταδίκης· εἶναι ἡ ἔσχατη ἀποτυχία τῆς χριστιανικῆς κοινότητας νὰ μεταδώσει τὸ μήνυμα ὅτι κανεὶς δὲν εἶναι μόνος του.

Ἡ ὑποβάθμιση τῆς χριστιανικῆς παιδείας στὰ σχολεῖα καὶ ἡ ἀντικατάστασή της ἀπὸ μία ἄνευρη «ἠθικὴ» ἀπογυμνώνει τὶς ἑπόμενες γενεὲς ἀπὸ τὰ πνευματικὰ ἀντισώματα ποὺ χρειάζονται, γιὰ νὰ ἐπιβιώσουν σὲ ἕνα σκληρὸ κόσμο.

orthodoxostypos