Τὸ δηλητήριον τῆς πικρίας

 

Τὸ δηλητήριον τῆς πικρίας

Τοῦ Πρωτοπρεσβυτέρου π. Διονυσίου Τάτση

Ἡ πικρία εἶναι καθημερινὸ βίωμα στὸν ἄνθρωπο καὶ πρέπει νὰ ὑπάρχει διαρκὴς ἀγώνας, γιὰ νὰ περιορίζεται, ἀφοῦ γιὰ νὰ ἐξαλειφθεῖ δὲν εἶναι δυνατό. Τὴν πικρία τὴ δημιουργοῦν πολλὲς αἰτίες.

Ὑπάρχουν οἱ ἀναπόφευκτες, θὰ λέγαμε, οἰκογενειακὲς ὑποθέσεις, οἱ ἄστοχες προσωπικὲς ἐπιλογές, ἡ ἄρνηση τῶν ἄλλων στὶς δικές μας ὑποδείξεις, οἱ ἐπιθέσεις τῶν ἄδικων ἀνθρώπων, οἱ συκοφαντίες ποὺ μᾶς πληγώνουν, ἡ ἄρνηση τῶν ἠθικῶν ἐντολῶν ἀπὸ γνωστοὺς καὶ ἄγνωστους, ἡ προβληματικὴ κατάσταση στὸν ἐπαγγελματικό μας χῶρο, ἀλλὰ καὶ ἡ μνήμη τοῦ παρελθόντος, ἡ ὁποία δυστυχῶς εἶναι μία πηγὴ πικρίας, ποὺ δὲν στερεύει ποτέ. Μερικοὶ πικραίνονται καὶ γιὰ τὸ μέλλον. Μὲ τὴ φαντασία «βλέπουν» δυσάρεστα γεγονότα, σκέφτονται τὶς δικές τους ἀντιδράσεις καὶ βιώνουν τὴν πικρία σὰν πραγματικότητα τοῦ παρόντος!

  Κανένας ἄνθρωπος δὲν θέλει τὴν πικρία, ἀλλὰ οἱ περισσότεροι, μὲ πολλὴ μεγάλη εὐκολία, τὴν προκαλοῦν στοὺς ἄλλους, χωρὶς νὰ ἀνησυχοῦν, θὰ μποροῦσαν ὡστόσο νὰ ζητοῦν συγγνώμη καὶ νὰ ἐκτονώνεται ἡ κατάσταση. Ἡ πικρία πρέπει νὰ φεύγει γρήγορα ἀπὸ τὴν ψυχὴ τοῦ ἀνθρώπου, γιὰ νὰ μπορεῖ νὰ ἐργάζεται μὲ γαλήνη, νὰ εἶναι ὠφέλιμος στὴν κοινωνία, νὰ τηρεῖ πρόθυμα τὶς ἐντολὲς καὶ νὰ  ἐκδηλώνει ἔμπρακτη ἀγάπη στοὺς ἀδελφούς.

Ἡ πικρία εἶναι πηγὴ κακῶν. Ὁδηγεῖ σὲ πράξεις ποὺ δὲν τὴν μειώνουν, ἀλλὰ τὴν τροφοδοτοῦν περισσότερο. Ὁ ἄνθρωπος δὲν πρέπει νὰ ἀσχολεῖται μὲ τὶς πράξεις τῶν ἄλλων ποὺ τὸν πικραίνουν. Νὰ τὶς ἀπαξιώνει, νὰ τὶς λησμονεῖ καὶ νὰ ἀδιαφορεῖ. Βέβαια, δὲν εἶναι εὔκολο αὐτό, ἀλλὰ εἶναι ἀναγκαῖο καὶ ἀπαιτεῖ συνεχῆ ἐγρήγορση. Ὁ νοῦς του νὰ μὴ ἐπανέρχεται σὲ παλιὲς ὑποθέσεις, ἀλλὰ καὶ σὲ πρόσφατες, ποὺ δὲν ἔχουν καμιὰ ἀξία οὔτε καὶ πρέπει νὰ ἱκανοποιεῖται ἀπὸ τὰ σχέδια ποὺ κάνει προκειμένου νὰ ἐκδικηθεῖ τοὺς ὑπεύθυνους.

Ὁ ἀπόστολος Παῦλος γράφει στοὺς Ἐφεσίους τὸν τρόπο μὲ τὸν ὁποῖο μπορεῖ ὁ ἄνθρωπος νὰ ἀπαλλαγεῖ ἀπὸ τὴν πικρία καὶ τὸ θυμό: «Διῶξτε μακριά σας κάθε δυσαρέσκεια, θυμό, ὀργή, κραυγή, κατηγορία, καθὼς καὶ κάθε ἄλλη κακότητα. Νὰ φέρεστε μεταξύ σας μὲ καλωσύνη κι εὐσπλαγχνία, καὶ νὰ συγχωρεῖτε ὁ ἕνας τὸν ἄλλο, ὅπως κι ὁ Θεὸς σᾶς συγχώρησε διὰ τοῦ Χριστοῦ».1

Ὁ Ἱερὸς Χρυσόστομος τονίζει ὅτι στὴν ψυχὴ τοῦ ἀνθρώπου δὲν πρέπει νὰ ὑπάρχει οὔτε ἐλάχιστο ἴχνος πικρίας, γιατί «εἶναι δυνατὸν αὐτὸ τὸ ἴχνος, σὰν κάποια σπίθα, νὰ ἀνάψει μέσα σας ὁλόκληρη φωτιά. Τί λοιπὸν εἶναι ἡ πικρία, θὰ τὸ καταλάβουμε καλὰ ἀπὸ τὰ ἑπόμενα. Εἶναι σὰν τὸν ὕπουλο ἄνθρωπο, τὸν δόλιο, τὸν ἕτοιμο νὰ κάνει τὸ κακό, τὸν καχύποπτο. Ἀπὸ αὐτὸν λοιπὸν προέρχεται πάντοτε ὁ θυμὸς καὶ ἡ ὀργή. Γιατί σὲ μία τέτοια ψυχὴ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπικρατεῖ γαλήνη, καθόσον ρίζα τοῦ θυμοῦ καὶ τῆς ὀργῆς εἶναι ἡ πικρία. Ἕνας τέτοιος ἄνθρωπος εἶναι καὶ δύσθυμος, δὲν ἀφήνει ποτὲ τὴν ψυχὴ νὰ ἠρεμήσει, εἶναι πάντοτε συνοφρυωμένος, πάντοτε σκυθρωπός. Πρῶτοι αὐτοί, οἱ πικραμένοι καὶ θυμώδεις, θερίζουν τοὺς καρποὺς τῆς κακίας τους».2

Ὁ Μέγας Βασίλειος ἐπίσης ἀναφέρει ὅτι ἡ πικρία εἶναι χειρότερη ἀπὸ τὸ θυμὸ καὶ τὴν ὀργή, ποὺ ἔχουν σχέση μὲ τὴ διάθεση τοῦ ἀνθρώπου. «Ἐκεῖνος ποὺ ὀργίζεται ἔχει τὸ πάθος μόνο στὴ διάθεση, ἐνῶ ὁ θυμώδης ἀποδεικνύει κάτι περισσότερο. Ἡ βιαιότερη παρόρμηση ποὺ προέρχεται ἀπὸ τὸ θυμὸ ὀνομάζεται παροξυσμὸς (ἀπότομο καὶ σύντομο ξέσπασμα συναισθήματος). Ἡ πικρία ὅμως εἶναι φοβερότερη κακία».3

Ὁ θυμὸς συνήθως εἶναι πάθος ποὺ ἔρχεται καὶ φεύγει, ἐνῶ ἡ πικρία εἶναι ἀθεράπευτη κατάσταση ποὺ ἐπηρεάζει ἀρνητικὰ τὶς ἀνθρώπινες σχέσεις. Οἱ βασανιζόμενοι ἀπὸ τὴν πικρία δὲν ἐπικοινωνοῦν εὔκολα μὲ τοὺς ἄλλους καὶ φυσικὰ δὲν μποροῦν νὰ συνεννοηθοῦν οὔτε μὲ ἐκείνους ποὺ καλοπροαίρετα τοὺς πλησιάζουν, γιὰ νὰ τοὺς βοηθήσουν πνευματικὰ καὶ νὰ δώσουν τὴν εὐκαιρία νὰ σκεφτοῦν διαφορετικά, ἀποβάλλοντας τὸ δηλητήριο τῆς πικρίας.

Οἱ ἄνθρωποι ποὺ ὑποφέρουν ἀπὸ τὴν πικρία εἶναι ἀξιολύπητοι καὶ πέρα ἀπὸ τὴν δύσκολη συμπεριφορά τους, πρέπει νὰ τοὺς ἀγαποῦ­με καὶ νὰ τοὺς ἀνεχόμαστε, ἀποφεύγοντας τὶς περιγραφὲς καὶ τὰ σχόλια γιὰ τὴ ζωή τους.

Σημειώσεις:

1. δ΄ 31-32. 2. Βασιλείου Δ. Χαρώνη, Παιδαγωγικὴ ἀνθρωπολογία Ἰωάννου Χρυσοστόμου, τόμος Γ΄, Ἀθήνα 1995, σελ. 675. 3. Βασιλείου Δ. Χαρώνη, Παιδαγωγικὴ ἀνθρωπολογία Μεγάλου Βασιλείου, τόμος Γ΄, Ἀθήνα 2004, σελ. 150.

orthodoxostypos