«Φύλακες Γρηγορείτε — Η ώρα της ευθύνης για το Άρθρο 3»

«Φύλακες Γρηγορείτε — Η ώρα της ευθύνης για το Άρθρο 3»

Του Σωτήρη Μ. Τζούμα 

«Κάλλιον το προλαμβάνειν του θεραπεύειν». Το ιπποκρατικό αυτό αξίωμα, βαθιά ριζωμένο στην ελληνική σκέψη, αποκτά σήμερα ιδιαίτερη βαρύτητα. Δεν  είναι απλή φιλολογική ρήση — είναι κραυγή ευθύνης σε στιγμές ιστορικής δοκιμασίας.

Βρισκόμαστε σε μια καμπή όπου οι θεσμοί, οι παραδόσεις και η ιστορική μας ταυτότητα τίθενται — άμεσα ή έμμεσα — υπό επανεξέταση.

Η δημόσια αναφορά του Πρωθυπουργού για την επικείμενη αναθεώρηση του Συντάγματος, με εισηγητή τον Ευριπίδη Στυλιανίδη, δεν είναι ένα απλό πολιτικό γεγονός. Ανοίγει έναν διάλογο που μπορεί να επηρεάσει τον ίδιο τον πυρήνα της σχέσης Εκκλησίας και Πολιτείας. Και όταν αγγίζεται ο πυρήνας αυτός, η επαγρύπνηση είναι καθήκον.   Αποτελεί καμπανάκι κινδύνου. Και όταν χτυπά το καμπανάκι, η σιωπή δεν είναι αρετή, ισοδυναμεί με συνενοχή, ο εφησυχασμός με αμέλεια, και η αδράνεια με εγκατάλειψη χρέους.

Δεν βρισκόμαστε σε εποχή ακαδημαϊκών συζητήσεων. Βρισκόμαστε σε εποχή αποφάσεων που μπορούν να μεταβάλουν τη φυσιογνωμία του ελληνικού κράτους και τη θέση της Εκκλησίας μέσα σε αυτό.

2. Τι διακυβεύεται — Το νόημα του Άρθρου 3

Το Άρθρο 3 του Συντάγματος δεν αποτελεί τυπική νομική διατύπωση ούτε ιστορικό απολίθωμα. Είναι θεμέλιος λίθος που αποτυπώνει τη διαχρονική σχέση του ελληνικού κράτους με την Ορθόδοξη Εκκλησία.

Με αυτό:

• Αναγνωρίζεται η Ανατολική Ορθόδοξη Εκκλησία ως επικρατούσα θρησκεία.
• Κατοχυρώνεται η αυτοδιοίκησή της βάσει του Καταστατικού της Χάρτη.
• Διασφαλίζεται η πιστότητα στους ιερούς κανόνες και στο αναλλοίωτο κείμενο της Αγίας Γραφής.
• Ρυθμίζονται οι σχέσεις της Εκκλησίας της Ελλάδος με το Οικουμενικό Πατριαρχείο.

Όποιος θεωρεί ότι το Άρθρο 3 είναι «τυπικό» ή «δευτερεύον», είτε αγνοεί είτε υποτιμά τη σημασία του. Η αλλοίωσή του δεν θα είναι απλή νομική μεταβολή — θα είναι ρήγμα στην ιστορική συνέχεια του ελληνικού έθνους.

Δεν πρόκειται, λοιπόν, απλώς για μια διοικητική διάταξη. Πρόκειται για συνταγματική αναγνώριση μιας πνευματικής πραγματικότητας που διαμόρφωσε την πορεία του Έθνους.

3. Η ιστορική διάσταση — Εκκλησία και Ελληνισμός

Η Ελλάδα δεν συγκροτήθηκε μόνο πάνω σε πολιτικά ή νομικά θεμέλια, αλλά και πάνω σε πνευματικά. Η Ορθοδοξία δεν ήταν απλώς θρησκεία του λαού — υπήρξε πηγή και φορέας γλώσσας, παιδείας, παράδοσης και εθνικής συνοχής σε περιόδους όπου το κράτος δεν υπήρχε. Η Ορθοδοξία δεν ήταν απλώς θρησκευτική επιλογή των Ελλήνων — ήταν ασπίδα επιβίωσης του Γένους σε αιώνες χωρίς κράτος. 

Η σχέση της Εκκλησίας της Ελλάδος με το Οικουμενικό Πατριαρχείο, παρά την αυτοκεφαλία της, συνιστά συνέχεια και όχι ρήξη. Αποτελεί ζωντανό δεσμό με την ιστορική μήτρα της Ορθοδοξίας και με το πνευματικό κέντρο της Κωνσταντινούπολης, με τη Ρωμιοσύνη.

Όποιος επιχειρήσει να αποδυναμώσει ή να απονευρώσει το Άρθρο 3, στην ουσία επιχειρεί να αποκόψει την Ελλάδα από τις ρίζες της. Και ό,τι κόβεται από τις ρίζες του, ξεραίνεται.

Η οποιαδήποτε αλλοίωση ή μεταποίηση του άρθρου αυτου9, δεν θα είναι απλώς θεσμική μεταβολή — θα είναι παρέμβαση στη μνήμη, την ταυτότητα και την αυτοσυνειδησία του ελληνικού λαού.

4. Η ανάγκη επαγρύπνησης — Όχι εφησυχασμός, αλλά προετοιμασία

Σε αυτή τη συγκυρία, η Εκκλησία της Ελλάδος καλείται να σταθεί με σοβαρότητα, ενότητα και διορατικότητα.

Απαιτείται:

• Άμεση ενεργοποίηση των αρμοδίων συνοδικών επιτροπών.
• Νομική και θεολογική προετοιμασία για κάθε ενδεχόμενο.
• Ψύχραιμη, αλλά σταθερή παρουσία στον δημόσιο διάλογο.
• Διαρκής εγρήγορση απέναντι σε οποιαδήποτε πρόταση που θα μπορούσε να υπονομεύσει το υφιστάμενο πλαίσιο σχέσεων Εκκλησίας–Πολιτείας.

Η προετοιμασία αυτή δεν συνιστά πράξη αντιπαράθεσης, αλλά πράξη ευθύνης. Δεν πρόκειται για άμυνα από φόβο, αλλά για διαφύλαξη μιας παρακαταθήκης.

Δεν είναι ώρα για «ευγένειες» που κρύβουν αδυναμία.

Δεν είναι ώρα για σιωπή που εκλαμβάνεται ως συναίνεση.

Δεν είναι ώρα για φοβισμένες ισορροπίες.

Είναι ώρα ευθύνης.

5. Κατακλείδα — «Οι καιροί ου μενετοί»

Οι καιροί δεν περιμένουν. Οι αποφάσεις που θα ληφθούν τα επόμενα χρόνια μπορεί να καθορίσουν την πορεία των επόμενων δεκαετιών.

«Φύλακες γρηγορείτε» δεν σημαίνει καχυποψία — σημαίνει συνείδηση του χρέους. Δεν σημαίνει σύγκρουση με την Πολιτεία — σημαίνει διαρκή διάλογο με σταθερές αρχές. Δεν σημαίνει προσκόλληση στο παρελθόν — σημαίνει σεβασμό στη συνέχεια.

Η Ιστορία δεν συγχωρεί όσους κοιμούνται στις βάρδιες τους.

Η Εκκλησία μας δεν θα μείνει όρθια αν αυτοί που έχουν την ευθύνη της  είναι ξαπλωμένοι στο αρχιερατικό τους ντιβάνι. 

Τα έθνη δεν σώζονται από τους αδιάφορους, αλλά από τους άγρυπνους.

Οι θεσμοί δεν διασώζονται από τους φοβισμένους, αλλά από τους αποφασισμένους και τολμηρούς.

Η Ελλάδα μπορεί να προχωρήσει μπροστά — αλλά όχι πατώντας πάνω στις ιερές της παρακαταθήκες. Μπορεί να εκσυγχρονιστεί  χωρίς να αποκόπτεται από τις ρίζες της— όχι αποχριστιανικοποιώντας το Σύνταγμά της. Μπορεί να μεταρρυθμιστεί — αλλά όχι ακρωτηριάζοντας την ταυτότητά της. Μπορεί να κοιτά προς το μέλλον χωρίς να λησμονεί ποια είναι.

Το Άρθρο 3 δεν είναι διαπραγματεύσιμο ζήτημα ταυτότητας.

Είναι κόκκινη γραμμή.

Και οι κόκκινες γραμμές υπάρχουν για να υπερασπίζονται αυτά που προστατεύουν — όχι για να σβήνονται και να ποδοπατάμε τα ιερά και τα όσια.

Και σε αυτό το κρίσιμο σταυροδρόμι, η επαγρύπνηση δεν είναι επιλογή — είναι καθήκον.

exapsalmos.gr