«Νηστεία προ της Θείας Μεταλήψεως; Ναι!» (Μέρος Β΄)

«Νηστεία προ της Θείας Μεταλήψεως; Ναι!»

(Ξενίας δεσποτικής και αθανάτου τραπέζης, εν υπερώω τόπω ταις υψηλαίς φρεσί, πιστοί, δεύτε απολαύσωμεν – Μ. Τετάρτη Εσπέρας)

ΜΕΡΟΣ Β΄

Νίκος Σακαλάκης, Μαθηματικός

Κεντρίζει τη σκέψη η Ευαγγελική θεώρηση-διήγηση της παραδόσεως του Μυστηρίου της Θείας Ευχαριστίας στο Μυστικό Δείπνο από τον Κύριο. Η απλοϊκή σκέψη δημιουργεί μια «αντίφαση», διότι στα δύο πρώτα Ευαγγέλια (Ματθ. και Μάρκου) υπάρχει η ρηματική μετοχή «εσθιόντων αυτών», δηλ. «εσθιόντων αυτών μετέδωσε ο Κύριος στους μαθητές τον Άγιο Άρτο και ακολούθως το Τίμιο Αίμα Του», ενώ στο κατά Λουκά Ευαγγέλιο αναγράφεται ότι «μετά το δειπνήσαι γίνεται η μετάδοση του Τιμίου Αίματος. Υπάρχει δηλ. «μορφή αντίφασης» ανάμεσα στα δύο Ευαγγέλια (Ματθ. και Μάρκου), όπου την μετάληψη  του Τιμίου Σώματος διαδέχεται αμέσως η μετάληψη του Τιμίου Αίματος του Χριστού και στο κατά Λουκά, στο οποίο η μετάληψη του Τιμίου Αίματος ακολουθεί (χρονικά) μετά το δειπνήσαι. Αναμφίβολα, το «δειπνήσαι» αναφέρεται στη μετάληψη του Αγίου Άρτου.

1^ο Σχόλιο: Μέσα στη «ΜΙΑ» συνείδηση της Κ. Διαθήκης, ενυπάρχει (Θεόθεν) το γεγονός (αίτημα) της αληθούς ενότητας όλων των νοημάτων της, πνευματικών λειτουργιών της, διότι είναι θεόπνευστη. Οι Ευαγγελιστές έχουν αφομοιώσει, ακριβώς την ίδια αλήθεια του Μυστικού Δείπνου· υπάρχει αυτή η ενότητα μεταξύ τους.

Στο Ευαγγέλιο του Ματθαίου υπάρχει «φαινομενικά» μια πνευματική δυσχέρεια ερμηνείας της μετοχής «εσθιόντων», που δίνει την εντύπωση ότι «καθώς έτρωγαν» παραδόθηκε το Μυστήριο της Θείας Μεταλήψεως.

Δεν έχουμε σημεία απωλείας των πνευματικών κριτηρίων, διότι ο Ευχαριστιακός Μυστικός Δείπνος ήταν 24 ώρες προ του νομικού Πάσχα των Εβραίων, σε περίοδο νηστείας, μάρτυς της οποίας ήτο και ο Ιούδας.

Ο ευαγγελιστής Λουκάς είναι σαφής. Προβάλλει ως πηγμένο (πρώτο) δεδομένο την βρώση του Άρτου (=δειπνήσαι) και αμέσως μετά (ωσαύτως) περιγράφει τη μετάδοση του ποτήριου της Ζωής, του αίματος του Χριστού.

Η αλήθεια της διηγήσεως του Ματθαίου δεν αναιρείται από την αλήθεια της διηγήσεως του Λουκά, διότι το βάθος της εμβιώσεώς τους ευρίσκεται στη βάση της νηστείας που υπήρχε 24 ώρες πριν το νομικό Πάσχα των Εβραίων. Όλοι που μετέλαβαν εκείνο το βράδυ ήταν νηστικοί προ της τελέσεως του Δείπνου.

Συμπερασματικά, το «εσθιόντων» έχει την έννοια – νόημα, σημαίνει δηλ. «κατά την τέλεση του Δείπνου». (τέλος σχολίου)

Χρόνια τώρα η τακτική ορισμένων πνευματικών είναι, ως συνείδηση, ελαστική στη Νηστεία προ της Θ. Κοινωνίας. Η τήρηση-οργάνωση των νηστειών όλου του έτους, λένε, σε κατοχυρώνει για προσέλευση στη Θεία Κοινωνία, χωρίς να χρειάζεται ιδιαίτερη νηστεία προ της Θ. Κοινωνίας την παραμονή της Θ. Λειτουργίας.

Γνωρίζω ανθρώπους που (π.χ.) το πρωί του Σαββάτου καταλύουν και την Κυριακή κοινωνούν, αρκούμενοι σε μια λιτή, νηστήσιμη τροφή το βράδυ του Σαββάτου, επικαλούμενοι την ακριβή τήρηση των νηστειών του έτους.

Οι καθιερωμένες νηστείες του έτους δεν είναι «δίαιτα» ή «τεχνική ασκήσεων», αλλά δι’ εγκρατείας, προσευχής και αγάπης, μία υποταγή του σώματος για ένωση με το Θεό. Ούτε πάλι η κατάλυση των ανωτέρω νηστειών αμνηστεύεται με μια αυστηρή, ακραία, ζηλωτική νηστεία προ της Θ. Κοινωνίας. Η έλλειψη αληθούς νηστείας προ της Θ. Κοινωνίας, αποτελεί εκκλησιολογική απιστία έναντι του πνεύματος (της νηστείας) του Μυστικού Δείπνου.

Οφείλουμε ευγνωμοσύνη στον μακαριστό π. Ιωακείμ Σπετσιέρη, που διευκρίνισε ότι «δεν θα υπήρχεν εν τη τραπέζη εκείνη ει μη το Πάσχα της Κ. Διαθήκης, ο μετουσιωθείς δια της ευλογίας του Σωτήρος άρτος εις Σώμα αυτού, ο μετουσιωθείς οίνος εις αίμα του Σωτήρα και ύδωρ∙ και εν τω τριβλίω (πινακίω) ύδωρ μόνον καθαρόν».

Υπογραμμίζει επίσης ότι «Ο Σωτήρ είπεν ότι είχε μεγάλην επιθυμίαν να φάγη μετά των μαθητών αυτού τούτο το Πάσχα της Κ. Διαθήκης∙ ήτοι του Μυστηρίου της Θείας Ευχαριστίας. Ουχί, βεβαίως, το Ιουδαϊκόν Πάσχα, το οποίον πολλάκις έφαγε και δις μετά των μαθητών αυτού».

Τα λόγια του Χριστού, η επιθυμία Του αυτή, ήτο η εκκίνηση του εορτασμού του μεγάλου γεγονότος του Ευχαριστιακού Πάσχα, του Πάσχα της ζωής και της αθανασίας.

Η ουσιώδης μαρτυρία των Πράξεων των Αποστόλων:

Ο υποκειμενισμός αφιερώνει πολύ λόγο για τους πρώτους Χριστιανούς, ισχυριζόμενος «ότι μετελάμβαναν των αχράντων Μυστηρίων αφού προηγουμένως είχαν φάει».

Στις Πράξεις των Αποστόλων όμως, διαβάζουμε (Κεφ. 2, 44-47):

«πάντες δε οι πιστεύοντες ήσαν επί το αυτό και είχον άπαντα κοινά, και τα κτήματα και τας υπάρξεις επίπρασκον και διεμέριζον αυτά πάσι καθότι αν τις χρείαν είχε· καθ' ημέραν τε προ σκαρτερούντες ομοθυμαδόν εν τω ιερώ, κλώντες τε κατ' οίκον άρτον, μετελάμβανον τροφής εν αγαλλιάσει και αφελότητι καρδίας, αινούντες τον Θεόν και έχοντες χάριν προς όλον τον λαόν, ο δε Κύριος προσετίθει τους σωζομένους καθ' ημέραν τη εκκλησία.»

Για την πρώτη πνευματική – ιστορική διαδρομή των πρώτων Χριστιανών, ο Ευαγγελιστής Λουκάς υπογραμμίζει την ενεργητική (εν Χριστώ) ζωή τους: «καθ' ημέραν προσκαρτερούντες ομοθυμαδόν εν τω ιερώ».

Περιγράφει το κλίμα της μεγάλης πίστεώς τους, η οποία τους οδήγησε σε μεγάλης έντασης πνευματική ζωή∙ ζωή προσευχής και δοξολογίας στο Θεό «Εν τω Ιερώ». Χωρίς δηλ. να υπάρχουν ακραιφνώς χριστιανικοί ναοί, προσηύχοντο στο Ναό.

Την πνευματική υπόστασή τους υπογραμμίζουν ανεπιφύλακτα και οι εξής μαρτυρίες των Πράξεων:

α) «ήσαν δε προσκαρτερούντες τη διδαχή των αποστόλων και τη κοινωνία και τη κλάσει του άρτου και ταις προσευχαίς» (Κεφ. 2, 42).

β) «Ανέβαινον δε ομού ο Πέτρος και Ιωάννης εις το Ιερόν κατά την ώραν της προσευχής την εννάτην» (Κεφ. 3, 1).

2^ο Σχόλιο: Μετά τις προσευχές «εν τω Ιερώ», πηγαίναν σε κάποιο οίκο όπου προηγείτο η τέλεσις της Θ. Ευχαριστίας («κλάση του άρτου») και στη συνέχεια έτρωγον, μεταλάμβαναν τροφής, λιτής βεβαίως, όπως ακριβώς συμβαίνει (και σήμερα) εις τα Κοινόβια του Αγίου Όρους.

Αναμφίβολα, οι Πράξεις με την δυνατότερη πνευματική φωνή, μας πληροφορούν ότι οι πρώτοι χριστιανοί νήστευαν προ της Θ. Κοινωνίας και έπειτα – μετά «μετελάμβανον τροφής (τέλος σχολίου).

Πνευματικοί, Θεολόγοι και Λαϊκοί, με θεολογική επιστημονική γνώση, ισχυρίζονται ότι «οι Ιεροί Κανόνες δεν αναφέρουν τίποτε για νηστεία προ της Θ. Μεταλήψεως».

Δημιουργείται, έτσι, η ανάλογη Λογική αντιστροφή: «Μήπως υπάρχουν Ι. Κανόνες που ν' απαγορεύουν τη νηστεία προ της Θ. Κοινωνίας;

Η νηστεία εκφράζει έμπρακτη εκδήλωση ταπείνωσης εμπροσθέν του Θεού∙ Εκφράζει επίσης και την πνευματική έξαρση του ανθρώπου προ της Θ. Κοινωνίας. Αναμφίβολα, οι νηστείες του έτους σε ενισχύουν στο δρόμο προς την Βασιλεία του Θεού. Είναι λογικό, όμως, η νηστεία να γνωρίζει ύφεση λίγο πριν τη Θ. Κοινωνία;

Ο Ι. Χρυσόστομος φιλοσοφεί αντίθετα από το κοινό αίσθημα των «συγχρόνων» Λειτουργικών ανανεωτών:

«Αν σκοπεύετε να προσέλθετε στη φρικτή αυτή και Θεία Τράπεζα και Ιερή μυσταγωγία, με φόβο και τρόμο να το πράξετε αυτό με καθαρή συνείδηση, με νηστεία και προσευχή» (Εις την Γενέθλιον ημέραν).

Ας προσέξουμε και τα κατωτέρω για την πνευματική ισχύ-δύναμη της Νηστείας: «Αν και ήταν όντως φωτιά εκείνη η φωτιά, πως δεν προκάλεσε στα σώματά τους αυτά που λογικά έπρεπε να τους προκαλέσει; Πώς; Ρώτησε τη νηστεία και θα σου απαντήσει, και αυτή θα σου λύσει το αίνιγμα» (Ι. Χρυσόστομος - εις τον Προφ. Δανιήλ και τους τρεις παίδας).

(Συνεχίζεται)

ΝΙΚΟΣ Ε. ΣΑΚΑΛΑΚΗΣ

ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΟΣ

Δείτε και - «Νηστεία προ της Θείας Μεταλήψεως; Ναι!» (Μέρος Α΄)