Ο «ΘΕΑΤΗΣ ΤΩΝ ΑΡΡΗΤΩΝ ΑΠΟΚΑΛΥΨΕΩΝ» ΚΑΙ ΜΑΘΗΤΗΣ ΤΗΣ ΑΓΑΠΗΣ

Ο «ΘΕΑΤΗΣ ΤΩΝ ΑΡΡΗΤΩΝ ΑΠΟΚΑΛΥΨΕΩΝ» ΚΑΙ ΜΑΘΗΤΗΣ ΤΗΣ ΑΓΑΠΗΣ

Εν Θεσσαλονίκη τη 26η Σεπτεμβρίου 2026

Αρχ. Παύλου Δημητρακοπούλου

Θεολόγου – συγγραφέως.

    Δεσπόζουσα θέση, αγαπητέ, φίλε αναγνώστα, δεσπόζουσα θέση μεταξύ των αγίων αποστόλων κατέχει η μορφή ενός μεγάλου και κορυφαίου αποστόλου, του αγίου ενδόξου αποστόλου, φίλου, ηγαπημένου και παρθένου Ιωάννου του Θεολόγου, του οποίου την μετάσταση χαρμοσύνως πανηγυρίζει σήμερα η αγία μας Εκκλησία. Το γεγονός αυτό μας δίδει την αφορμή να στρέψουμε την προσοχή μας στο πρόσωπό του και να αναφερθούμε εν ολίγοις και με πολλή συντομία στον βίο του και στο άγιο Ευαγγέλιό του με οδηγό τα ευαγγελικά κείμενα και την εκκλησιαστική μας παράδοση.

    Ο άγιος Ιωάννης, υιός του Ζεβεδαίου και της Σαλώμης και αδελφός του Ιακώβου, ήταν ψαράς στο επάγγελμα, όπως και ο αδελφός του. Και οι δύο είχαν συνδεθεί με στενούς δεσμούς φιλίας και επαγγελματικής συνεργασίας με τα άλλα δύο αδέλφια, τον Ανδρέα και τον Πέτρο, που ήταν και αυτοί ψαράδες. Φύσις θρησκευτική ο Ιωάννης, ενωρίτατα γνώρισε τον άγιο Ιωάννη τον Πρόδρομο και έγινε μαθητής του, όταν αυτός εμφανίστηκε εκεί, στα νερά του Ιορδάνου, όπου άρχισε το δημόσιο έργο του. Όταν αργότερα εμφανίστηκε ο Ιησούς στον Ιορδάνη για να βαπτιστή, ο Πρόδρομος τον παρουσίασε επίσημα στον λαό ως τον «αμνόν του Θεού», δηλαδή τον Μεσσία. Τότε ο Ιωάννης και ο φίλος του Ανδρέας, υπακούοντες στην έμμεση προτροπή του διδασκάλου των, ακολούθησαν τον Ιησούν και εκεί είχαν την πρώτη τους γνωριμία μ’ αυτόν. Ήταν μιά γνωριμία, που αποτέλεσε σταθμό στη ζωή του Ιωάννου και έπαιξε καθοριστικό ρόλο στην παραπέρα πορεία της ζωής του.

    Ανήκε στον στενότερο κύκλο των δώδεκα, από τους οποίους μάλιστα ξεχώριζε αυτός με τον αδελφό του και τον Πέτρο. Αυτούς τους τρείς μόνον παραλαμβάνει ο Κύριος σε ορισμένα θαύματα ή αποκαλύψεις του, όπως στη Μεταμόρφωση, στην ανάσταση της θυγατρός του Ιαείρου και στην αγωνιώδη προσευχή στον κήπο της Γεθσημανή. Παρακολουθεί από κοντά την εξέλιξη της δίκης του Κυρίου ενώπιον του Άννα και Καϊάφα. Είναι παρών κατά την ώρα της σταυρώσεως στον Γολγοθά και σ’ αυτόν εμπιστεύεται ο Κύριος την φροντίδα για την μητέρα του. Γίνεται αυτόπτης μάρτυς της αναστάσεως το εσπέρας της ιδίας ημέρας, μετά 8 ημέρες, παρόντος και του Θωμά και στην ακρογιαλιά της λίμνης της Τιβεριάδος.

Από τις Πράξεις πληροφορούμαστε, ότι ήταν παρών στο υπερώο την ημέρα της Πεντηκοστής. Μετά την επιφοίτηση του αγίου Πνεύματος συνεργάζεται με τον Πέτρο στο κήρυγμα. Θεραπεύουν τον χωλό, κηρύττουν, συλλαμβάνονται, απολογούνται, απολύονται. Έρχονται στην Σαμάρεια για να μεταδώσουν Πνεύμα άγιο στους βαπτισθέντες από τον Φίλιππο. Μετά τον θάνατο του αδελφού του Ιακώβου, φεύγει με τον Πέτρο, τον Ιούδα και πιθανόν και τον Μάρκο για την Αίγυπτο, όπου κηρύττουν τον Χριστό και ιδρύουν τοπικές Εκκλησίες. Μετά τον θάνατο του Πέτρου αναλαμβάνει την πρωτοβουλία και την μέριμνα όλης της Εκκλησίας. Αποφασίζει να επισκευθεί την Μικρά Ασία, στην οποία αναπτύσσει θαυμαστή ιεραποστολική δράση με κέντρο την Έφεσο μέχρι τον θάνατό του. Καταπολεμεί τις αιρέσεις και μάλιστα τον Γνωστικισμό και τον Νικολαϊτισμό  και στερεώνει τις Εκκλησίες στην Ορθόδοξη πίστη. Γίνεται ο «υιός της βροντής» κατά την προφητική ρήση του Κυρίου, ο κεραυνός που συντρίβει τους αιρετικούς. Στον διωγμό του Δομετιανού εξορίζεται στην Πάτμο, όπου γράφει την Αποκάλυψη. Μετά τον θάνατο του Δομετιανού επιστρέφει στην Έφεσο, όπου, σύμφωνα με την μαρτυρία του Ειρηναίου, γράφει το ευαγγέλιό του στα χρόνια του Τραϊανού (98-117 μ.Χ.).

    Η αρχαία παράδοση διασώζει πολλές μαρτυρίες για τον Ιωάννη κατά τον χρόνο της δράσεώς του στην Μικρά Ασία. Ο Ιερώνυμος αναφέρει, ότι όταν έφθασε σε μεγάλη ηλικία δεν μπορούσε πιά να περιοδεύει και να κηρύττει στους χριστιανούς. Γιαυτό οι μαθητές του τον μετέφεραν σε φορείο στις συνάξεις. Και επειδή δεν μπορούσε να κάνει μεγάλα κηρύγματα, κήρυττε πάντοτε με τρείς λέξεις: «τεκνία αγαπάτε αλλήλους». Ο Ειρηναίος μνημονεύει, ότι ο Ιωάννης αποστρεφόταν πολύ τους αιρετικούς. Όταν κάποτε βρέθηκε σε δημόσιο λουτρό και έμαθε, ότι ήταν μέσα ο αιρεσιάρχης Κήρινθος βιάστηκε να φύγει λέγοντας: «Ας φύγουμε μην πέσει και το λουτρό, αφού είναι μέσα ο Κήρινθος, ο εχθρός της αληθείας». Η παράδοση μας διέσωσε μιά απειρία θαυμάτων του αγίου, που μπορεί να βρή ο αναγνώστης στα συναξάρια, (26 Σεπτεμβρίου και 8 Μαΐου). Ο Ιωάννης εκοιμήθη στην Έφεσο, σύμφωνα με την μαρτυρία του Ευσεβίου, το 7ο έτος του Αυτοκράτορα Τραϊανού, γύρω στο 104 μ.Χ. σε ηλικία πάνω από 100 χρονών. Σύμφωνα με την παράδοση, όταν έφθασε η ώρα της αναχωρήσεώς του από την παρούσα ζωή, παρέλαβε τους μαθητές του σε κάποιο τόπο πλησίον της πόλεως. Και αφού προσευχήθηκε, έδωσε σ’ αυτούς εντολή να σκάψουν την γή σταυροειδώς τόσο μόνον, όσον ήτο το ανάστημα του σώματός του. Αφού δε εισήλθε μέσα στον τάφο του, αποχαιρέτησε τους μαθητές του, οι οποίοι έκλεγαν, διότι θα εστερούντο τον αγαπημένο τους διδάσκαλο. Κατόπιν τους έδωσε εντολή να τον σκεπάσουν με το χώμα. Αυτοί δε κλαίοντες πικρώς, τον εσκέπασαν σταδιακά, στην αρχή μέχρι τα γόνατα, κατόπιν μέχρι το λαιμό και τέλος ολόκληρο το σώμα, αφού τον ασπάσθηκαν τρείς φορές. Κατόπιν επέστρεψαν στην πόλη, διηγούμενοι στους άλλους μαθητές τα περί της ταφής του. Εκείνοι δε, όταν άκουσαν το γεγονός, επήγαν στον τάφο και αφού έσκαψαν, δεν βρήκαν το άγιον σώμα του. Η μνήμη του εορτάζεται στις 8 Μαΐου και στις 26 Σεπτεμβρίου.

    Σταθερή παράδοση της Εκκλησίας, ήδη από τον 2ο μ.Χ. αιώνα αποτελεί, ότι το τέταρτο ευαγγέλιο είναι έργο του Ιωάννου. Βέβαια ο ευαγγελιστής πουθενά δεν αναφέρει το όνομά του στο ευαγγέλιό του, αλλά από πολλή ταπείνωση κρύβει την ταυτότητά του πίσω από τις φράσεις «ο μαθητής ον ηγάπα ο Ιησούς», ή «ο άλλος μαθητής». Ο Ιωάννης γράφοντας το ευαγγέλιό του, παρουσιάζεται ως αυτόπτης και αυτήκοος μάρτυς των γεγονότων, που διηγείται, ο δε τρόπος της διηγήσεως έχει ένα έντονο προσωπικό ύφος από την  αρχή ως το τέλος, που δίνει την εντύπωση μιάς προσωπικότητος μεγάλου κύρους και αυθεντίας. Φαίνεται ότι γνωρίζει τους άλλους τρείς συνοπτικούς ευαγγελιστές, τους οποίους έχει την τάση να συμπληρώνει. Παραλείπει θαύματα, που μνημονεύουν οι άλλοι ευαγγελιστές, ως γνωστά, ενώ δίδει έμφαση σε λόγους και ομιλίες του Κυρίου με θεολογικό περιεχόμενο. Είναι όντως θαυμαστό το γεγονός, ότι ο Ιωάννης, ο αγράμματος ψαράς της Γαλιλαίας, έγραψε όχι απλώς ένα ευαγγέλιο, αλλά το πιό θεολογικό ευαγγέλιο, το «ευαγγέλιο των ευαγγελίων», όπως το ονομάζουν οι Πατέρες. Ο Κλήμης ο Αλεξανδρεύς το ονομάζει «πνευματικό», για να το ξεχωρίσει από τα άλλα των συνοπτικών, τα οποία ονομάζει «σωματικά». Πράγματι, όταν διαβάζει κανείς τον Ιωάννη, από τους πρώπους ακόμη στίχους του ευαγγελίου του, αισθάνεται, ότι βρίσκεται σε μια ατμόσφαιρα υψηλότερη και πνευματικότερη. Μέσα σ’ αυτήν ανυψώνει την διάνοιά μας πάνω απ’ όλη την κτίση και μας χειραγωγεί στην πρώτη αρχή του κόσμου, στον Θεόν «Λόγον». Αναδεικνύεται ασύγκριτα ανώτερος από όλους τους φιλοσόφους όλων των αιώνων, διότι είναι αρεστό στον Θεό να διαλέγει τα «μωρά και τα ασθενή του κόσμου» για να καταισχύνει μ’ αυτά τους ισχυρούς και σοφούς. Έτσι φαίνεται καθαρώτερα η κεκρυμένη δύναμις του Πνεύματος και η θεοπνευστία του Ευαγγελίου του, που αποτελεί στο σύνολό του ένα αριστούργημα της Θεολογίας. Γιαυτό και η Εκκλησία δικαίως του απένειμε τον τίτλο του Θεολόγου.

   Ταις αυτού αγίαις πρεσβείαις Χριστέ ο Θεός ελέησον και σώσον ημάς. Αμήν.