«Νηστεία προ της Θείας Μεταλήψεως; Ναι!» (Μέρος Γ΄)

«Νηστεία προ της Θείας Μεταλήψεως; Ναι!»
(Ξενίας δεσποτικής και αθανάτου τραπέζης, εν υπερώω τόπω ταις υψηλαίς φρεσί, πιστοί, δεύτε απολαύσωμεν – Μ. Τετάρτη Εσπέρας)

ΜΕΡΟΣ Γ΄

Νίκος Σακαλάκης, Μαθηματικός

Υπάρχει μια κλιμάκωση της προετοιμασίας προ της Θ. Μεταλήψεως στα όρια του χρόνου μέχρι το «μετά φόβου Θεού, πίστεως και αγάπης προσέλθετε», από τους υπεύθυνους πνευματικούς.

Αν, όμως, κανείς υιοθετήσει τη θεολογική γραμμή (γέφυρα) που ένωσε τους Ισραηλίτες με το όρος Σινά, με το Νόμο του Θεού και με την παρουσία Του, θα κατανοήσει την σκοπιμότητα-αναγκαιότητα της τριήμερης νηστείας προ της Θ. Κοινωνίας.

Στην Π. Διαθήκη (Έξοδος, κεφ. 19, 9-15), διαβάζουμε:

«Είπε δε Κύριος προς Μωϋσήν· ιδού εγώ παραγίνομαι προς σε εν στύλω νεφέλης, ίνα ακούση ο λαός λαλούντος μου προς σε και σοί πιστεύσωσιν εις τον αιώνα. Ανήγγειλε δε Μωϋσής τα ρήματα του λαού προς Κύριον. Είπε δε Κύριος προς Μωϋσήν· καταβάς διαμάρτυραι τω λαώ και άγνισον αυτούς σήμερον και αύριον, και πλυνάτωσαν τα ιμάτια· και έστωσαν έτοιμοι εις την ημέραν την τρίτην· τη γάρ ημέρα τη τρίτη καταβήσεται Κύριος επί το όρος το Σινά εναντίον παντός του λαού. και αφοριείς τον λαόν κύκλω λέγων· προσέχετε εαυτοίς του αναβήναι εις το όρος και θιγείν τι αυτού· πας ο αψάμενος του όρους θανάτω τελευτήσει. Ουχ άψεται αυτού χείρ∙ εν γάρ λίθοις λιθοβοληθήσεται ή βολίδι κατατοξευθήσεται· εάν τε κτήνος εάν τε άνθρωπος, ου ζήσεται. Όταν αι φωναί και αι σάλπιγγες και η νεφέλη απέλθη από του όρους, εκείνοι αναβήσονται επί το όρος. Κατέβη δε Μωϋσής εκ του όρους προς τον λαόν και ηγίασεν αυτούς και έπλυναν τα ιμάτια. Και είπε τω λαώ· γίνεσθε έτοιμοι, τρείς ημέρας μη προσέλθητε γυναικί».

Οι Συμβολισμοί

Ο Άγιος Ιερώνυμος λέγει: «και αι δύο Διαθήκαι έγιναν την Πεντηκοστήν ημέραν μετά το Πάσχα. Η Παλαιά εν όρει Σινά, η Καινή εν Σιών, όπου η Ιερουσαλήμ.

Εν τη Παλαιά εδονήθη το όρος Σινά, εν τη Καινή ο οίκος, όπου ήσαν οι Απόστολοι. Βρονταί και αστραπαί ακούονται εν τω όρει Σινά, πνοή βιαία και πυρ ήλθε κατά την Πεντηκοστήν. Σάλπιγγες ακούονται εν Σινά, τα στόματα των Αποστόλων κηρύττουν εν Ιερουσαλήμ. Θεός κατέβη εις το όρος Σινά, το Άγιον Πνεύμα εν Ιερουσαλήμ. Εκεί εγράφη ο Νόμος εν λιθίνοις πυξίοις, κατά την Πεντηκοστήν εγράφησαν αι εντολαί εις σαρκίνας καρδίας (Β΄ Κορινθ. 3,3). Εις το Σινά το νεκρόν γράμμα, εν Σιών το ζωοποιούν πνεύμα. Εκεί ο τρόμος και ο φόβος, εδώ η χάρις και η αγάπη (Ματθ. 22,40, Ρωμ. 13, 10)…».

Εύστοχα ο Νικηφόρος Θεοτόκης σχολιάζει:

«Ήκουσας πόσην καθαρότητα ζητεί ο Θεός από των θελόντων πλησιάσας προς αυτόν; ότι ο Θεός ηθέλησεν, ίνα οι Ισραηλίται πλησιάσουν εις το όρος το Σινά, όπου αυτός κατέβη τότε, είπε προς τον Μωϋσήν· Καταβάς διαμάρτυραι τω λαώ, και άγνισον αυτούς σήμερον και αύριον, και πλυνάτωσαν τα ιμάτια, και έστωσαν έτοιμοι εις την τρίτην ήμεραν. Ακούεις;  κάθαρσις, άγνισον αυτούς∙ πλύσις, και πλυνάτωσιν τα ιμάτια∙ Ετοιμασία, και έστωσαν έτοιμοι την ημέραν την τρίτην».

Επίσης: «Συ λοιπόν, όστις πλησιάζεις, ουχί εις το όρος, αλλ' εις τον Θεόν∙ συ, λέγω, όστις ου ψηλαφάς το Σινά, αλλά και ψηλαφάς και μεταλαμβάνεις το σώμα και το αίμα του Υιού του Θεού, ποίαν ετοιμασίαν ποιείς; Καθαρίζεις πρώτον την ψυχήν σου δια της μετανοίας, πλύνεις τους ρύπους και τας ακαθαρσίας της καρδίας δια των δακρύων σου, ετοιμάζεσαι καν προ τριών ημερών δια προσευχής και νηστείας, και των άλλων θεαρέστων πράξεων;» (Κυριακοδρόμιον - Ομιλία μετά το κατά Ματθαίον Ευαγγέλιον της Δ' Κυριακής, 3η έκδοσις, τόμος 1^ος, σσ. 181 – Υπό Νικολ. Ζωσιμά, Αθήναι 1840).

1^ο Σχόλιο: Η Εκκλησία γνωρίζοντας (διαχρονικά) το σωματικό, το βιολογικό και το ενστικτώδες, ως φοβερές δυνάμεις που επιδρούν στην ψυχή του πιστού, εμπιστεύθηκε τη λυτρωτική της επίδραση και επενέργεια (δια των Μυστηρίων Μετανοίας - Θ. Κοινωνίας) στους ευλαβείς πνευματικούς πατέρες, υπέρ των οποίων (εμείς) προσευχόμεθα και σεβόμεθα.

Οι Ι. Κανόνες και η προσωπική τους πνευματική ευθύνη, συνεργάζονται προς καθοδήγηση του πιστού στο λαβύρινθο της ζωής. Όσο περισσότερο προσεγγίζουν (πνευματικοί και πιστοί) τις συμβουλές των Ι. Κανόνων και την διδασκαλία των Αγίων Πατέρων, τόσο ανεβαίνουν σε ηθική και πνευματική ποιότητα∙ τόσο οι ποιμαντικές οικονομίες τους υπέρ των πιστών ευλογούνται υπό του Θεού.

Κανένας (πράγματι Ορθόδοξος) δεν αμφιβάλλει ότι η εποχή μας είναι εποχή βαθιάς πνευματικής κρίσης λόγω οικουμενισμού, που διαποτίζει (με ευθύνη των επισκόπων - ποιμένων) τις εκκλησιαστικές πτυχές της ζωής μας. Προδοσίες πνευματικών πατέρων και οικουμενιστικές αλλοιώσεις τους, έχουν ήδη προβάλλει στον ορίζοντα, των οποίων («πνευματικών») ο τρόπος σκέψης τους και έκφρασής τους πρέπει ν’ αποφεύγονται.

Όπου υπάρχει αδυναμία εφαρμογής του 15ου κανόνα, συλλογικά ή προσωπικά, τότε ο ρεαλισμός, ως εύστοχη πρώτη αντίδραση είναι: όχι πνευματική εξάρτηση από οικουμενιστή κληρικό – πνευματικό στην παρούσα φάση (τέλος σχολίου).

Την ανάγκη προσέγγισης της προετοιμασίας (προ της Θ. Κοινωνίας) σε Ορθόδοξα παραδοσιακά πλαίσια, υποστηρίζουν πολλοί Άγιοι Πατέρες και Ι. Κανόνες σε επίπεδο τριημέρου νηστείας.

Παραδείγματα: 1^ον) Τα σχόλια Αγ. Νικοδήμου στο Ι. Πηδάλιο, στην ερμηνεία του ΙΓ' κανόνα της ΣΤ' Συνόδου, όπου διαβάζουμε: «Και μ’ όλον όπου από τους Θείους Κανόνας νηστεία προ της Μεταλήψεως ου διορίζεται∙ οι δυνάμενοι δε νηστεύειν προ αυτής και ολόκληρον εβδομάδα, καλώς ποιούσιν».

2^ον) Περί τριημέρου νηστείας διδασκαλία (όπως αναφέραμε) του Νικηφόρου Θεοτόκη.

3^ον) Αυτό που βαραίνει ακόμα πιο πολύ υπέρ της τριημέρου νηστείας είναι το βίωμα-αίσθηση που δημιουργεί η Π. Διαθήκη (Έξοδος κεφ. 19, 9-15) και η Νηστευτική, έμμεση, παράδοση της Κ. Διαθήκης, κατά την οποία στο χρόνο προ του Μυστικού Δείπνου έχει ενσωματωθεί και η Νηστεία του Κυρίου και των Μαθητών - Αποστόλων Του, η ύπαρξη της οποίας μαρτυρείται και από τη σιωπή του Ιούδα, ο οποίος δεν κατηγόρησε τον Κύριο ως καινοτόμο και ανατροπέα της Ιουδαϊκής παράδοσης, που προέβλεπε νηστεία προ του Ιουδαϊκού Πάσχα (βλέπε και ερμηνεία του Ιώσηπου)».

4^ον) «Διότι αν ο Θεός επρόσταξε τους Εβραίους τρεις ημέρας να μη πλησιάσουν εις τας γυναίκας των, δια να λάβουν τον παλαιόν νόμον∙ «Γίνεσθαι έτοιμοι, τρείς ημέρας μη προσέλθετε γυναικί» (Έξοδ. κεφ. ιθ', 15), πόσω μάλλον πρέπει να φυλάττωσιν ταύτας και εκείνοι οπού μέλλουν να λάβουν μέσα εις τον εαυτόν τους, όχι τον νόμον, αλλά τον ίδιον νομοθέτην Θεόν, δια της Θείας Ευχαριστίας; και αν ο Αβιμέλεχ (ή Αβιάθαρ) ο Αρχιερεύς, μέλλοντας να δώσει τους άρτους της προθέσεως εις τον Δαβίδ και εις τα παλληκάρια του, ηρώτησεν αυτούς, αν ήσαν καθαροί από γυναικός, και αυτοί απεκρίθησαν ότι τρεις ημέρας ήσαν φυλαγμένοι από μίξιν γυναικός. Και απεκρίθη Δαβίδ τω ιερεί και είπεν∙ αλλά από γυναικός απεσχήμεθα χθες και την τρίτην ημέραν (Βασιλ. κα', 5), πως δεν πρέπει να είναι τρείς ημέρας καθαροί από γυναικός οι κοινωνήσαι μέλλοντες του Δεσποτικού Σώματος;» (βλέπε Ι. Πηδάλιον, σελ. 230, σχόλια εις τον ΙΓ΄ Κανόνα της ΣΤ΄ Οικουμενικής Συνόδου – Έκδοση Ρηγόπουλου 1998).

Στους ταραγμένους καιρούς μας χρειαζόμαστε φωτισμένους πνευματικούς, Ορθοδόξους πνευματικούς, με αγάπη στον άνθρωπο, οι οποίοι να μην μπερδεύουν τη Νηστεία με μορφές απλής εγκράτειας, όπως συμβαίνει (εν πολλοίς) σήμερα.

(Συνεχίζεται)

ΝΙΚΟΣ Ε. ΣΑΚΑΛΑΚΗΣ

ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΟΣ

Δείτε σχετικά και:

-«Νηστεία προ της Θείας Μεταλήψεως; Ναι!» (Μέρος Β΄)

- «Νηστεία προ της Θείας Μεταλήψεως; Ναι!» (Μέρος Α΄)