Αν ο Άγιος Σπυρίδων, Επίσκοπος Τριμυθούντος, ήταν σήμερα μέλος της Ιεράς Συνόδου της Εκκλησίας της Κύπρου, τι θα έλεγε για τον Τυχικό;

Αν ο Άγιος Σπυρίδων, Επίσκοπος Τριμυθούντος, ήταν σήμερα μέλος της Ιεράς Συνόδου της Εκκλησίας της Κύπρου, τι θα έλεγε για τον Τυχικό;

Ο Κύπριος Άγιος, το θαύμα με τους Παπικούς και το ερώτημα των σημερινών συμπροσευχών

Ο Άγιος Σπυρίδων ο Θαυματουργός, Επίσκοπος Τριμυθούντος, είναι ένας από τους μεγαλύτερους Αγίους της Κύπρου και ολόκληρης της Ορθοδόξου Εκκλησίας. Γεννήθηκε στην Κύπρο, στην Άσσια, και από απλός ποιμένας αξιώθηκε να γίνει Επίσκοπος Τριμυθούντος και να συμμετάσχει στην Α΄ Οικουμενική Σύνοδο της Νικαίας το 325 μ.Χ.

Ο ταπεινός αυτός Κύπριος Επίσκοπος αναδείχθηκε σε μεγάλο υπερασπιστή της Ορθοδόξου Πίστεως. Στη Νίκαια αντιστάθηκε στην αρειανική πλάνη και, σύμφωνα με την εκκλησιαστική παράδοση, με το θαύμα του κεραμιδιού φανέρωσε με απλό και θαυμαστό τρόπο το μυστήριο της Αγίας Τριάδος.

Γι’ αυτό η Εκκλησία τον υμνεί ως:

«Τῆς Συνόδου τῆς πρώτης ὑπέρμαχον».

Δεν είναι, επομένως, ένας Άγιος που χαρακτηρίζεται από αδιαφορία απέναντι στα ζητήματα της Πίστεως. Είναι Επίσκοπος που η εκκλησιαστική συνείδηση παρέλαβε ως ομολογητή και υπερασπιστή της Ορθοδοξίας.

Το θαύμα του Αγίου Σπυρίδωνος στην Κέρκυρα και οι Παπικοί

Υπάρχει ένα ιδιαίτερο γεγονός που η Εκκλησία τιμά ξεχωριστά: η ανάμνηση του θαύματος του Αγίου Σπυρίδωνος στην Κέρκυρα, όταν οι Λατίνοι θέλησαν να τοποθετήσουν λατινικό θυσιαστήριο στον ναό του.

Δεν πρόκειται απλώς για μια ιστορία που κυκλοφορεί προφορικά. Η εκκλησιαστική παράδοση έχει διατηρήσει ξεχωριστή ημέρα μνήμης, στις 12 Νοεμβρίου, και λειτουργικά κείμενα για το γεγονός. Ο Ορθόδοξος Συναξαριστής καταγράφει το γεγονός ως «Ανάμνηση Θαύματος Αγίου Σπυρίδωνα» και αναφέρει ότι συνέβη το 1718, όταν οι Λατίνοι επιχείρησαν να τοποθετήσουν δικό τους θυσιαστήριο στον ναό του Αγίου στην Κέρκυρα.

Σύμφωνα με τη διήγηση, μετά τη μεγάλη προστασία της Κέρκυρας από την τουρκική επίθεση, ο Βενετός διοικητής θέλησε να τιμήσει τον Άγιο. Υπό την επίδραση Λατίνου θεολόγου αποφάσισε να τοποθετήσει στον ναό του Αγίου Σπυρίδωνος λατινικό αλτάριο, ώστε να τελείται εκεί η λατινική λειτουργία.

Οι Ορθόδοξοι ιερείς αντέδρασαν και παρακάλεσαν τον άγιο να μην πραγματοποιηθεί αυτή η ενέργεια.

Τότε, σύμφωνα με την εκκλησιαστική διήγηση, ο ίδιος ο Άγιος εμφανίστηκε στον διοικητή στον ύπνο του και τον προειδοποίησε να μην ενοχλήσει τον ναό του και να μην ταράξει τους ιερείς.

Ο διοικητής όμως δεν υπάκουσε.

Το θαυμαστό γεγονός συνεχίζεται με την επέμβαση του Αγίου, την πυρκαγιά και την καταστροφή που ακολούθησε στο φρούριο. Η παράδοση αναφέρει ότι ο Άγιος εμφανίστηκε στον φρουρό και του αποκάλυψε:

«Είμαι ο Σπυρίδων».

Ακολούθησε η καταστροφή της πυριτιδαποθήκης και ο θάνατος του διοικητή, ενώ η προσπάθεια τοποθέτησης του λατινικού θυσιαστηρίου εγκαταλείφθηκε.

Και το σημαντικότερο: το γεγονός δεν έμεινε απλώς ως λαϊκή αφήγηση. Έχει ενταχθεί στη λειτουργική μνήμη της Εκκλησίας.

Μάλιστα, το απολυτίκιο της ημέρας μιλά με εξαιρετικά σαφή τρόπο για το γεγονός. Αναφέρει ότι ο Άγιος, όπως υπήρξε παλαιότερα υπέρμαχος της Α΄ Συνόδου, έτσι και τότε υπερασπίστηκε την Εκκλησία του Χριστού και «μακράν του Ναού σου εξωθείς» τους Λατίνους, τους οποίους το ίδιο λειτουργικό κείμενο χαρακτηρίζει ως εκείνους που «στρεβλώνουν» τη θεολογία του Αγίου.

Αυτό είναι εξαιρετικά σημαντικό.

Γιατί η Εκκλησία δεν τιμά απλώς έναν Άγιο που έκανε θαύματα για τους ανθρώπους.

Τον τιμά και ως υπερασπιστή του Ορθοδόξου Ναού και της Ορθοδόξου Πίστεως.

Η 12η Νοεμβρίου είναι λοιπόν ιδιαίτερη ημέρα μνήμης αυτού του θαύματος, ενώ η κύρια εορτή του Αγίου Σπυρίδωνος είναι στις 12 Δεκεμβρίου, τιμάται επίσης και στις 11 Αυγούστου.

Τι σημαίνει αυτό για τα σημερινά ανοίγματα προς τους Ρωμαιοκαθολικούς;

Εδώ βρίσκεται ένα ερώτημα που δεν μπορεί να αγνοηθεί.

Εάν η Εκκλησία τιμά έναν Άγιο ο οποίος, σύμφωνα με την ίδια τη λειτουργική της παράδοση, εμπόδισε την εγκατάσταση λατινικού θυσιαστηρίου στον ναό του, τότε εύλογα μπορεί ένας Ορθόδοξος πιστός να ρωτήσει:

•Τι θα έλεγε ο Άγιος Σπυρίδων για τις σημερινές συμπροσευχές με Ρωμαιοκαθολικούς;

•Τι θα έλεγε για τις κοινές θρησκευτικές εκδηλώσεις;

•Τι θα έλεγε για τις εικόνες και τις δημόσιες εμφανίσεις που δημιουργούν την εντύπωση εκκλησιαστικής ενότητας;

•Τι θα έλεγε για τα σημερινά «ανοίγματα», όταν ακόμη υπάρχουν σοβαρές δογματικές διαφορές μεταξύ Ορθοδόξων και Ρωμαιοκαθολικών;

Δεν μπορούμε να γνωρίζουμε με ιστορική βεβαιότητα τι θα έλεγε ο Άγιος σήμερα. Μπορούμε όμως να θέσουμε το ερώτημα με βάση το φρόνημα που μαρτυρεί η ζωή του και η εκκλησιαστική του παράδοση.

Και εδώ η εικόνα του Αγίου Σπυρίδωνος είναι ιδιαίτερα δυνατή.

Ο Άγιος δεν παρουσιάζεται ως άνθρωπος που λέει:

«Δεν πειράζει, αρκεί να υπάρχει αγάπη».

Η αγάπη για τον άνθρωπο δεν σημαίνει αδιαφορία για την αλήθεια.

Ούτε όμως η υπεράσπιση της αλήθειας σημαίνει μίσος για τον άλλον.

Ο Άγιος μπορεί να γίνει πρότυπο μιας άλλης στάσης:

αγάπη προς όλους τους ανθρώπους, αλλά ακρίβεια στην Πίστη.

Και ο Τυχικός;

Εδώ βρίσκεται το πιο επίκαιρο ερώτημα.

Αν ο Άγιος Σπυρίδων ήταν σήμερα μέλος της Ιεράς Συνόδου της Εκκλησίας της Κύπρου και έπρεπε να τοποθετηθεί στην υπόθεση του Τυχικού, προσωπικά θεωρώ ότι, με βάση το παράδειγμα που μας άφησε, δεν θα αρκούσε στην ψήφο της πλειοψηφίας.

•Θα ζητούσε να εξεταστεί η αλήθεια.

•Θα εξέταζε τους Ιερούς Κανόνες.

•Θα εξέταζε την παράδοση της Εκκλησίας.

•Θα εξέταζε εάν υπήρχε πραγματική κανονική παράβαση.

•Και θα ζητούσε δικαιοσύνη.

Αν μετά από όλα αυτά έκρινε ότι ο Τυχικός αδικείται, δεν θα φοβόταν να σταθεί μαζί του, ακόμη κι αν αυτό σήμαινε ότι βρίσκεται απέναντι στην πλειοψηφία.

Ο Άγιος Σπυρίδων δεν μας διδάσκει να ακολουθούμε μηχανικά την πλειοψηφία. Μας διδάσκει να υπερασπιζόμαστε την αλήθεια.

Και εδώ ακριβώς βρίσκεται η σύγκριση που γεννάται σήμερα.

Ο Άγιος Σπυρίδων, σύμφωνα με την εκκλησιαστική μνήμη, δεν επέτρεψε την αλλοίωση του ναού του από λατινικό θυσιαστήριο.

Ο Άγιος Σπυρίδων στη Νίκαια υπερασπίστηκε την Ορθόδοξη Πίστη απέναντι στην πλάνη.

Ο Άγιος Σπυρίδων έμεινε στην Εκκλησία ως υπέρμαχος.

Γι’ αυτό είναι εύλογο να αναρωτηθούμε:

Αν ο Άγιος Σπυρίδων ήταν σήμερα στην Ιερά Σύνοδο της Κύπρου, θα συμφωνούσε άραγε με μια πορεία συνεχών οικουμενιστικών ανοιγμάτων και συμπροσευχών ή θα ζητούσε μεγαλύτερη ακρίβεια στην ορθόδοξη εκκλησιολογία;

Και ακόμη:

Θα στεκόταν με την απλή αριθμητική πλειοψηφία που καταδίκασε τον Τυχικό ή θα εξέταζε πρώτα εάν ο Τυχικός αδικήθηκε;

Η απάντηση δεν μπορεί να δοθεί ως δήθεν προφητεία του Αγίου.

Μπορεί όμως να δοθεί ως κριτήριο που μας άφησε η ζωή του:

•Όχι με τους πολλούς επειδή είναι πολλοί.

•Όχι με τους λίγους επειδή είναι λίγοι.

•Αλλά με την αλήθεια της Εκκλησίας.

Και αν κάποιος θέλει να χρησιμοποιήσει τον Άγιο Σπυρίδωνα ως καθρέφτη για τη σημερινή Εκκλησία της Κύπρου, τότε το ερώτημα γίνεται ακόμη πιο αιχμηρό:

•Μπορεί άραγε να τιμούμε τον Άγιο ως υπέρμαχο της Ορθοδοξίας στις 12 Νοεμβρίου και ταυτόχρονα να θεωρούμε αδιάφορη τη στάση μας απέναντι στις δογματικές διαφορές και στις συμπροσευχές με τους ετεροδόξους;

Αυτό είναι ένα ερώτημα που αξίζει να απαντηθεί ενώπιον του Χριστού — και όχι απλώς ενώπιον μιας ψηφοφορίας.

Ομάδα Ιερέων και Θεολόγων Κύπρου