Η απάντηση στο πού κατευθύνονται οι Έλληνες

Η απάντηση στο πού κατευθύνονται οι Έλληνες

Του Γιώργου Ν. Παπαθανασόπουλου

            Η απάντηση στο πού κατευθύνονται οι Έλληνες δίδεται από  πρόσφατο ντοκουμέντο. Καθημερινή εφημερίδα ζήτησε από γνωστούς συγγραφείς και κριτικούς λογοτεχνίας να προτείνουν ο καθένας από ένα βιβλίο για κάθε δεκαετία ηλικίας, από των δέκα μέχρι των ενενήντα ετών, που πρέπει ο Έλληνας στο διάβα αυτών των χρόνων και κατά δεκαετία οπωσδήποτε να διαβάσει. Τα βιβλία που προτείνονται ως αναγκαία για κάθε δεκαετία της ζωής του ανθρώπου είναι συνολικά 95 (εννέα δεκαετίες επί δέκα ή έντεκα προτάσεις). Από αυτά τα 75 είναι ξένων συγγραφέων και μόνον είκοσι είναι Ελλήνων!

            Με τις προτεινόμενες επιλογές από της παιδικής ηλικίας έως τα ενενήντα του χρόνια ο Έλληνας δεν είναι αναγκαίο να έχει διαβάσει  Δάντη, Γκαίτε, Ντοστογιέφσκι, Πούσκιν, Άντερσεν, Αδελφούς Γκριμ, Ζαμιάτιν, Ονέ, Μαλό, Μπαλζάκ, Σκοτ, Βερν, Κορνέϊγ, Ώστεν, Μολιέρο και πολλούς ακόμη. Οι Έλληνες που αγνοούνται στις προτάσεις είναι οι περισσότεροι, από τον  Πλάτωνα,  τον Αριστοτέλη, τον Αισχύλο και όλους τους φιλοσόφους, έως όλη την Βυζαντινή και την Πατερική γραμματεία, έως όλους τους σημαντικούς συγγραφείς της νεοελληνικής γραμματείας, μεταξύ των οποίων και όλοι οι σημαντικοί ιστορικοί από τους Ζαμπέλιο και Παπαρρηγόπουλο έως τον Ζακυθηνό και την Αρβελέρ. Επίσης αγνοούνται τα απομνημονεύματα αγωνιστών του 1821, όπως των Κολοκοτρώνη, Μακρυγιάννη, Καραϊσκάκη και τόσων άλλων. Αγνοούνται συγγραφείς βιβλίων για παιδιά και νέους, που έθεσαν τις βάσεις του σύγχρονου παιδικού βιβλίου στην Ελλάδα. Μεταξύ αυτών πρώτη η Πηνελόπη Δέλτα και οι Λότη Ανδρουτσοπούλου,  Αγγελική Βαρελά,  Ζωή Κανάβα,  Τάκης Λάππας και  Γαλάτεια Γρηγοριάδου – Σουρέλη. Επίσης αγνοούνται όλοι οι Νεοέλληνες ποιητές πλην των Σολωμού, Σεφέρη, Ελύτη, Καβάφη και Ζωής Καρέλλη.

            Είναι λυπηρό πως δεν προβάλλεται η  σημαντική διαχρονική Ελληνική γραμματεία, η οποία, πέραν των άλλων,  ωφελεί την αυτογνωσία και τη σύνδεση της κάθε γενιάς με την Εθνική Παράδοση και την Πολιτισμική κληρονομιά. Ο Έλληνας με το να γνωρίζει από πού έρχεται, ποιοι οι πρόγονοί του και σε τί συνετέλεσαν στον παγκόσμιο, δυτικό λεγόμενο, πολιτισμό  αποκτά γερά θεμέλια της διαχρονικότητας του και τη συνείδηση ευθύνης του να συνεχίσει αυτήν την προσφορά του Ελληνισμού.

            Αρκετά των προτεινόμενων βιβλίων από τους συγγραφείς και τους κριτικούς λογοτεχνίας, είναι αξιόλογα και επίσης αρκετά έχουν παγκόσμια εμπορική επιτυχία. Όμως η από τα προτεινόμενα βιβλία διαμορφούμενη κατάσταση είναι μιας Ελλάδας παγκοσμιοποιημένης, που τείνει να δημιουργήσει Έλληνες κοσμοπολίτες. Σε αυτούς καίρια πλέον θέση λαμβάνουν τα βιβλία πολυεθνούς ανάγνωσης, που οδηγούν σε ομογενοποιημένη σκέψη και σε περιθωριακή θέση τα ελληνικά βιβλία  αξιόλογων συγγραφέων, που έχουν σύγχρονη σκέψη αλλά και επίγνωση της ιδιοπροσωπίας τους.

            Η αλλαγή ύφους και αντίληψης ζωής στα βιβλία που προτείνεται σήμερα να διαβάζονται διαφέρει καθαρά από τί προτεινόταν παλαιότερα στους Έλληνες. Υπήρχε τότε μια κάποια αρμονία στα μηνύματα του ξένου δόκιμου βιβλίου με το ελληνικό και διαμόρφωνε σωστούς χαρακτήρες. Για την παιδική ηλικία, έως τα δέκα χρόνια, προτείνονταν, μεταξύ άλλων, οι μύθοι του Αισώπου, ο «Γέρο Στάθης» του Λέοντος Μελά, οι «Δέκα Άνθρωποι» του Δημήτρη Γιάκου, «Ο τρελλαντώνης» και το «Παραμύθι χωρίς όνομα» της Πηνελόπης Δέλτα και από Έλληνες ποιητές οι Δροσίνης, Πολέμης, Βαλαωρίτης, Βιζυηνός. Από ξένα βιβλία αυτά των Ιουλίου Βερν και Κρόνιν, παραμύθια του Άντερσεν και των αδελφών Γκριμ .

Για τις ηλικίες από τα έντεκα έως τα είκοσι χρόνια προτείνονταν, μεταξύ άλλων, τα έργα των Κίπλινγκ, Ντίκενς, Βερν, Ντεφόε, Σκοτ, Χάριετ Μπίτσερ Στόου (Η καλύβα του Μπάρμπα Θωμά), Μπέρι (Πίτερ Παν), Δουμά, Μαρκ Τουέιν, Σαιντ – Εξιπερί, και από των νεοελλήνων ποιητών και συγγραφέων των Σολωμού, Παλαμά, Σικελιανού, Βιζυηνού, Θανάση Πετσάλη – Διομήδη, Τερζάκη, Πηνελόπης Δέλτα (π.χ. «Στα μυστικά του Βάλτου» και «Τον Καιρό του Βουλγαροκτόνου»), Καρκαβίτσα. Προτείνονταν επίσης θρησκευτικού περιεχομένου βιβλία, όπως τα «Ο Χιτών», «Κβο Βάντις;», Βίβια Περπέτουα, Φαβιόλα κ.α.

            Για τις ηλικίες από τα 21 έως τα τριάντα χρόνια και κατά τη δεκαετία του 1950 προτείνονταν τα απομνημονεύματα του Μακρυγιάννη, τα έργα των αρχαίων Ελλήνων ποιητών και τραγικών ποιητών, φιλοσόφων, επιστημόνων, των βυζαντινών ποιητών, ιστορικών και εκκλησιαστικών συγγραφέων, πνευματικά βιβλία όπως αυτό του Βίργκιλ Γκεοργκίου «Η 25 ώρα». Από τους νεοέλληνες, μεταξύ των πολλών άλλων, προτείνονταν τα έργα των  Κάλβου, Παπαδιαμάντη, Μυριβήλη, Βενέζη, Κανελλόπουλου, Ρίτσου, Καζαντζάκη, Μελισσάνθης, Βαρβιτσιώτη, Βρεττάκου, Βάρναλη, Καβάφη, Θεοτόκη. Από τους ξένους συγγραφείς οι Ντοστογιέφσκι, Γκόγκολ, Στάινμπεκ, Καμύ, Γκαίτε, Ντάντε, Όστεν, Ουγκό, Μπαλζάκ, Όργουελ και άλλοι.

            Για τις ηλικίες από τα σαράντα χρόνια έως και τα ενενήντα χρόνια  συμπληρώνονταν οι γνώσεις πάνω σε όλους τους Έλληνες συγγραφείς και ιστορικούς, που ασχολήθηκαν με όλες τις περιόδους του Ελληνισμού, αρχαιότητα, βυζαντινή αυτοκρατορία, σκλαβιά, επιχειρήσεις υπέρ της ελευθερίας, φραγκοκρατία, τουρκοκρατία, διατήρηση της αυτοσυνειδησίας μας καθώς και για την απελευθέρωση του Έθνους, τα της Φιλικής Εταιρείας, της Επανάστασης του 1821, της ιδρύσεως του Κράτους, της λιγόχρονης εποχής Καποδίστρια και των έκτοτε, έως τη δεκαετία του 1950, περιπέτειές του. Συνεχίζονταν επίσης οι γνώσεις στο έργο δυτικών συγγραφέων, όπως των Σαίξπηρ, Θερβάντες, Μολιέρου, Στάϊνμπεκ, Μποντλέρ,  Μπροντέ, Ντίκενς, Ουάιλντ, Καμύ, Σίλερ.

            Ουδέποτε, ως Έλληνες, θελήσαμε να αποκοπούμε από τη Δύση, αφού εμείς την δημιουργήσαμε. Όσο και αν αυτό φαίνεται εγωιστικό και υπερβολικό είναι αληθινό. Όμως είμαστε μικροί στο δέμας και οι γίγαντες της κοσμικής ισχύος μας επιστρέφουν διαστρεβλωμένα αυτά με τα οποία τους φωτίσαμε. Τώρα κατασκευάζουν ένα αυτοκαταστροφικό πολιτισμό, στον οποίο επιχειρούν με όλα τα μέσα να μας παρασύρουν. Τώρα πλέον δεν είναι η αγάπη που τα θεραπεύει όλα τα προβλήματα, του εσωτερικού μας κόσμου και τα κοινωνικά. Τώρα προωθείται με βιβλία η «θεραπευτική λογοτεχνία» (εφεύρεση της Άπω Ανατολής), με την οποία δίδεται η υπόσχεση ότι φέρνει «συναισθηματική αποφόρτιση και σταδιακή επανασύνδεση του ανθρώπου με τον εαυτό του και τους άλλους»….

            Τα δεδομένα είναι αρνητικά για το μέλλον του πολιτισμού μας και της ύπαρξής μας. Ο μιμητισμός ξένων προς την ζωή και το ήθος μας  ιδεολογιών, ο «γάμος» των ομοφυλοφίλων, το θέσφατο της αρμόδιας Υπουργού ότι η παραδοσιακή οικογένεια απεβίωσε, η προώθηση του ηδονιστικού τρόπου ζωής, το παράλογο που προωθείται ως «προοδευτικό» και το αφύσικο που μετατρέπεται σε «εκσυγχρονιστικό» είναι σοβαρότατα ζητήματα, που η άμεση αντιμετώπισή τους έχει στενή σχέση με την επιβίωση του Ελληνισμού. Στη φιλοπατρία όλων των Ελλήνων και ιδιαίτερα εκείνων που έχουν την ευθύνη δημιουργίας και αγωγής της επόμενης γενιάς,  εναπόκειται η σωτηρία της ύπαρξης του Έθνους μας, ως ανεξάρτητης και ζωογόνου οντότητας.-