«Οἱ οὐρανοί διηγοῦνται δόξαν Θεοῦ»

«Οἱ οὐρανοί διηγοῦνται δόξαν Θεοῦ» – 1ον

Τοῦ Πρωτοπρεσβυτέρου Διονυσίου Τάτση

1ον

  Οἱ ἄνθρωποι εὔκολα συνηθίζουν τὸ φυσικὸ περιβάλλον, στὸ ὁποῖο ζοῦν, καὶ μένουν ἀναίσθητοι καὶ ἀδιάφοροι ἀπὸ τὶς εἰκόνες ποὺ παρουσιάζει. Δὲν δίνουν καμιὰ σημασία καὶ εἶναι αἰχμαλωτισμένοι ἀπὸ τὶς βιοτικὲς μέριμνες καὶ τὸ φιλήδονη ἱκανοποίηση τῶν παθῶν τους. Δὲν σκέφτονται ὅτι ὅλα ὅσα βλέπουν, ἀκοῦν, γεύονται, ἀκουμποῦν καὶ ὀσφραίνονται εἶναι δημιουργήματα τοῦ Θεοῦ, τὰ ὁποῖα προσφέρονται στοὺς ἴδιους καὶ ἀποδεικνύουν τὴν ἀπέραντη φιλανθρωπία Του.

 Ὡστόσο, οἱ ἄνθρωποι δὲν ἀξιοποιοῦν τὴν ἱερὴ προσφορὰ καὶ δὲν ἀναφέρονται στὸν μεγάλο Εὐεργέτη τους, παρόλο ποὺ ὁ ψαλμωδὸς τονίζει ὅτι «οἱ οὐρανοὶ διηγοῦνται δόξαν Θεοῦ, ποίησιν δὲ χειρῶν αὐτοῦ ἀναγγέλλει τὸ στερέωμα»1. Ὁ Π.Ν. Τρεμπέλας ἑρμηνεύει τὸ στίχο: «Οἱ οὐρανοὶ διὰ τῆς μεγαλοπρεποῦς ἁρμονίας καὶ τοῦ κάλλους των διηγοῦνται εἰς πάντα νοήμονα ἄνθρωπον τὴν ἔνδοξον σοφίαν καὶ δύναμιν τοῦ δημιουργήσαντος αὐτοὺς Θεοῦ. Τὴν ὑπερθαύμασταν δὲ κτίσιν, τὴν ὁποίαν ἐποίησαν οἱ χεῖρες του, ἐξαγγέλλει ὁ οὐρανός, ποὺ ὡς ἀπέραντος στερεωμένος θόλος ἐκτείνεται ὑπεράνω ἡμῶν».2

  Ὁ ἱερὸς Χρυσόστομος λέει ὅτι ὁ οὐρανος μιλάει, ἂν καὶ εἶναι σιωπηλός: «Ὅταν δηλαδὴ δεῖς τὴν ὀμορφιά του, τὸ μέγεθος, τὴ θέση του, τὴν διάρκειά του, τὴν ἀκτινοβολία του, καὶ ὅταν ὅλα αὐτὰ τὰ συγκεντρώσεις μέσα σου καὶ τὸ σκεφτεῖς, δοξάσεις τὸν Δημιουργό, ἐγκωμιάσεις τὸν Πλάστη, τότε ὁ οὐρανὸς μιλάει, ἀφοῦ μὲ τὴ γλώσσα σου δοξολόγησες τὸν Θεό». Καὶ συνεχίζει: «Γι’ αὐτὸ ὁ προφήτης Δαβὶδ δὲν εἶπε ἁπλῶς ὅτι οἱ οὐρανοὶ μιλοῦν γιὰ τὴ δόξα τοῦ Θεοῦ, ἀλλὰ τὸ διηγοῦνται, διδάσκουν δηλαδὴ καὶ ἄλλους καὶ ἔχουν μαθητὲς ὅλο τὸ ἀνθρώπινο γένος, προβάλλουν στὴ μέση τοῦ σύμπαντος πολὺ μεγάλο σχολεῖο, καὶ ἀντὶ γιὰ βιβλία καὶ γράμματα, δίνουν στοὺς ἀγράμματους καὶ στοὺς σοφοὺς τὴν εὐκαιρία νὰ πλησιάσουν καὶ νὰ γνωρίσουν τὴν ὀμορφιὰ τῆς φύσεώς τους καὶ τὴ διδασκαλία, ποὺ σὰν σὲ βιβλίο εἶναι ἔμφυτη σ’ αὐτοὺς καὶ μιλάει γιὰ τὴ σοφία καὶ τὴ δύναμη τοῦ Θεοῦ. Ὅταν βλέπει κανεὶς τὴν ὀμορφιὰ τοῦ οὐρανοῦ, δοξάζει τὸν Πλάστη».4

Ὁ ἀπόστολος Παῦλος ἀναφερόμενος στὴν ἀσέβεια τῶν εἰδωλολατρῶν, οἱ ὁποῖοι θὰ μποροῦσαν νὰ ἀποφύγουν τὴν τιμωρία, ἂν δέχονταν τὸν τρόπο γνώσης τοῦ Θεοῦ, σημειώνει στὴν πρὸς Ρωμαίους ἐπιστολή του: «Τὴν αἰώνια δύναμη τοῦ Θεοῦ καὶ τὴ θεϊκή Του ἰδιότητα μποροῦσαν νὰ τὶς δοῦν μέσα στὴ δημιουργία, ἀπὸ τότε ποὺ ἔγινε ὁ κόσμος. Γι’ αὐτὸ καὶ δὲν ἔχουν καμιὰ δικαιολογία. Γιατί, ἐνῶ γνώρισαν τὸν Θεὸ μέσα ἀπὸ τὴ δημιουργία, οὔτε τὸν δόξασαν οὔτε τὸν εὐχαρίστησαν ὡς Θεό. Ἀντίθετα, ἡ σκέψη τους ἀκολούθησε λαθεμένο δρόμο καὶ ἡ ἀσύνετη καρδιά τους βυθίστηκε στὸ σκοτάδι τῆς πλάνης. Ἔτσι, ἐνῶ θριαμβολογοῦσαν γιὰ τὴ σοφία τους, κατάντησαν ἀνόητοι, ὥς τὸ σημεῖο, ἀντὶ γιὰ τὸ δημιουργὸ ἀθάνατο Θεὸ νὰ προσκυνοῦν εἴδωλα ποὺ παρασταίνουν θνητοὺς ἀνθρώπους, πουλιά, τετράποδα ζῶα κι ἑρπετά».5

Σημειώσεις:

1. Ψαλμ. 18, στίχ. 9. 2. Π.Ν. Τρεμπέλα, Τὸ ψαλτήριον μετὰ συντόμου ἑρμηνείας, Ἀθήνα 1955, σελ. 76. 3. Β. Δ. Χαρώνη, Παιδαγωγικὴ ἀνθρωπολογία Ἰωάννου Χρυσοστόμου, τόμος Β΄, Ἀθήνα 1994, σελ. 33. 4. Ὅπ. παρ. σελ. 33-34. 5. α΄ 20-23.

orthodoxostypos

«Οἱ οὐρανοί διηγοῦνται δόξαν Θεοῦ» – 2ον

Τοῦ Πρωτοπρεσβυτέρου Διονυσίου Τάτση

2ον.-Τελευταῖον

   Ὁ ἱερὸς Χρισόστομος λέει ὅτι ἡ δημιουργία ὁδηγεῖ στὴ θεογνωσία. Ὁ Θεὸς δημιούργησε γιὰ τὸν ἄνθρωπο ἀπέραντο οὐρανὸ καὶ γῆ ἐπίπεδη καὶ θάλασσα μεγαλύτερη ἀπὸ τὶς ἀνάγκες του, ὥστε θαυμάζοντες οἱ ἄνθρωποι τὸν Δημιουργὸ ἀπὸ τὸ μέγεθος τῶν δημιουργημάτων Του, νὰ ὁδηγηθοῦν στὴ θεογνωσία. Καὶ αὐτὰ λοιπὸν ἔγιναν γιὰ τὸν ἄνθρωπο»6. Ὁ Μέγας Βασίλειος χαρακτηρίζει τὴ δημιουργία σχολείων μορφώσεως λογικῶν ψυχῶν καὶ ἐκπαιδευτήρια θεογνωσίας «ποὺ καθοδηγεῖ τὸ νοῦ μας διὰ μέσου τῶν ὁρατῶν καὶ τῶν αἰσθητῶν πρὸς τὴ θεωρία, τὴν ἐπιμελῆ ἐξέταση καὶ τὴν πλήρη ἐξήγηση τῶν ἀοράτων»7. καὶ συνεχίζει: «Μὲ τὴ δημιουργία λαμβάνουμε σαφεῖς ὑπομνήσεις τοῦ Εὐεργέτου καὶ ἀπὸ τὴν γῆ καὶ ἀπὸ τὸν ἀέρα καὶ ἀπὸ τὸν οὐρανὸ καὶ ἀπὸ τὸ νερὸ καὶ ἀπὸ τὴ νύκτα καὶ ἀπὸ τὴν ἡμέρα καὶ ἀπὸ ὅλα τὰ ὁρατά. Ἔτσι οὔτε στὴν ἁμαρτία θὰ δώσουμε καμιὰ εὐκαιρία, οὔτε στὸν ἐχθρὸ διάβολο θὰ  παραχωρήσουμε τόπο στὴν καρδιά μας, ἀφοῦ μὲ τὴ συνεχῆ ἀνάμνηση θὰ ἔχουμε μέσα μας μόνιμο κάτοικο τὸν Θεό»8. Γιὰ τὰ ἄπειρα κάλλη τῆς δημιουργίας, ἐπίσης ἀναφέρει ὅτι ἔχουν ταχθεῖ, γιὰ νὰ ὑπηρετοῦν στὴ ζωή μας. Ἀπαριθμεῖ μερικὲς ὡραῖες καὶ διαφωτιστικὲς εἰκόνες ποὺ καθημερινὰ βλέπουμε καὶ μποροῦμε νὰ ἀνυψωθοῦμε στὸν Δημιουργό: «Τὶς ἀνατολὲς τοῦ ἥλιου, τὶς φάσεις τῆς σελήνης, τὶς θερμοκρασίες τῶν ἀνέμων, τὶς ἐναλλαγὲς τῶν ἐποχῶν τοῦ ἔτους, τὸ νερὸ ποὺ κατεβαίνει ἀπὸ τὰ σύννεφα καὶ τὸ ἄλλο ποὺ ἀναβλύζει ἀπὸ τὴ γῆ, τὴν ἴδια τὴ θάλασσα, ὁλόκληρη τὴ γῆ καὶ τὰ φυτά της, ὅσα ζοῦν μέσα στὰ νερά, τὰ πτηνὰ καὶ τὰ ἔντομα ποὺ πετοῦν στὸν ἀέρα, τὶς ἄπειρες ποικιλίες τῶν ζώων καὶ πολλὲς ἄλλες»9.

  Παρουσιάζουμε στὴ συνέχεια τὴν εἰκόνα ποὺ ἀντικρύζει ὁ ἄνθρωπος, ὅταν φουσκώνουν τὸ ποτάμια. Ὅλα τὰ ξερὰ ρυάκια ἔχουν νερὰ ποὺ ἀφρίζουν. Διακρίνονται ἀπὸ μακριά. Σὲ κάποιο σημεῖο γίνονται ὁρμητικοὶ χείμαρροι, ποὺ κατεβάζουν μικρὰ καὶ μεγάλα κλαδιά, κορμοὺς δέντρων, φύλλα, χαλίκια, χώματα, λάσπες, σάπιους καρποὺς καὶ ὅ,τι ἄλλο συναντήσουν στὸ δρόμο τους. Ὅλα αὐτὰ συμβάλλουν στὸ νὰ γεμίζει ἡ εὐρύχωρη κοίτη τῶν ποταμῶν. Χάνονται πιὰ οἱ μικροὶ λόφοι τῶν ἄμμων, οἱ ξεραμένες μεγάλες καὶ στρογγυλεμένες πέτρες, οἱ μικροὶ βλαστοὶ διαφόρων δέντρων καὶ ὁ ἦχος τῶν νερῶν μεγαλώνει, ἰδίως ὅταν περνοῦν ἀπὸ σημεῖα ποὺ εἶναι στενά. Τὰ νερὰ εἶναι θολὰ καὶ ἡ ροή τους ἀδιάκοπη, μὲ μικροὺς κυματισμοὺς καὶ μὲ πλεούμενα ξύλα ποὺ εἶναι κορμοὶ δέντρων καθαρισμένοι ἀπὸ τὸ κτύπημα τῶν νερῶν.

   Τὰ νερὰ τῶν φθινοπωρινῶν καταιγίδων ἔχουν τεράστια δύναμη. Δὲν μπορεῖ νὰ ἀντισταθεῖ καμιὰ ἀνθρώπινη δραστηριότητα. Οἱ ποταμοὶ σὲ ἤρεμους καιροὺς εἶναι χάρμα ὀφθαλμῶν. Οἱ παραποτάμιοι περίπατοι εἶναι εὐχάριστοι, μὲ πλῆθος εἰκόνων ποὺ ἐναλλάσσονται. Προχωρᾶς ἀμέριμνος, δίχως φόβο καὶ θλιβερὲς σκέψεις. Ὅλα διηγοῦνται τὴ δόξα τοῦ Θεοῦ. Ἀνάγεσαι ψηλότερα ἀπὸ τὶς φυσικὲς εἰκόνες, θαυμάζεις, στρέφεσαι στὸν οὐρανὸ καὶ ψιθυριστὰ λὲς τὸ «Δόξα σοι, ὁ Θεός». Ἂν εἶσαι μόνος, ἡ προσευχή σου γίνεται δυνατὴ φωνή, ποὺ ξεπερνάει τὰ κελαϊδήματα τῶν πουλιῶν καὶ τὰ οὐρλιακτὰ τῶν διαφόρων ζώων, ἥμερων καὶ ἄγριων. Νιώθεις ὅτι ὄντως εἶσαι παιδὶ τοῦ Θεοῦ, παρόλο ποὺ ἔχεις ἀδυναμίες καὶ οἱ ἐμπειρίες σου ἀπὸ τὴ ζωὴ δὲν εἶναι σύμφωνες μὲ τὸ θέλημα τοῦ Θεοῦ! Ἀκοῦς τὰ συναισθήματά σου, θὰ λέγαμε, καὶ δὲν βρίσκεις λόγια, γιὰ νὰ τὰ περιγράψεις οὔτε καὶ νὰ ἐξηγήσεις τὴ θαυμαστὴ μεταβολὴ τῶν συναισθημάτων σου σὲ θεοφιλεῖς ἐπιθυμίες. Ἀκοῦς ἕνα συγκλονιστικὸ κήρυγμα, χωρὶς λόγια, χωρὶς εἰκόνες, ἀλλὰ μόνο μὲ τὴν ἀκοὴ τῆς πίστεως.

Σημειώσεις:

1. Ψαλμ. 18, στίχ. 2. 2. Π.Ν. Τρεμπέλα. Τὸ ψαλτήριον μετὰ συντόμου ἑρμηνείας, Ἀθήνα 1955, σελ. 76. 3. Β.Δ. Χαρώνη, Παιδαγωγικὴ ἀνθρωπολογία Ἰωάννου Χρυσοστόμου, τόμος Β΄, Ἀθήνα 1994, σελ. 33. 4. Ὅ.π., σελ. 33-34. 5. α΄ 20-23. 6. Β.Δ. Χαρώνη, ὅ.π., σελ. 34-35. 7. Β.Δ. Χαρώνη, Παιδαγωγικὴ ἀνθρωπολογία Μεγάλου Βασιλείου, τόμος Α΄, Ἀθήνα 2002, σελ. 517. 8. Ὅ.π., σελ. 518. 9. Ὅ.π., σελ. 590.