«Νηστεία προ της Θείας Μεταλήψεως; Ναι!» (Μέρος Α΄)

«Νηστεία προ της Θείας Μεταλήψεως; Ναι!»
(Ξενίας δεσποτικής και αθανάτου τραπέζης, εν υπερώω τόπω ταις υψηλαίς φρεσί, πιστοί, δεύτε απολαύσωμεν – Μ. Τετάρτη Εσπέρας)

ΜΕΡΟΣ Α΄

Νίκος Σακαλάκης, Μαθηματικός

Αναμφίβολα, η Δυτική (υλιστική) αντίληψη της ζωής και ο οικουμενισμός, ανέμπνοοι, αιρετικοί και κακοί όπως είναι, δημιουργούν ανθρώπους «πεθαμένους» πνευματικά, διότι προσπαθούν να σκεπάσουν τις πηγές ζωής της Ορθόδοξης Εκκλησίας με την επιτύμβια πλάκα της αποστασίας και της τεχνολογίας (όπως την κατευθύνουν!) οδηγώντας, έτσι, τους ανθρώπους σε εγκοσμίωση θανατηφόρα. Ο παλαιός στίχος του Ν. Βρεττάκου «στις ημέρες μας οι άνθρωποι περπατούσαν πεθαμένοι», εκφράζει αλήθεια της Ι. Αποκάλυψης: «οίδα σου τα έργα, ότι όνομα έχεις ότι ζής, και νεκρός εί» (κεφ. 3,1).

Στον πυρήνα της ορθόδοξης πνευματικής ζωής υπάρχει και ο πολύτιμος μαργαρίτης της Νηστείας, η οποία στην υψηλή της εκδοχή προέρχεται από τον Παράδεισο, ως πρώτη εντολή του Θεού στον άνθρωπο, παλαιότερη και από τον νόμο του Μωϋσέως.

Μέσα από την υπακοή της Νηστείας - Εγκρατείας στον Παράδεισο εξικνείτο η ροπή της αγιότητος, κίνηση προς την κατεύθυνση της θεώσεως. Την εποχή μας χαρακτηρίζουν - μαστίζουν πολλές αμφισβητήσεις και αγωνίες.

Όσο αποδεσμευόμαστε από τις λειτουργίες της Ορθόδοξης πνευματικότητας, τόσο πυκνότερα αναφύονται και οι αμφισβητήσεις (οι δαιμονικές) γύρω από το ύφος και το ήθος του καθημερινού Ορθόδοξου πνευματικού βίου σε προσωπική και κοινωνική διάσταση.

Οι αμφισβητήσεις όρων της πνευματικής ζωής έχουν συνθέσει ένα «κόσκινο» του διαβόλου: «Είπε δε ο Κύριος· Σίμων Σίμων, ιδού ο Σατανάς εξητήσατο υμάς του σινιάσαι ως τον σίτον· εγώ δε εδεήθην περί σου ίνα μή εκλίπη η πίστις σου» (Λουκ. 22, 31-32).

Οι «σύγχρονοι ανανεωτές» της εκκλησιαστικής ζωής έχουν διαμορφώσει τη Νηστεία σε εργαλείο περιορισμένης ευθύνης, ιδίως την Νηστεία προ της Θείας Μεταλήψεως. Η ψευδώνυμη λάμψη της Μετα-πατερικής ερμηνείας της Καινής Διαθήκης εστιάζεται (κυρίως) σε «ευσεβείς» αμφισβητήσεις σε πολλά εδάφια της-αναφορές κατ’ αυτούς.

Ισχυρίζονται (πχ) οι νεώτεροι «Λειτουργικοί ανανεωτές», ότι κατά τον Μυστικό Δείπνο «Ο Κύριος και οι Μαθητές – Απόστολοι, πρώτα μετέλαβαν τροφής και κατόπιν των Αχράντων Μυστηρίων».

Να θυμηθούμε τα σχετικά εδάφια:

Α) «Eσθιόντων δε αυτών λαβών ο Ιησούς τον άρτον και ευλογήσας έκλασε και εδίδου τοις μαθηταίς και είπε· λάβετε φάγετε· τούτο εστι το σώμα μου· και λαβών το ποτήριον και ευχαριστήσας έδωκεν αυτοίς λέγων· πίετε εξ αυτού πάντες· τούτο γάρ εστι το αίμα μου το της καινής διαθήκης το περί πολλών εκχυνόμενον εις άφεσιν αμαρτιών» (Ματθ. 26, 26-28).

Β) «Kαι εσθιόντων αυτών λαβών ο Ιησούς άρτον ευλογήσας έκλασε και έδωκεν αυτοίς και είπε· λάβετε φάγετε· τούτο εστι το σώμα μου· και λαβών το ποτήριον ευχαριστήσας έδωκεν αυτοίς, και έπιον εξ αυτού πάντες· και είπεν αυτοίς· τούτο εστι το αίμα μου το της καινής διαθήκης το περί πολλών εκχυνόμενον» (Μαρκ. 14, 22-24).

Γ) «...επιθυμία επεθύμησα τούτο το πάσχα φαγείν μεθ' υμών προ του με παθείν... και δεξάμενος το ποτήριον ευχαριστήσας είπε· λάβετε τούτο και διαμερίσατε εαυτοίς· λέγω γάρ υμίν ότι ου μή πίω από του γενήματος της αμπέλου έως ότου η βασιλεία του Θεού έλθη. Kαι λαβών άρτον ευχαριστήσας έκλασε και έδωκεν αυτοίς λέγων· τούτο εστι το σώμα μου το υπέρ υμών διδόμενον· τούτο ποιείτε εις την εμήν ανάμνησιν. Ωσαύτως και το ποτήριον μετά το δειπνήσαι λέγων· τούτο το ποτήριον η καινή διαθήκη εν τω αίματί μου, το υπέρ υμών εκχυνόμενον» (Λουκ. 22, 14-20).

Παρατηρήσεις: Π1) Ο Κύριος ετέλεσε όχι το Ιουδαϊκό Πάσχα, αλλά το Πάσχα της Κ. Διαθήκης, το Ευχαριστιακό Πάσχα (τέλεση του Μυστηρίου της Ευχαριστίας και μετάληψη αυτού). Είχε εορτάσει ο Κύριος το Νομικό Πάσχα (των Εβραίων) δυο φορές με τους μαθητές του.

Π2) Ο Κύριος βεβαίωσε ότι: «επιθυμία επεθύμησα τούτο το Πάσχα φαγείν μεθ' υμών προ του με παθείν». Εδώ τονίζει την πραγματικότητα τoυ Ευχαριστιακού Πάσχα, αφού τα δύο προηγούμενα τα είχε (όπως προαναφέραμε) εορτάσει με τους μαθητές Του. Υπογραμμίζει την πνευματική διάσταση της Ευχαριστιακής Τραπέζης, της φρικωδεστάτης Τραπέζης.

 «Και το κεφάλαιον δε των εορτών αυτών καταλύει, εφ' ετέραν αυτούς μετατιθείς τράπεζαν φρικωδεστάτην…» παρατηρεί ο Ι. Χρυσόστομος, δηλ. «καταργεί την κυριωτέραν από τας εορτάς εκείνας, μεταφέρων τοις μαθητάς εις άλλην τράπεζαν φρικωδεστάτην.

Π3) Ο Κύριος ετέλεσε τον Μυστικόν Δείπνον 24 ώρες προ του Νομικού Πάσχα των Εβραίων.

Ο αρχιμανδρίτης Ιωακείμ Σπετσιέρης, από τις πνευματικότερες μορφές της Νέας Σκήτης του Αγίου Όρους (καλύβη Αγίων Αναργύρων), διδάκτωρ θεολογίας, στο σύγγραμμά του «Περί Θείας Μεταλήψεως» (1937), γράφει: «…ετέλεσε τον Μυστικόν Δείπνον 24 ώρας προ του νομικού Πάσχα, τη 13η της Σελήνης μετά την εαρινήν Ισημερίαν, ημέραν Πέμπτην της εβδομάδος. Ο δε Ιώσηπος λέγει εν τη εβραϊκή αρχαιολογία, ότι οι Εβραίοι ενήστευον ημέρας οκτώ προ του Πάσχα. Ετέλεσεν λοιπόν ο Σωτήρ το Πάσχα της Κ. Διαθήκης εν ημέρα νηστείας.

Άρα δεν θα υπήρχεν εν τη τραπέζη εκείνη ει μη το Πάσχα της Κ. Διαθήκης, ο μετουσιωθείς διά της ευλογίας του Σωτήρος άρτος εις σώμα αυτού, ο μετουσιωθείς οίνος εις αίμα του Σωτήρος και ύδωρ∙ και εν τω τριβλίω (πινακίω) ύδωρ μόνον καθαρόν».

Π4) Η ερμηνεία του στίχου 20 του 26ου Κεφ. του Ματθαίου από τον Νικόλαο Δαμαλά, καθηγητού της Θεολογικής του Πανεπιστημίου, έχει ως εξής:

Στην ερμηνεία του στην Κ. Διαθήκη, γράφει:

«Kαι ότε εγένετο οψία (δείλη) της αυτής ημέρας ιγ' του Νισάν, της Πέμπτης της εβδομάδος, και ήλθεν η ώρα του δείπνου, ο Σωτήρ ανέκειτο, ήν ανακείμενος, επί των ανακλίντρων του οίκου εκείνου του ανθρώπου μετά των δώδεκα μαθητών. Oυδείς δ’ ενταύθα και εν τοις επομένοις λόγος περί νομικού Πάσχα, ή τινός των συστατικών αυτού, ο δε Λουκάς, ως οψόμεθα ρητώς μαρτυρεί ότι ο Σωτήρ ήλθεν εις την οικίαν τη εσπέρα της ιγ' ίνα τελέσει το της Κ.Δ. Πάσχα, ό επιθυμία επεθύμησα φαγείν μετά των μαθητών.

Αλλ' ουδ' ήν δυνατόν ίνα τελέση το νομικόν Πάσχα 24 ολοκλήρους ώρας προ των Ιουδαίων, παρόντος του Ιούδα, όπερ ήν αν μεγίστη κατ' Αυτού κατηγορία (Βλέπε Δευτερ. 27, 26 και Αριθμ. 9,13) και καταδίκη, ει ετόλμα τοιούτο τι καινοτομήσαι». (Βλέπε, επίσης, Νικ. Δαμαλά, ερμηνεία εις την Κ. Διαθήκη, τόμος Γ', σελ. 549).

Αναμφίβολα, σε αναζήτηση «βλασφήμου γεγονότος», οι Γραμματείς και Φαρισαίοι θα κατηγορούσαν τον Κύριο ότι ετέλεσεν το νομικό Πάσχα 24 ώρες νωρίτερα από το Ιουδαϊκό τυπικό, παρόντος – μαρτυρούντος του Ιούδα∙ θα κατηγορούσαν τον Κύριο ως καινοτόμο, όπως (εύστοχα) παρατηρεί ο Δαμαλάς.

Στο επόμενο, συν Θεώ, θα στρέψουμε την προσοχή μας σε μία «φαινομενική αντίφαση» μεταξύ των προηγούμενων Ευαγγελικών περικοπών.

Συνεχίζεται

ΝΙΚΟΣ Ε. ΣΑΚΑΛΑΚΗΣ

ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΟΣ