ΑΝΟΙΚΤΗ ΕΠΙΣΤΟΛΗ Προς την Κυπριακή Πολιτεία, τη Βουλή των Αντιπροσώπων, τη Νομική Υπηρεσία και τους ευρωπαϊκούς θεσμούς

ΑΝΟΙΚΤΗ ΕΠΙΣΤΟΛΗ

Προς την Κυπριακή Πολιτεία, τη Βουλή των Αντιπροσώπων, τη Νομική Υπηρεσία και τους ευρωπαϊκούς θεσμούς

Εκκλησιαστική αυτονομία δεν σημαίνει δικαιοσύνη χωρίς εγγυήσεις

Η Εκκλησία της Κύπρου έχει, βάσει του άρθρου 110 του Συντάγματος, δικαίωμα να ρυθμίζει και να διοικεί τις εσωτερικές της υποθέσεις σύμφωνα με τους Ιερούς Κανόνες και τον Καταστατικό της Χάρτη.

Η αυτονομία όμως δεν σημαίνει ότι οποιαδήποτε διαδικασία μπορεί να ονομάζεται «δικαστήριο» χωρίς να τηρούνται οι στοιχειώδεις κανόνες δικαιοσύνης και, κυρίως, οι ίδιοι οι κανόνες που έχει θεσπίσει η Εκκλησία.

Η υπόθεση του Μητροπολίτη Τυχικού θέτει ακριβώς αυτό το ζήτημα.

………………………………………..

Τι προβλεπόταν

Ο τότε Καταστατικός Χάρτης της Εκκλησίας της Κύπρου περιείχε συγκεκριμένη Ποινική Δικονομία. Προέβλεπε, μεταξύ άλλων:


ανακριτική διαδικασία,
Ανακριτική Επιτροπή,
Εκκλησιαστικό Εισαγγελέα,
σύνταξη κατηγορητηρίου,
επίδοση του κατηγορητηρίου στον κατηγορούμενο,
γνωστοποίηση των μαρτυρικών καταθέσεων,
κλήση ενώπιον του Δικαστηρίου,
δικαίωμα υπεράσπισης και συνηγόρου,
εξέταση μαρτύρων,
και δικαίωμα προσφυγής.


Μάλιστα, όπου ο Καταστατικός Χάρτης δεν προέβλεπε ειδική ρύθμιση, προβλεπόταν η ανάλογη εφαρμογή της ποινικής δικονομίας της Κυπριακής Δημοκρατίας.

Αυτά δεν είναι διακοσμητικές διατάξεις. Είναι οι στοιχειώδεις εγγυήσεις μιας δικαστικής διαδικασίας.

……………………………………………

Τι συνέβη στην υπόθεση Τυχικού;

Στις 22 Μαΐου 2025 η Ιερά Σύνοδος συνήλθε ως «Δικαστήριο» και έλαβε απόφαση εις βάρος του Μητροπολίτη Τυχικού.

Εδώ όμως προκύπτουν σοβαρά ερωτήματα που απαιτούν πλήρη και ανεξάρτητη διερεύνηση:

•Υπήρξε κανονική ανακριτική διαδικασία;

•Υπήρξε Εκκλησιαστικός Εισαγγελέας;

•Υπήρξε τυπικό κατηγορητήριο, το οποίο επιδόθηκε στον κατηγορούμενο;

•Γνώριζε εγκαίρως και συγκεκριμένα τις κατηγορίες που αντιμετώπιζε;

•Του παραδόθηκαν οι μαρτυρικές καταθέσεις και τα στοιχεία της υπόθεσης;

•Είχε πραγματικό χρόνο και δυνατότητα να προετοιμάσει την υπεράσπισή του;

•Είχε δικηγόρο της επιλογής του;

•Εξετάστηκαν μάρτυρες κατηγορίας και υπεράσπισης;

•Και, κυρίως, τηρήθηκε η απαιτούμενη διάκριση μεταξύ ανακριτή, κατηγόρου και δικαστή;

Εάν αποδειχθεί ότι κάποια ή όλα τα παραπάνω παραλείφθηκαν, τότε δεν πρόκειται για μια απλή «διαφωνία» ως προς τον τρόπο διοίκησης της Εκκλησίας.

Πρόκειται για σοβαρό ζήτημα τήρησης της ίδιας της εκκλησιαστικής δικαστικής διαδικασίας.

…………………………………………………….

Η σημαντικότερη επιβεβαίωση

Το ζήτημα δεν στηρίζεται μόνο στους ισχυρισμούς της μιας πλευράς.

Το Οικουμενικό Πατριαρχείο, εξετάζοντας το έκκλητο του Τυχικού τον Οκτώβριο του 2025, ανακοίνωσε επισήμως ότι διαπίστωσε παραλείψεις κατά την εκδίκαση της υπόθεσης σε σχέση με τις προβλέψεις του Καταστατικού Χάρτη της Εκκλησίας της Κύπρου.

Το γεγονός αυτό επιβάλλει ακόμη μεγαλύτερη θεσμική διερεύνηση.

Διότι εάν ακόμη και το εκκλησιαστικό δευτεροβάθμιο όργανο διαπίστωσε διαδικαστικές παραλείψεις, τότε η Κυπριακή Πολιτεία δεν μπορεί να αντιμετωπίζει το ζήτημα σαν μια απλή εσωτερική εκκλησιαστική διαφορά χωρίς περαιτέρω έλεγχο.

………………………………………………………………

Το Σύνταγμα και η δίκαιη διαδικασία

Το άρθρο 30 του Συντάγματος της Κυπριακής Δημοκρατίας κατοχυρώνει το δικαίωμα σε δίκαιη και δημόσια ακρόαση ενώπιον ανεξάρτητου και αμερόληπτου δικαστηρίου και περιλαμβάνει βασικές εγγυήσεις υπεράσπισης.

Παράλληλα, το άρθρο 6 της Ευρωπαϊκής Σύμβασης Δικαιωμάτων του Ανθρώπου κατοχυρώνει την αρχή της δίκαιης δίκης, όταν αυτή εφαρμόζεται.

Βεβαίως, δεν σημαίνει ότι κάθε εκκλησιαστική πειθαρχική διαδικασία αποτελεί αυτομάτως «ποινική κατηγορία» κατά την έννοια της ΕΣΔΑ.

Σημαίνει όμως ότι η εκκλησιαστική αυτονομία δεν πρέπει να χρησιμοποιείται ως πρόσχημα για αυθαίρετες διαδικασίες, ιδίως όταν η ίδια η Εκκλησία έχει θεσπίσει συγκεκριμένους κανόνες για την απονομή της εσωτερικής της δικαιοσύνης.

……………………………………………………………………………..

Ο δικαστής δεν μπορεί να είναι ταυτόχρονα κατήγορος

Ένα από τα σοβαρότερα ζητήματα που πρέπει να διερευνηθούν είναι η πιθανή σύγχυση των ρόλων.

Εάν το ίδιο πρόσωπο ή όργανο:

•έλαβε τις καταγγελίες,
διερεύνησε την υπόθεση,
διαμόρφωσε ή παρουσίασε το κατηγορητικό υλικό,
και στη συνέχεια συμμετείχε στην κρίση της υπόθεσης,


τότε δημιουργείται σοβαρό ζήτημα αντικειμενικής αμεροληψίας.

Δεν χρειάζεται να αποδειχθεί προσωπική εχθρότητα.

Η ίδια η σύγχυση των ρόλων κατηγορίας και κρίσης είναι ζήτημα που πρέπει να εξεταστεί υπό το πρίσμα της αρχής της αμεροληψίας.

………………………………………………………………………..

Και τι γίνεται με τον νέο Καταστατικό Χάρτη;

Εδώ χρειάζεται μια κρίσιμη διευκρίνιση.

Ο νέος Καταστατικός Χάρτης εγκρίθηκε τον Μάιο του 2026.

Ο Τυχικός όμως κρίθηκε τον Μάιο του 2025, με βάση τον τότε ισχύοντα Χάρτη.

Επομένως δεν μπορεί να υποστηριχθεί ότι ο νέος Χάρτης του 2026 «δημιούργησε» τη διαδικασία με την οποία κρίθηκε ο Τυχικός.

Το πραγματικό ερώτημα είναι άλλο:

Μετά τις διαδικαστικές παραλείψεις που διαπιστώθηκαν στην υπόθεση Τυχικού, τι ακριβώς άλλαξε στον νέο Καταστατικό Χάρτη ώστε να διασφαλίζεται πλέον μια πραγματικά αμερόληπτη και δίκαιη εκκλησιαστική δικαστική διαδικασία;

Αυτό πρέπει να απαντηθεί δημόσια και τεκμηριωμένα.

………………………………………………

Τι ζητούμε

•Δεν ζητούμε από την Πολιτεία να αποφασίσει ποια θεολογική άποψη είναι σωστή.

•Δεν ζητούμε να καταργηθεί η εκκλησιαστική αυτονομία.

•Ζητούμε έλεγχο της νομιμότητας και της διαδικασίας.

Καλούμε την Κυπριακή Δημοκρατία:

•να εξετάσει εάν οι προβλεπόμενες εκκλησιαστικές δικαστικές διαδικασίες είναι συμβατές με το Σύνταγμα και τις διεθνείς υποχρεώσεις της Δημοκρατίας,
να εξετάσει εάν στην υπόθεση Τυχικού τηρήθηκαν οι διαδικασίες του τότε Καταστατικού Χάρτη,
να εξετάσει εάν υπήρξε σύγχυση των ρόλων ανακριτή, κατηγόρου και δικαστή,
και, όπου υπάρχει νόμιμη βάση, να εξασφαλίσει αποτελεσματική δικαστική προστασία.


•Καλούμε επίσης τη Βουλή και τη Νομική Υπηρεσία να εξετάσουν θεσμικά τη σχέση μεταξύ της εκκλησιαστικής αυτονομίας και της προστασίας των θεμελιωδών δικαιωμάτων.

•Καλούμε τους ευρωπαϊκούς θεσμούς να εξετάσουν, στο πλαίσιο των αρμοδιοτήτων τους, οποιοδήποτε ζήτημα εμπίπτει στο ευρωπαϊκό δίκαιο και στις υποχρεώσεις της Κυπριακής Δημοκρατίας.

Και εάν από ανεξάρτητη έρευνα προκύψουν συγκεκριμένες παραβάσεις της κυπριακής νομοθεσίας, τότε να ακολουθηθεί η προβλεπόμενη από τον νόμο διαδικασία χωρίς εξαιρέσεις και χωρίς προνομιακή μεταχείριση.

•Δεν ζητούμε προκαταβολικά την καταδίκη κανενός.

•Ζητούμε να διερευνηθεί εάν υπήρξε παράβαση και, εφόσον διαπιστωθεί, να αποδοθούν οι ευθύνες που προβλέπει ο νόμος.

………………………………………………..

Το τελικό ερώτημα

Η Εκκλησία της Κύπρου έχει δικαίωμα στην αυτονομία της.

Έχει όμως και υποχρέωση να σέβεται τους κανόνες που η ίδια θεσπίζει.

Εάν ένας άνθρωπος οδηγείται ενώπιον ενός οργάνου που συνεδριάζει ως «Δικαστήριο», τότε πρέπει να γνωρίζει:

•ποιος τον κατηγορεί, για ποιο αδίκημα κατηγορείται, ποια είναι τα στοιχεία εναντίον του, ποιοι είναι οι μάρτυρες, ποιος τον δικάζει και πώς μπορεί να υπερασπιστεί τον εαυτό του.

Αυτά δεν είναι πολυτέλειες.

Είναι τα ελάχιστα θεμέλια της δικαιοσύνης.

Η θρησκευτική αυτονομία δεν μπορεί να σημαίνει απουσία ελέγχου.

Και η εκκλησιαστική εξουσία δεν πρέπει να φοβάται τη διαφάνεια.

Εάν η διαδικασία ήταν νόμιμη, ας αποδειχθεί.

Εάν τηρήθηκε ο Καταστατικός Χάρτης, ας παρουσιαστεί η σχετική τεκμηρίωση.

Εάν υπήρξαν παραβιάσεις, ας διερευνηθούν και ας αποδοθούν οι ευθύνες.

Αυτό δεν είναι επίθεση στην Εκκλησία.

Είναι απαίτηση για δικαιοσύνη, διαφάνεια και Κράτος Δικαίου.

Ορθόδοξοι Ποίμνιο Ελλάδας και Κύπρου