Διεθνές Συνέδριον περί τοῦ πρωτείου τοῦ Ἐπισκόπου Ρώμης

Διεθνές Συνέδριον περί τοῦ πρωτείου τοῦ Ἐπισκόπου Ρώμης

Ν. Ρωμανός

Στὴ Βουδαπέστη ξεκίνησε στὶς 31 Αὐγούστου τὸ 27ο Διεθνὲς Συνέδριο τῆς Ἑταιρείας Δικαίου τῶν Ἀνατολικῶν Ἐκκλησιῶν (SLEC), τὸ ὁποῖο πραγματοποιήθηκε στὸ Καθολικὸ Πανεπιστήμιο «Pázmány Péter» καὶ ὁλοκληρώθηκε στὶς 4 Σεπτεμβρίου. Στὸ συνέδριο συμμετέχουν κανονολόγοι, θεολόγοι καὶ εἰδικοὶ τοῦ Κανονικοῦ Δικαίου ἀπὸ τὴ Ρωμαιοκαθολικὴ καὶ τὴν Ὀρθόδοξη Ἐκκλησία.

  Κεντρικὸ θέμα τοῦ συνεδρίου εἶναι τὸ πρωτεῖο τοῦ Ἐπισκόπου Ρώμης καὶ ἡ σχέση του μὲ τὴ συν­οδικότητα, μὲ ἰδιαίτερη ἔμφαση στὶς ἱστορικὲς συγκλίσεις καὶ ἀποκλίσεις μεταξὺ Ἀνατολῆς καὶ Δύσεως. Στὴν εἰσαγωγική του ὁμιλία, ὁ Μητροπολίτης Περιστερίου Γρηγόριος Παπαθωμᾶς, Πρόεδρος τῆς SLEC, ὑποστήριξε ὅτι ἡ Ὀρθόδοξη πλευρὰ ἀποδέχεται τὸ πρωτεῖο τοῦ Ἐπισκόπου Ρώμης μόνον ὡς «συνοδικὸ πρωτεῖο» καὶ ὄχι ὡς αὐτονομημένη ἐξουσία.

Κατὰ τὴν παρουσίασή του, ἡ βασικὴ διαφορὰ μεταξὺ τῶν δύο ἐκκλησιολογικῶν παραδόσεων ἀφορᾷ τὴ σχέση πρωτείου καὶ συνοδικότητας. Ἡ Ὀρθόδοξη προσέγγιση, σύμφωνα μὲ τὸν ἴδιο, θέτει προηγουμένως τὴ συν­οδικότητα καὶ μέσα σὲ αὐτὴν τοποθετεῖ τὸ πρωτεῖο, ἐνῶ ἡ Ρωμαιοκαθολικὴ παράδοση ξεκινᾷ ἀπὸ τὸ πρωτεῖο. Παράλληλα, ἀναφέρθηκε στὴν πρώτη χιλιετία, κατὰ τὴν ὁποία ὁ Ἐπίσκοπος Ρώμης παρουσιαζόταν ὡς «Πρῶτος μεταξὺ τῶν Πρώτων», ἐνῶ στὴ δεύτερη διέκρινε σταδιακὴ μεταβολὴ πρὸς περισσότερο πυραμιδικὴ ἐκκλησιολογικὴ δομή.

Ἰδιαίτερη ἀναφορὰ ἔγινε ἐπίσης στὴν ἐπαναφορὰ ἀπὸ τὸν πάπα Φραγκῖσκο, τὸ 2024, τοῦ τίτλου «Πατριάρχης τῆς Ρώμης-Δύσεως», καθὼς καὶ στὴ σύγχρονη προσπάθεια ἐνίσχυσης τῆς συνοδικότητας στὴ Ρωμαιοκαθολικὴ ἐκκλησία.

Ὁ Μητροπολίτης Γρηγόριος κάλεσε τοὺς συμμετέχοντες νὰ ὑπερβοῦν τὴν ἁπλὴ καταγραφὴ τῶν διαφοροποιήσεων καὶ νὰ ἀναζητήσουν τρόπους ἐπίλυσης τοῦ ζητήματος, στὸ πλαίσιο τοῦ θεολογικοῦ διαλόγου Ὀρθοδόξων καὶ Ρωμαιοκαθολικῶν.

Στὶς ἐργασίες συμμετεῖχε καὶ ὁ Πρόεδρος τοῦ Τμήματος Θεολογίας τοῦ ΕΚΠΑ, Καθηγητὴς Ἰωάννης Παναγιωτόπουλος, ἐνῶ τὸ πρόγραμμα περιλάμβανε συζητήσεις γιὰ τὶς ἱστορικὲς μορφὲς τοῦ πρωτείου, τὸ μέλλον τῆς ἐκκλησιολογίας, καθὼς καὶ τὸ παπικὸ πρωτεῖο καὶ τὸ ἀλάθητο.

Ὁ Μητροπολίτης Περιστερίου παραμένει ἐγκλωβισμένος στὸ δίπολο «Πρῶτος ἢ Σύνοδος». Αὐτὸ τὸ δίπολο ἔχει ἀπασχολήσει κυρίως τοὺς Ρωμαιοκαθολικοὺς θεολόγους. Ἐνίοτε κάποιοι τόνιζαν τὸ πρωτεῖο ἔναντι τῆς Συνόδου, ἐνῶ ἄλλοι τὴ Σύνοδο ἔναντι τοῦ πρωτείου. Ἡ Ὀρθόδοξη πατερικὴ θεολογία, ἔτσι ὅπως ἐκφράστηκε στὶς Οἰκουμενικὲς Συνόδους, ἐκφράζει τὸ πρωτεῖο τῶν Ἁγίων καὶ τῶν θεόπτων Πατέρων.

Τί θὰ ἦταν, ἄραγε, ἡ Α΄ Οἰκουμενικὴ Σύνοδος ἄνευ τοῦ Ἁγίου Ἀθανασίου; Ἡ συνοδικότητα δὲν σημαίνει, λοιπόν, δημοκρατία ὅλων τῶν «πρώτων», ἀλλὰ σύν­αξη Ἁγίων. Τί σημαίνει τὸ δοξαστικὸ τῶν Ἁγίων Πατέρων «Ὁ χορός»; Οὐδέποτε ἐψάλη «τῶν Ἁγίων Πρώτων» ἢ «τῶν Ἐπισκόπων ὁ χορός».

Ἐπαναλαμβάνουμε: τὸ μόνο πρωτεῖο ποὺ δέχεται ἡ Ἁγία μας Ἐκκλησία εἶναι τὸ πρωτεῖο τῶν Ἁγίων Πατέρων. Ἄνευ αὐτῶν καὶ τοῦ πνεύματος ποὺ τοὺς χαρακτηρίζει, ἡ Ἐκκλησία εἴτε μετατρέπεται σὲ ἵδρυμα ποὺ κυβερνᾶται ἀπὸ τὸν Πρῶτο εἴτε ἀπὸ τὸν «συλλογικὸ Πρῶτο», δηλαδὴ μία Σύνοδο ποὺ δρᾷ ὡς ὀλιγαρχία.

Ὁ Σεβασμιώτατος θὰ ἔπρεπε νὰ τονίσει, ὅπως καὶ ὅλοι οἱ Ὀρθόδοξοι, τὸ πρωτεῖο τῶν Πατέρων. Αὐτοὶ ἦταν ποὺ ἔκαναν μία Σύνοδο Οἰκουμενική, καὶ ὄχι ὁ Πρῶτος, δηλαδὴ ὁ Πάπας, ἢ ἡ Σύνοδος ὡς ἄθροισμα πολλῶν «πρώτων». Ἡ ἐκκλησιαστικὴ ἀλήθεια δὲν ἀναδεικνύεται οὔτε ἀπὸ τὴν ἐξουσία ἑνὸς προσώπου οὔτε ἀπὸ μία μηχανιστικὴ ἄθροιση ἐπισκόπων, ἀλλὰ ἀπὸ τὴν ἐν Ἁγίῳ Πνεύματι ἐμπειρία καὶ μαρτυρία τῶν Ἁγίων Πατέρων.

orthodoxostypos

……………………………………………………………….

ΤΙ ΑΝΑΦΕΡΕΙ ΤΟ:

Συμμετοχή του Ευρωπαϊκού Ινστιτούτου Κανονικού και Εκκλησιαστικού Δικαίου στο 27ο Διεθνές Συνέδριο της SLEC στη Βουδαπέστη

https://eicel.edu.gr/%cf%83%cf%85%ce%bc%ce%bc%ce%b5%cf%84%ce%bf%cf%87%ce%ae-%cf%84%ce%bf%cf%85-%ce%b5%cf%85%cf%81%cf%89%cf%80%ce%b1%cf%8a%ce%ba%ce%bf%cf%8d-%ce%b9%ce%bd%cf%83%cf%84%ce%b9%cf%84%ce%bf%cf%8d%cf%84%ce%bf/

Το Ευρωπαϊκό Ινστιτούτο Κανονικού και Εκκλησιαστικού Δικαίου έδωσε το παρών στο 27ο Διεθνές Συνέδριο της «Εταιρείας Δικαίου των Ανατολικών Εκκλησιών» (Society for the Law of the Eastern Churches – SLEC), το οποίο πραγματοποιήθηκε στη Βουδαπέστη από τις 31 Αυγούστου έως τις 4 Σεπτεμβρίου 2026, με τη φιλοξενία του Καθολικού Πανεπιστημίου «Pázmány Péter».

Το Συνέδριο ήταν αφιερωμένο στο ιδιαίτερα επίκαιρο θέμα:

«The Bishop of Rome: Future Horizons from Ancient Traditions for Catholics and Orthodox» («Ο Επίσκοπος Ρώμης: Μελλοντικοί ορίζοντες από τις αρχαίες Παραδόσεις για Καθολικούς και Ορθοδόξους»).

Στις εργασίες συμμετείχε ο Διευθυντής του Ευρωπαϊκού Ινστιτούτου Κανονικού και Εκκλησιαστικού Δικαίου, Σεβασμιώτατος Μητροπολίτης Περιστερίου κ. Γρηγόριος Παπαθωμάς, Καθηγητής Κανονικού Δικαίου του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών και Πρόεδρος της SLEC.

Ο Σεβασμιώτατος κήρυξε την έναρξη των επιστημονικών εργασιών με εισαγωγική ομιλία υπό τον τίτλο:

«Ο Επίσκοπος Ρώμης. Διαχρονικές Συγκλίσεις και Αποκλίσεις στο Εκκλησιο-κανονικό στερέωμα του μέλλοντος».

Στην εισήγησή του εξέτασε τη θέση του Επισκόπου Ρώμης και τη σχέση Πρωτείου και Συνοδικότητας μέσα από την εκκλησιο-κανονική εμπειρία των τριών χιλιετιών, αναδεικνύοντας τη σημασία της κοινής κανονικής παραδόσεως της πρώτης χιλιετίας για τον σύγχρονο διάλογο μεταξύ Ορθοδόξων και Ρωμαιοκαθολικών.

Ιδιαίτερη έμφαση έδωσε στην ορθόδοξη κατανόηση του Πρωτείου ως Συνοδικού Πρωτείου και του Πρώτου ως Συνοδικού Πρώτου, επισημαίνοντας χαρακτηριστικά:

«Ένας Πρώτος μόνος δεν ορίζεται ως Πρώτος, αλλά ορίζεται ως μόνος».

Η συμμετοχή του Διευθυντή μας στο 27ο Διεθνές Συνέδριο της SLEC ανέδειξε για ακόμη μία φορά τη σημασία της επιστημονικής μελέτης του Κανονικού και Εκκλησιαστικού Δικαίου και της ουσιαστικής συμβολής του στον θεολογικό και εκκλησιαστικό διάλογο Ανατολής και Δύσεως.

Το Ευρωπαϊκό Ινστιτούτο Κανονικού και Εκκλησιαστικού Δικαίου συνεχίζει να υπηρετεί την έρευνα, τη μελέτη και την ανάδειξη της κανονικής παραδόσεως της Εκκλησίας, συμβάλλοντας στον επιστημονικό διάλογο σε ευρωπαϊκό και διεθνές επίπεδο.