Κυριακή Ι΄ Ματθαίου – Αληθινή ευγένεια και δικαία οργή. (+Επισκόπου Φλωρίνης Αυγουστίνου Καντιώτου)

 

Κυριακὴ Ι΄ Ματθαίου (Ματθ. 17,14-23)

Ἀληθινὴ εὐγένεια καὶ δικαία ὀργὴ

«Ὦ γενεὰ ἄπιστος καὶ διεστραμμένη…» (Ματθ. 17,17)

Συντάκτης (†) ἐπίσκοπος Αὐγουστῖνος Ν. Καντιώτης

Οἱ Χριστιανοί, ἀγαπητοί μου, πρέπει νὰ εἶ­νε εὐγενεῖς. Ἀλλὰ τί ἐννοοῦμε λέγοντας εὐγενεῖς; ἐν­νοοῦμε ἆραγε τὴν εὐ­γένεια τὴν κοσμική, ποὺ σήμερα ἔχει ἐξελιχθῆ σ᾽ ἕνα εἶ­δος ἐπιστήμης καὶ διπλωματίας;

Ἡ κοσμικὴ εὐγένεια διαφέρει ἀπὸ τὴν χριστια­νική. Εὐγενὴς π.χ. κυρία ἢ δεποινίδα εἶνε αὐτὴ ποὺ μιλάει μὲ λεπτότητα, ἡ γλῶσσα της στάζει μέ­λι, θαυμάζεται καὶ φημίζεται στοὺς κοσμικοὺς κύκλους. Ἡ εὐγένειά της ὅμως εἶ­νε ἐπιφανειακή. Ἐὰν λίγο τὴν ἐνοχλήσῃς, θί­ξῃς τὸν ἐγωισμό της, τότε αὐτὴ ἡ εὐγε­νὴς γίνεται θηρίο, τίγρις, κι ἀπὸ τὰ βάθη της βγάζει λέξεις καὶ φράσεις σκλη­ρὲς καὶ βάναυ­σες. Στὰ χείλη ἔχει εὐγένεια, ἀλλὰ στὴν καρδιά της ὑπάρχει ἀγένεια, ἀγριότης, βαρβαρότης. Αὐτὴ εἶνε ἡ κοσμκὴ εὐγένεια. Καὶ δι­αφέρει ἀπὸ τὴν χριστιανικὴ εὐγένεια ὅσο ἕνα γνήσιο νόμισμα ἀπὸ ἕνα κίβδηλο.

Ποιά λοιπὸν εἶνε ἡ χριστιανικὴ εὐγένεια;

* * *

Θέ­λετε νὰ δῆτε εὐγενῆ, τὸν κατ᾽ ἐξοχὴν εὐ­γε­νῆ, πρότυπο εὐγενείας, ἀνθρώπου εὐγενοῦς; Εἶ­νε ὁ Κύριος ἡμῶν Ἰησοῦς Χριστός. Αὐ­τὸς εἶνε ὁ εὐγενής, ὁ εὐγενέστερος ἀπὸ ὅ­­λους ὅσοι πάτησαν ἐπάνω στὴ γῆ. Εἶνε ὁ εὐ­γε­νὴς λόγῳ θείας κα­ταγωγῆς· «τὴν γενεὰν αὐ­­­­τοῦ τίς διηγήσεται;» θαυμάζει ὁ προφήτης Ἠ­σαΐας (Ἠσ. 53,8). Οἱ δικοί μας γονεῖς εἶνε ἄσημοι καὶ ἡ καταγωγή μας ταπεινή· ἀλ­λὰ ἡ καταγω­γὴ τοῦ Χριστοῦ εἶνε οὐράνια, τόσον ὑψηλὴ ὅ­σο δὲν μπορεῖ κανεὶς νὰ φανταστῇ.

Ἀλλ᾽ αὐ­τὸς ὁ μονογενὴς Υἱὸς τοῦ οὐρανίου Πα­τρὸς καὶ μονογενὴς Υἱὸς τῆς ἀειπαρθέ­νου Μαρίας, ὁ ἀπροσπέλαστος βασιλεὺς τῶν ἀγγέλων καὶ ἀρχαγγέλων, ἔγινε προσι­τὸς στὴν ἀνθρωπότητα· κατέβηκε ὅλη τὴν κλίμακα, πλησίασε τὸν ἄνθρωπο ὅσο κανείς ἄλλος καὶ ἄγγιξε τὴν ἀνθρώπινη ἀθλιότητα. Ὀρφανά, χῆρες, ἄρρωστοι, λεπροί, ποὺ τοὺς ἔδιωχναν ἔξω ἀπὸ τὴν πόλι καὶ ζοῦσαν σὰν ἄγρια θηρία, ἄνθρωποι ἐγκαταλελειμμένοι, ἁμαρτω­­­λοὶ ποὺ δὲν τοὺς πλησίαζε κανείς, τελῶ­νες μισητοί, γυναῖ­κες διαβόητες γιὰ τὴν ἁ­μαρ­τωλότητά τους, ὅλος αὐτὸς ὁ παραγκωνι­σμένος πε­ριφρονημένος κ᾽ ἐξευτελισμένος κόσμος, εἶ­δαν κοντά τους τὸ Χριστό. Τοὺς πλησίαζε, συνωμιλοῦσε μαζί τους, ἄγγιζε τὰ ἅ­­για χέρια του στὰ κεφάλια φτωχῶν παιδιῶν· συναναστράφηκε τοὺς ψαρᾶδες, τοὺς χωρικούς, τοὺς βοσκούς, μπῆκε μέσα στὰ σπίτια, πῆγε παντοῦ. Ἡ καταδεκτικότητά του προκα­λοῦσε κατάπληξι.

Καὶ ὅμως, ἀγαπητοί μου· ὑπάρχουν περιστάσεις στὴ ζωὴ τοῦ Χριστοῦ ποὺ ὁ εὐγενὴς αὐτός, χω­ρὶς ἀ­πὸ τὸ βάθος του νὰ λείψῃ ἡ εὐ­­γένεια, ἐν τού­τοις στὴν ἐξωτερική του συμ­­πε­ριφορὰ ἔδειξε ταρα­χή, ἔνιωσε θυμό, μίλησε ἔν­τονα. Τέτοιες στιγμὲς ὅσοι τὸν ἤξεραν ἀποροῦ­σαν, πῶς αὐτὸς ὁ πρᾷος καὶ ταπεινὸς ἔ­παιρνε τέτοια ὄψι ἱερᾶς ὀργῆς καὶ ἀ­γανακτήσεως. Νὰ ἀναφέρω περιπτώσεις;

√ Ἡ πρώτη περίπτωσι ἢ μᾶλλον ἡ πρόχειρη περίπτωσι εἶνε στὸ σημερινὸ εὐαγγέλιο (βλ. Ματθ. 17,14-23). Τί λέει τὸ εὐαγγέλιο σήμερα; Τὸ ἐ­πεισόδιο ποὺ ἀναφέρει βρίσκεται στὸ τέλος τῆς ἐ­πιγείου ζωῆς τοῦ Κυρίου. Τρία χρόνια ὁ Χριστὸς περιώδευσε τὴν Ἱερὰ Γῆ· πῆγε παν­τοῦ, δί­δαξε· ἔκανε θαύματα, θεράπευσε ἀ­σθενεῖς, ἔδωσε φῶς σὲ τυφλούς, ἄγγιξε αὐ­τιὰ μογγιλάλων, ἔβγαλε δαιμόνια, ἀνέστησε ἀκόμα καὶ νεκρούς. Πίστεψαν; Δὲν πείστηκαν. Καὶ ὄχι μόνο οἱ ξένοι, ἀλλὰ κι αὐτοὶ ἀκόμα οἱ δώδεκα μαθηταί, ποὺ τοὺς ἐξέλεξε νὰ εἶ­νε κοντά του ὡς ἕνα ἐπιτελεῖο καὶ διάδοχοι συνεχισταὶ τοῦ ἱεραποστολικοῦ του ἔργου, ἦρ­θαν στιγμὲς ποὺ ἔδειξαν ὀλιγοπιστία. Καὶ νά τὸ σημερινὸ εὐαγγέλιο, ποὺ λέει ὅτι, ὅταν βρέ­θηκε μπροστά τους ἕνα παιδὶ νὰ σπαρταράῃ χάμω στὴ γῆ σὰν τὸ ψάρι καὶ νὰ βασανίζε­­­ται ἀπὸ φοβερὸ δαιμόνιο, οἱ μαθηταὶ δὲν μπόρεσαν νὰ βγάλουν τὸ δαιμόνιο· καὶ ἡ ἀδυναμία τους αὐτὴ ἔγινε ἀ­φορμὴ νὰ θριαμβεύουν οἱ ἐχθροὶ τοῦ Χριστοῦ, νὰ καυχῶνται καὶ νὰ λένε, ὅτι τὸ δαιμόνιο εἶνε ἰσχυρότερο ἀπὸ τὴ δύναμί τους. Καὶ ὁ Χριστός, ποὺ εἶδε αὐτὴ τὴν ὀλιγοπιστία τῶν μαθητῶν καὶ τὴν ἀ­πιστία τῶν ἐχθρῶν, νὰ μὴν ὑπάρχῃ πίστι οὔτε ὡς «κόκκος σινάπεως» (ἔ.ἀ. 13,31), ἄνοιξε τὸ στόμα του καὶ εἶπε μὲ παράπονο· «Ὦ γενεὰ ἄπιστος καὶ διεστραμμένη! ἕως πότε ἔσομαι μεθ᾽ ὑ­μῶν; ἕως πότε ἀνέξομαι ὑμῶν;» (ἔ.ἀ. 17,17). Τὸ περιστατικὸ αὐτὸ δὲν δείχνει ὅτι ὁ Χριστὸς ἦ­ταν ἀγενής, ὄχι· δείχνει, ὅτι ὑπάρχουν περιστάσεις στὶς ὁποῖες ὁ Χριστιανὸς μπορεῖ νὰ αἰσθάνεται ἕνα κῦμα ἱερᾶς ὀργῆς καὶ ἀγανακτήσεως. Τὸ ἔλεγαν καὶ οἱ ἀρχαῖοι προφῆτες· Ναί, νὰ εἶσαι πρᾶος καὶ ταπεινός· ἀλλ᾽ ὅ­ταν δί­δεται μιὰ δικαία ἀφορμή, ἀ­φορμὴ νὰ ὑ­ποστη­ρίξῃς ὄχι ἀτομικὰ συμφέροντά σου ἀλ­λὰ τὰ ἱερὰ καὶ ὅσια, τὶς μεγάλες ἀλήθειες τῆς πίστεώς μας, τότε, ὅπως λέει καὶ ὁ προφή­της Ἰωήλ, πρέπει καὶ ὁ πρᾶος νὰ γίνεται μαχητής (Ἰωὴλ 4,11). Ἀπὸ τότε μέχρι σήμερα, στὰ θαύμα­­τα ποὺ ἔκανε ὁ Χριστός, προστέθηκαν πλῆ­θος ἄλ­λα. Ἂν λοι­πὸν οἱ τό­τε ἦταν ἄξιοι ἐλέγχου, πολὺ περισσό­τερο εἴμαστε ἐ­μεῖς· γιατὶ τὰ θαύ­ματα ποὺ συνεχίζονται μέχρι σήμερα μαρ­τυροῦν, ὅτι ὁ Χριστὸς εἶνε ὁ ἀληθινὸς Θεός.

√ Ἄλλη περίπτωσι ποὺ ὁ Χριστὸς ὠργίστη­κε δικαίως εἶνε ὅταν πῆγε στὸ Ναὸ τοῦ Σολο­μῶντος κι ἄκουσε ἐκεῖ φωνὲς ἀργυραμοι­βῶν, βελάσματα προβάτων στὰ προαύλεια καὶ φω­νὲς ἄλλων ζῴων, ποὺ ἔ­φτα­ναν ὣς μέσα κ᾽ ἐ­κάλυ­πταν φωνὲς ἱερέων καὶ ψαλτῶν. Ἦταν ἕ­να χάος, σὰν μιὰ δημό­σια ἀγορά. Τότε ὁ Κύρι­ος μπροστὰ σ᾽ αὐτὴ τὴ βεβή­λωσι τοῦ Ναοῦ ξέσπασε πάλι, πῆρε καὶ φραγγέλλιο στὰ χέρια καὶ ἔδιωξε τοὺς πωλοῦντας καὶ ἀγο­ράζοντας λέγοντας ἐκεῖνα τὰ λόγια· «Μὴ ποιεῖτε τὸν οἶ­κον τοῦ πατρός μου οἶκον ἐμπορίου» (Ἰω. 2,16).

√ Τρίτη περίπτωσι ποιά εἶ­νε; Ἐκεῖ πλέον ἡ ἱερά του ἀγανάκτησι ἔφτασε στὸ ζενίθ. Ὅταν λίγο πρὸ τοῦ πάθους του μπῆ­κε στὰ Ἰεροσόλυ­μα καὶ εἶδε μία ἀνάξια πολιτικὴ καὶ θρησκευτικὴ ἡγεσία, ὅταν εἶδε ἱ­ερεῖς καὶ ἀρχιερεῖς ἐμπόρους ποὺ ἐκ­μεταλλεύ­ονταν τὰ ἱερὰ καὶ ὅσια καὶ ζοῦσαν μιὰ ζωὴ ὑποκρισίας καὶ ἀπάτης, τότε ὁ Χριστὸς εἶπε ἐ­κεῖνα τὰ τρομε­ρὰ «Οὐαί» (Ματθ. 23,13-29), ποὺ σὰν ἄλ­λο φραγγέλλιο ἔπεσαν στὰ κεφάλια τῶν ἐ­νό­χων ἐκείνων τῆς Ἰουδαϊκῆς φυλῆς.

Ναί, ἀδελφοί μου, αὐτὸς εἶνε ὁ Χριστός, ὁ εὐ­γενέστερος τῶν εὐγενῶν, καὶ αὐτὸ εἶνε τὸ πα­ράδειγμα ποὺ ἀφήνει καὶ σ᾽ ἐμᾶς ν᾽ ἀκολου­­­­θήσουμε. Ἂς τὸν μι­μηθοῦμε λοιπόν. Νὰ εἴμαστε κ᾽ ἐ­μεῖς εὐ­γενεῖς. Εὐγενεῖς πρῶτα – πρῶτα ἀπέναντι στοὺς γονεῖς μας, στὸν πατέρα καὶ τὴ μητέρα ποὺ μᾶς γέννησαν. Δὲν εἶνε πολλὲς μέρες ποὺ ἦρθε ἕνας πατέρας στὴ μητρόπολι. –Πόσο ὑποφέρουμε ἀ­πὸ τὸ κορίτσι μας! λέει. –Μὰ ἐγὼ τὸ βλέπω τὸ κορίτσι σας καὶ εἶνε ἄγγελος. –Ἄ, λέει, ἔ­ξω ἀπὸ τὸ σπίτι κάνει τὴν εὐγενῆ, ἀλλὰ μέσ᾽ στὸ σπίτι εἶνε ἕ­νας ἄλλος ἄνθρωπος. Ἐὰν μποροῦ­σα νὰ σᾶς μεταφέρω τὴ φωνή της ἐδῶ στὸ γραφεῖο τῆς μητροπόλεως, θὰ ἔκλαιγες… Εὐγενῆ λοιπὸν τὰ παιδιὰ μέσ᾽ στὸ σπίτι, εὐγενῆ στὸ σχολεῖο ἀ­πέναντι σὲ δασκά­λους καὶ καθηγητάς, εὐγενῆ ἀπέναντι σὲ συνομηλίκους, εὐγενῆ σὲ ὅλους.

Καὶ ὄχι μόνο τὰ παιδιά. Εὐγενεῖς ὅλοι, μικροὶ καὶ μεγάλοι. Ἀλλά… ὄχι πάντοτε. Θὰ ἔρ­χωνται καὶ στιγμὲς ποὺ μιμούμενοι τὸ παράδειγμα τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἰ­η­σοῦ Χριστοῦ καὶ τῶν ἁγίων θὰ ἐ­φαρμόζουμε τὸ «Ὀργίζεσθε καὶ μὴ ἁμαρτάνετε» (Ψαλμ. 4,5=Ἐφ. 4,26). Διότι ὑπάρχει ὀργὴ ἁμαρτωλή, ἀλλὰ ὑπάρχει καὶ ὀργὴ ἁγία. Καὶ τότε ἀλλοίμονο στὸν ἄνθρωπο ὅταν δὲν ὀργίζεται. Τὸ ἔλεγαν καὶ οἱ ἀρχαῖοι πρόγονοί μας· ὅποιος λαμβάνει δικαία ἀφορμὴ νὰ θυμώσῃ καὶ δὲν θυμώνει, εἶνε φαῦ­λος καὶ διεφθαρμένος. Στὶς περιπτώσεις αὐτὲς λοιπὸν ἡ εὐγένεια θὰ τρέπεται σὲ κῦμα ἱερᾶς ὀρ­γῆς καὶ ἀγανακτήσεως. Πότε; Ὅταν ὁ κόσμος, αὐ­­­τὴ ἡ διεφθαρμένη γενεὰ γιὰ τὴν ὁποία λέει σή­μερα ὁ Κύριος, εἴτε μὲ τὰ θέλγητρα εἴτε μὲ τὰ φόβητρά του, προσπαθῇ νὰ μᾶς παρασύ­ρῃ ἀπὸ τὴν ὁδὸ τοῦ καθήκοντος στήνον­τας παγίδες μέσα στὶς ὁποῖες νὰ μᾶς συλλά­βῃ καὶ νὰ μᾶς ἐξουθενώσῃ, ὅταν ἡ κόλασι ἀ­νοίγεται καὶ οἱ δαίμονες ζητοῦν νὰ καταστρέ­ψουν ὅ,τι τίμιο καὶ ἱερὸ ὑ­πάρ­χει στὴν ψυχή μας, ὅταν ὁ σατανᾶς προσπαθῇ νὰ μᾶς ἐκ­τρέ­ψῃ ἀπὸ τὴν ὁδὸ τοῦ Κυρίου, τότε ἐμεῖς νὰ μιμηθοῦμε τὸ παράδειγμα τοῦ Χριστοῦ, ποὺ ἐ­πίτηδες τὸ ἄφησα τελευταῖο.

√ Τέταρτη περίπτωσι δόθηκε ἱερᾶς ὀργῆς καὶ ἀγανακτήσεως. Ποιός ἦταν ὁ μαθητὴς τοῦ Χριστοῦ ποὺ τὸν πρόδωσε; Ἦταν ὁ Ἰούδας. Καὶ τότε ἀπέναντί του ὁ Χριστὸς στάθηκε ἄψογος. Εἶνε μία σκηνὴ ποὺ συγκινεῖ, προκαλεῖ δάκρυα. Τὴ νύχτα τῆς Μεγάλης Πέμ­πτης πῆγε μὲ ἀπόσπασμα στρατιωτῶν ῥοπαλοφόρων μέσα στὸν κῆπο τῆς Γεθσημανῆ. Πλησίασε ὁ ὑποκριτὴς τὸ Χριστὸ καὶ τοῦ ἔδωσε στὸ πρόσωπο φίλημα «ἀγάπης». Καὶ ὁ Χριστὸς τί εἶπε; Δὲν τοῦ εἶπε, Φύγε ἀπὸ ᾽δῶ, προ­δότη!… Ἀλλὰ τί· «Φίλε, ἐφ᾽ ᾧ πάρει;» φίλε, γιὰ ποιό σκοπὸ ἦρθες; (Ματθ. 26,50). Ὤ! θαυμαστὴ εἶνε ἡ εὐγένεια τοῦ Χριστοῦ ὅταν προσωπικῶς προσβάλλεται ὡς ἄτομο.

Ἐπίσης τὴν ὥρα τῆς δίκης, στὸν ὑπηρέτη ποὺ τόλμησε νὰ τὸν ῥαπίσῃ, δὲν μίλησε μὲ σκληρὴ γλῶσσα, ἀλλὰ μὲ αὐτοκυριαρχία τοῦ εἶπε· «Ἐὰν μίλησα ἄσχημα, πές ποῦ ἔσφαλα· ἂν ὅμως μίλησα σωστά, γιατί μὲ χτυπᾷς;» (Ἰω. 18,23).

Ἀλλὰ ὑπῆρχε καὶ ἕνας ἄλλος μαθητής του, ποὺ τὸν ἀγαποῦσε θερμά· καὶ αὐτὸς ἦταν ὁ φλογερὸς Πέτρος. Σὲ μιὰ στιγμὴ ὅμως, κοσμι­­κὰ σκεπτόμενος καὶ αἰσθανόμενος, ὅταν ὁ Χριστὸς εἶπε ὅτι εἶνε ἀνάγκη ν᾽ ἀ­φήσουν τὴν ἡσυχία, νὰ πᾶνε στὰ Ἰεροσόλυμα κ᾽ ἐκεῖ νὰ σταυρωθῇ ὑπὲρ τῆς ἀνθρωπότητος, ὁ Πέτρος ἀπὸ μιὰ κακῶς νοουμένη ἀ­γάπη εἶπε· –Μὴ γένοιτο· δὲν θὰ πᾷς, θὰ σὲ κρατήσουμε ἐ­δῶ. Καὶ τότε ὁ Χριστὸς ἀπήντησε· –«Ὕπαγε ὀπίσω μου, σατανᾶ· σκάνδαλόν μου εἶ· ὅτι οὐ φρονεῖς τὰ τοῦ Θεοῦ, ἀλλὰ τὰ τῶν ἀνθρώπων» (Ματθ. 16,23). Πῶς ὠνόμασε ὁ Χριστὸς τὸν Πέτρο; «Σατα­νᾶ». Διότι τὴν ὥρα ἐκείνη, χωρὶς νὰ τὸ καταλαβαίνῃ, γινόταν ἀσυνείδητο ὄρ­γανο τοῦ σατανᾶ – αὐτὸς δὲν ἤθελε νὰ σταυρωθῇ ὁ Χριστὸς γιὰ νὰ μὴ σωθῇ ἡ ἀνθρωπότης.

* * *

Κ᾽ ἐμεῖς, ἀγαπητοί μου, νὰ εἴμαστε εὐγενεῖς. Καὶ οἱ ἄντρες καὶ οἱ γυναῖκες, στὶς ὁποῖ­ες μάλιστα ἡ εὐγένεια ἀποτελεῖ ἀγγελικὸ κόσμη­μα. Ἀλ­λὰ ὅλοι μέχρι ἑνὸς σημείου εὐγενεῖς. Ὅταν εἴτε στὸ σπίτι εἴτε στὴν κοινωνία εἴτε στὸ σχολεῖο ὑ­πάρχουν πρόσωπα, ὅσο ἀ­γαπητὰ καὶ ἂν εἶνε, –αὐ­τὰ εἶνε τὰ πιὸ ἐπικίνδυνα–, ποὺ μὲ γλῶσσα γλυκειὰ προσπαθοῦν νὰ μᾶς ἀποσύρουν ἀπὸ τὴ γραμ­μὴ τοῦ καθήκοντος, εἴτε μάνα εἴτε πατέρας εἴτε δάσκαλος εἴτε καθηγητὴς εἴτε συγγενὴς εἴτε φίλος, τότε νὰ ὀρ­θώνουμε ἀνάστημα, ἡ καρδιά μας νὰ γίνεται Ἀτλαντικὸς ὠκεανός. Τότε νὰ δείξουμε ἱερὰ ὀργή, τότε νὰ ὑψώσουμε τὸ φραγγέλιο τῆς γλώσσης. Νὰ γίνουμε κ᾽ ἐμεῖς μικροὶ μιμηταὶ τοῦ Χριστοῦ μας καὶ νὰ ποῦμε· «Ὕπαγε ὀπίσω μου, σατανᾶ» (ἔ.ἀ.).

(†) ἐπίσκοπος Αὐγουστῖνος

Ἀπομαγνητοφωνημένη ὁμιλία, ἡ ὁποία ἔγινε στὸν ἱ. ναὸ Ἁγ. Γεωργίου Πρώτης – Φλωρίνης παρουσίᾳ κατασκηνωτριῶν τὴν 7-8-1977 πρωί, μὲ νέο τώρα τίτλο. Καταγραφὴ καὶ σύντμησις 21-6-2026.