ΕΔΔΑ: Το συμφέρον του παιδιού και η αλήθεια της βιολογίας πάνω από την αλλαγή ταυτότητας φύλου της μητέρας

ΕΔΔΑ: Το συμφέρον του παιδιού και η αλήθεια της βιολογίας πάνω από την αλλαγή ταυτότητας φύλου της μητέρας

Γράφει ο Νικόδημος Καλλιντέρης, Νομικός

Το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Δικαιωμάτων του Ανθρώπου (ΕΔΔΑ) με μια πολύ πρόσφατη απόφαση του (Υ και Χ κατά Ηνωμένου Βασιλείου, 25/6/26) απέρριψε ως απαράδεκτες τις προσφυγές μιας γυναίκας (μετέπειτα διεμφυλικού άνδρα) και του παιδιού της με τις οποίες ζητούσαν να μην αναγράφεται η πρώτη ως «μητέρα» στη ληξιαρχική πράξη γέννησης λόγω αλλαγής ταυτότητας φύλου.

Η μητέρα του παιδιού είχε λάβει το 2017 από τις βρετανικές αρχές πιστοποιητικό αναγνώρισης φύλου ("gender recognition certificate") και αναγνωριζόταν νομικά ως άνδρας. Ακολούθησε η γέννηση του παιδιού της ενώ οι βρετανικές αρχές την κατέγραψαν στο πιστοποιητικό γέννησης του παιδιού ως «μητέρα».

Το ζήτημα που τέθηκε στο ΕΔΔΑ ήταν αν το αγγλικό δίκαιο μπορεί να απαιτεί μία από βιολογικής άποψης γυναίκα (τρανς άνδρας) που τεκνοποίησε να καταχωρίζεται στο πιστοποιητικό γέννησης του παιδιού ως «μητέρα» και όχι ως «πατέρας» ή πιο ουδέτερα ως «γονέας». Με τις προσφυγές υποστηρίχθηκε ότι αυτό παραβιάζει το άρθρο 8 ΕΣΔΑ, δηλαδή την ιδιωτική και οικογενειακή ζωή, και το άρθρο 14 ΕΣΔΑ, δηλ. την απαγόρευση διακρίσεων λόγω της αλλαγμένης ταυτότητας φύλου της μητέρας του παιδιού.

Είχαν προηγηθεί οι προσφυγές της μητέρας στα δικαστήρια της Βρετανίας (Ηigh Court, Court of Appeal και Supreme Court) στις οποίες υποστήριζε ότι η καταχώρισή της ως «μητέρας» ήταν παράνομη. Στη διαδικασία προστέθηκε και το παιδί της ως διάδικος.

Τα βρετανικά δικαστήρια έκριναν ότι υποχρεωτική καταχώρηση της προσφεύγουσας ως «μητέρας» επηρεάζει την ταυτότητα της ίδιας και την κοινωνική πραγματικότητα του παιδιού της αλλά θεώρησαν ότι εξυπηρετεί δύο θεμιτούς σκοπούς: αφενός την προστασία των δικαιωμάτων άλλων προσώπων, ιδίως παιδιών που γεννιούνται από διεμφυλικά πρόσωπα και αφετέρου τη διατήρηση ενός σαφούς και συνεκτικού συστήματος ληξιαρχικών πράξεων.

Το ΕΔΔΑ έκρινε ότι τα εθνικά δικαστήρια στάθμισαν δίκαια τα αντικρουόμενα συμφέροντα. Επεσήμανε μάλιστα ότι το παιδί έχει δικαίωμα, προστατευόμενο από τη Ευρωπαϊκή Σύμβαση Δικαιωμάτων του Ανθρώπου, να γνωρίζει την καταγωγή του και τις λεπτομέρειες της γονεϊκής του προέλευσης.

Επομένως, τα εθνικά δικαστήρια δεν μπορούσαν να λάβουν υπόψη μόνο το συμφέρον του γονέα, αλλά όφειλαν να λάβουν υπόψη ως πρωταρχική παράμετρο και το βέλτιστο συμφέρον του παιδιού.