Δεν είναι ορθή η άποψη του
ΣτΕ, διότι οι μεταβαλλόμενες κοινωνικές συνθήκες δεν μπορούν να μεταβάλλουν τα
βασικά γνωρίσματα που συνιστούν την ουσία του γάμου.
Καλιρρόη Παντελίδου*
Με την απόφαση 392/2026 της
Ολομέλειας του Συμβουλίου Επικρατείας, το Ανώτατο Ακυρωτικό Δικαστήριο δέχθηκε
κατά πλειοψηφία ότι η σύναψη γάμου μεταξύ προσώπων του ιδίου φύλου δεν
αντίκειται στο Σύνταγμα. Το ίδιο δέχθηκε και για την υιοθεσία από πρόσωπα του
ιδίου φύλου. Η υπόθεση είχε συζητηθεί στο ΣτΕ εδώ και πολύ καιρό, συγκεκριμένα
στις 11.4.2025 και το διατακτικό της απόφασης έγινε γνωστό από τον Πρόεδρο του
Δικαστηρίου στις 30.5.2025.
Επειδή όμως πλέον έχει
καθαρογραφεί και δημοσιευθεί ολόκληρο το κείμενο, ας μου επιτραπούν
ορισμένες παρατηρήσεις:
Η συνταγματική έννοια του
γάμου περιλαμβάνει τα ουσιώδη στοιχεία του που ισχύουν διαχρονικά στην ελληνική
κοινωνία και στις θεμελιώδεις αρχές της δικής μας έννομης τάξης.
Πρόκειται για μια μόνιμη συμβίωση δύο προσώπων διαφορετικού φύλου,
χαρακτηριζόμενη από την ελεύθερη σύναψή της, την αναγνώρισή της από την έννομη
τάξη και την ισονομία των συζύγων. Ο κοινός νομοθέτης δεν μπορεί να καταργήσει
το γάμο ούτε να μεταβάλει τα θεμελιώδη αυτά χαρακτηριστικά του. Από αυτή την
άποψη δεν είναι ορθή η άποψη της πλειοψηφίας του δικαστηρίου κατά την
οποία, “οι θεσμοί του γάμου και της οικογένειας, στενώς συνδεόμενοι με τις
μεταβολές των κοινωνικοοικονομικών συνθηκών και ηθικών αντιλήψεων, δεν
παραμένουν στατικοί και αναλλοίωτοι“. Δεν είναι ορθή, διότι οι
μεταβαλλόμενες κοινωνικές συνθήκες δεν μπορούν να μεταβάλλουν τα βασικά
γνωρίσματα που συνιστούν την ουσία του γάμου.
Δεν είναι ορθή εξάλλου η άποψη
της απόφασης, σύμφωνα με την οποία η κατάργηση της διαφοράς φύλου τελεί σε
συμφωνία με την αρχή της ισότητας ενώπιον του νόμου (άρθρο 4 § 1 Συντ). Δεν
είναι ορθή, αφού η διαφορά φύλου στη σύναψη γάμου δεν προσβάλλει την αρχή της
ισότητας, διότι τα πρόσωπα διαφορετικού φύλου βρίσκονται κάτω από
διαφορετικές συνθήκες σε σχέση με τα πρόσωπα του ιδίου φύλου.
Προ πάντων δεν είναι
ορθή η απόφαση διότι έκρινε ως σύμφωνη με το Σύνταγμα την υιοθεσία
ανηλίκου από πρόσωπα του ιδίου φύλου. Η υιοθεσία επιτρέπεται μόνον όταν
επιβάλλεται από το συμφέρον του τέκνου, που σε κάθε περίπτωση επιβάλλει να
προκρίνεται η ασφαλέστερη και η καλύτερη λύση για το ίδιο το τέκνο και όχι γι’
αυτούς που επιθυμούν τη γονεϊκότητα. Πειραματισμοί με τον ανήλικο δεν
επιτρέπονται. Η υιοθεσία από πρόσωπα του ιδίου φύλου δεν συμφέρει τον ανήλικο,
διότι αυτός στερείται της ευκαιρίας να έχει πατέρα και μητέρα, δηλαδή το αλληλοσυμπληρούμενο
πατρικό και μητρικό πρότυπο.
Αντίθετα με την πλειοψηφία, η
μειοψηφία της ίδιας απόφασης, στην οποία αξίζουν συγχαρητήρια, έκρινε
με σαφήνεια ότι ως «γάμος», κατά την έννοια του άρθρου 21 § 1 του
Συντάγματος, νοείται ο γάμος μεταξύ ετεροφύλων και ότι δεν μπορεί να μεταβληθεί
ο νοηματικός πυρήνας της έννοιας του γάμου. Αυτός ο γάμος δεν τελεί υπό τις
αυτές συνθήκες με άλλες μορφές συμβίωσης και επομένως παραβιάζεται η αρχή της
ισότητας όταν υπάρχει ίδια νομική μεταχείριση του γάμου με ενώσεις που δεν
αποτελούν γάμο. Ως προς την υιοθεσία τέκνων από πρόσωπα του ιδίου φύλου η μειοψηφία
της απόφασης τονίζει ότι είναι αντισυνταγματική, διότι δεν έχει με ασφάλεια
αποδειχθεί ότι συμφέρει στο τέκνο.
Συμπερασματικά δεν μπορεί να
επικροτηθεί η γνώμη της πλειοψηφίας. Τα θεμελιώδη γνωρίσματα του
προστατευόμενου από το Σύνταγμα (άρθρο. 21 § 1) γάμου, όπως η διαφορά φύλου,
μένουν ανεπηρέαστα από την εξέλιξη των κοινωνικών συνθηκών και της νομοθετικής
εξέλιξης. Προ πάντων, το βέλτιστο συμφέρον του τέκνου το οποίο προηγείται
σε κάθε περίπτωση , επιβάλλει την υιοθεσία του από οικογένεια που θα προσφέρει
το ασφαλές πατρικό και μητρικό πρότυπο.
* Η Ρόη Δ. Παντελίδου είναι καθηγήτρια του
Αστικού Δικαίου στη Νομική Σχολή του Δ. Π. Θράκης.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου