Από τα UFO στους «Άρχοντες»;

Η ελεγχόμενη αποκάλυψη, η νέα μυθολογία των εξωγήινων και τα ερωτήματα για την Ορθόδοξη θεολογία

Γεώργιος Αποστολάκης

Είδα την ταινία "Ημέρα Αποκάλυψης". Ο Στίβεν Σπίλμπεργκ όπως πάντα αξεπέραστος σκηνοθέτης στο είδος του. Η αίσθησή μου, χωρίς να μπορώ να το αποδείξω, είναι ότι «προετοιμάζει» έδαφος. Για μεγάλες αποκαλύψεις που για πολλά χρόνια ήταν στο πεδίο της συνωμοσιολογίας και επιστημονικής φαντασίας. Τώρα θα παρουσιάζονται ως επιστημονικές αλήθειες. Θέλησα να γράψω το σημείωμα αυτό, αφού έκανα τη δυνατή έρευνα, για να σας ενημερώσω. Είναι μία πρώτη προσέγγιση. Προσπάθησα να είμαι όσο το δυνατόν αντικειμενικός. Δεκτή κάθε παρατήρηση. Συζήτηση γίνεται. Πάντως δεν μπορούμε να κλείσουμε τα μάτια στις «πληροφορίες» που δόθηκαν και θα δίνονται σταδιακά.

Τις τελευταίες εβδομάδες αναζωπυρώθηκε διεθνώς η συζήτηση γύρω από τα UFO (ή UAP, όπως ονομάζονται πλέον επισήμως), με αφορμή την ταινία Disclosure Day («Ημέρα Αποκάλυψης») του Στίβεν Σπίλμπεργκ και τις παράλληλες συζητήσεις στις ΗΠΑ για τη δημοσιοποίηση κρατικών αρχείων σχετικά με ανεξήγητα εναέρια φαινόμενα.

Πολλοί ερευνητές φαινομένων UAP (Αγνώστου Ταυτότητας Ιπτάμενα Φαινόμενα) υποστηρίζουν ότι η κυβέρνηση των ΗΠΑ χρησιμοποιεί κορυφαίους δημιουργούς για να εκπαιδεύσει το κοινό. Σκοπός είναι να μειωθεί ο μαζικός πανικός όταν γίνει η πραγματική αποκάλυψη

Ο σκηνοθέτης δεν επιλέχθηκε τυχαία για αυτές τις φήμες. Έχει ιστορικό 40+ ετών με ταινίες όπως οι «Στενές Επαφές Τρίτου Τύπου» και το «Ε.Τ.», ενώ ο ίδιος έχει δηλώσει δημόσια σε συνεντεύξεις του ότι πιστεύει πως «η επαφή με εξωγήινους θα γίνει στη ζωή μας»

Παράλληλα, σε ιστοσελίδες, φόρουμ και μέσα κοινωνικής δικτύωσης κυκλοφορεί ευρύτατα η θεωρία του λεγόμενου soft disclosure («ελεγχόμενη αποκάλυψη»). Σύμφωνα με αυτήν, οι κυβερνήσεις και ιδιαίτερα οι αμερικανικές υπηρεσίες πληροφοριών προετοιμάζουν σταδιακά την ανθρωπότητα για μια μελλοντική ανακοίνωση περί ύπαρξης μη ανθρώπινης νοημοσύνης.

Η ταινία βγαίνει σε μια περίοδο (2025-2026) γεμάτη από επίσημες ακροάσεις στο αμερικανικό Κογκρέσο, διαρροές βίντεο από το Πεντάγωνο και αναφορές πληροφοριοδοτών (whistleblowers) για μυστικά προγράμματα ανάκτησης εξωγήινης τεχνολογίας

Υπάρχει πράγματι «ελεγχόμενη αποκάλυψη»;

Ανεξάρτητα από τις υπερβολές που συχνά συνοδεύουν τέτοιες θεωρίες, είναι γεγονός ότι στις ΗΠΑ τα τελευταία χρόνια υπάρχει μια σταδιακή διαδικασία αποχαρακτηρισμού εγγράφων και δημοσιοποίησης πληροφοριών σχετικών με τα UAP. Στις δημοσιογραφικές αναφορές, γίνεται λόγος για ένα σύστημα σταδιακής δημοσιοποίησης αρχείων, με διαδοχικές «δόσεις» εγγράφων ώστε να ελέγχεται η δημόσια αντίδραση και να προστατεύονται στρατιωτικά μυστικά.

Το πιο απτό παράδειγμα «ελεγχόμενης απελευθέρωσης» ξεκίνησε πρόσφατα. Τον Φεβρουάριο του 2026, εκδόθηκε επίσημη προεδρική οδηγία που ανάγκασε το Πεντάγωνο και τις υπηρεσίες πληροφοριών να ξεκινήσουν μια κυλιόμενη διαδικασία αποχαρακτηρισμού.

Το Σύστημα PURSUE: Ιδρύθηκε το Presidential Unsealing and Reporting System for UAP Encounters (PURSUE), μια επίσημη κυβερνητική πλατφόρμα συλλογής και δημοσιοποίησης αρχείων UFO/UAP.

Σταδιακές Δόσεις (Tranches): Αντί να δοθούν όλα τα έγγραφα μαζί (κάτι που θα προκαλούσε χάος), η κυβέρνηση απελευθερώνει το υλικό σε προγραμματισμένες δόσεις.

Η 1η δόση βγήκε στις 8 Μαΐου 2026. Η 2η δόση βγήκε στις 22 Μαΐου 2026. Η 3η δόση (με 53 έγγραφα από CIA, FBI, NASA) δημοσιεύθηκε στις 12 Ιουνίου 2026 — συμπίπτοντας τυχαία ή σκόπιμα με την πρεμιέρα της ταινίας του Σπίλμπεργκ!

Το κρίσιμο σημείο είναι ότι οι επίσημες αμερικανικές αρχές δεν έχουν αναγνωρίσει την ύπαρξη εξωγήινου πολιτισμού. Αναγνωρίζουν μόνο ότι υπάρχουν περιστατικά τα οποία παραμένουν ανεξήγητα.

Ωστόσο, η ίδια η σταδιακή δημοσιοποίηση υλικού έχει ενισχύσει την πεποίθηση πολλών ότι βρισκόμαστε μπροστά σε μια διαδικασία προετοιμασίας της κοινής γνώμης.

Γιατί δίνονται οι πληροφορίες «με το σταγονόμετρο»;

Οι υποστηρικτές της θεωρίας αυτής προβάλλουν τρεις βασικές εξηγήσεις:

αποφυγή κοινωνικού πανικού,
προστασία στρατιωτικών τεχνολογιών και δυνατοτήτων παρακολούθησης,
διατήρηση της εμπιστοσύνης προς τους κρατικούς θεσμούς.

Ακόμη και αν κάποιος απορρίπτει τις θεωρίες συνωμοσίας, είναι γεγονός ότι τα κράτη ιστορικά διαχειρίζονται ευαίσθητες πληροφορίες σταδιακά και όχι με απότομο τρόπο. Αυτό όμως δεν αποδεικνύει από μόνο του την ύπαρξη εξωγήινων.

Οι συνέπειες μιας πιθανής επιβεβαίωσης

Αν κάποτε αποδεικνυόταν πέραν πάσης αμφιβολίας η ύπαρξη νοήμονος εξωγήινης ζωής, οι επιπτώσεις θα ήταν τεράστιες.

Θα επηρέαζαν τη φιλοσοφία, τη θρησκεία, την επιστήμη, τη γεωπολιτική, την οικονομία, ακόμη και την ίδια την ανθρώπινη αυτοσυνειδησία.

Η ανθρωπότητα θα έπρεπε να επαναπροσδιορίσει τη θέση της μέσα στο σύμπαν.

Όμως η ύπαρξη ενός τέτοιου ενδεχομένου δεν σημαίνει ότι όλες οι ερμηνείες που κυκλοφορούν είναι εξίσου αξιόπιστες.

Τι λέει η Αγία Γραφή;

Ενδιαφέρον παρουσιάζει το γεγονός ότι η Αγία Γραφή δεν δηλώνει πουθενά ότι ο Θεός δημιούργησε ζωή αποκλειστικά στη Γη. Η βιβλική αφήγηση επικεντρώνεται στη σωτηρία του ανθρώπου και όχι στην περιγραφή του συνόλου του σύμπαντος.

Αυτό σημαίνει ότι η ανακάλυψη άλλων μορφών ζωής δεν θα αναιρούσε αυτομάτως τη χριστιανική πίστη.

Ο Μέγας Βασίλειος (4ος αιώνας), στο έργο του «Εξαήμερος» (ομιλίες για τη Δημιουργία), αναφέρει ότι ο Μωυσής δεν μίλησε για τα πάντα στο σύμπαν, αλλά μόνο για όσα αφορούσαν άμεσα την παιδαγωγία του ανθρώπου στη Γη.

Το πραγματικά δύσκολο θεολογικό ερώτημα θα ήταν άλλο: Πώς σχετίζεται η μοναδική Ενανθρώπηση του Χριστού με τυχόν άλλες έλλογες υπάρξεις;

Η θέση των Ρωμαιοκαθολικών

Η Ρωμαιοκαθολική «Εκκλησία» έχει ήδη τοποθετηθεί δημόσια.

Κορυφαίοι αστρονόμοι του Βατικανού έχουν δηλώσει ότι η πιθανή ύπαρξη εξωγήινων δεν αντιφάσκει προς την πίστη στον Θεό. Μάλιστα έχει διατυπωθεί η άποψη ότι οι εξωγήινοι θα μπορούσαν να θεωρηθούν «αδέλφια μας στη Δημιουργία». Λένε ότι, όπως υπάρχουν πολλαπλά πλάσματα στη Γη, έτσι μπορεί να υπάρχουν και άλλα νοήμονα όντα στο σύμπαν, δημιουργημένα από τον Θεό. Το να αρνούμαστε την ύπαρξή τους, σύμφωνα με το Βατικανό, σημαίνει ότι «βάζουμε όρια στη δημιουργική ελευθερία του Θεού».

Ορισμένοι καθολικοί θεολόγοι προχώρησαν ακόμη περισσότερο, υποθέτοντας ότι άλλοι πολιτισμοί ίσως να μην έχουν γνωρίσει την πτώση και το προπατορικό αμάρτημα όπως η ανθρωπότητα.

Το Βατικανό δεν έμεινε στα λόγια. Η Ποντιφική Ακαδημία Επιστημών έχει διοργανώσει επίσημα συνέδρια αστροβιολογίας. Εκεί, καθολικοί ηγέτες και κορυφαίοι άθεοι επιστήμονες συζήτησαν ανοιχτά τις πιθανότητες εντοπισμού εξωγήινης ζωής και τις κοινωνικές της προεκτάσεις.

Η επίσημη λοιπόν θέση της Καθολικής Εκκλησίας είναι ότι η ανακάλυψη εξωγήινων είναι καθαρά επιστημονικό ζήτημα και όχι θεολογικό. Αν η επιστήμη τους βρει, οι Καθολικοί είναι απόλυτα έτοιμοι να τους καλωσορίσουν ως μέρος της θείας Δημιουργίας.

Η Ορθόδοξη προσέγγιση

Στην Ορθόδοξη Εκκλησία δεν υπάρχει επίσημη συνοδική θέση για την εξωγήινη ζωή.

Υπάρχουν όμως δύο βασικές γραμμές σκέψης.

Α.- Η πρώτη, θεολογική, υπογραμμίζει ότι ο Χριστός είναι το κέντρο ολόκληρης της δημιουργίας και ότι η Ενανθρώπησή Του έχει καθολική σημασία για όλη την κτίση.

Αντίθετα με τους Καθολικούς, που αναρωτιούνται αν ο Χριστός θα έπρεπε να ενσαρκωθεί ξανά σε άλλους πλανήτες, η Ορθόδοξη θεολογία βασίζεται στην παλαιότερη πατερική παράδοση (όπως του Αγίου Μαξίμου του Ομολογητή) και στη σύγχρονη ανάλυση. Ο Χριστός είναι το κέντρο των πάντων. Όλο το σύμπαν, με τα δισεκατομμύρια των γαλαξιών, δημιουργήθηκε μέσω του Χριστού και για τον Χριστό. Μία Σάρκωση έλαβε χώρα για όλη την Κτίση. Αν υπάρχουν έλλογα όντα σε άλλους πλανήτες, ο Χριστός παραμένει η αιτία και ο σκοπός της ύπαρξής τους. Η ενανθρώπησή Του στη Γη δεν ήταν απλώς ένα τοπικό γεγονός, αλλά ένα γεγονός ανακεφαλαιώσεως^[1] και αγιασμού ολόκληρης της κτίσεως.

Η προσέγγιση του π. Ιωάννη Ρωμανίδη

Ένας από τους πιο βαθυστόχαστους σύγχρονους Ορθόδοξους θεολόγους, ο δογματολόγος π. Ιωάννης Ρωμανίδης^[2], είχε αναλύσει το θέμα με πολύ προοδευτικό τρόπο. Καμία δογματική δυσκολία δεν υπάρχει. Είχε τονίσει ότι η Ορθοδοξία δεν φοβάται την ανακάλυψη ζωής σε άλλους πλανήτες. Στηριζόμενος στη θεωρία της Δόξας είπε: Για τους Ορθοδόξους, αν βρεθούν ανώτερα όντα, το ερώτημα θα είναι απλώς το «πόσο πιο ανεπτυγμένα είναι αυτά τα όντα στην αγάπη και στην εμπειρία της θείας δόξας». Το γεγονός ότι ένας πολιτισμός δεν έμαθε ποτέ για την Αγία Γραφή δεν σημαίνει ότι είναι καταδικασμένος, καθώς η Χάρη του Θεού ενεργεί παντού.

Β.- Η δεύτερη, ποιμαντική και ασκητική, αντιμετωπίζει με ιδιαίτερη επιφύλαξη τη σύγχρονη ουφολογία^[3], θεωρώντας ότι πολλές εμπειρίες που παρουσιάζονται ως επαφές με «εξωγήινους» ενδέχεται να ανήκουν στον χώρο της πνευματικής πλάνης.

Γι' αυτό και αρκετοί σύγχρονοι Ορθόδοξοι συγγραφείς, γέροντες και θεολόγοι καλούν σε διάκριση και όχι σε άκριτο ενθουσιασμό.

Δαιμονικές πλάνες: Στην ορθόδοξη ασκητική παράδοση (π.χ. Άγιος Πορφύριος, Άγιος Σεραφείμ Ρόουζ), υπάρχει η προειδοποίηση ότι πολλές «θεάσεις» UFO ή επαφές με «εξωγήινους» μπορεί να είναι στην πραγματικότητα δαιμονικές οπτασίες^[4] (ψευδαισθήσεις) που σκοπό έχουν να παραπλανήσουν τον άνθρωπο και να τον απομακρύνουν από τον Θεό.

Η Μαρτυρία του Αγίου Πορφυρίου του Καυσοκαλυβίτη

Ο Άγιος Πορφύριος εξέφρασε τη θέση του σε προσωπική συνομιλία που καταγράφηκε από πνευματικά του τέκνα. Το περιστατικό συνέβη όταν ένας δάσκαλος κατηχητικού τον επισκέφθηκε, καθώς τα παιδιά τον ρωτούσαν έντονα για ένα UFO που φέρεται να είχε εμφανιστεί εκείνες τις ημέρες στις ειδήσεις. Η καταγραφή βρίσκεται στο βιβλίο «Ανθολόγιο Συμβουλών Αγίου Πορφυρίου» (εκδόσεις Ι. Μονής Μεταμορφώσεως του Σωτήρος, Μήλεσι). Τα Λόγια του Αγίου: «Ακούστε, παιδί μου. Δεν υπάρχουν εξωγήινοι. Αυτά όλα είναι φαντασίες των δαιμόνων. Οι δαίμονες παίρνουν διάφορες μορφές, ακόμα και ιπτάμενων δίσκων ή παράξενων όντων, για να τρομάξουν τους ανθρώπους, να τους αποπροσανατολίσουν και να τους κάνουν να χάσουν την πίστη τους στον Θεό. Να πεις στα παιδιά ότι ο Θεός έπλασε τον άνθρωπο στη Γη και όλο το σύμπαν για χάρη του, και ότι αυτά τα φαινόμενα είναι ενέργειες του πονηρού που εκμεταλλεύεται την ανθρώπινη περιέργεια».

Η Συστηματική Μελέτη του π. Σεραφείμ Ρόουζ

Ο π. Σεραφείμ Ρόουζ ήταν ο πρώτος Ορθόδοξος θεολόγος που έκανε μια πλήρη, επιστημονική και πατερική ανάλυση του φαινομένου των UFO, συγκρίνοντας τις σύγχρονες αναφορές απαγωγών με τα αρχαία χρονικά των Αγίων ( «Η Ορθοδοξία και η Θρησκεία του Μέλλοντος», στο Κεφάλαιο 6 με τίτλο «Σημεία εξ Ουρανού: Μια Ορθόδοξη Χριστιανική Κατανόηση των UFO».) Στο βιβλίο του, ο π. Σεραφείμ παραθέτει εκθέσεις από κορυφαίους κοσμικούς ερευνητές της εποχής του (όπως ο Jacques Vallée και ο J. Allen Hynek), οι οποίοι κατέληξαν στο συμπέρασμα ότι τα UFO συμπεριφέρονται σαν «ψυχικά φαινόμενα». Στη συνέχεια, ο π. Σεραφείμ αποδεικνύει τη δαιμονική τους φύση μέσω των εξής σημείων: α) Σωματική Υλοποίηση και Άυλη Φύση: Σημειώνει ότι τα UFO αλλάζουν σχήμα, περνούν μέσα από βουνά, εμφανίζονται και εξαφανίζονται ακαριαία. Αυτό, όπως εξηγεί, ταυτίζεται με την ικανότητα των «εναέριων πνευμάτων» (πεπτωκότων αγγέλων) στην Ορθόδοξη ασκητική παράδοση να πυκνώνουν την ύλη και να δημιουργούν ψευδαισθήσεις (φαινόμενα «υποβολής» ή «τάλκη»). β) Τα Συμπτώματα των «Απαχθέντων»: Αναλύει ότι οι άνθρωποι που ισχυρίζονται ότι ήρθαν σε επαφή με εξωγήινους εμφανίζουν ακριβώς τα ίδια συμπτώματα με όσους υπέστησαν δαιμονική προσβολή στο παρελθόν: παράλυση ύπνου, έντονο τρόμο, απώλεια χρόνου, αυτόματη γραφή (mediumship) και πνευματική σύγχυση. γ) Το «Νέο Ευαγγέλιο»: Ο π. Σεραφείμ υπογραμμίζει ότι οι «εξωγήινοι» σχεδόν πάντα δίνουν στους ανθρώπους μηνύματα που λένε ότι «οι θρησκείες της Γης είναι ξεπερασμένες» και ότι «εμείς είμαστε οι δημιουργοί και οι σωτήρες σας». Αυτό, κατά τον ίδιο, αποτελεί το απόλυτο τεκμήριο της δαιμονικής απάτης, με σκοπό την προετοιμασία της ανθρωπότητας για την αποδοχή του Αντιχρίστου.

Γ.- Η «Νέα Εποχή»: Η Εκκλησία βλέπει με καχυποψία τη βιομηχανία των UFO, θεωρώντας ότι προσπαθεί να αντικαταστήσει την πίστη στον Θεό με την πίστη σε «ανώτερους διαστημικούς σωτήρες».^[5]

Από τους εξωγήινους στους «Άρχοντες»

Το πιο ενδιαφέρον ίσως στοιχείο της σύγχρονης UFO κουλτούρας είναι ότι απομακρύνεται σταδιακά από την εικόνα των «διαστημικών επισκεπτών» που έρχονται από άλλους πλανήτες.

Στη θέση της εμφανίζεται ολοένα περισσότερο η λεγόμενη «διαστατική υπόθεση».

Σύμφωνα με αυτήν, τα φαινόμενα δεν προέρχονται από μακρινούς γαλαξίες αλλά από άλλες διαστάσεις της πραγματικότητας.

Για να στηρίξουν αυτή την ιδέα, πολλοί ερευνητές στρέφονται σε απόκρυφα και γνωστικά κείμενα της αρχαιότητας.

Τα απόκρυφα κείμενα και οι «Φύλακες»

Κείμενα όπως το Βιβλίο του Ενώχ, η Ανάληψη του Ησαΐα, το Απόκρυφο του Ιωάννη και άλλα γνωστικά συγγράμματα περιγράφουν πολυεπίπεδους ουρανούς, πνευματικές οντότητες, «Φύλακες», «Άρχοντες» και σύνθετες κοσμολογίες.

Ακριβώς επειδή αυτά τα κείμενα περιέχουν τέτοιες ιδέες, πολλοί σύγχρονοι ουφολόγοι τα χρησιμοποιούν ως υποτιθέμενα ιστορικά προηγούμενα των σημερινών αναφορών για UFO.

Ωστόσο, η Εκκλησία απέρριψε τα περισσότερα από αυτά τα κείμενα διότι περιείχαν δογματικές αντιλήψεις ασυμβίβαστες με τη χριστιανική πίστη, όπως ο δυισμός και η υποτίμηση της δημιουργίας.

Η νέα μυθολογία της εποχής μας

Ίσως το σημαντικότερο συμπέρασμα δεν αφορά τα UFO αλλά τον ίδιο τον σύγχρονο άνθρωπο. Σε μια εποχή όπου η πίστη στον Θεό υποχωρεί, πολλοί, μέσα στη σύγχυσή τους, αναζητούν νέες μεταφυσικές αφηγήσεις.

Η σύγχρονη ουφολογία δεν εμφανίζεται σε πνευματικό κενό. Σε μια εποχή που μεγάλα τμήματα της ανθρωπότητας απομακρύνονται από την πίστη στον Θεό και την εκκλησιαστική παράδοση, παρατηρείται συχνά η αναζήτηση εναλλακτικών ερμηνειών του υπερβατικού. Εκεί όπου η χριστιανική παράδοση μιλά για τον Θεό, τους αγγέλους, τους δαίμονες και την πνευματική πραγματικότητα, εμφανίζονται σήμερα θεωρίες περί εξωγήινων πολιτισμών, διαστατικών όντων και αόρατων δυνάμεων που καθοδηγούν την ιστορία. Για την Ορθόδοξη Εκκλησία, το ερώτημα δεν είναι αν υπάρχει αόρατος πνευματικός κόσμος. Αυτό αποτελεί δεδομένη αλήθεια της πίστεως. Το κρίσιμο ερώτημα είναι η διάκριση των πνευμάτων: ποια είναι η προέλευση κάθε φαινομένου, ποια αλήθεια αποκαλύπτει και σε ποια κατεύθυνση οδηγεί τον άνθρωπο. Διότι δεν είναι κάθε υπερφυσική εμπειρία φωτισμός, ούτε κάθε άγνωστο φαινόμενο απόδειξη ανώτερης γνώσης.

Ίσως το βαθύτερο ερώτημα δεν είναι αν υπάρχουν εξωγήινοι. Το ερώτημα είναι γιατί η σύγχρονη Δύση, αφού απέρριψε τον Θεό, τους αγγέλους και τη χριστιανική κοσμοθεώρηση, φαίνεται πρόθυμη να πιστέψει σχεδόν ο,τιδήποτε άλλο. Πολλές από τις σημερινές αφηγήσεις περί «ανώτερων όντων», «διαστατικών επισκεπτών» και «κοσμικών σωτήρων» θυμίζουν συχνά παλαιές αποκρυφιστικές και γνωστικές αντιλήψεις με νέο λεξιλόγιο και επιστημονικοφανή περιβολή. Η Ορθόδοξη παράδοση δεν αρνείται την ύπαρξη αοράτων πνευματικών δυνάμεων. Αντίθετα, προειδοποιεί ότι ο άνθρωπος που χάνει το κριτήριο της αλήθειας μπορεί εύκολα να εκλάβει ως φως εκείνο που δεν είναι φως και ως αποκάλυψη εκείνο που είναι πλάνη. Γι' αυτό η στάση της Εκκλησίας δεν είναι ούτε ο φόβος ούτε ο ενθουσιασμός, αλλά η διάκριση.

Η σοβαρή επιστημονική έρευνα για τα ανεξήγητα φαινόμενα είναι θεμιτή και αναγκαία.

Η άκριτη αποδοχή κάθε θεωρίας όμως δεν είναι.

Ο χριστιανός δεν καλείται ούτε να φοβάται ούτε να ενθουσιάζεται εύκολα. Καλείται να διακρίνει.

^[1] «ἀνακεφαλαιώσασθαι τὰ πάντα ἐν τῷ Χριστῷ, τὰ ἐπὶ τοῖς οὐρανοῖς καὶ τὰ ἐπὶ τῆς γῆς» (Εφ. 1,10).

^[2] https://www.johnsanidopoulos.com/2009/11/fr-john-romanides-on-extraterrestrial.html

^[3] https://www.impantokratoros.gr/D10CC993.el.aspx

^[4] https://www.sostis.gr/blog/item/5319-eksogiinoi-ufo-daimonika

^[5] https://www.pemptousia.gr/2023/01/nea-epochi-ke-exogiini-ufo/

https://www.iepomenimera.gr