Η Εκκλησία χωρίς τον λαό δεν είναι Εκκλησία

Η Εκκλησία χωρίς τον λαό δεν είναι Εκκλησία

Η συζήτηση που άνοιξε γύρω από την αλλαγή του τρόπου εκλογής επισκόπων και μητροπολιτών στην Εκκλησία της Κύπρου δεν είναι μια απλή διοικητική μεταρρύθμιση. Είναι ένα βαθύ εκκλησιολογικό, δημοκρατικό και ηθικό ζήτημα. Και γι’ αυτό προκαλεί τόσο έντονη αντίδραση σε μεγάλο μέρος του πληρώματος της Εκκλησίας.

Για αιώνες, η Ορθόδοξη παράδοση αναγνώριζε ότι ο επίσκοπος δεν είναι ένας διορισμένος αξιωματούχος κλειστών κύκλων, αλλά ο ποιμένας που αναδεικνύεται μέσα από την αποδοχή του λαού. Το περίφημο «Άξιος» δεν είναι διακοσμητική λέξη· είναι η έκφραση της εκκλησιαστικής συνείδησης. Όταν ο λαός αφαιρείται από τη διαδικασία επιλογής των ποιμένων του, τότε η Εκκλησία κινδυνεύει να μετατραπεί από σώμα πιστών σε κλειστό διοικητικό μηχανισμό.

Πολλοί πιστοί θεωρούν αντιφατικό το γεγονός ότι σήμερα επιχειρείται η αποδυνάμωση της λαϊκής συμμετοχής από ανθρώπους που στο παρελθόν δεν εξασφάλισαν ευρεία λαϊκή αποδοχή στις εκκλησιαστικές εκλογές. Αυτή η αντίφαση προκαλεί εύλογα ερωτήματα: όταν ο λαός δεν σε στηρίζει, η λύση είναι να καταργήσεις τη φωνή του λαού;

Η κριτική που διατυπώνεται απέναντι στον Αρχιεπίσκοπο Γεώργιος Κύπρου είναι σκληρή, αλλά πηγάζει από μια βαθιά αίσθηση αποξένωσης μεγάλου μέρους των πιστών. Υπάρχει η εντύπωση ότι οι ισορροπίες εξουσίας, οι συμμαχίες, οι παρασκηνιακές συνεννοήσεις και οι συνοδικές διαπραγματεύσεις υπερίσχυσαν της καθαρής λαϊκής βούλησης. Ακόμη και αν κάποιος διαφωνεί με αυτή την ανάγνωση, δεν μπορεί να αγνοήσει ότι η αίσθηση αυτή υπάρχει και διογκώνεται.

Το πιο ανησυχητικό, όμως, δεν είναι τα πρόσωπα. Τα πρόσωπα παρέρχονται. Το επικίνδυνο είναι η νοοτροπία. Μια Εκκλησία που φοβάται τη φωνή του λαού δείχνει να φοβάται την ίδια της τη βάση. Μια Σύνοδος που επιθυμεί να αυτοεκλέγεται, να αυτοαναπαράγεται και να αυτονομιμοποιείται χωρίς ουσιαστική συμμετοχή του εκκλησιάσματος, κινδυνεύει να αποκοπεί από την κοινωνία και να χάσει κάθε ηθικό κύρος.

Ακόμη σοβαρότερες είναι οι επιφυλάξεις που εκφράζονται από κανονολόγους και συνταγματολόγους για τη διαδικασία αλλαγής του καταστατικού χάρτη. Όταν ειδικοί μιλούν για νομικές και κανονικές αμφισβητήσεις, τότε το θέμα δεν είναι απλώς «εσωτερική υπόθεση» της Ιεράς Συνόδου. Αγγίζει τη νομιμότητα, τη διαφάνεια και την ίδια την αξιοπιστία των θεσμών.

Η Εκκλησία της Κύπρου πέρασε κατακτήσεις, πολέμους, κατοχή και διωγμούς επειδή στηριζόταν στον λαό της. Όχι σε μηχανισμούς. Όχι σε παραγοντισμούς. Όχι σε ισορροπίες εξουσίας. Ο κυπριακός λαός δεν είναι διακοσμητικό στοιχείο που χειροκροτεί απλώς αποφάσεις προειλημμένες. Είναι το ζωντανό σώμα της Εκκλησίας.

Και τελικά το ερώτημα παραμένει αμείλικτο:

Αν ο λαός δεν πρέπει να έχει λόγο για το ποιος θα γίνει επίσκοπος, μητροπολίτης ή αρχιεπίσκοπος, τότε ποιος ακριβώς είναι ο ρόλος του λαού μέσα στην Εκκλησία; Μόνο να πληρώνει, να υπακούει και να σιωπά;

Αυτό δεν είναι ορθόδοξη παράδοση. Είναι εκκλησιαστικός συγκεντρωτισμός. Και κάθε μορφή συγκεντρωτισμού, αργά ή γρήγορα, γεννά κρίση εμπιστοσύνης, απογοήτευση και απομάκρυνση των πιστών.

Η Εκκλησία χωρίς τον λαό δεν είναι Εκκλησία. Είναι διοίκηση.

Ομάδα Θεολόγων Κύπρου

20/05/2025

Απόδοση της γιορτής του Πάσχα