Ἐνημέρωσις διά τό μάθημα τῆς ἠθικῆς στά σχολεία

Ἐνημέρωσις διά τό μάθημα τῆς ἠθικῆς στά σχολεία

Τοῦ κ. Χαραλάμπους Χ. Ἄνδραλη, Δικηγόρου Παρ’ Ἀρείῳ Πάγῳ

  Ὑπάρχει τὸ τελευταῖο διάστημα, δικαιολογημένα, μία ἀνησυχία γιὰ τὸ μάθημα ἠθικῆς, τὸ ὁποῖο θὰ ἀποτελεῖ τὸ ἐναλλακτικὸ μάθημα γιὰ ὅσους μαθητὲς ἀπαλλάσσονται νομίμως ἀπὸ τὸ μάθημα τῶν Θρησκευτικῶν, δηλαδὴ γιὰ τοὺς μαθητὲς ποὺ δὲν εἶναι χριστιανοὶ ὀρθόδοξοι. Καὶ εἶναι δικαιολογημένη ἀνησυχία στὰ θέματα ἐκπαίδευσης τῶν παιδιῶν, ἐπειδὴ διαχρονικὰ ἡ Ἑλληνικὴ Πολιτεία ἔχει ἀποδείξει ὅτι ἀπεχθάνεται τὴν ἑλληνορθόδοξη παράδοση καὶ ἀρέσκεται στὰ νεοεποχήτικα διδάγματα Δύσης καὶ Ἀνατολῆς.

  Ἀνησυχοῦμε, λοιπόν, γιὰ τὴν ἐκπαίδευση τῶν παιδιῶν μας, διότι ἀπὸ τὴν παιδεία ἐξαρτᾶται τὸ μέλλον τοῦ ἔθνους μας καὶ γιὰ αὐτὸ τὰ θέματα παιδείας μᾶς ἀπασχολοῦν ὅλους.

 Ἡ τεχνητὴ διάλυση τῆς παιδείας τὰ χρόνια τῆς μεταπολίτευσης εἶχε ὡς ἀποτέλεσμα νὰ ἀμβλυνθοῦν οἱ ἀξίες τῶν Ἑλλήνων, νὰ μειωθεῖ τὸ ἐνδιαφέρον τους γιὰ τὰ σημαντικότερα τοῦ βίου, νὰ φθάσουμε νὰ ἔχουμε γενιὲς ποὺ ἐνδιαφέρονται μόνο γιὰ τὴν ἱκανοποίηση βιοτικῶν ἀναγκῶν καὶ ἐπιθυμιῶν, δηλαδὴ γενιὲς ἀδύναμες, χωρὶς πνευματικὲς βάσεις, χωρὶς παιδεία καὶ χωρὶς κατάλληλα πρότυπα.

Τὴ δύναμη τῆς παιδείας τὴ γνωρίζουν καλὰ ὅσοι ὑπηρετοῦν τὴν ἀτζέντα τῶν σοφῶν τοῦ Νταβὸς καὶ τῆς νήσου τοῦ Ἐπστάϊν. Γιὰ αὐτὸ ἐπικεντρώνονται στὴν «κατήχηση» τῶν νέων γενεῶν, ὄχι μόνο τῆς Ἑλλάδος, ἀλλὰ ὅλου τοῦ κόσμου. Τὰ ἀποτελέσματα, τὰ βλέπουμε καθημερινά.

Γιὰ αὐτὸ καὶ ὅσοι ἐνδιαφερόμαστε γιὰ τὴν ἐπιβίωση τῆς ρωμιοσύνης, ἐπικεντρωνόμαστε ἀντίστοιχα στὰ θέματα τῆς ἐκπαίδευσης, παρακολουθοῦμε ὅλα ὅσα μεθοδεύονται ἐναντίον τῶν παιδιῶν καὶ προσ­παθοῦμε νὰ ἀντιδροῦμε, ὅπου μποροῦμε.

Ὑπὸ τὸ πρῖσμα ὅλων αὐτῶν τῶν παραδοχῶν, ὀφείλουμε νὰ ἐνημερωθοῦμε γιὰ τὸ μάθημα τῆς ἠθικῆς, ποὺ εἰσάγεται ἀπὸ τὸ νέο σχολικὸ ἔτος. Ἤδη ἐκφράστηκαν προβληματισμοὶ ἀπὸ τὸ θεολογικὸ χῶρο. Οἱ ἀνησυχίες, βέβαια, τοῦ καθενός, ἐκκινοῦν ἀπὸ διαφορετικὲς ἀφετηρίες. Διαβάσαμε πρόσφατα ἕνα ψήφισμα τῆς θεολογικῆς σχολῆς τοῦ ΕΚΠΑ, ἐναντίον τοῦ μαθήματος ἠθικῆς, κάτι τὸ ὁποῖο ἐπευφήμησαν πολλοὶ ἀπὸ τὸ χῶρο τῆς Ἐκκλησίας, ἴσως γιατί δὲν ἀνέγνωσαν τὸ πραγματικὸ νόημα αὐτοῦ τοῦ ψηφίσματος. Ἢ ἐνδεχομένως δὲν κατανόησαν τί ἐννοοῦν οἱ συντάξαντες τὸ ψήφισμα καθηγητὲς ὡς «θρησκευτικὸ ἐγγραμματισμό».

Γιὰ νὰ κατανοήσουμε καὶ νὰ ἀξιολογήσουμε τὴν προβληματικὴ γύρω ἀπὸ τὸ μάθημα τῆς ἠθικῆς, θὰ πρέπει πρῶτα νὰ κάνουμε μία ἱστορικὴ ἀνασκόπηση τῆς πορείας τοῦ μαθήματος τῶν θρησκευτικῶν τὶς δύο τελευταῖες δεκαετίες.

Τὸ καλοκαίρι τοῦ 2008, ἔπειτα ἀπὸ γνωμοδότηση τοῦ τότε συνηγόρου τοῦ Πολίτη, Γιώργου Καμίνη, μετέπειτα δημάρχου Ἀθηνῶν καὶ βουλευτῆ, μὲ δύο συνεχεῖς ἀποφάσεις τοῦ τότε ὑπουργοῦ Εὐριπίδη Στυλιανίδη [1], δινόταν ἡ δυνατότητα γιὰ ἀπαλλαγὴ ἀπὸ τὸ Μάθημα τῶν Θρησκευτικῶν γιὰ «λόγους συν­είδησης» ἀκόμα καὶ ὀρθόδοξων μαθητῶν. Ὁ ἴδιος συνήγορος τοῦ Πολίτη κ. Καμίνης, ἦταν ἐκεῖνος ποὺ μὲ γνωμοδότησή του τὸ 2005, ζήτησε νὰ ἀπαγορευτεῖ ἡ ἐξομολόγηση στὰ σχολεῖα, καὶ ἡ τότε ὑπουργὸς Μαριέτα Γιαννάκου, ἔσπευσε νὰ ἐφαρμόσει αὐτὴ τὴν ντιρεκτίβα.

Ὁμοίως καὶ ὁ κ. Στυλιανίδης, ὑπακούοντας σὲ ἀντισυνταγματικὲς γνωμοδοτήσεις τοῦ κ. Καμίνη, ὅπως αὐτὲς κρίθηκαν ἀργότερα ἀπὸ τὰ Δικαστήρια, ἐπέτρεψε ἐλεύθερες ἀπαλλαγές, καθιστώντας οὐσιαστικὰ τὸ μάθημα προαιρετικό.

Τότε, ἐμφανίστηκαν φωνὲς στὸ θεολογικὸ χῶρο, ποὺ μιλοῦσαν γιὰ τὴν δημιουργία ἑνὸς νέου μαθήματος θρησκευτικῶν, μὲ θρησκειολογικὸ περιεχόμενο, χωρὶς δηλαδὴ ὀρθόδοξο ὁμολογιακὸ χαρακτήρα, ὥστε μὲ αὐτὸ τὸν τρόπο νὰ διασωθεῖ ἡ ὑποχρεωτικότητα τοῦ μαθήματος, διότι ὡς γνωσιολογικὸ μάθημα γιὰ ὅλες τὶς θρησκεῖες, θὰ ἀφοροῦσε ὅλους τοὺς μαθητές. Αὐτὲς οἱ φωνὲς δὲν κατάφεραν νὰ ὑπερισχύσουν στὸ ἀντιπροσωπευτικὸ συνδικαλιστικὸ ὄργανο τῶν θεολόγων, τὴν Πανελλήνια Ἕνωση Θεολόγων (ΠΕΘ), ἡ ὁποία ἐπέμενε στὸ παραδοσιακὸ ὀρθόδοξο μάθημα τῶν θρησκευτικῶν, τὸ ὁποῖο γαλούχησε γενιὲς καὶ γενιὲς Ἑλλήνων, κρατώντας ἀναμμένο τὸ καντήλι τῆς ὀρθόδοξης συνείδησης τῶν καλοπροαίρετων νέων.

Γιὰ νὰ μπορέσουν οἱ μειοψηφοῦντες θεολόγοι νὰ ὑπερκεράσουν τὸ ἐμπόδιο τῆς ΠΕΘ, ἵδρυσαν τὸ 2010 ἕνα ἀντισωματεῖο θεολόγων, ποὺ τὸ ὀνόμασαν πανελλήνιος θεολογικὸς σύνδεσμος «ΚΑΙΡΟΣ γιὰ τὴν ἀναβάθμιση τῆς Θρησκευτικῆς Ἐκπαίδευσης» (στὸ ἑξῆς «ΚΑΙΡΟΣ»). Ἡ ὁμάδα τοῦ ΚΑΙΡΟΥ, μὲ προεξάρχοντα τὸν Σταῦρο Γιαγκάζογλου, σήμερα καθηγητὴ δογματικῆς στὸ ΕΚΠΑ, συνέταξε πολυθρησκευτικὰ προγράμματα σπουδῶν τὰ ὁποῖα εἶχαν ὡς στόχο τὸν ἀναστοχασμὸ τῶν μαθητῶν πάνω στὴν πίστη τους, ὅπως ὁμολογοῦσαν οἱ ἴδιοι στοὺς σκοποὺς τῶν προγραμμάτων, τὰ ὁποῖα  δὲν ἦταν ἁπλῶς θρησκειολογία, ἀλλὰ οὐσιαστικὰ πανθρησκεία, ἀφοῦ ἐνέπλεκαν τὴν πίστη τῶν χριστιανῶν μὲ τὸ ἰσλάμ, τὸ βουδισμό, τὸν ἰνδουισμὸ κλπ, δημιουργώντας εὔλογα σύγχυση στοὺς μαθητὲς σχετικὰ μὲ τὴν πίστη τους. Τὰ προγράμματα αὐτὰ ἦταν ἐμπνευσμένα ἀπὸ τὴν ὀργάνωση ΑΡΙΓΚΑΤΟΥ, τὴν ὁποία ἡ Ἱερὰ Σύνοδος τῆς Ἐκκλησίας τῆς Ἑλλάδος κατέδειξε ὡς ἀσυμβίβαστη μὲ τὴν ὀρθόδοξη πίστη, μὲ τὸ ἀπὸ 27/10/2016 ἐγκύκλιο σημείωμα [2]. Ἡ ὡς ἄνω βουδιστικὴ ὀργάνωση μὲ συνεργάτες καὶ μέλη της στὴ συγγραφικὴ ὁμάδα κάποιους Ἕλληνες θεολόγους, συνέταξε τὸ ἐκπαιδευτικὸ πρόγραμμα γιὰ παιδιά, learning to leave together, «περιέχον προγράμματα ἔντονου θρησκευτικοῦ συγκρητισμοῦ», ὅπως ἀναφέρει ἡ Ἱερὰ Σύνοδος στὸ ὡς ἄνω ἐγκύκλιο σημείωμά της. Ἔμενε νὰ βρεθεῖ τὸ κατάλληλο πρόσωπο στὸ ὑπουργεῖο παιδείας, γιὰ νὰ προωθηθεῖ τὸ νέο μάθημα.

Τὸν Ἰανουάριο τοῦ 2011 δημοσιεύεται στὸ περιοδικὸ «Σύναξη» ἄρθρο τοῦ Σταύρου Γιαγκάζογλου μὲ τίτλο: «Ἡ φυσιογνωμία καὶ ὁ χαρακτήρας τοῦ Θρησκευτικοῦ μαθήματος. Ἡ Θρησκευτικὴ Ἀγωγὴ στὶς σύγχρονες Πολυπολιτισμικὲς κοινωνίες [3]». Στὸ ἄρθρο αὐτό, μεταξὺ ἄλλων γράφει ὁ ἀρθρογράφος: «Εἶναι ὄντως ἀνάγκη, λοιπόν, τὸ μάθημα θρησκευτικῶν νὰ ἀλλάξει φυσιογνωμία καὶ χαρακτήρα. Εἶναι ἀνάγκη ἡ θεολογία τῆς πολυπολιτισμικότητας ὄχι ἁπλῶς νὰ τὸ ἀγγίξει, ἀλλὰ νὰ τὸ διαπεράσει, ὥστε αὐτὸ τὸ ἴδιο νὰ γίνει πρωτοπόρο στὴ διαπολιτισμικὴ ἀγωγή».

Στὸ ὑπουργεῖο παιδείας ἐκείνη τὴν περίοδο βρισκόταν ἡ γνωστὴ γιὰ τὶς ἀνανεωτικὲς ἀπόψεις της στὰ θέματα τῆς Ἐκκλησίας, Ἄννα Διαμαντοπούλου. Τὰ «διαπολιτισμικὰ» προγράμματα τοῦ Γιαγκάζογλου καὶ τῆς Ἀριγκάτου μπῆκαν πιλοτικὰ σὲ πειραματικὰ σχολεῖα τὸ 2011 ἕως τὸ 2013, προμηνύοντας τὴν ἐξάπλωσή τους τὰ ἑπόμενα χρόνια σὲ ὅλα τὰ σχολεῖα. Παρότι δοκιμάστηκαν ἐπὶ δύο ἔτη, δὲν δημοσιεύθηκαν πορίσματα τῶν διδασκόντων ἀπὸ τὴν πιλοτικὴ ἐφαρμογὴ τῶν πολυθρησκευτικῶν προγραμμάτων.

Ἐν τῷ μεταξύ, τὴν ἴδια στιγμή, ἡ ΠΕΘ παλεύει στὸν ἀντίποδα, γιὰ τὴν ὑποχρεωτικότητα τοῦ ὀρθοδόξου μαθήματος καὶ τὴν ἀκύρωση τῆς ἐγκυκλίου Στυλιανίδη. Ἐκπαιδευτικοὶ ἀπὸ τὴν Κρήτη, μέλη τῆς ΠΕΘ προσέφυγαν στὸ Διοικητικὸ Ἐφετεῖο Χανίων κατὰ τῆς ἐγκυκλίου Στυλιανίδη, καὶ τὸ Δικαστήριο δικαίωσε τὶς θέσεις τους μὲ τὴν ὑπ’ ἄρ. 115/2012 ἀπόφαση τοῦ Διοικητικοῦ Ἐφετείου Χανίων, ἀκυρώνοντας τὴν ἐγκύκλιο τῶν ἐλεύθερων ἀπαλλαγῶν καὶ τονίζοντας ὅτι τὸ μάθημα ἐκ τῶν ἄρθρων 3 καὶ 16 παρ. 2 τοῦ Συντάγματος, ὀφείλει νὰ ἔχει ὀρθόδοξο χριστιανικὸ προσανατολισμὸ καὶ νὰ εἶναι ὑποχρεωτικὸ γιὰ ὅλους τοὺς Ὀρθόδοξους μαθητές, ἐνῶ οἱ ἑτερόδοξοι ἢ ἑτερόθρησκοι δικαιοῦνται ἀπαλλαγῆς ἀπὸ τὸ μάθημα, ἐπικαλούμενοι λόγους θρησκευτικῆς συνείδησης.

Τὰ ὄνειρα τῶν «καιριτῶν» φαίνονταν νὰ ναυαγοῦν, ὅμως δὲν τὸ βάζουν εὔκολα κάτω.

Ὁ Νίκος Φίλης, ἄνθρωπος μὲ ἐκπεφρασμένα ἀντιεκκλησιαστικὰ αἰσθήματα, βρέθηκε στὸ ὑπουργεῖο παιδείας στὰ τέλη τοῦ 2015 καὶ θέλησε χωρὶς καθυστέρηση νὰ κτυπήσει τὸ μάθημα τῶν θρησκευτικῶν, βρίσκοντας πρόθυμους συνεργάτες στὸν θεολογικὸ σύνδεσμο ΚΑΙΡΟΣ, οἱ ὁποῖοι ἔκτοτε ὡς βολικοί, ἔγιναν οἱ ἀποκλειστικοὶ συνομιλητὲς τοῦ Φίλη ἀπὸ τὸν χῶρο τῶν θεολόγων. Τὰ χρόνια ποὺ ἀκολούθησαν οἱ μαθητὲς τοῦ δημοτικοῦ διδάσκονταν τρομακτικὰ νεοεποχίτικα πράγματα, ἔβλεπαν εἰκόνες ὅπου ὁ Ἀρχάγγελος Γαβριὴλ παρέδιδε τὸ Κοράνι στὸν Μωάμεθ καὶ ἄλλα πολλά, στὰ ὁποῖα εἴχαμε ἀναφερθεῖ ἐκτενῶς ἐκείνη τὴν περίοδο καὶ ὅποιος ἀνατρέξει στὸ παρελθόν, μπορεῖ νὰ τὰ ἐντοπίσει.

Τὴν ἴδια περίοδο, οἱ μαθητὲς τῶν μειονοτικῶν σχολείων στὴ Θράκη ἐξακολουθοῦσαν νὰ διδάσκονται κατηχητικὸ μάθημα Κορανίου καὶ οἱ ρωμαιοκαθολικοὶ μαθητὲς τὸ ἀντίστοιχο κατηχητικὸ μάθημα παπισμοῦ. Οἱ Ὀρθόδοξοι, ὅμως, μαθητὲς ἦταν ὑποχρεωμένοι νὰ ὑφίστανται αὐτὴ τὴν ἀλλοίωση τῆς θρησκευτικῆς τους συνείδησης μὲ τὸν πολυθρησκευτικὸ ἀχταρμὰ ποὺ εἶχαν στὸ θρανίο τους, σὲ μία πλήρη κατάργηση τῆς συνταγματικῆς ἀρχῆς τῆς ἰσότητας.

Ἡ ἀντίδρασις τῶν χριστιανῶν στὰ θρησκευτικὰ τῶν Γιαγκάζογλου – Φίλη ἦταν ἄμεσος. Πρῶτος ὁ Ἀρχιεπίσκοπος Ἱερώνυμος τάραξε τὰ νερά, χαρακτηρίζοντας δημόσια τὰ προγράμματα ἀπαράδεκτα καὶ ἐπικίνδυνα [4]! Ἀκολούθησε πλειάδα Ἱεραρχῶν ποὺ ἐναντιώθηκαν στὰ νέα θρησκευτικά.

Ἡ Σύνοδος ἔλαβε ὁμόφωνη ἀπόφαση κατὰ τῶν προγραμμάτων καὶ τὰ ὀρθόδοξα σωματεῖα μὲ μπροστάρη τὴν ΠΕΘ καλοῦν τοὺς γονεῖς νὰ ἐπιστρέψουν στὸ ὑπουργεῖο τὰ βιβλία ὡς ἀπαράδεκτα! Παράλληλα, πραγματοποιοῦνται ἐνημερωτικὲς ἡμερίδες, συγκεντρώσεις διαμαρτυρίας καὶ δημοσιεύονται καταγγελτικὰ ἄρθρα στὸν Ὀρθόδοξο Τύπο καὶ σὲ ἄλλες ἐφημερίδες καὶ ἱστοτόπους, ποὺ συντηροῦν τὴν ἀντίδραση καὶ κρατοῦν ἐκπαιδευτικούς, γονεῖς καὶ μαθητὲς στὶς ἐπάλξεις.

Ταυτόχρονα, ἡ Ἱερὰ Μητρόπολη Πειραιῶς, ἡ ΠΕΘ, ἡ Ἑστία Πατερικῶν Μελετῶν, γονεῖς καὶ ἐκπαιδευτικοὶ καταθέτουν αἰτήσεις ἀκύρωσης στὸ ΣτΕ, τὸ ὁποῖο μὲ δύο ἱστορικὲς ἀποφάσεις τὴν  660/2018 καὶ 928/2018 τῆς Ὁλομέλειας τοῦ ΣτΕ, ἀκύρωσε τὰ πολυθρησκευτικὰ προγράμματα, κάνοντας μάλιστα λόγο γιὰ ἀθέμιτο προσηλυτισμὸ ἐναντίον τῶν Ὀρθοδόξων μαθητῶν!

Ἐν συνεχείᾳ ἦλθε ὁ κ. Γαβρόγλου στὸ ὑπουργεῖο, ὁ ὁποῖος μὲ περίσσευμα ἀντιδημοκρατικότητας ἄλλαξε τὰ ΦΕΚ τῶν προγραμμάτων σπουδῶν, διατηρώντας τὸν ἴδιο χαρακτήρα, ὥστε οἱ ἴδιοι φορεῖς ἀναγκάστηκαν νὰ προσφύγουν ἐκ νέου στὸ ΣτΕ τὸ ὁποῖο πάλι δικαίωσε τοὺς προσφεύγοντες μὲ τὶς ὑπ’ ἀρ. 1749/2019 καὶ 1750/2019 ἀποφάσεις τῆς Ὁλομέλειας.

Στὴ δεύτερη δίκη τῶν αἰτήσεων ἀκύρωσης, ἔκαναν παρέμβαση ὑπὲρ τῶν νέων θρησκευτικῶν ὁ θεολογικὸς σύνδεσμος ΚΑΙΡΟΣ καὶ ἡ Ἕνωση Ἀθέων, ἐνῶ παρενέβησαν καὶ ἡ Ἐκκλησία τῆς Ἑλλάδος καὶ ἡ Ἐκκλησία τῆς Κρήτης, κατὰ τῆς παρέμβασης τῆς ἕνωσης ἀθέων.

Μὲ τὶς ὡς ἄνω ἀποφάσεις, ἐκτὸς ἀπὸ τὸν ὀρθόδοξο χαρακτήρα καὶ τὴν ὑποχρεωτικότητα γιὰ τοὺς ὀρθοδόξους μαθητές, κατοχυρώθηκε καὶ τὸ δικαίωμα ἀπαλλαγῆς τῶν μὴ ὀρθοδόξων μαθητῶν, καθὼς καὶ ἐναλλακτικὸ μάθημα γιὰ αὐτούς, τὸ μάθημα τῆς ἠθικῆς.

Παρότι ἡ κυβέρνηση εἶχε ἀλλάξει καὶ ἡ τότε ὑπουργὸς παιδείας Κεραμέως προεκλογικὰ δεσμευόταν γιὰ τὴν τήρηση τῶν ἀποφάσεων τοῦ ΣτΕ γιὰ ἕνα ὁλόκληρο χρόνο ἀρνήθηκε παράνομα νὰ ἐφαρμόσει τὶς ἀποφάσεις, περιμένοντας ὡς τελευταία της ἐλπίδα τὴν ἀπόφαση τοῦ Εὐρωπαϊκοῦ Δικαστηρίου, στὸ ὁποῖο προσέφυγε ἡ ἕνωση ἀθέων καὶ παρενέβη ὑπέρ της τὸ γνωστὸ ἀνθελληνικὸ ΕΛΙΑΜΕΠ.

Τὸ Εὐρωπαϊκὸ Δικαστήριο ἔκρινε ὅτι ὡς πρὸς τὸ περιεχόμενό του τὸ μάθημα μπορεῖ νὰ εἶναι ὁμολογιακὸ καὶ δὲν ἀσχολήθηκε μὲ τὴν οὐσία τοῦ μαθήματος, ἀλλὰ μόνο μὲ τὸ δικαίωμα ἀπαλλαγῆς, τὸ ὁποῖο κατὰ τὴν κρίση τοῦ ὀφείλει νὰ διασφαλίζει τὸ Κράτος γιὰ ὅσους δὲν ἀνήκουν στὸ ἐπικρατοῦν θρήσκευμα.

Ἔπειτα ἀπὸ νέους ἀγῶνες, μὲ μήνυση κατὰ τῆς ὑπουργοῦ γιὰ παράβαση καθήκοντος, μὲ αἴτηση συμμόρφωσης στὸ ΣτΕ καὶ συνεχεῖς ἐνημερωτικὲς ἡμερίδες καὶ ἀρθρογραφία, ἀσκήθηκε ἡ πίεση, ὥστε τὸ ὑπουργεῖο νὰ ἀφαιρέσει τὰ κεφάλαια ποὺ ἀφοροῦν τὶς ἄλλες θρησκεῖες ἀπὸ τὰ βιβλία, πλὴν τῆς β’ γυμνασίου καὶ β’ λυκείου, ὅπου παρουσιάζονται θρησκειολογικὰ στοιχεῖα στὸ τέλος τοῦ βιβλίου, ὄχι ὅμως ἀνακατεμένα μὲ τὴν διδασκαλία τῆς ὀρθόδοξης πίστης, ὥστε νὰ προκαλεῖται σύγχυση. Ὡστόσο, παρέμεινε ὁ κοσμικὸς χαρακτήρας τῶν προγραμμάτων καὶ ἡ ἐσφαλμένη παιδαγωγικὰ ἀντιμετώπιση τῆς πίστης σὰν κάτι ποὺ οἱ μαθητὲς τὸ βλέπουν ἀπ’ ἔξω καὶ δὲν ἀνήκουν σὲ αὐτό.

Ὡστόσο, μὲ ὅλες αὐτὲς τὶς περιπέτειες ποὺ μὲ πολὺ συντομία ἐξιστορήσαμε, μποροῦμε νὰ ποῦμε ὅτι ὑπάρχει ἕνας βαθμὸς ἱκανοποίησης, ἂν καὶ τὰ προγράμματα δὲν εἶναι ὅπως θὰ ἐπιθυμούσαμε ἀκριβῶς.

Ὑπὸ τὸ πρῖσμα ὅλων αὐτῶν ποὺ ἀναφέραμε, μποροῦμε νὰ κατανοήσουμε τί ἐννοοῦν οἱ καθηγητὲς τῆς θεολογικῆς σχολῆς μὲ τὴν κατακλείδα τοῦ ψηφίσματος τῆς θεολογικῆς σχολῆς, ἡ ὁποία εἶναι ἡ ἑξῆς:

Τὸ Τμῆμα Θεολογίας καλεῖ τὸ Ὑπουργεῖο Παιδείας νὰ ἐπανεξετάσει τὴν ἐν λόγῳ ἀπόφαση. Προτείνουμε τὴ διαμόρφωση ἑνὸς Προγράμματος Σπουδῶν ποὺ θὰ διασφαλίζει τὸν θρησκευτικὸ ἐγγραμματισμὸ γιὰ τὸ σύνολο τῶν μαθητῶν, μὲ σεβασμὸ στὴν ἐλευθερία τῆς συνείδησης, ἀλλὰ χωρὶς νὰ θυσιάζεται ἡ ἐπιστημονικὴ πληρότητα καὶ ἡ κατανόηση τῆς θρησκευτικῆς διάστασης τοῦ ἀνθρώπινου βίου, ἀποφεύγοντας τὴν ἐπιστημονικὴ καὶ παιδαγωγικὴ σύγχυση ποὺ προκαλεῖ ἡ συγκεκριμένη ἀπόφαση.

Καταλαβαίνουμε, πλέον, ὅτι τὸ ψήφισμα τῆς θεολογικῆς σχολῆς δὲν βάλλει κατὰ τοῦ μαθήματος τῆς ἠθικῆς, ἀλλὰ κυρίως κατὰ τοῦ ὀρθόδοξου μαθήματος τῶν θρησκευτικῶν, τὸ ὁποῖο προτείνει νὰ ἀντικατασταθεῖ σὲ «μάθημα γιὰ ὅλους», στὴν οὐσία σὲ πολυθρησκευτικὸ μάθημα σύγχυσης, ὅπως ἀναφέρει σὲ σχετικὸ ἄρθρο του, ὁ μάχιμος θεολόγος Ἰωάννης Τάτσης [5]. Ὁ ἴδιος θεολόγος παρατηρεῖ ὅτι «οἱ τότε πρωτεργάτες τῆς ἐπιχείρησης μετάλλαξης τοῦ χριστιανικοῦ μαθήματος, εἶναι σήμερα μέλη ΔΕΠ τοῦ Τμήματος Θεολογίας τοῦ ΕΚΠΑ».

Δὲν εἶναι τυχαῖο ὅτι οἱ θεολογικὲς σχολὲς προώθησαν αὐτὰ τὰ προγράμματα σύγχυσης, σὲ ἀντίθεση μὲ τοὺς μάχιμους θεολόγους τῆς αἴθουσας, τὴν Ἐκκλησία καὶ σύσσωμα τὰ χριστιανικὰ σωματεῖα, τὰ ὁποῖα ἀποτελοῦνται ὡς ἐπὶ τὸ πλεῖστον ἀπὸ γονεῖς, οἱ ὁποῖοι ἔχουν ἄμεσο λόγο γιὰ τὸ περιεχόμενο τῆς διδασκαλίας ποὺ θὰ λάβουν τὰ παιδιά τους.

Μὲ ἄλλα λόγια, οἱ θεολόγοι τοῦ Καιροῦ ἐπιμένουν μετὰ ἀπὸ τόσες δικαστικὲς ἀποφάσεις νὰ ἀλλάξει ὁ χαρακτήρας τοῦ μαθήματος, ὑποσκάπτοντας ταυτόχρονα τὴν εὐκαιρία τὸ μάθημα τῆς ἠθικῆς νὰ ἀνατεθεῖ σὲ θεολόγους. Τὸ ὑπουργεῖο θὰ μποροῦσε νὰ ἐπικαλεστεῖ αὐτὸ τὸ ψήφισμα, γιὰ νὰ ἀποκλείσει τοὺς θεολόγους, ἐπειδὴ ἀπορρίπτουν τὸ μάθημα.

Τὸ μάθημα τῆς Ἠθικῆς

Καὶ πᾶμε τώρα νὰ δοῦμε ἐν συντομίᾳ τὸ ἴδιο τὸ μάθημα τῆς ἠθικῆς, μὲ τὰ στοιχεῖα ποὺ γνωρίζουμε πρὸς τὸ παρὸν ἀπὸ τὰ προγράμματα ποὺ ἔχουν δημοσιευθεῖ σὲ ΦΕΚ καὶ ἀπὸ πληροφορίες ποὺ ἔχουν διαρρεύσει ἀπὸ τὸ ὑπουργεῖο καὶ τοὺς συντάξαντες καθηγητές.

Τὸ μάθημα θὰ διδάσκει ἕνα ἠθικὸ ἀξιακὸ πλαίσιο τοῦ βίου, θρησκευτικὰ ἀποχρωματισμένο. Πρόκειται γιὰ μία φιλοσοφικὴ Ἠθική, ἡ ὁποία, ὅπως σημειώνει σὲ ἄρθρο του [6] ὁ πρόεδρος τῆς ΠΕΘ, Ἡρακλῆς Ρεράκης, «δὲν ἐφαρμόστηκε οὔτε δοκιμάστηκε ποτέ, διότι ὄντως, εἶναι ἀνεφάρμοστες φιλοσοφικὲς ἰδέες ἠθικῆς».  Γιὰ ἐμᾶς τοὺς χριστιανούς, ἡ ἠθικὴ εἶναι συνυφασμένη μὲ τὴν πίστη καὶ δὲν μποροῦμε νὰ κατανοήσουμε μία ἠθικὴ χωρὶς Θεό.

Ἐπειδή, ὅμως, καὶ ἡ λεγόμενη ἠθικὴ τῶν ἀθέων καὶ ἀθρήσκων ἔχει ἐπιρροὲς ἀπὸ τὶς θρησκεῖες, τὸ μάθημα τῆς ἠθικῆς θὰ ἔχει καὶ θρησκευτικὰ στοιχεῖα ἠθικῆς, διαφόρων θρησκειῶν μὲ οὐδετερόθρησκο πρόσημο. Γιὰ αὐτὸ καὶ στὴ σύνταξη τῶν προγραμμάτων σπουδῶν τοῦ μαθήματος συμμετεῖχαν καὶ θεολόγοι σὲ ποσοστὸ 30%. Μέχρι στιγμῆς, ἀπὸ τὶς πληροφορίες μας, φαίνεται ὅτι τὸ μάθημα θὰ τὸ διδάσκουν θεολόγοι. Χωρίς, ὅμως, ἀκόμα νὰ εἶναι σίγουρο.

Θὰ διδάσκεται σὲ τάξεις, ὅπου οἱ ἀπαλλαγὲς εἶναι πάνω ἀπὸ 10, ὥστε νὰ δημιουργεῖται ἕνα σχολικὸ τμῆμα. Ἑπομένως, στὰ περισσότερα σχολεῖα δὲν θὰ διδάσκεται, ἂν συνεχιστοῦν τὰ μέχρι σήμερα δεδομένα. Διότι σύμφωνα μὲ τὰ στατιστικὰ στοιχεῖα, οἱ ἀπαλλαγὲς ἀπὸ  τὸ ὀρθόδοξο μάθημα τῶν θρησκευτικῶν βρίσκονται σταθερὰ σὲ ποσοστὸ κάτω τοῦ 1% στὸ μαθητικὸ σύνολο τῆς χώρας, ποὺ σημαίνει ὅτι τὸ μάθημα τῆς ἠθικῆς θὰ ἀφορᾶ αὐτὸ τῶν ἀριθμὸ τῶν μαθητῶν, ἐνῶ τὸ μάθημα τῶν θρησκευτικῶν θὰ ἀφορᾶ τὸ ὑπόλοιπο 99%!

Προσοχή! Δὲν δημιουργοῦνται δύο μαθήματα ἐπιλογῆς, δηλαδὴ θρησκευτικὰ ἢ ἠθική, ὅπως γίνεται μὲ τὶς ξένες γλῶσσες, γερμανικὰ ἢ γαλλικά. Δὲν θὰ δοθεῖ φυλλάδιο ἐπιλογῆς στὰ παιδιά. Ἂν γίνει κάτι τέτοιο, προφανῶς ἡ διεύθυνση τοῦ σχολείου παρανομεῖ καὶ θὰ πρέπει νὰ καταγγελθεῖ, ὥστε νὰ ἀσκηθεῖ πειθαρχικὴ δίωξη.

Θὰ δίνονται στὴν ἀρχὴ τῆς χρονιᾶς οἱ ἀπαλλαγὲς σὲ ὅσους τὶς δικαιοῦνται καὶ ἔπειτα ἂν συγκεντρώνεται ὁ ἀριθμὸς τῶν 10 μαθητῶν θὰ συγκροτεῖται τμῆμα, ὅπου θὰ διδάσκεται ἠθική.

Προφανῶς θὰ θέλαμε τὸ μάθημα τῶν θρησκευτικῶν νὰ εἶναι γιὰ ὅλους καὶ νὰ μὴ ἀπαλλάσσεται οὔτε τὸ 1%. Ὅμως, τὸ ζήτημα τῶν ἀπαλλαγῶν εἶναι κάτι ποὺ ἔχει παγιωθεῖ τόσο σὲ ἐπίπεδο ΣτΕ ὅσο καὶ σὲ ἐπίπεδο ΕΔΔΑ. Αὐτὸ ποὺ πρέπει νὰ τονίσουμε, γιὰ νὰ μὴ ὑπάρξει παρανόηση καὶ γίνει ἐκμετάλλευση αὐτῆς τῆς παρανόησης ἀπὸ κάποιους διευθυντές, εἶναι ὅτι δὲν καθιερώνεται ὡς ὑποχρεωτικὸ τὸ μάθημα τῆς ἠθικῆς. Αὐτοὶ ποὺ μέχρι τώρα ἔπαιρναν ἀπαλλαγὴ ἀπὸ τὸ μάθημα, ἀντὶ νὰ περιφέρονται στὸ σχολεῖο, θὰ κάνουν ἕνα ἄλλο μάθημα. Τίποτα περισσότερο, τίποτα λιγότερο.

Θὰ ὠφεληθοῦν τὰ παιδιά, τὰ ὁποῖα θὰ διδάσκωνται ἠθικήν;

Ἡ χωρὶς Θεὸ ἠθικὴ δοκιμάστηκε τὸν προηγούμενο αἰώνα ἀφήνοντας ἑκατομμύρια βασανισμένους καὶ σφαγιασμένους ἀντιφρονοῦντες στὰ ὀρθόδοξα κράτη τῆς πρώην Σοβιετικῆς Ἕνωσης καὶ τῶν Βαλκανίων. Ἀλλὰ δοκιμάζεται καὶ σήμερα στὴ λεγόμενη λαϊκὴ δημοκρατία τῆς Κίνας, στὴ Βόρεια Κορέα καὶ ὅποια καθεστῶτα ἔμειναν σὲ αὐτὴ τὴν κατεύθυνση. Δοκιμάζεται καὶ στὴν ἀμοραλιστικὴ Δύση ποὺ ἀπηυδισμένη ἀπὸ τὴν διαστροφὴ τοῦ χριστιανισμοῦ ποὺ λέγεται παπισμὸς καὶ προτεσταντισμός, κατέληξε στὸ μῖσος κατὰ τοῦ Χριστοῦ καὶ στὴν υἱοθέτηση κάθε ἀντιχριστιανικῆς ἠθικῆς, τοῦ ἀποκρυφισμοῦ, ἀκόμα καὶ τοῦ ἀπροκάλυπτου σατανισμοῦ.

Ἀντιθέτως, τὸ χριστιανικὸ μάθημα τῶν θρησκευτικῶν σύμφωνα μὲ ὅλες τὶς στατιστικές, ἀναπτύσσει τὴν λεγόμενη ἐνσυναίσθηση τῶν παιδιῶν, μία λέξη ποὺ ἔγινε μόδα τὰ τελευταῖα χρόνια, καὶ οὐσιαστικὰ ἀποτελεῖ περιγραφὴ τῆς διδασκαλίας τοῦ Χριστοῦ περὶ τῆς συμπεριφορᾶς ἀπέναντι στὸν πλησίον, τὸ νὰ θέτει δηλαδὴ ὁ καθένας τὸν ἑαυτό του στὴ θέση τοῦ ἄλλου.

Ἂν θέλουμε τὰ παιδιὰ νὰ γίνουν ἠθικοὶ ἄνθρωποι, θὰ πρέπει πρῶτα νὰ κατανοήσουν ὅτι ὁ διπλανὸς εἶναι ἕνας πολύτιμος ἄνθρωπος σὲ κάθε ἔμφασή του. Εἶναι ὁ Χριστός, ὅπως μᾶς λέει τὸ Εὐαγγέλιο τῆς Κρίσεως. Αὐτὸς ὁ πολύτιμος ἄνθρωπος εἶναι ὁ Χριστὸς εἴτε εἶναι ἔμβρυο, εἴτε γεννημένο παιδί, εἴτε νέος, εἴτε ἡλικιωμένος, εἴτε ἕνας νεκρός.

Ἴσως γιὰ αὐτὸ καὶ ὁ Χριστὸς πέρασε σὲ ὅλα τὰ στάδια τοῦ ἀνθρώπου. Κυοφορήθηκε, ἔζησε ὡς παιδί, ὡς ἐνήλικας καὶ ὑπῆρξε μέχρι καὶ νεκρὸς γιὰ τρεῖς ἡμέρες. Γιὰ αὐτὸ ἡ χριστιανικὴ ἠθικὴ σέβεται καὶ τὸ ἔμβρυο καὶ δὲν τὸ κατακρεουργεῖ, σέβεται τὸ παιδὶ καὶ δὲν τὸ κακοποιεῖ, σέβεται τὸν ἐνήλικα καὶ δὲν τὸν κακομεταχειρίζεται, σέβεται καὶ τὸν νεκρὸ καὶ δὲν τὸν καίει.

Ὅλες οἱ μόδες, ἀπὸ τὶς ἀμβλώσεις μέχρι τὴν καύση τῶν νεκρῶν εἶναι ἡ νέα ἠθικὴ χωρὶς Χριστό, ὅπου ὁ ἄνθρωπος εἶναι ἕνα ἐξελιγμένο ζῶο, στὸ ὁποῖο ὁ σεβασμὸς καὶ ἡ ἀγάπη δίνονται μόνο ὑπὸ προϋποθέσεις.

Ἡ ἠθικὴ ἐπηρεάζει τὴ ζωὴ τοῦ ἀνθρώπου καὶ κατ’ ἐπέκταση τὴν κοινωνία. Ὅμως, «χωρὶς Θεό, ὅλα ἐπιτρέπονται», ὅπως ἔχει περιγράψει ὁ Ντοστογιέφσκι στὸ ἔργο του «ἀδελφοὶ Καραμαζώφ». Ἐκεῖνο τὸ χαλινάρι ποὺ κρατάει τὸν ἄνθρωπο, εἶναι ἡ θρησκευτικὴ συνείδηση, ὥστε νὰ ἀποφεύγει τὴν ἀδικία γνωρίζοντας ὅτι θὰ λογοδοτήσει στὸν Θεό. Ὅσο πιὸ χαλαρὴ εἶναι ἡ σχέση τοῦ ἀνθρώπου μὲ τὴν πίστη, τόσο πιὸ εὔκολα ξεχνάει αὐτὴ τὴ λογοδοσία, καὶ ἑπομένως πιὸ εὔκολα ἀδικεῖ, παρανομεῖ ἢ ἁπλῶς δὲν κάνει τὸ καλὸ στὸν συνάνθρωπό του.

Ἑπομένως ἡ ἠθικὴ χωρὶς αὐτὸ τὸν φόβο τῆς λογοδοσίας εἶναι ἁπλῶς θεωρίες καὶ δὲν ἐπηρεάζει τὸν ἄνθρωπο στὴν οὐσία του. Θὰ ἀντιτείνει κάποιος ὅτι καὶ ἐμεῖς οἱ χριστιανοὶ  ἀδικοῦμε  καὶ  κάνουμε  πρά­γματα ἀνήθικα. Αὐτὸ δὲν ἔχει νὰ κάνει ὅμως μὲ τὴ δύναμη τῆς πίστης, ἀλλὰ ἢ τὴν ἐλλιπῆ κατήχηση ἢ τὴν πνευματικὴ ἐπιπολαιότητα ἢ τὴν αἰχμαλωσία τῶν παθῶν, ἡ ὁποία δὲν μᾶς ἐπιτρέπει πάντοτε νὰ πράττουμε κατὰ συνείδηση ἢ μᾶς κάνει νὰ δικαιολογοῦμε μέσα μας τὸ κακό, γιὰ νὰ ἡσυχάσουμε τὴ συνείδησή μας. Σὲ κάθε περίπτωση, ἡ ἔλλειψη ὀρθῆς κατήχησης καὶ ἡ ἐπιπόλαιη λήθη τῆς λογοδοσίας στὸν Θεό, εἶναι καὶ ἐδῶ ὁ παράγοντας ποὺ μᾶς κάνει νὰ παραβαίνουμε τοὺς κανόνες τῆς ἠθικῆς, ὅπως τοὺς ἔθεσε ὁ ἴδιος ὁ Χριστός. Ἡ θεραπεία εἶναι συνεχὴς μελέτη τῶν Γραφῶν καὶ τῶν Πατέρων καὶ ἡ μνήμη θανάτου. Δηλαδὴ ἡ ὀρθόδοξη κατήχηση, ἡ συνεχὴς μελέτη τῆς ἠθικῆς ποὺ δίδαξε ὁ Χριστός.

Ἡ γνώμη μας, λοιπόν, εἶναι ὅτι δὲν θὰ ἐπηρεάσει οὐσιαστικὰ τὸ μάθημα τῆς ἠθικῆς τοὺς μαθητὲς ποὺ θὰ λάβουν ἀπαλλαγὴ ἀπὸ τὰ θρησκευτικά, ἀλλὰ ἴσως εἶναι ἕνας ἀποτρεπτικὸς παράγοντας νὰ πάρουν ἀπαλλαγή, γιατί τὸ νὰ «γλυτώνουν» ἕνα μάθημα, ἦταν ἕνα κίνητρο, γιὰ νὰ λάβουν ἀπαλλαγὴ ἀπὸ τὰ θρησκευτικά.

Θὰ ὠφελοῦσε ἀντὶ νὰ ὑπάρχουν δύο μαθήματα, νὰ υἱοθετηθεῖ ἡ πρόταση τῆς θεολογικῆς σχολῆς γιὰ ἕνα μάθημα πολυθρησκευτικοῦ ἐγγραμματισμοῦ;

Θὰ ἐκφράσω μία προσωπικὴ ἄποψη, ὅτι εἶναι προτιμότερο νὰ μὴ διδάσκονται τὰ παιδιὰ καθόλου θρησκευτικά, ἀπὸ τὸ νὰ διδάσκονται τὸ συγκρητιστικὸ μάθημα τῆς ΑΡΙΓΚΑΤΟΥ καὶ νὰ λάβουν ἀπὸ τὴν παιδική τους ἡλικία τὸ οἰκουμενιστικὸ δηλητήριο, πρὶν ἀναπτύξουν τὰ ὀρθόδοξα ἀντισώματα μέσα ἀπὸ τὴν ὀρθὴ κατήχηση καὶ τὴ βίωση τῆς ὀρθοπραξίας.

Σημειώσεις:

[1]  Ἐγκύκλιος ὙπΕΠΘ 104071/Γ2/4-8-2008 Ἐγκύκλιος ὙπΕΠΘ Φ12/977/109744/Γ1/26-8-2008 καὶ μὲ θέμα: Ρύθμιση μαθητικῶν θεμάτων. [2] Ἐγκύκλιον Σημείωμα Διαρκοῦς Ἱερᾶς Συνόδου τῆς Ἐκκλησίας τῆς Ἑλλάδος ἀρ. πρωτ. 5143/2333/27-10-2016 μὲ θέμα: «Περὶ τοῦ ἱδρύματος Arigatou». [3] Γιαγκάζογλου Σταῦρος «Ἡ φυσιογνωμία καὶ ὁ χαρακτήρας τοῦ θρησκευτικοῦ μαθήματος. Ἡ θρησκευτικὴ ἀγωγὴ στὶς σύγχρονες πολυπολιτισμικὲς κοινωνίες». Σύναξη, 93,39-52. [4] Ἱερώνυμος: Ἀπαράδεκτα καὶ ἐπικίνδυνα τὰ Θρησκευτικὰ τοῦ Φίλη protothema.gr [5]   Θεολογικές ανησυχίες για το μάθημα Ηθικής , thriskeftika.blogspot.com [6] Θέλουμε αναμόρφωση των Προγραμμάτων της Ηθικής αλλά όχι θρησκειολογία!

orthodoxostypos

Δείτε και την ομιλία -Ἐνημέρωση περί τοῦ μαθήματος Ἠθικῆς στά σχολεία