Όλα τα είχαμε, το Halloween μας έλειπε!

ΟΛΑ ΤΑ ΕΙΧΑΜΕ, ΤΟ HALLOWEEN ΜΑΣ ΕΛΕΙΠΕ!

Γράφει ο Στυλιανός Καβάζης

Όταν η προοδευτικότητα επιχειρεί να γίνει θεολογικό άλλοθι και η Ορθόδοξη παράδοση υποχωρεί μπροστά στις σύγχρονες πολιτισμικές μόδες…

Ο γνωστός προοδευτικός influencer ιερέας εκ Κρήτης ξαναχτύπησε! Αυτή τη φορά ανέλαβε να μας εξηγήσει ότι το Halloween δεν είναι και τόσο κακό όσο ορισμένοι το παρουσιάζουν. Μας μίλησε για κελτικές καταβολές, αρχαία διονυσιακά δρώμενα, ιστορικές επιμειξίες, λαογραφικές παραδόσεις και, φυσικά, για την ανάγκη να μη δαιμονοποιούμε ό,τι απλώς δεν ταιριάζει στην αισθητική μας.

Όπως ήταν αναμενόμενο, ακολούθησαν οι γνωστές επευφημίες από τους πιστούς ακόλουθους του συγκεκριμένου προοδευτικού αφηγήματος. Ένα ακροατήριο που, σε μεγάλο βαθμό, αντιμετωπίζει την Ορθόδοξη παράδοση περισσότερο ως κάτι που μπορεί να επιλέγει και να απορρίπτει κατά βούληση, παρά ως μια ζωντανή εκκλησιαστική παρακαταθήκη με συγκεκριμένα πνευματικά κριτήρια.

Ας αφήσουμε, όμως, τις φιλοφρονήσεις και ας περάσουμε στην ουσία. Καταρχάς, κανείς σοβαρός άνθρωπος δεν ισχυρίζεται ότι ένα παιδί που φοράει μια τρομακτική στολή συμμετέχει αυτομάτως σε κάποια σατανιστική τελετουργία. Η υπερβολή και η άκριτη κινδυνολογία δεν αποτελούν θεολογικά επιχειρήματα. Όμως, από την απόρριψη της υπερβολής μέχρι τον εξωραϊσμό ενός εθίμου υπάρχει τεράστια απόσταση,εδώ ακριβώς αρχίζει το πρόβλημα της συγκεκριμένης προσέγγισης. Το ότι ένα έθιμο έχει αρχαίες καταβολές δεν του προσδίδει αυτομάτως πνευματική αξία. Το ότι επιβίωσε μέσα στους αιώνες δεν σημαίνει ότι η Εκκλησία το ενέκρινε όπως και το ότι ένα πολιτισμικό στοιχείο ενσωματώθηκε στη λαϊκή παράδοση δεν σημαίνει ότι απέκτησε αυτομάτως χριστιανικό περιεχόμενο.

Ο συγκεκριμένος ιερέας σε μια από τις συνηθισμένες υπεραπλούστευσεις του επικαλείται τον Άγιο Γεώργιο τον Μεθυστή και τη σύνδεση του εορτασμού του με παλαιότερα διονυσιακά δρώμενα. Αναφέρεται επίσης στην παράσταση του Αγίου Γεωργίου ως δρακοκτόνου και στα αρχαία μυθολογικά μοτίβα. Μόνο που εδώ υπάρχει μια θεμελιώδης σύγχυση άλλο η πρόσληψη και ο μετασχηματισμός ενός πολιτισμικού συμβολισμού μέσα στη χριστιανική παράδοση και άλλο η διατήρηση μιας προχριστιανικής θρησκευτικής πρακτικής. Η Εκκλησία δεν υιοθέτησε τη διονυσιακή λατρεία επειδή σε ορισμένες περιοχές διατηρήθηκαν έθιμα που σχετίζονται με τον οίνο. Ούτε η αξιοποίηση ενός μυθολογικού συμβολισμού από τη χριστιανική εικονογραφία συνιστά αποδοχή της αρχαίας θρησκείας. Η Εκκλησία δεν βάπτισε χριστιανικό οτιδήποτε προϋπήρχε του Χριστού. Διέκρινε, μεταμόρφωσε όπου ήταν δυνατόν και απέρριψε ό,τι ήταν ασύμβατο με την πίστη της.

Ωστόσο εδώ προκύπτει ένα ακόμη ζήτημα, το οποίο ένας Ορθόδοξος κληρικός ο οποίος υποτίθεται ότι είναι και διαβασμένος (εκτός από ξυρισμένος) θα όφειλε να γνωρίζει πολύ καλά.Τι συμβαίνει, άραγε, με τις Απόκριες; Η Ορθόδοξη Εκκλησία έχει διαχρονικά εκφράσει σοβαρές επιφυλάξεις απέναντι σε συγκεκριμένες μορφές αποκριάτικης μεταμφίεσης, ακριβώς εξαιτίας των προχριστιανικών, παγανιστικών καταβολών και των συμβολισμών Πόσο μάλλον όταν πρόκειται για έθιμα που εντάσσονται στη δική μας ιστορική και λαογραφική παράδοση.

Εάν, λοιπόν, ακόμη και απέναντι σε στοιχεία της δικής μας προχριστιανικής πολιτισμικής κληρονομιάς η Εκκλησία διατηρεί σοβαρές θεολογικές επιφυλάξεις, με ποια λογική ένας Ορθόδοξος ιερέας επιχειρεί να εξωραΐσει ένα αντίστοιχο ξενόφερτο πολιτισμικό φαινόμενο, επικαλούμενος την ιστορική του καταγωγή και τη λαογραφική του εξέλιξη; Θα περίμενε κανείς τουλάχιστον να γνωρίζει ότι η ιστορική προέλευση ενός εθίμου δεν αποτελεί κριτήριο εκκλησιαστικής αποδοχής του. Η θεολογική αξιολόγηση δεν γίνεται με γεωγραφικούς όρους, ούτε με βάση το αν ένα έθιμο είναι δικό μας ή εισαγόμενο αλλά με βάση το περιεχόμενο, τους συμβολισμούς και την πνευματική του κατεύθυνση.

Αυτή ακριβώς είναι η διάκριση που φαίνεται να απουσιάζει από τη συγκεκριμένη τοποθέτηση.

Όσο για το αφέλες επιχείρημα ότι το Halloween συνδέεται με τη γιορτή των Αγίων Πάντων, αρκεί να θυμίσουμε ότι η ετυμολογική προέλευση του All Hallows' Eve δεν μετατρέπει τη σημερινή εμπορική και πολιτισμική εκδοχή του σε ορθόδοξη εορτή. Η ιστορική συνύπαρξη δύο παραδόσεων δεν συνεπάγεται θεολογική ταύτιση.

Όπως βέβαια και το επιχείρημα της αμερικανοποίησης είναι εξίσου αδύναμο. Το ότι έχουμε υιοθετήσει αμέτρητα στοιχεία της αμερικανικής κουλτούρας στην καθημερινότητά μας δεν σημαίνει ότι οφείλουμε να αποδεχόμαστε κάθε νέα πολιτισμική εισαγωγή. Από πότε οι προηγούμενοι συμβιβασμοί αποτελούν επιχείρημα υπέρ των επόμενων; Εκείνο, όμως, που με προβληματίζει περισσότερο είναι η ευρύτερη νοοτροπία που αποκαλύπτεται πίσω από τέτοιες απερίσκεπτες τοποθετήσεις.

Έχουμε φτάσει στο σημείο να θεωρείται σχεδόν αυτονόητο θεολογικό προσόν η αμφισβήτηση κάθε παραδοσιακής ευαισθησίας. Όποιος εκφράζει επιφυλάξεις χαρακτηρίζεται εύκολα φοβικός, οπισθοδρομικός ή σκοταδιστής, ενώ όποιος εξωραΐζει κάθε σύγχρονο πολιτισμικό φαινόμενο παρουσιάζεται ως φορέας μιας δήθεν ανοιχτής και προοδευτικής Εκκλησίας.

Μόνο που η Εκκλησία δεν είναι διαγωνισμός δημοφιλίας και η αλήθεια της δεν μετριέται με τα χειροκροτήματα των ακολούθων της.

Ο Ορθόδοξος ιερέας ασφαλώς έχει δικαίωμα να διατυπώνει την προσωπική του άποψη. Έχει όμως και ευθύνη απέναντι στην εκκλησιαστική παράδοση, την οποία δεν μπορεί να επικαλείται επιλεκτικά. Δεν είναι απλώς ένας κοινωνικός σχολιαστής που αναζητά ιστορικά άλλοθι για κάθε σύγχρονη μόδα. Είναι λειτουργός της Εκκλησίας και οφείλει να γνωρίζει τη διαφορά ανάμεσα στην πολιτισμική περιγραφή και στη θεολογική αξιολόγηση.

Η Ορθοδοξία δεν φοβάται τον πολιτισμό, ούτε χρειάζεται να απομονωθεί από την κοινωνία. Μπορεί να συνομιλεί με τον κόσμο, να κατανοεί τις μεταβολές του και να προσεγγίζει με αγάπη κάθε άνθρωπο, χωρίς να υποτάσσει την πνευματική της ταυτότητα στις απαιτήσεις της εποχής. Η αγάπη προς τον άνθρωπο δεν συνεπάγεται άνευ όρων αποδοχή κάθε πρακτικής. Η κατανόηση δεν σημαίνει επιδοκιμασία και η ποιμαντική επιείκεια δεν πρέπει να μετατρέπεται σε θεολογικό σχετικισμό.

Τέλος επειδή όλα αυτά δεν είναι απλώς θεωρητικές συζητήσεις, αξίζει να θυμηθούμε τι ξημερώνει. Αύριο, 3 Νοεμβρίου, η Ορθόδοξη Εκκλησία τιμά την Ανακομιδή των Ιερών Λειψάνων του Αγίου Μεγαλομάρτυρος Γεωργίου του Τροπαιοφόρου και την ανάμνηση των εγκαινίων του ιστορικού ναού του στη Λύδδα της Ιόππης. Στη φωτογραφία βλέπουμε τον ιερό τάφο του Αγίου στη Λύδδα, έναν τόπο προσκυνήματος που μυροβλήζει ακατάπαυστα μέχρι και σήμερα. Έναν τόπο όπου η μνήμη του Μεγαλομάρτυρος παραμένει ζωντανή, εκεί όπου η Εκκλησία τιμά τα ιερά λείψανα εκείνου που έχυσε το αίμα του για την αγάπη του Χριστού.

Μια τέτοια παραμονή εορτής το ελάχιστο που θα θα περίμενε κανείς από έναν Ορθόδοξο ιερέα να στρέψει τον λόγο του στον Άγιο Γεώργιο, στο μαρτύριό του, στην τιμή των ιερών λειψάνων, στη δύναμη της πίστεως και στην ανάγκη να κρατήσουμε ζωντανή την πνευματική μας κληρονομιά. Να θυμίσει στους ανθρώπους ότι η Ορθοδοξία δεν είναι ένα σύνολο λαογραφικών συνηθειών, αλλά τρόπος ζωής, αγώνας και μαρτυρία Χριστού. Αντί γι' αυτό, βρισκόμαστε να διαβάζουμε εκτενείς αναλύσεις για το Halloween και να παρακολουθούμε μια προσπάθεια εξωραϊσμού του, με επιχειρήματα που περισσότερο θυμίζουν πολιτισμική αποδόμηση παρά ποιμαντικό λόγο. Δυστυχώς, αυτά είναι τα σημεία των καιρών. Όταν έχουμε μπροστά μας τον τάφο ενός Μεγαλομάρτυρος που έδωσε τη ζωή του για τον Χριστό και επιλέγουμε να αναλωνόμαστε στο πώς θα συμφιλιώσουμε την Ορθοδοξία με το Halloween, τελικά το μεγαλύτερο πρόβλημα δεν είναι οι μεταμφιέσεις, αλλά η δική μας απώλεια πνευματικού προσανατολισμού.

………………………………….

Αύριο τιμούμε τον Άγιο Γεώργιο. Ίσως είναι καιρός να θυμηθούμε ξανά τι σημαίνει να είσαι Ορθόδοξος, πριν αναζητήσουμε τρόπους να γίνουμε αρεστοί σε έναν κόσμο που έχει ξεχάσει τι αξίζει να τιμά. Είθε ο Άγιος Μεγαλομάρτυς Γεώργιος ο Τροπαιοφόρος, με τις πρεσβείες του, να μας φωτίζει, να μας ενισχύει στην πίστη, να προστατεύει τις οικογένειές μας και να σκεπάζει την πατρίδα μας. Να μας χαρίζει διάκριση, πνευματική εγρήγορση και δύναμη, ώστε να κρατούμε ανόθευτη την πίστη που παραλάβαμε και να μη συγχέουμε ποτέ το πρόσκαιρο με το αιώνιο.

Χρόνια πολλά σε όλους όσοι τιμούν τη μνήμη του Αγίου μας! Άγιε Μεγαλομάρτυς Γεώργιε, πρέσβευε υπέρ ημών

facebook