“Δὲν εἶναι καθόλου ἔτσι τὰ πράγματα, Σεβασμιώτατε!”

“Δὲν εἶναι καθόλου ἔτσι τὰ πράγματα, Σεβασμιώτατε!”

Τοῦ κ. Νικολάου Ρωμανοῦ, ἐκπαιδευτικοῦ

  Ὅπως φαίνεται σὲ βίντεο ποὺ κυκλοφορεῖ στὸ YouTube, ὁ Σεβασμιώτατος Μητροπολίτης Περιστερίου Γρηγόριος, ὑπέπεσε σὲ ἕνα σοβαρὸ ἀτόπημα κατὰ τὸ κήρυγμά του, κατὰ τὴν ἑορτὴ τοῦ Ἁγίου Γρηγορίου τοῦ Θεολόγου. Ὑποστήριξε ὅτι οἱ Λατίνοι, μετὰ ἀπὸ 1.600 χρόνια, ἄρχισαν νὰ συνειδητοποιοῦν τὸ λάθος τους καὶ γι’ αὐτό, ὅταν συμμετέχουν σὲ ἐκδηλώσεις μὲ Ὀρθοδόξους, ἀπαγγέλλουν τὸ Σύμβολο τῆς Πίστεως χωρὶς τὸ filioque — ἕνα Σύμβολο ποὺ καθορίστηκε σὲ μεγάλο βαθμὸ ἀπὸ τοὺς θεολογικοὺς λόγους τοῦ Ἁγίου Γρηγορίου τοῦ Ναζιανζηνοῦ.

  Ἐκεῖνο ὅμως ποὺ δὲν τόνισε ὁ Σεβασμιώτατος εἶναι ὅτι οἱ Λατίνοι πάντοτε, ὅταν συμμετέχουν σὲ συμπροσευχὲς μὲ τὶς Ἀνατολικὲς Ἐκκλησίες —ὅπως μᾶς ἀποκαλοῦν ὑποτιμητικὰ (σημειώνω «ὑποτιμητικὰ» γιατί μᾶς συγκαταλέγουν μαζὶ μὲ τοὺς Οὐνίτες, Μονοφυσίτες καὶ Νεστοριανοὺς)— ἀπαγγέλλουν τὸ Σύμβολο τῆς Πίστεως χωρὶς τὴν αἱρετικὴ προσθήκη τοῦ filioque. Στὶς λατινικὲς ἐκκλησίες, καθὼς καὶ σὲ ὅλες τὶς δυτικὲς γλῶσσες, εἶναι αὐτονόητο ὅτι τὸ ἀπαγγέλλουν μὲ τὸ filioque.

  Ἐπιπλέον, θὰ πρέπει νὰ γνωρίζει τὸ ὀρθόδοξο ποίμνιο ὅτι στὴ Δύση ὑπάρχουν πολλὲς μελέτες ποὺ ἐπιχειροῦν νὰ ἀποδώσουν στοὺς Ἕλληνες Πατέρες μία ἐνεργητικὴ σχέση Υἱοῦ καὶ Πνεύματος, τὸ λεγόμενο «ὀρθόδοξο filioque». Ἔτσι, οἱ Λατίνοι ἀναζητοῦν πατερικὰ χωρία, ἀπομονώνοντάς τα ἀπὸ τὸ περικείμενό τους, προκειμένου νὰ δικαιολογήσουν τὸ filioque ὡς πατερικό. Ὅπου συναντοῦν τὴ φράση «διὰ τοῦ Υἱοῦ τὸ Ἅγιο Πνεῦμα», τὴν ἑρμηνεύουν ὡς αἰτιακὴ σχέση μεταξύ τοῦ Υἱοῦ καὶ τοῦ Ἁγίου Πνεύματος. Δὲν κατανοοῦν τὴν ἀνωτέρω φράση χριστολογικὰ —δηλαδὴ ὅτι ὁ Υἱός, ὡς ἔνσαρκος καὶ πλήρης τῶν ἀκτίστων δυνάμεων τοῦ Ἁγίου Πνεύματος, φανερώνει τὸν Πατέρα ἐν Ἁγίῳ Πνεύματι, ὅπως ἔπρεπε— ἀλλὰ τὴν προσεγγίζουν προσδίδοντάς της θεολογικὴ διάσταση. Ἀντιθέτως, ἡ ὀρθόδοξη παράδοση διδάσκει ὅτι τὸ Ἅγιο Πνεῦμα δὲν σχετίζεται αἰτιακὰ μὲ τὸν Υἱό, καθότι δὲν προέρχεται ἀπὸ Αὐτὸν κατὰ τὴν ἐκπόρευση. Τὸ ἐκπορεύειν ἀνήκει μόνο στὸν Πατέρα, ὄντας ἀμεταβίβαστο ἰδίωμά Του. Τὸ Ἅγιο Πνεῦμα «εἶναι τοῦ Υἱοῦ» ὡς ἀναπαυόμενο σὲ Αὐτὸν φυσικά, ἀλλὰ ὄχι ἐκ τοῦ Υἱοῦ, ὅπως ἀναφέρει καὶ ὁ ἄγ. Ἰωάννης Δαμασκηνός. Αὐτὸ σημαίνει ὅτι τὰ δύο αἰτιατὰ πρόσωπα τῆς Ἁγίας Τριάδας, ὁ Υἱὸς καὶ τὸ Ἅγιο Πνεῦμα, δὲν σχετίζονται προσωπικὰ μεταξύ τους, ἀλλὰ ταυτίζονται μόνο κατ’οὐσίαν καὶ κατ’ἐνέργειαν. Κατὰ συνέπεια, τὸ Ἅγιο Πνεῦμα δὲν ἀποτελεῖ σύνδεσμο ἑνότητας τοῦ Πατρὸς καὶ τοῦ Υἱοῦ, ὅπως ὑποστηρίζουν οἱ Λατίνοι. Ὁ πραγματικὸς σύνδεσμος μεταξὺ Υἱοῦ καὶ Ἁγίου Πνεύματος εἶναι μόνον ὁ Πατήρ, καθὼς ἀπὸ Αὐτὸν προέρχονται τὰ δύο αἰτιατὰ πρόσωπα τῆς ὑπερθέου θεότητας, ὁ Υἱὸς γεννητῶς καὶ τὸ Ἅγιο Πνεῦμα μὲ τὸν τρόπο τῆς ἐκπόρευσης. Ὅπως ἀναφέρει ὁ Ἅγιος Γρηγόριος Παλαμᾶς, γιὰ τοὺς Ὀρθοδόξους τὰ δύο (Υἱὸς καὶ Πνεῦμα) προέρχονται ἀπὸ τὸ ἕνα (Πατήρ), ἐνῶ γιὰ τοὺς Λατίνους τὸ ἕνα (Πνεῦμα) προέρχεται ἀπὸ τὰ δύο (Πατὴρ καὶ Υἱός).

  Ὅποτε, Σεβασμιώτατε, δὲν εἶναι καθόλου ἔτσι τὰ πράγματα. Οἱ Λατίνοι ὄχι μόνο δὲν κατανόησαν τὸ λάθος τους, ἀλλὰ ἐπιχειροῦν ἀκόμη καὶ νὰ τὸ «φορτώσουν» στοὺς Πατέρες μας. Ἁπλῶς ὑποτίθεται ὅτι σέβονται τὸν λειτουργικό μας πλοῦτο καὶ μᾶς κάνουν τὴ «χάρη» νὰ μᾶς ἀφήνουν νὰ μὴ ἀπαγγέλλουμε τὸ filioque σὲ περίπτωση μελλοντικῆς ἕνωσης, ὅπως ἔκαναν μὲ τὴν Οὐνία, ἡ ὁποία δὲν ἀπαγγέλλει τὸ filioque. Ἐπίσης, οἱ Λατίνοι ὄχι μόνον δὲν ἄλλαξαν, ἀλλὰ μένουν πιστοὶ στὶς συνόδους τοῦ Λατερανοῦ καὶ τῆς Φερράρας Φλωρεντίας, καθότι προσ­παθοῦν νὰ ἑρμηνεύσουν τὴν πρόθεση διὰ τοῦ Υἱοῦ ὡς ἀΐδια αἰτιακὴ σχέση Υἱοῦ καὶ Πνεύματος καὶ ὄχι στὸ ἐπίπεδο τῆς ἐνεργειακῆς ἀποκάλυψης τοῦ ἑνὸς ἐν Τριάδι Θεοῦ.

  Τέλος, ἕνα ἀκόμη στοιχεῖο ποὺ παρατηρήθηκε κατὰ τὸ κήρυγμα τοῦ Μητροπολίτη εἶναι τὸ ἑξῆς: εἶπε ὅτι οἱ Λατίνοι δὲν τονίζουν τὸ γεγονὸς πὼς ὁ ἅγιος Γρηγόριος ὑπῆρξε Πατριάρχης Κωνσταντινουπόλεως καὶ ὅτι τοῦ ἔχουν ἀποδώσει τὸ προσωνύμιο «Ναζιανζηνός», ὥστε νὰ ἀποκρυφθεῖ κατὰ κάποιον τρόπο ὁ ρόλος τοῦ Οἰκουμενικοῦ Πατριαρχείου στὴ διαμόρφωση τῶν ἐκκλησιαστικῶν πραγμάτων. Βεβαίως, ὁ ἅγιος Γρηγόριος ὁ Θεολόγος δὲν ἦταν αὐτὸς ποὺ ἦταν ἕνεκα τοῦ Οἰκουμενικοῦ Πατριαρχείου, ἀλλὰ ἕνεκα τῶν θεολογικῶν του λόγων, οἱ ὁποῖοι ἐξέφραζαν τὸν θεοπτικὸ τρόπο ζωῆς του. Ἂν ὁ ἅγιος Γρηγόριος ἦταν αὐτὸς ποὺ ἦταν, ἐπειδὴ ὑπῆρξε Πατριάρχης στὸ Οἰκουμενικὸ Πατριαρχεῖο, τότε θὰ μπορούσαμε νὰ ἰσχυριστοῦμε τὸ ἴδιο ἀκριβῶς γιὰ τοὺς αἱρεσιάρχες πατριάρχες Νεστόριο, Σέργιο καὶ Ἰωάννη Καλέκα.

  Συνεπῶς, χρειάζεται μεγάλη προσοχὴ ὅταν ἰσχυριζόμαστε, καὶ μάλιστα ἐξ ἄμβωνος, ὅτι οἱ Λατίνοι ἄλλαξαν πρὸς χάρη μας. Ἡ πραγματικότητα εἶναι ὅτι δὲν ἄλλαξαν καθόλου καὶ δὲν μποροῦν νὰ ἀλλάξουν, καθὼς πρόκειται γιὰ μία ἐκπεσοῦσα Ἐκκλησία, ὅπως ὁ ἐλέφαντας ποὺ δὲν μπορεῖ νὰ σηκωθεῖ μετὰ τὴν πτώση του, ὅπως χαρακτηριστικὰ ἀναφέρει ὁ Ἅγιος Γρηγόριος Παλαμᾶς. Αὐτὸ δὲν σημαίνει ὅτι στοὺς κόλπους τοῦ ρωμαιοκαθολικισμοῦ δὲν ὑπάρχουν ἄνθρωποι ποὺ ἀγαποῦν τὸν Χριστό. Ὅμως, στὴν ὀρθόδοξη παράδοση δὲν ἔχουμε μόνο ἀγάπη πρὸς τὸν Χριστό, ἀλλὰ καὶ ὅραση, δηλαδὴ θέωση. Κάθε προσπάθεια προσέγγισης τῶν ἑτεροδόξων ποὺ συν­οδεύεται ἀπὸ ἀλλαγὴ τῶν δογμάτων ἢ διπλωματία —τὰ ὁποία ἀποτελοῦν δεῖκτες τῆς θέωσης— ἰσοδυναμεῖ μὲ πτώση καί, κατὰ συνέπεια, μὲ προδοσία ὅλων ὅσων ἀκούσαμε καὶ εἴδαμε ἐν Χριστῷ. Καὶ ὁ προδότης δὲν μπορεῖ νὰ ἀγαπᾶ πραγματικὰ τὸν ἑτερόδοξο.

  Δὲν εἶναι ἔτσι τὰ πράγματα Σεβασμιώτατε…

orthodoxostypos