Οἱ τρεῖς Ἱεράρχαι – Μία σύντομος ἀπάντησις εἰς τοὺς κατηγόρους τους

Οἱ τρεῖς Ἱεράρχαι – Μία σύντομος ἀπάντησις εἰς τοὺς κατηγόρους τους

Τοῦ κ. Ἀνδρέου Κεφαλληνιάδη, Δασκάλου

  Μέσα στὴ θύελλα τῆς ἀμφισβήτησης καὶ τῆς ἀπόπειρας ἀποδόμησης τῶν ἐθνικῶν καὶ θρησκευτικῶν ἀξιῶν,  δὲν ξέφυγε οὔτε ἡ προσωπικότητα τῶν Τριῶν Ἱεραρχῶν, τοὺς ὁποίους τιμᾶ ἡ Ἐκκλησία μας στὶς 30 Ἰανουαρίου.  Ἐνοχλεῖ μερικοὺς ἡ καθιέρωση τῆς μνήμης καὶ τοῦ ἔργου τους ὡς σχολικῆς ἑορτῆς καὶ ὡς προστατῶν τῶν γραμμάτων καὶ τῆς παιδείας. Προκειμένου λοιπὸν νὰ προσβάλουν μέ κάθε τρόπο τὸν ἑορτασμό τους ἀπὸ τὴν σχολικὴ κοινότητα, δὲν διστάζουν  νὰ τοὺς παρουσιάσουν ἀκόμα καὶ ὡς…ἀνθέλληνες!

  Ἀλλὰ αὐτὸ ποὺ ἀποτελεῖ κοινὴ παραδοχὴ ὅλων τῶν σοβαρῶν  μελετητῶν τοῦ ἔργου τους, εἶναι  ἡ προσφορά τους στὴ συμφιλίωση Χριστιανισμοῦ καὶ Ἑλληνισμοῦ. Κι αὐτό, διότι πρὶν ἀπὸ αὐτούς, ὑπῆρχε διαμάχη ἀνάμεσα σὲ αὐτὰ τὰ δύο μεγέθη ἐκείνη τὴν ἐποχή. Οἱ Τρεῖς Ἱεράρχες μελετώντας προσεκτικὰ τὰ κείμενα τῶν ἀρχαίων, ἀνακαλύπτουν ὅτι ἐκτὸς ἀπὸ τὶς ἀντιθέσεις, ὑπάρχουν καὶ πολλὰ στοιχεῖα τῆς ἀρχαίας ἑλληνικῆς σκέψης ποὺ περιέχουν ἰδέες σύμφωνες μὲ τὴ χριστιανικὴ πίστη. Γιὰ τὸ λόγο αὐτό,   ἐκφράζονται σὲ πολλὰ σημεῖα τῶν ἔργων τους μὲ λόγια ἐπαινετικὰ γιὰ τὰ ἔργα τῶν Ἑλλήνων, ἀνοίγοντας τὸ δρόμο, γιὰ νὰ ἀναζητήσουν καὶ νὰ βροῦν οἱ Χριστιανοὶ μέσα στὰ ἔργα αὐτά, ἀξίες καὶ πρότυπα ἀρετῆς, ἀνάλογα μὲ τὰ δικά τους. Γι’ αὐτὸ λέει χαρακτηριστικὰ ὁ ἅγιος Γρηγόριος ὁ Θεολόγος: «΄Ἔχω τὴ γνώμη ὅτι ἡ παιδεία ἀποτελεῖ τὸ σπουδαιότερο ἀγαθό. Ὄχι μόνο ἡ δική μας, ἡ χριστιανική, ἀλλὰ καὶ ἡ μὴ χριστανική». Κλασσικὸ παράδειγμα ἀποτελεῖ ὁ Μέγας Βασίλειος ὁ ὁποῖος εἶχε σπουδάσει Φιλοσοφία, Ἀστρονομία, Γεωμετρία, Ἰατρική, Διαλεκτικὴ καὶ Ρητορική. Ὁ ἴδιος πατέρας τῆς Ἐκκλησίας ἔγραψε ἕνα ἔργο μὲ τίτλο: «Πῶς νὰ ὠφελοῦνται οἱ νέοι ἀπὸ τὰ ἑλληνικὰ γράμματα», γιὰ νὰ συμβουλεύσει τοὺς νέους νὰ μιμοῦνται τὸ ἔργο τῶν μελισσῶν, οἱ ὁποῖες  οὔτε σὲ ὅλα τὰ ἄνθη πηγαίνουν καὶ σὲ ὅσα πηγαίνουν  διαλέγουν τὴν καλύτερη τροφή. Μὲ ἄλλα λόγια ὁ σοφὸς ἱεράρχης συνιστοῦσε στοὺς νέους νὰ διαβάζουν τὰ καλύτερα συγγράμματα τῶν ἀρχαίων καὶ νὰ κρατοῦν ἀπὸ αὐτὰ τὶς πιὸ καλὲς καὶ σωστὲς ἰδέες. Ἀλλὰ μὲ τὸν τρόπο αὐτό, εἶναι φανερό, ὅτι ὁ Μ. Βασίλειος δὲν ἀπέρριπτε τὴ μελέτη τῶν ἀρχαίων, ἁπλῶς ἐφιστοῦσε τὴν προσοχὴ τῶν μαθητῶν, οὕτως ὥστε νὰ μὴ ζημιώνονται, ἀλλὰ νὰ ὠφελοῦνται πνευματικά.

  Ὅ,τι εὐγενὲς καὶ ὑψηλὸ ἔχει νὰ ἐπιδείξει ἡ ἑλληνικὴ ἀρχαιότητα υἱοθετεῖται καὶ προβάλλεται μὲ ἔμφαση ἀπὸ τοὺς Τρεῖς Ἱεράρχες. Ἡ ἀρχικὴ ἀντιπαλότητα Χριστιανισμοῦ καὶ ἑλληνικῆς φιλοσοφίας, μετατρέπεται σὲ εἰρηνικὴ συνύπαρξη, ποὺ θὰ ὁδηγήσει στοὺς ἑπόμενους αἰῶνες σὲ γόνιμη συνεργασία. Τόσο τὸ Βυζάντιο, ὅσο καὶ  τὸ νεότερο ἑλληνικὸ κράτος, γίνονται οἱ μεγάλοι  κληρονόμοι καὶ συντηρητὲς τῆς ἀρχαίας ἑλληνικῆς γραμματείας καὶ ἀπόδειξη αὐτοῦ εἶναι ὅτι ἡ παιδεία τῶν Ἑλλήνων ἀπὸ τότε ὥς τὰ σήμερα στηρίζεται παράλληλα καὶ στοὺς δύο αὐτοὺς βασικοὺς πυλῶνες τοῦ πολιτισμοῦ.

  Ἡ κριτικὴ τῶν Πατέρων τῆς Ἐκκλησίας, ὅπου ὑπάρχει,  ἑστιάζεται  μόνο στὰ κακῶς κείμενα τῶν ἀρχαίων Ἑλλήνων, δηλαδὴ στὴν εἰδωλολατρικὴ θρησκεία μὲ τὸν σκανδαλώδη βίο τῶν θεῶν καὶ τοὺς τερατώδεις μύθους ποὺ τοὺς συνοδεύουν. Οἱ Πατέρες καυτηριάζουν ἐπίσης ἀντικοινωνικὲς ἰδέες, ὅπου τὶς συναντᾶνε, ὅπως τὶς διακρίσεις κατὰ τῆς γυναίκας, τὴν ἀποδοχὴ τοῦ διαχωρισμοῦ τῶν ἀνθρώπων σὲ δούλους καὶ ἐλεύθερους, τὸν ἐθνοφυλετισμό, ἀλλὰ καὶ ἀντιχριστιανικὲς ἰδέες, ὅπως τὴν αἰωνιότητα τῆς ὕλης, τὴν πίστη στὴ μετενσάρκωση, στὴν προΰπαρξη τῆς ψυχῆς  κ.ἄ. Ἀλλὰ αὐτὴ ἡ κριτικὴ θεώρηση ἦταν ἀπαραίτητη, προκειμένου νὰ ἀποκαθαρθεῖ ἡ προσ­φορὰ τῶν ἀρχαίων ἀπὸ τὰ ἀρνητικά της σημεῖα.

  Τὴν κριτικὴ αὐτὴ προσπαθοῦν μὲ δόλιο τρόπο νὰ ἐκμεταλλευτοῦν οἱ ἐμπαθεῖς καὶ προκατειλημμένοι κατήγοροι καὶ νὰ τὴν παρουσιάσουν  σὰν διωγμὸ κατὰ τῶν…Ἑλλήνων!  Πρόκειται βέβαια γιὰ σκόπιμη διαστρέβλωση, ἀφοῦ οἱ Πατέρες τῆς Ἐκκλησίας ἑστιάζουν τὴν κριτικὴ τους μόνο στὶς στρεβλώσεις τῶν ἀρχαίων καὶ δεύτερον, διότι μὲ τὸν ὅρο Ἕλληνες, δὲν ἐννοοῦν τοὺς Ἕλληνες κατὰ τὸ γένος, ἀλλὰ γενικὰ αὐτοὺς ποὺ ἀσπάζονταν τὴν ἀρχαία θρησκεία. Πῶς θὰ μποροῦσαν ἄλλωστε νὰ καταφέρονται κατὰ τῶν Ἑλλήνων στὴν καταγωγή, ἀφοῦ καὶ οἱ ἴδιοι ἦταν Ἕλληνες; Ἑπομένως δὲν δικαιολογεῖται καμιὰ παρεξήγηση.

  Ὅλοι οἱ σοβαροὶ κι ἀπροκατάληπτοι μελετητὲς τοῦ ἔργου τῶν Τριῶν Ἱεραρχῶν, ἀναγνωρίζουν τὴ μεγάλη προσφορά τους στὴ συμφιλίωση Ἑλληνισμοῦ καὶ Χριστιανισμοῦ. Στὸ πρόσωπό τους συνδυάστηκε ἡ ἑλληνικὴ μόρφωση καὶ ἡ χριστιανικὴ ἀρετή. Δίκαια στὴ συνείδηση τοῦ ἑλληνικοῦ ἔθνους θεωροῦνται προστάτες τῶν γραμμάτων καὶ ἡ κοινὴ μνήμη τους  ὡς ἑορτὴ  τῆς παιδείας. Τί κι ἂν πέρασαν τόσα χρόνια ἀπὸ τότε πού ἔζησαν; Τά διδάγματά τους εἶναι πάντα νέα, πάντα φωτεινά, γιὰ νὰ μᾶς δείχνουν τὸ δρόμο, σὲ πεῖσμα ὅλων ἐκείνων ποὺ προσπαθοῦν μὲ κάθε τρόπο νὰ ὑποβαθμίσουν ἢ νὰ παρερμηνεύσουν τὸ ἔργο τους.

orthodoxostypos