Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, «Καλωσορίζουμε τη Βόρεια Μακεδονία με την ταυτότητα και τη γλώσσα της. Πιστεύουμε ότι ο μακεδονικός πολιτισμός και η μακεδονική γλώσσα μπορούν μόνο πλουσιότερη να κάνουν την Ένωσή μας».

«Καλωσορίζουμε τη Βόρεια Μακεδονία με την ταυτότητα και τη γλώσσα της. Πιστεύουμε ότι ο μακεδονικός πολιτισμός και η μακεδονική γλώσσα μπορούν μόνο πλουσιότερη να κάνουν την Ένωσή μας».

~Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, Σκόπια, 2 Οκτωβρίου 2026.~

Γράφει ο Στυλιανός Καβάζης

Αυτά δεν τα είπε κάποιος Σκοπιανός εθνικιστής αλλά η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Πιστεύω ότι όταν τέτοιες λέξεις βγαίνουν από τα χείλη της κορυφής της Ευρωπαϊκής Ένωσης, ίσως ήρθε η ώρα να ξαναδιαβάσουμε με καθαρό μυαλό εκείνη τη συμφωνία που κάποτε μας παρουσιάστηκε περίπου ως το τέλος της ιστορίας.

Τελικά οι Πρέσπες δεν ήταν τόσο αθώες όσο κάποιοι ισχυρίζονταν διαρρηγνύοντας τα ιμάτια τους. Μας μιλούσαν για έναν απλό γεωγραφικό προσδιορισμό. Για το περίφημο «Βόρεια», που δήθεν θα έλυνε τα πάντα.

Μόνο που το «Μακεδονία» δεν εξαφανίστηκε.

Η Συμφωνία διατήρησε ρητά τον όρο «μακεδονική γλώσσα», τον χαρακτήρισε νοτιοσλαβική και ταυτόχρονα αναγνώρισε ότι οι όροι «Μακεδονία» και «Μακεδονικός» χρησιμοποιούνται από τις δύο πλευρές μέσα σε διαφορετικά ιστορικά και πολιτισμικά πλαίσια. Όμως εδώ ακριβώς βρίσκεται η μεγάλη πολιτική ειρωνεία.

Το «Βόρεια» μπήκε στο όνομα του κράτους, αλλά το «Μακεδονικό» παρέμεινε ζωντανό ως όρος γλώσσας, ταυτότητας και πολιτισμού.

Ναι, η ίδια η Συμφωνία ξεκαθαρίζει ότι η συγκεκριμένη γλώσσα είναι νοτιοσλαβική και ότι δεν συνδέεται με την αρχαία ελληνική ιστορία και κληρονομιά της ελληνικής Μακεδονίας. Και αυτό πρέπει να το λέμε ολόκληρο, όχι επιλεκτικά.

Όμως σήμερα έχουμε μπροστά μας το αποτέλεσμα της πολιτικής πραγματικότητας..

«Macedonian identity».

«Macedonian culture».

«Macedonian language».

Και μάλιστα από την ίδια την πρόεδρο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής.

Γι’ αυτό και η τότε κυβέρνηση που υπέγραψε τις Πρέσπες έχει κάθε λόγο να ερωτηθεί αυτό ακριβώς ήταν το αποτέλεσμα που περίμενε όταν πανηγύριζε για την «ιστορική λύση»;

Πέρα από τα παραπάνω η σημερινή κυβέρνηση δεν είναι άμοιρη ευθυνών αλλά έχει επίσης λόγο να δώσει απάντηση. Γιατί η εξωτερική πολιτική δεν μπορεί να είναι μια μόνιμη άσκηση σιωπής. Όταν ένας κορυφαίος Ευρωπαίος αξιωματούχος χρησιμοποιεί τέτοιους όρους, η Αθήνα οφείλει τουλάχιστον να ξεκαθαρίζει δημόσια ποια είναι η ελληνική θέση και ποιο ακριβώς είναι το περιεχόμενο της Συμφωνίας.

Σαν να μην φτάνουν όλα αυτά, την ίδια ακριβώς στιγμή η Ελλάδα παρέδωσε στη Βουλγαρία τα λείψανα του τσάρου Σαμουήλ, τα οποία είχαν ανακαλυφθεί το 1965 στη βασιλική του Αγίου Αχιλλείου στις Πρέσπες, με αντάλλαγμα μόλις 48 εκκλησιαστικών κειμηλίων από τα χιλιάδες που είχαν αφαιρεθεί από ελληνικά μοναστήρια το 1917.Ο Σαμουήλ, για τη Βουλγαρία, δεν είναι ένας οποιοσδήποτε μεσαιωνικός ηγεμόνας. Είναι το κορυφαίο σύμβολο της βουλγαρικής εθνικής ταυτότητας και σήμερα τα λείψανά του μεταφέρθηκαν στη Σόφια με στρατιωτικές τιμές, συνοδεία μαχητικών και κανονιοβολισμούς.

Καπού εδώ πραγματικά αναρωτιέμαι..

Εμείς τι ακριβώς κάνουμε με την ιστορική μας μνήμη; Τα κειμήλια των ελληνικών μονών, που αφαιρέθηκαν μέσα στον Α΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, ασφαλώς και πρέπει να επιστρέψουν.

Αλλά από πότε η πολιτιστική διπλωματία μετατράπηκε σε λογιστήριο ανταλλαγών;

48 κειμήλια από τη μία, τα λείψανα ενός εθνικού συμβόλου από την άλλη.

Και όλοι ευχαριστημένοι;;;

Την ώρα που στα Σκόπια η Ευρώπη μιλά για «μακεδονική ταυτότητα» και «μακεδονικό πολιτισμό», στην Αθήνα συνεχίζουμε να συμπεριφερόμαστε σαν να μην υπάρχει κανένα πρόβλημα που απαιτεί πολιτική απάντηση.

Δεν ζητώ κραυγές, εθνικιστικές κορώνες ούτε να ξανανοίξουν οι πόλεμοι της ιστορίας.

Ζητώ το αυτονόητο ιστορική αυτοπεποίθηση, καθαρή διπλωματική θέση και σεβασμό στη μνήμη αυτού του τόπου.

Γιατί μια χώρα που δεν υπερασπίζεται τις λέξεις της, αργά ή γρήγορα θα βρεθεί να υπερασπίζεται τις ερμηνείες που έδωσαν άλλοι στις λέξεις της.

Οι Πρέσπες μπορεί να άλλαξαν το συνταγματικό όνομα ενός γειτονικού κράτους. Το ερώτημα, όμως, είναι αν έλυσαν πραγματικά το πρόβλημα ή αν απλώς το μετέφεραν από το όνομα στην ταυτότητα, στη γλώσσα και στον πολιτισμό.

Σήμερα, οχτώ χρόνια μετά, η ίδια η ευρωπαϊκή ρητορική μάς υποχρεώνει να ξανακοιτάξουμε εκείνη τη συμφωνία χωρίς πανηγυρισμούς, χωρίς κομματικές παρωπίδες και χωρίς τη βολική αυταπάτη ότι η ιστορία τελείωσε.

Η ιστορία δεν τελείωσε.

Απλώς άλλαξε γλώσσα.

facebook