17 Νοε 2026

Ευαγόρας Παλληκαρίδης – Ο έφηβος που διάλεξε την Ελευθερία!!

Ευαγόρας Παλληκαρίδης – Ο έφηβος που διάλεξε την Ελευθερία!!

Γράφει ο Στυλιανός Καβάζης

Μια μέρα σαν αυτή που ξημερώνει, 17 Νοεμβρίου, την ημέρα που σχεδόν όλοι στρέφουν το βλέμμα στο Πολυτεχνείο, πολλοί αγνοούν ότι η ίδια ημερομηνία σηματοδοτεί και μια άλλη, λιγότερο γνωστή αλλά μια πραγματικά συγκλονιστική σελίδα της ελληνικής ιστορίας την ιστορία ενός αληθινού ήρωα, ενός παιδιού που έγινε μύθος πριν καν ενηλικιωθεί, τον Ευαγόρα Παλληκαρίδη. Ο έφηβος που, ενώ άλλοι συζητούσαν για το μέλλον, εκείνος το πρόσφερε ως λύτρο για την ελευθερία χωρίς δεύτερη σκέψη.

Ο Ευαγόρας Παλληκαρίδης γεννήθηκε στην Τσάδα της Πάφου το 1938. Ήταν ένα παιδί ήσυχο αλλά συγχρόνως και ανήσυχο, με σπάνια πνευματική ωριμότητα,ένας έφηβος που έγραφε ποιήματα από καρδιάς, σαν να ήξερε πως η ζωή του θα ήταν σύντομη αλλά πυκνή σε νόημα.

Μεγάλωσε μέσα στο κλίμα της αποικιοκρατίας και της συσσωρευμένης αγανάκτησης των Κυπρίων. Κι ενώ πολλοί περίμεναν, ο Ευαγόρας δεν μπορούσε πίστευε ότι «η Ελευθερία δε χαρίζεται, κατακτιέται».

Ήταν μια μέρα σαν την αυριανή,17 Νοεμβρίου 1955 όταν οι μαθητές του Γυμνασίου Πάφου συγκεντρώθηκαν για να οργανώσουν διαδήλωση κατά της αγγλικής κατοχής. Ήταν μια από τις πρώτες νεανικές εκδηλώσεις αντίστασης στην Κύπρο. Ο Ευαγόρας βρίσκεται στην πρώτη γραμμή όχι από παρόρμηση, αλλά απολύτως συνειδητά παρόλο το νεαρό της ηλικίας του.

Στη σύγχυση που ακολουθεί, οι Βρετανοί συλλαμβάνουν μαθητές και ασκούν βία. Ο Ευαγόρας κατηγορείται ότι συμμετείχε σε «οχλαγωγίες» και ότι επιτέθηκε σε δύο στρατιώτες για να προστατεύσει έναν συμμαθητή του. Συλλαμβάνεται και οδηγείται στο δικαστήριο. Δεν υποχωρεί. Δεν απολογείται για την πράξη του, γιατί στα μάτια του δεν ήταν έγκλημα, ήταν καθήκον.

Η δίκη αναβάλλεται τελικά για τις 19 Νοεμβρίου. Ένα πρόστιμο 30 λιρών επιβάλλεται ως εγγύηση.

Αλλά ο Ευαγόρας παίρνει μια απόφαση που λίγο μετά θα φανεί προφητική.

Το βράδυ πριν επιστρέψει στο δικαστήριο, μπαίνει κρυφά στο σχολείο. Πλησιάζει την έδρα, αφήνει πάνω ένα χαρτί, ένα γράμμα προς τους συμμαθητές του. Εκεί δεν τους λέει απλώς «αντίο», τους παραδίδει ένα μονοπάτι. Έναν δρόμο που εκείνος θα περπατήσει μέχρι τέλους:

«Θα πάρω μιαν ανηφοριά, θα πάρω μονοπάτια

να βρω τα σκαλοπάτια που παν στη Λευτεριά...»

Αυτές δεν ήταν απλές λέξεις. Ήταν η διαθήκη ενός 17χρονου που είχε ήδη επιλέξει την πορεία του να φύγει για τα βουνά και να ενταχθεί στην ΕΟΚΑ.

Το σημείωμα εκείνο συγκλόνισε συμμαθητές και καθηγητές. Κανείς δεν φανταζόταν ότι αυτό το παιδί θα δικαίωνε μέχρι τελευταίας τελείας τα λόγια του.

Λίγο καιρό αργότερα στα βουνά της Κύπρου, ο Ευαγόρας δεν ήταν πλέον απλώς μαθητής ήταν αγωνιστής. Συμμετείχε σε αποστολές, συγκρούσεις, σαμποτάζ. Παρέμεινε όμως πάντα ποιητής, συχνά τα ποιήματά του βρίσκονταν στις τσέπες του. Για τους συναγωνιστές του ήταν μια φιγούρα φωτεινή, γενναία, αλλά ταυτόχρονα τρυφερή. «Ήταν το παιδί που μιλούσε σαν μεγάλος και πολεμούσε σαν λιοντάρι», θα πουν αργότερα.

Μόλις στις 18 Δεκεμβρίου 1956 συλλαμβάνεται κρατώντας όπλο και κατηγορείται για συμμετοχή σε αντάρτικη δράση. Η αποικιακή διοίκηση δεν θέλει απλώς να τον τιμωρήσει, θέλει να παραδειγματίσει. Στις 5 Μαρτίου 1957, σε ηλικία μόλις 19 ετών, το αποικιακό δικαστήριο επιβάλλει θάνατο δι' απαγχονισμού.

Όταν τον ρωτούν αν έχει κάτι να πει πριν από την απόφαση, απαντά με αφοπλιστική απλότητα:

«Ξέρω ότι θα με καταδικάσετε. Ούτως ή άλλως, ό,τι έκαμα το έκαμα σαν Έλληνας που αγωνίζεται για την ελευθερία του.»

Στις 14 Μαρτίου οδηγείται στην αγχόνη.

Ο πιο μικρός σε ηλικία απαγχονισμένος αγωνιστής της ΕΟΚΑ.

Δεν κλαίει. Δεν λυγίζει. Τραγουδά.

Κι έτσι έγινε ο Ευαγόρας Παλληκαρίδης:

Το παιδί που ανέβηκε πραγματικά "τα σκαλοπάτια που παν στη Λευτεριά".

Σήμερα, η μορφή του στέκει εκεί που στέκονται οι μεγάλοι στο πάνθεον των ηρώων που με την επιλογή τους να ζήσουν λίγο, χάρισαν σε πολλούς το δικαίωμα να ζουν ελεύθεροι.

Σχολεία στην Μεγαλόνησο, φέρουν το όνομά του. Πλατείες. Προτομές. Τραγούδια. Ποιήματα.

Μα πάνω απ’ όλα, μένει το παράδειγμα

ότι ένας 17χρονος, χωρίς δύναμη, χωρίς όπλα στην αρχή, χωρίς εξουσία, μπορεί να σταθεί απέναντι σε μια αυτοκρατορία και να νικήσει όχι με τη ζωή του, αλλά με τη θυσία του.

Σε μια εποχή όπου τιμούμε εξεγέρσεις, δημοκρατικούς αγώνες και φοιτητικές αντιστάσεις, δεν πρέπει να λησμονούμε και τους πραγματικούς αγωνιστές που ακόμη ανήλικοι εν πλήρει συνειδήσει έδωσαν τα πάντα για την ελευθερία!!Ο Ευαγόρας Παλληκαρίδης είναι ένας από αυτούς. Ένας ήρωας που δεν πρόλαβε να γίνει άντρας, γιατί πρώτα αποφάσισε να γίνει ελεύθερος!!

……………………..

Στο άκουσμα του θανάτου του Ευαγόρα Παλληκαρίδη ο Δωδεκανήσιος Φώτης Βαρέλης έγραψε το πιο κάτω εξαίσιο ποίημα, το οποίο ο ραδιοσταθμός της Λευκωσίας μετέδωσε τότε ως δημοτικό κυπριακό τραγούδι...

Εψές πουρνό μεσάνυχτα στης φυλακής τη μάντρα

μες στης κρεμάλας τη θελιά σπαρτάραγε ο Βαγόρας.

Σπαρτάρησε, ξεψύχησε, δεν τ’ άκουσε κανένας.

Η μάνα του ήταν μακριά, ο κύρης του δεμένος,

οι νιοί συμμαθητάδες του μαύρο όνειρο δεν είδαν,

η νια που τον ορμήνευε δεν είχε νυχτοπούλι.

Εψές πουρνό μεσάνυχτα θάψαν τον Ευαγόρα.

Σήμερα Σάββατο ταχιά όλη η ζωή σαν πρώτα.

Ετούτος πάει στο μαγαζί, εκείνος πάει στον κάμπο,

ψηλώνει ο χτίστης εκκλησιά, πανί απλώνει ο ναύτης,

και στο σκολειόν ο μαθητής συλλογισμένος πάει.

Χτυπά κουδούνι, μπαίνουνε στην τάξη του ο καθένας.

Μπαίνει κι η πρώτη η άταχτη κι η τρίτη που διαβάζει,

μπαίνει κι η πέμπτη αμίλητη, η τάξη του Ευαγόρα.

- Παρόντες όλοι;

- Κύριε, ο Ευαγόρας λείπει.

- Παρόντες, λέει ο δάσκαλος. Και με φωνή που τρέμει:

- Σήκω, Ευαγόρα, να μας πεις ελληνική ιστορία.

Ο δίπλα, ο πίσω, ο μπροστά, βουβοί και δακρυσμένοι,

αναρωτιούνται στην αρχή, ώσπου η σιωπή τους κάμνει

να πέσουν μ’ αναφιλητά ετούτοι κι όλη η τάξη.

- Παλληκαρίδη, άριστα, Βαγόρα,

πάντα πρώτος,

στους πρώτους πρώτος, άγγελε πατρίδας δοξασμένης,

συ μέχρι χθες της μάνας σου ελπίδα κι αποκούμπι,

και του σχολειού μας σήμερα Δευτέρα Παρουσία.

Τα ‘πε κι απλώθηκε σιωπή πα’ στα κλαμένα νιάτα,

που μπρούμυτα γεμίζανε της τάξης τα θρανία,

έξω απ’ εκείνο τ’ αδειανό, παντοτινά γεμάτο.

.

Φώτης Βαρέλης- Τόγραψα μέσα στην τάξη ενώ οι μαθητές έγραφαν

έκθεση με θέμα “Ευαγόρας Παλληκαρίδης” την επομένη της εκτέλεσής του.

facebook

1 σχόλιο: